Adhyaya 190
Brahma KhandaAdhyaya 19032 Verses

Adhyaya 190

Therapeutic Formulations for Glandular Swelling, Skin Diseases, Heat-Afflictions, Bleeding Disorders, Respiratory Complaints, and Vomiting

អធ្យាយនេះបន្តស្ទាយបង្រៀនជាក់លាក់ក្នុងព្រះគរុឌបុរាណ ដោយប្រមូលរូបមន្តព្យាបាលដែលបានបញ្ជាក់ថាជាព្រះវាចនៈរបស់ព្រះហរិ។ ចាប់ពីថ្នាំមួយមុខ និងថ្នាំផ្សំសម្រាប់រោគក្រពេញហើម (scrofula) និងឈឺចាប់តំបន់ក និងដៃ បន្តទៅលាបខាងក្រៅសម្រាប់រោគអង្គសម្ងាត់/សុដន់ និងការថែរក្សាសម្រស់។ បន្ទាប់មកផ្តោតលើរោគស្បែកធ្ងន់ៗ ដូចជា kuṣṭha, dadru (កើតកន្ទួលរង្វង់), scabies និង sidhma ដោយផ្តល់លាបថ្នាំ ក្សារ (kṣāra) និងរូបមន្តប្រើទឹកដោះជូរ/ទឹកនោមគោ រួមទាំងវគ្គព្យាបាលមួយខែ និងវិធីធ្វើតឹងរឹង។ បន្ទាប់មានការណែនាំអនាម័យ និងការការពារកំដៅរដូវក្តៅ ដូចជាការលាបខ្លួនបំបាត់ក្លិន និងងូតទឹកដោះគោ/ម្សៅខាត់ស្បែក។ ចុងក្រោយពិពណ៌នាថ្នាំផឹកសម្រាប់ raktapitta, ជំងឺលឿង, ភាពស្លេកស្លាំង, pīnasa, សម្លេងស្អក, ក្អក (រួមទាំងផ្សែងថ្នាំ), ស្រេកទឹក/ក្តៅខ្លួន និងការក្អួតបីប្រភេទ បញ្ចប់ដោយ guḍūcī-ទឹកឃ្មុំ និងទឹកឫស bilva ដើម្បីស្ថេរភាព និងជួយរំលាយអាហារ។

Shlokas

Verse 1

ऽध्यायः हरिरुवाच / अपराजिताया मूलञ्च गोमूत्रेण समन्वितम् / पीतञ्चाशु हरत्येव गण्डमालां न संशयः

ព្រះហរិ (ព្រះវិષ્ણុ) មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឫសរុក្ខជាតិ អបរាជិតា បន្សំជាមួយទឹកនោមគោ ហើយផឹកវា នឹងបំបាត់ជំងឺក្រពេញហើម (គណ្ឌមាលា) យ៉ាងឆាប់រហ័ស—មិនមានសង្ស័យឡើយ»។

Verse 2

अथेन्द्रवारुणीमूलं विधिना पीतमीश्वर / जिङ्गिण्यैरण्डकं रुद्र शूकशिम्ब्या समन्वितम् / शीतोदकञ्च तत्र्यस्तं बाहुग्रीवाव्यथां हरेत्

បន្ទាប់មក ឱ ព្រះអម្ចាស់! ឫស «ឥន្ទ្រវារុណី» ប្រសិនបើយកតាមវិធីត្រឹមត្រូវ ជាមួយ «ជិង្គិណី» និងរុក្ខជាតិអេរណ្ឌ (castor) ហើយបន្សំជាមួយ «ឝូកឝិម្បី»; ពេលផ្តល់ជាមួយទឹកត្រជាក់ វាបំបាត់ការឈឺចាប់នៅដៃ និងក។

Verse 3

माहिषं नवनीतञ्च अश्वगन्धा च पिप्पली / वचा कुष्ठद्वयं लेपो लिङ्गस्रोतस्तनार्तिहृत्

គី (ghee) ពីទឹកដោះក្របី និងប៊ឺស្រស់ រួមជាមួយ អશ્વគន្ធា និង ពិប្បលី ហើយលាបជាលេបពី វចា និង គុષ્ઠៈពីរប្រភេទ—ការលាបនេះ បំបាត់ឈឺចាប់ និងរោគនៅផ្លូវសរីរាង្គភេទ និងសុដន់។

Verse 4

कुष्ठनागबलाचूर्णं नवनीतसमन्वितम् / तल्लेपो युवतीनाञ्च कुर्याद्वृत्तोजकौ शुभौ

ម្សៅគុષ્ઠៈ នាគ និង បលា លាយជាមួយប៊ឺស្រស់ ធ្វើជាលេប; យុវតីលាបជាគ្រឿងលាបសម្រស់ នឹងបង្កើតអូជស៍ពេញលេញ ស្រស់ស្អាត និងជាសុភមង្គល។

Verse 5

इन्द्रवारुणिकामूलं यस्य नाम्ना सुदूरतः / निः क्षिप्यते समुत्पाट्य तस्य प्लीहा विनश्यति

ឫសឥន្ទ្រវារុណិកា បើជីកឡើង ហៅឈ្មោះមនុស្សម្នាក់ ហើយបោះចោលពីចម្ងាយឆ្ងាយណាស់ នោះមហាស្លេស្មា (ស្ព្លីន) របស់គាត់ នឹងត្រូវបំផ្លាញ។

Verse 6

पुनर्नवायाः शुक्लाया मूलं तण्डुलवारिणा / पीतं विद्रधिनुत्स्याच्च नात्र कार्या विचारणा

ឫសពុនរណវា ពណ៌ស យកជាមួយទឹកអង្ករ ផឹកទៅ នឹងបំផ្លាញដំបៅពុក (បូយល) បាន; អំពីនេះ មិនចាំបាច់ពិចារណាបន្ថែមទេ។

Verse 7

कदलीदलक्षारन्तु पानीयेन प्रसाधितम् / तस्यादनाद्विनश्यन्ति उदरव्याधयो ऽखिलाः

ក្សារ (សារធាតុអាល់កាលី) ពីស្លឹកចេក រៀបចំជាមួយទឹកផឹកឲ្យត្រឹមត្រូវ; ដោយបរិភោគវា រោគពោះទាំងអស់ នឹងរលាយបាត់។

Verse 8

कदल्या मूलमादाय गुडाज्येन समन्वितम् / अग्निना साधितं जग्धमुदरस्थक्रिमीन्हरेत्

យកឫសដើមចេក លាយជាមួយស្ករត្នោត និងខ្លាញ់ប៊ឺ (ឃី) ចម្អិនលើភ្លើង ហើយបរិភោគ—វាបំបាត់ពពួកដង្កូវក្នុងពោះដែលជាប់នៅក្នុងអណ្ដាតពោះ។

Verse 9

नित्यं निम्बदलानाञ्च चूर्णमामलकस्य च / प्रत्यूषे भक्षयेच्चैव तस्य कुष्ठं विनश्यति

បើបរិភោគជានិច្ចនៅពេលព្រលឹម នូវម្សៅស្លឹកនឹម (neem) ជាមួយម្សៅអាម្លា (amla) នោះជំងឺកុស្ឋៈ (រោគស្បែក/គ្លីន) របស់គាត់នឹងរលាយបាត់។

Verse 10

हरीतकीविडङ्गञ्च हरिद्रा सितसर्षपाः / सोमराजस्य मूलानि करञ्जस्य च रौन्धवम् / गोमूत्रपिष्टान्येतानि कुष्ठरोगहराणि वै

ហរិតកី និងវិដង្គៈ រមៀត និងគ្រាប់មូស្តាតស; ឫសសូមរាជ និងឫសករ៉ញ្ជៈ និងរៅន្ធវៈ—បើកិនលាយជាមួយទឹកនោមគោ នោះពិតជាឱសថបំបាត់ជំងឺកុស្ឋៈ និងរោគស្បែកផ្សេងៗ។

Verse 11

एकश्च त्रिफलाभागस्तथा भागद्वयं शिवा / सोमराजस्य बीजानां जग्धं पथ्येन दद्रुनुत्

យកមួយភាគជាត្រីផាឡា (Triphala) ហើយពីរភាគជាស៊ីវា (Śivā/ហរិតកី)។ ជាមួយគ្រាប់សូមរាជ បើបរិភោគជាមួយបថ្យា (Pathyā) នោះវាបំបាត់ដដ្រុ (ringworm)។

Verse 12

अम्लतक्रं सगोमूत्रं क्वथितं लवणान्वितम् / कांस्यघृष्टं खरं लेपात्कुष्ठदद्रुविनाशनम्

ទឹកដោះគោជូរ (buttermilk) លាយជាមួយទឹកនោមគោ ដាំឲ្យពុះ ហើយបន្ថែមអំបិល; បន្ទាប់មកកូរនៅក្នុងភាជន៍សំរឹទ្ធ (កាំស្យ) ឲ្យខ្លាំង—យកមកលាបជាលាបន៍ នឹងបំផ្លាញកុស្ឋៈ និងដដ្រុ។

Verse 13

हरिद्रा हरितालश्च दूर्वागोमूत्रसैन्धवम् / अयं लेपो हन्ति दद्रुं पामानं च गरं तथा

រមៀត អ័រពីម៉ង់ពណ៌លឿង ស្មៅទូរវា ទឹកនោមគោ និងអំបិលថ្ម—លាបថ្នាំនេះ បំផ្លាញដង្កូវក្រហម (ringworm) ជំងឺកមរមាស់ និងបំបាត់ពុលផងដែរ។

Verse 14

सोम राजस्य बीजानि नवनीतयुतानि च / मधुनास्वादितानि स्युः शुक्लकुष्ठहराणि वै / तक्रान्नपानतो रुद्र नात्र कार्या विचारणा

គ្រាប់សោមរាជា លាយជាមួយប៊ឺស្រស់ ហើយលាបជាមួយទឹកឃ្មុំ—គេនិយាយថា ពិតជាបំបាត់ជំងឺកុស្ឋពណ៌ស។ ឱ រុទ្រា បើទទួលជាអាហារ និងភេសជ្ជៈជាមួយទឹកដោះគោជូរ នោះមិនចាំបាច់ពិចារណាបន្ថែមអំពីប្រសិទ្ធិភាពទេ។

Verse 15

श्वेतापरा जितामूलं वर्तितं चास्य वारिणा / तल्लेपो रुद्र मासेन शुक्लकुष्ठविनाशनः

អបរាពណ៌ស និងឱសថឈ្មោះ ជិតាមូលា កិនលាយជាមួយទឹក—លាបជាលេបៈរយៈមួយខែ (ពិធីរុទ្រា-មាស) នោះបំផ្លាញជំងឺកុស្ឋពណ៌ស (śukla-kuṣṭha)។

Verse 16

माहिषं नवनीतञ्च सिन्दूरं समरीचकम् / पामा विलेपनान्नश्येद्दुर् नामा वृषभध्वज

ឱ ព្រះអម្ចាស់ទង់គោ (វೃಷភធ្វជ) ជំងឺកមរមាស់ (pāmā) នឹងជាសះស្បើយ ដោយលាបលេបៈធ្វើពីផលិតផលទឹកដោះក្របី ប៊ឺស្រស់ ស៊ីនឌូរ (វ៉ឺមីល្យុងក្រហម) និងម្រេចខ្មៅ; សូម្បីជំងឺស្បែកដ៏គួរភ័យ ក៏ត្រូវបំផ្លាញដោយការលាបនេះ។

Verse 17

विशुष्कगाम्भारीमूलं पक्वं क्षीरेण संयुतम् / भक्षितं शुक्लपित्तस्य विनाशकरमीश्वर

ឱ ព្រះអម្ចាស់ ឫសកាំភារីស្ងួត ចម្អិនហើយលាយជាមួយទឹកដោះគោ—បើបរិភោគ នឹងបំផ្លាញរោគដែលហៅថា ស៊ុក្ល-ពីត្ត (śukla-pitta) ដែលជាការរំខាននៃទឹកប្រមាត់/កម្ដៅ។

Verse 18

मूलकस्य तु बीजानि ह्यपा मार्गरसेन वै / पिष्टानि तेन लेपेन सिध्मकं रुद्र नश्यति

គ្រាប់រ៉ាឌីស បុកជាមួយទឹករុក្ខជាតិ អបាមារគ (apāmārga) ហើយលាបជាគ្រែម នឹងបំផ្លាញជំងឺស្បែកស្កាលី “សិធ្មក” ឱ រុទ្រា។

Verse 19

कदलीक्षारसंयुक्तहरिद्रा सिध्मकापहा / रम्भापामार्गयोः क्षार एरण्डेन विमिश्रितः / तदभ्यङ्गान्महादेव ! सद्यः सिध्म विनश्यति

រមៀតលាយជាមួយទឹកសារធាតុអាល់កាលីពីចេក នឹងបំបាត់ជំងឺសិធ្ម (ស្បែកស/ស្កាលី)។ ដូចគ្នានេះ អាល់កាលីពីរម្ភា (plantain) និងអបាមារគ លាយជាមួយប្រេងកាស្ទ័រ (castor) ហើយខាត់លាបជាអភ្យង្គា ឱ មហាទេវា! សិធ្មនឹងរលាយបាត់ភ្លាមៗ។

Verse 20

कूष्माण्डनालक्षारश्च सगोमूत्रश्च तत्त्वतः / जलपिष्टा हरिद्रा च सिद्धा मन्दानलेनहि

អាល់កាលីពីដើមកូស្មាណ្ឌ (ash-gourd) រួមជាមួយទឹកនោមគោ តាមសមាមាត្រត្រឹមត្រូវ ហើយរមៀតបុកជាមួយទឹក ត្រូវដាំលើភ្លើងទន់ៗ រហូតដល់សម្រេចល្អ។

Verse 21

माहिषेण पुरीषेण वेष्टिता वृषभध्वज / अस्या उद्वर्तनं कुर्यादङ्गसौष्ठवमीश्वर

ឱ ព្រះអម្ចាស់មានសញ្ញាទង់គោ! នាងត្រូវលាបគ្របដោយលាមកក្របី; ហើយសូមធ្វើការខាត់លាប និងម៉ាស្សា (udvartana) ដើម្បីឲ្យរាងកាយបានសមរម្យ និងមានសុខភាពល្អ ឱ ព្រះអេស្វរ។

Verse 22

तिलसर्षपसंयुक्तं हरिद्राद्वयकुष्ठकम् / तेनोद्वर्तितदेहः स्याद्दुर्गन्धः सुरभिः पुमान्

លាយល្ង និងសណ្តែកម៉ាស្តាត ជាមួយរមៀតពីរប្រភេទ និងគុស្ឋ (kuṣṭha/costus) ហើយយកវាខាត់លាបរាងកាយ។ ដោយខាត់ម៉ាស្សាដូច្នេះ បុរសដែលធ្លាប់មានក្លិនអាក្រក់ នឹងក្លាយជាមានក្លិនក្រអូបផ្អែម។

Verse 23

मनोहरश्चानुदिनं दूर्वाणां काकजङ्घाया / अर्जुनस्य तु पुष्पाणि जम्बूपत्रयुतानि च / सलोध्राणि च तल्लेपो देहदुर्गन्धतां हरेत्

ការលាបរាងកាយរៀងរាល់ថ្ងៃដោយស្មៅទួរវា (dūrvā) ដ៏ក្រអូប និងឱសថកាក-ជង្គាហា (kāka-jaṅghā) រួមជាមួយផ្កាអរជុន (arjuna) ស្លឹកជាំបូ (jambū) និងលោធ្រ (lodhra) នឹងបំបាត់ក្លិនអាក្រក់នៃរាងកាយ។

Verse 24

युक्तं लोध्रभवैर्नोरैश्चूर्णन्तु कनकस्य च / तेनोद्वर्तितदेहस्य न स्याद्ग्रीष्मप्रबाधिका

គួររៀបចំម្សៅលាយពីលោធ្រ (lodhra) និងវត្ថុក្រអូបផ្សេងៗ ព្រមទាំងមាសល្អិត; ដោយលាបហើយខាត់រាងកាយដោយវា ការរំខានពីកម្ដៅរដូវក្តៅនឹងមិនកើតឡើង។

Verse 25

दुग्धेनोषसि सेकश्च घर्मदोषश्च नश्यति / काकजङ्घोद्वर्तनन्तु ह्यङ्गरागकरं भवेत्

បើនៅពេលព្រឹកព្រលឹមស្រោចឬងូតដោយទឹកដោះគោ នោះទោសពីកម្ដៅខ្លាំងនៃរាងកាយនឹងរលាយបាត់។ ហើយការខាត់រាងកាយដោយកាក-ជង្គាហា (kāka-jaṅghā) នឹងបង្កើតពណ៌សម្បុរល្អ និងពន្លឺសុខភាព។

Verse 26

मधुयष्टी शर्करा च वासकस्य रसो मधु / एतत्पीतं रक्तपित्तकामलापाण्डुरोगनुत्

មធុយស្ឋី (licorice) ស្ករ ទឹកឱសថវាសក (vāsaka) និងទឹកឃ្មុំ—បើផឹកលាយនេះ នឹងបន្ធូរជំងឺរាក់ទពិត្ដ (raktapitta) ជំងឺកាមលា (kāmalā) និងជំងឺប៉ាន់ឌុរោគ (pāṇḍu-roga) ដែលបណ្ដាលឲ្យស្លេកស្លាំង។

Verse 27

रक्तपित्तं हरेत्पीतो वासकस्य रसो मधु / प्रातः काले तोयपानात्पीनसं दारुणं हरेत्

បើផឹកទឹកឱសថវាសក (vāsaka) លាយទឹកឃ្មុំ នឹងបំបាត់រាក់ទពិត្ដ (raktapitta)។ ហើយដោយផឹកទឹកនៅពេលព្រឹកព្រលឹម នឹងបំបាត់ជំងឺពីនស (pīnasa) ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងច្រមុះ និងដង្ហើម។

Verse 28

बिभीतकस्य वै चूर्णं पिप्पल्याः सैन्धवस्य च / पीतं सकाञ्जिकं हन्ति स्वरभेदं महेश्वर

ឱ មហេស្វរៈ! ម្សៅបិភីតកៈ (bibhītaka) និងបិព្ពលី (pippalī) ជាមួយអំបិលសៃន្ធវៈ (saindhava) បើផឹកជាមួយកាញ្ជិកៈ (ទឹកជូរពីអង្ករ) នឹងបំបាត់សម្លេងស្អក និងរោគសម្លេង។

Verse 29

चूर्णमामलकं सेव्यं पीतं गव्यपयो ऽन्वितम् / मनः शिला बलामूलं कोलपण च गुग्गुलुः

ម្សៅអាមលកៈ (āmalaka) គួរទទួលទាន ដោយផឹកជាមួយទឹកដោះគោ។ ដូចគ្នានេះដែរ មនះឝិលា (manaḥśilā), ឫសបលា (balā), មាត្រដ្ឋានកោល (kola) និងគុគ្គុលុ (guggulu) គួរប្រើតាមវិធីដែលបានកំណត់។

Verse 30

जातिपत्रं कोलपत्रं तथा चैव मनः शिला / एभिश्चैव कृता वर्तिर्बदर्यग्नौ महेश्वर / धूमपानं कासहरं नात्र कार्या विचारणा

ស្លឹកជាតិ (jāti) ស្លឹកកោល (kola) និងមនះឝិលា (manaḥśilā) — បើធ្វើជាខ្សែវត្តិ ហើយដុតឲ្យមានផ្សែងលើភ្លើងឈើបដរី (jujube) ឱ មហេស្វរៈ ការស្រូបផ្សែងឱសថនេះបំបាត់ក្អក ដោយមិនចាំបាច់សង្ស័យឡើយ។

Verse 31

त्रिफलापिप्पलीचूर्णं भक्षितं मधुनायुतम् / भोजनादौ हि समधु पिपासाज्व(त्व)रितं हरेत्

ម្សៅត្រីផលា (triphala) និងបិព្ពលី (pippalī) បើទទួលទានជាមួយទឹកឃ្មុំ គួរញ៉ាំនៅដើមអាហារ; ពេលយកជាមួយទឹកឃ្មុំ វាបន្ធូរភាពស្រេកទឹក និងក្តៅខ្លួន (ជំងឺគ្រុន) និងភាពរហ័សរាន់នៃរោគ។

Verse 32

बिल्वमूलञ्च समधुगुडूचीक्वथितं जलम् / पीतं हरेच्च त्रिवधं छर्दिं नैवात्रसंशयः / पीता दूर्वा छर्दिनुत्स्यात्पिष्टातण्डुलवारिणा

ទឹកដែលស្ងោរជាមួយគុឌូចី (guḍūcī) ហើយលាយទឹកឃ្មុំ ជាមួយឫសបិល្វ (bilva) បើផឹក នឹងបំបាត់ការក្អួតបីប្រភេទ ដោយមិនមានសង្ស័យឡើយ។ ដូចគ្នានេះដែរ ស្មៅទូរវា (dūrvā) ផឹកជាមួយទឹកអង្ករបុក (ទឹកពីអង្ករបុកលាយទឹក) ក៏ទប់ការក្អួតបាន។

Frequently Asked Questions

Skin diseases (kuṣṭha and allied disorders such as ringworm, scabies, and sidhma) receive the densest coverage, followed by abdominal ailments/worms, heat and body-odour management, and then raktapitta/jaundice/anemia and respiratory complaints like pīnasa, hoarseness, cough, fever, thirst, and vomiting.

Kṣāra is presented as a potent preparation method—especially from banana/plantain leaves and other plant parts—used internally for abdominal diseases and externally (often with turmeric or oils) for sidhma-type skin disorders, indicating an emphasis on scraping/clearing actions consistent with classical Ayurvedic rationale.

Yes. Substances like manaḥśilā (realgar) and haritāla/yellow orpiment are arsenic-containing minerals in traditional rasashastra contexts and should not be used without expert processing standards and qualified supervision; the text reports efficacy, but modern safety/toxicity considerations are essential.