Adhyaya 193
Auṣadha-Yoga: Medicinal Powders, External Therapies, Fumigation, and Vishnu as Supreme Remedy
ជំពូកនេះបន្តរចនាបថណែនាំជាក់ស្តែងនៃព្រះពុរាណ ដោយរៀបរាប់ឱសថជាច្រើនដែលគេគោរពថាជាព្រះហរិ (វិષ્ણុ)។ ចាប់ផ្តើមពីម្សៅឱសថក្លិនឈ្ងុយ និងរសជាតិហឹរ ដូចជា ខ្ទឹមបារាំង ជីរ kuṣṭha aśvagandhā ajamodā vacā និង trikaṭu ហើយលើកឡើងពីគី (ghee) លាយទឹកប្រាហ្មី (brāhmī) យកជាមួយទឹកឃ្មុំរយៈពេលមួយសប្តាហ៍ ដើម្បីបរិសុទ្ធចិត្ត និងបង្កើនប្រាជ្ញា។ បន្ទាប់មករៀបរាប់សមាសធាតុផ្សំផ្សេងៗ (មូស្តាត វាចា ហ៊ីង karañja deodar mañjiṣṭhā triphalā ខ្ញីស្ងួត śirīṣa និងគូររមៀត) ប្រើជាច្រើនវិធី—nasya បិទលាប និង udvartana—សម្រាប់រោគស្រដៀងឆ្កួតជ្រូក ពុល ភាពឆ្កួត ស្គមស្គាំង អពមង្គល គ្រុន និងការភ័យខ្លាចវិញ្ញាណ។ ការកិនជាមួយទឹកដោះគោជូរ និងលាបប្រេង បន្ទាប់មកខាត់ម៉ាស្សា គឺសម្រាប់ស្កាប៊ី/ជំងឺស្បែក និងរមាស់។ ឱសថផឹកដែលមានអំបិលច្រើនប្រភេទ ដែកកិន trivṛt និង sūraṇa ចម្អិនជាមួយទឹកដោះគោជូរ ទឹកនោមគោ និងទឹកដោះគោ ត្រូវបានណែនាំឲ្យបង្កើនភ្លើងរំលាយអាហារ និងបន្ធូរឈឺពោះ ឈឺនោម និងរោគមហាស្លេស្ម/ពោះ។ ចុងក្រោយមាន dhūpa (ផ្សែងបូជា) ប្រើវត្ថុពីសត្វ សម្រាប់គ្រុន និងការរំខានចិត្ត ហើយលើកកម្ពស់សេចក្តីបង្រៀនថា ការចងចាំ ការគោរពបូជា និងការសរសើរព្រះវិષ્ણុ គឺជាឱសថខ្ពស់បំផុត។
Shlokas
Verse 1
ऽध्यायः हरिरुवाच / पलाण्डुजीरके कुष्ठमश्वगन्धाजमोदकम् / वचा त्रिकटुकञ्चैव लवणं चूर्णमुत्तमम्
ព្រះហរិ (ព្រះវិṣṇុ) មានព្រះបន្ទូលថា៖ «យក ខ្ទឹមបារាំង និង ជីរ, កុષ્ઋ (costus), អશ્વគន្ធា, អជមោទា, វចា, ត្រិកដុ និង អំបិល—នេះជាម្សៅឱសថដ៏ល្អឥតខ្ចោះ»។
Verse 2
ब्राह्मीरसैर्भावितञ्च सर्पिर्मधुसमन्वितम् / सप्ताहं भक्षितं कुर्यान्निर्मलाञ्च मतिं पराम्
គី (ghee) ដែលបានលាយឲ្យជ្រាបដោយទឹករាសនៃ ប្រាហ្មី ហើយបន្សំជាមួយទឹកឃ្មុំ—បើទទួលទានរយៈពេលមួយសប្ដាហ៍—នាំឲ្យចិត្តបរិសុទ្ធ និង បញ្ញាច្បាស់លាស់ខ្ពស់បំផុត។
Verse 3
सिद्धार्थकं वचा हिङ्गु करञ्जं देवदारु च / मञ्जिष्ठा त्रिफला विश्वं शिरीषो रजनीद्वयम्
«យក សិទ្ធារថក (គ្រាប់មូស្តាត), វចា, ហិង្គុ (asafoetida), ករញ្ជ និង ទេវដារុ; ក៏មាន មញ្ជិષ્ઋា, ត្រិផលា, វិશ્વ (ខ្ញីស្ងួត), សិរីស និង រាជនីពីរ (រមៀតពីរប្រភេទ)»។
Verse 4
प्रियङ्गुनिम्बत्रिक्रटु गोमूत्रेणैव घर्षितम् / नसयमालेपनञ्चैव तथा चोद्वर्तनं हितम्
ព្រីយង្គុ នឹម និងត្រីកដុ (គ្រឿងហឹរបីយ៉ាង) កិនឲ្យរលោងជាមួយទឹកនោមគោ; មានប្រយោជន៍សម្រាប់បញ្ចូលតាមច្រមុះ (នាស្យ), លាបខាងក្រៅ (អាលេបន), និងខាត់ម្សៅស្ងួត (ឧទ្វរតន)។
Verse 5
अपस्मारविषोन्मादशोषालक्ष्मीज्वरापहम् / भूतेभ्यश्चभयं हन्ति राजद्वारेषु योजनात्
វាបំបាត់ជំងឺឆ្កួតជ្រូក ផលពុល ភាពឆ្កួតវង្វេង រោគស្គមស្គាំង សំណាងអាក្រក់ និងគ្រុនក្តៅ; ហើយពេលយកទៅប្រើនៅទ្វាររាជវាំង ក៏បំផ្លាញការភ័យខ្លាចពីភូត (វិញ្ញាណអាក្រក់) ផងដែរ។
Verse 6
निम्बं कुष्ठं हरिद्रे द्वे शिग्रु सर्षपजं तथा / देवदारु पटोलञ्च धान्यं तक्रेण घर्षितम्
នឹម កុស្ឋ (ឫសកូស្តុស) រមៀតពីរប្រភេទ ស៊ីគ្រុ (មូរីងហ្គា) និងគ្រាប់ស្ពៃខ្មៅ; រួមទាំងឈើទេវដារ ប៉ាតោល និងធញ្ញជាតិ—ទាំងនេះត្រូវកិនជាមួយទឹកដោះគោជូរ (ប៊ុតធឺមីលក) ដើម្បីរៀបចំឱសថ។
Verse 7
देहं तैलाक्त गात्रं वै नयेदुद्वर्तनेन च / पामाः कुष्ठानि नश्येयुः कण्डूं हन्ति च निश्चितम्
គេគួរលាបប្រេងលើរាងកាយ និងអវយវៈទាំងមូលសិន ហើយបន្ទាប់មកខាត់ឲ្យខ្លាំងដោយឧទ្វរតន។ ដោយវិធីនេះ ជំងឺកមរមាស់ និងរោគស្បែកដូចជាគុស្ឋ (ស្បែកពុក) នឹងរលាយបាត់ ហើយការរមាស់ក៏ស្រាលច្បាស់លាស់។
Verse 8
सामुद्रं सैन्धवं क्षारो राजिका लवणं विडम् / कटुलोहरजश्चैवं त्रिवृत्सूरणकं समम् / दधिगोमूत्रपयसा मन्दपावकपाचितम्
អំបិលសមុទ្រ អំបិលថ្ម អំបិលខ្សារ រាជិកា (គ្រាប់ស្ពៃ) និងអំបិលវីឌ; រួមជាមួយធូលីដែកហឹរ ហើយយកត្រីវ្រឹត និងសូរ៉ណ ក្នុងបរិមាណស្មើគ្នា—ត្រូវចម្អិនលើភ្លើងទន់ ដោយប្រើទឹកដោះគោជូរ ទឹកនោមគោ និងទឹកដោះគោ។
Verse 9
बलाग्निवर्धकं चूर्णं पिबेदुष्णेन वारिणा / जीर्णे ऽजीर्णे तु भुञ्जति मांस्यादिघृतमुत्तमम्
គួរផឹកម្សៅដែលបង្កើនកម្លាំងជីវិត និងបំភ្លឺភ្លើងរំលាយអាហារ ដោយលាយជាមួយទឹកក្តៅ។ បន្ទាប់មក មិនថាអាហាររំលាយល្អឬមិនល្អក៏ដោយ អាចទទួលទានឃី (ghee) ដ៏ប្រសើរ ដែលចម្អិនជាមួយសាច់ និងវត្ថុចិញ្ចឹមស្រដៀងគ្នា។
Verse 10
नाभिशूलं मूत्रशूलं गुल्मप्लीहभवञ्च यत् / सर्वशूलहरं चूर्णं जठरानलदीपनम् / परिणामसमुत्थस्य शूलस्य च हितं परम्
ម្សៅឱសថនេះបំបាត់ការឈឺចាប់តំបន់ផ្ចិត ការឈឺពេលនោម និងការឈឺដែលកើតពីដុំក្នុងពោះ និងរោគស្លេស (spleen)។ វាជាម្សៅបំបាត់ឈឺចុកគ្រប់ប្រភេទ បំភ្លឺភ្លើងក្រពះ ហើយមានប្រយោជន៍យ៉ាងពិសេសចំពោះឈឺដែលកើតពីការរំលាយអាហារខូច និងមិនល្អ។
Verse 11
अभयामलकं द्राक्षा पिप्पली कण्टकारिका / शृङ्गी पुनर्नवा शुण्ठी जग्धा कासं निहन्ति वै
អភយា និងអាមលក (រួមគ្នា) ទំពាំងបាយជូរ ពិប្បលី កណ្ដការីកា ស្រឹង្គី ពុនរណវា និងខ្ញីស្ងួត—បើទទួលទាន—ពិតជាបំផ្លាញជំងឺក្អក។
Verse 12
अभयामलकं द्राक्षा पाठा चैव विभीतकम् / शर्कराया समं चैव जग्धं ज्वरहरं भवेत्
បើទទួលទានល្បាយនៃ ហរិតកី អាមលក ទំពាំងបាយជូរ បាឋា និងវិភីតក—ជាមួយស្ករបរិមាណស្មើគ្នា—វានឹងក្លាយជាឱសថបំបាត់ជំងឺគ្រុន។
Verse 13
त्रिफला बदरं द्राक्षा पिप्पली च विरेककृत् / हरीतकी सोष्णानीरलवणञ्च विरेककृत्
ត្រីផលា បដារ (ផ្លែជូជូប) ទំពាំងបាយជូរ និងពិប្បលី មានសកម្មភាពបញ្ចុះ។ ហរិតកី ជាមួយទឹកក្តៅ និងអំបិលធម្មតា ក៏មានសកម្មភាពបញ្ចុះដែរ។
Verse 14
कूर्ममत्स्याश्वमहिषगोशृगालाश्च वानराः / विडालबर्हिकाकाश्च वराहोलूककुक्कुटाः
អណ្ដើក ត្រី សេះ ក្របី គោ ចចក និងស្វា; ឆ្មា ក្ងោក ក្អែក ជ្រូកព្រៃ គោក និងមាន់—ទាំងនេះត្រូវបានរៀបរាប់។
Verse 15
हंस एषाञ्च विण्मूत्रं मांसं वा रोम शोणितम् / धूपं दद्याज्ज्वरार्तेभ्य उन्मत्तेभ्यश्च शान्तये
សម្រាប់អ្នកដែលរងទុក្ខ គួរថ្វាយធូប (dhūpa) ដោយប្រើលាមក និងទឹកនោមរបស់ហំស (ហង្ស/ក្ងាន) ឬសាច់ រោម/ស្លាប និងឈាមរបស់វា ដើម្បីបន្ធូរជំងឺគ្រុន និងស្ងប់ចិត្តអ្នកឆ្កួត។
Verse 16
एतान्यौषधजातानि कथितानि उमापते / निघ्नन्ति ताश्च रोगांश्च वृक्षमिन्द्राशनिर्यथा
ឱ ព្រះអម្ចាស់ (Umāpati) ឱសថជាច្រើនប្រភេទទាំងនេះត្រូវបានពណ៌នា; វាបំផ្លាញជំងឺទាំងឡាយ ដូចព្រួញផ្គររបស់ឥន្ទ្រាបំផ្លាញដើមឈើ។
Verse 17
औषधंभगवान्विष्णुः संस्मृतो रोगनुद्भवेत् / ध्यातो ऽर्चितः स्तुतो वापि नात्र कार्या विचारणा
ព្រះវិṣṇុជាឱសថពិតប្រាកដ; ពេលរំលឹកដល់ព្រះ អាការៈជំងឺត្រូវបានបណ្តេញចេញ។ មិនថាសមាធិ ថ្វាយបង្គំ ឬសរសើរ—មិនចាំបាច់សង្ស័យឡើយ។
Frequently Asked Questions
The chapter specifies nasya (nasal application), ālepana (external paste), udvartana (dry powder massage), abhyanga with subsequent friction/rubbing, internal intake of powders with warm water, and dhūpa (fumigation). This indicates a multi-route approach rather than a single oral remedy tradition.
It repeatedly emphasizes dīpana-pācana: powders and cooked preparations are said to kindle digestive fire and relieve colic, indigestion-based pain, urinary discomfort, and abdominal/splenic disorders. The implied logic is classical: impaired digestion generates systemic disturbance, so restoring agni becomes a root intervention.