Adhyaya 125
Ekādaśī-Vrata Nirṇaya: Avoiding Daśamī-Viddha and Establishing Trimīśrā
បន្តការណែនាំអំពីអាចារៈ និងពេលវេលាវ្រតា ពិតាមហាបង្ហាញវិធីសម្រេចការអនុវត្តឯកាទសី នៅពេលតិថីជាន់គ្នា។ គាត់យកព្រះមហាក្សត្រ Māndhātā ជាគំរូ ហើយដាក់ច្បាប់មូលដ្ឋានថា មិនត្រូវបរិភោគនៅថ្ងៃ Ekādaśī ទាំងពីរពាក់កណ្តាលខែ។ បន្ទាប់មកព្រមានអំពីការតមអាហារលាយ Daśamī–Ekādaśī ដោយលើករឿង Gāndhārī និងការបាត់បង់កូនប្រុសមួយរយជាការព្រមាន។ ដើម្បីដោះស្រាយភាពសង្ស័យ គាត់ប្រៀបធៀបគុណវិញ្ញាណ៖ Hari ស្ថិតនៅពេល Ekādaśī លាតទៅ Dvādaśī ខណៈអសុរ ស្ថិតនៅពេលលាតទៅ Daśamī។ នៅពេលមានការប៉ះទង្គិចនៃពាក្យ និងសង្ស័យ ត្រូវទទួលយក Dvādaśī សម្រាប់ការអនុវត្ត ហើយធ្វើ pāraṇa នៅ Trayodaśī ដោយនៅតែគោរពសូម្បីតែ Ekādaśī តិចតួចដោយតមអាហារ និងរក្សាសម្យមភាពនៅ Dvādaśī។ ចុងក្រោយបង្ហាញ Trimīśrā (Ekādaśī–Dvādaśī–Trayodaśī) ជាវ្រតាបីថ្ងៃបំផ្លាញបាប ដោយឧទាហរណ៍ព្រះមហាក្សត្រ Rukmāṅgada ដែលបានសេចក្តីរួចផុតតាមការយាមរាត្រី ស្តាប់ Purāṇa បូជា Viṣṇu និងភាពមាំមួនក្នុង Ekādaśī-vrata។
Shlokas
Verse 1
चतुर्विंशत्युत्तरशततमो ऽध्यायः पितामह उवाच / मान्धाता चक्रवर्त्यासीदुपोष्यैकादशीं नृपः / एकादश्यां न भुञ्जीत पक्षयोरुभयारपि
ជំពូកទីមួយរយម្ភៃបួន បូកម្ភៃបួន (ជំពូកទី១២៤+២៤)។ ពិតាមហៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «មានព្រះមហាក្សត្រ ម៉ាន្ធាតា ជាចក្រវរតី។ ឱ ព្រះរាជា ដោយបានអនុវត្តអេកាទសី (Ekādaśī) គួរមិនបរិភោគអាហារនៅថ្ងៃអេកាទសី ទាំងក្នុងពាក់កណ្តាលខែទាំងពីរ (ឡើង និងរំលង)»។
Verse 2
दशम्येकादशीमिश्रा गान्धार्या समुपोषिता / तस्याः पुत्रशतं नष्टं तस्मात्तां परिवर्जयेत्
ការតមអាហារដែលលាយថ្ងៃទសមី (Daśamī) ជាមួយឯកាទសី (Ekādaśī) នោះ កាលមុន ព្រះនាងគន្ធារី (Gāndhārī) បានអនុវត្ត; ដោយហេតុនោះ កូនប្រុសរយនាក់របស់នាងបានវិនាស។ ដូច្នេះ គួរជៀសវាងការតមអាហារលាយបែបនោះ។
Verse 3
द्वादश्येकादशी यत्र तत्र सन्निहितो हरिः / दशम्येकादशी यत्र तत्र सन्निहितो ऽसुरः / बहुवाक्यविरोधेन सन्देहो जायते यदा
កន្លែងណាដែលឯកាទសី (Ekādaśī) លាតសន្ធឹងទៅដល់ទ្វាទសី (Dvādaśī) នៅទីនោះ ព្រះហរិ (Hari) ស្ថិតនៅ; តែកន្លែងណាដែលវាលាតទៅដល់ទសមី (Daśamī) នៅទីនោះ អសុរ (asura) ស្ថិតនៅ។ ពេលពាក្យច្រើនប្រឆាំងគ្នា សេចក្តីសង្ស័យកើតឡើង។
Verse 4
द्वादशी तु तदा ग्राह्या त्रयोदश्यान्तु पारणम् / एकादशी कलापिस्यादुपोष्या द्वादशी तथा
ក្នុងករណីនោះ គួរទទួលយកទ្វាទសី (Dvādaśī) សម្រាប់ការអនុវត្ត ហើយការបំបែកតម (pāraṇa) គួរធ្វើនៅថ្ងៃត្រ័យោទសី (Trayodaśī)។ ទោះមានតែភាគតិចនៃឯកាទសី (Ekādaśī) ក៏គួរតមអាហារ; ហើយទ្វាទសីផងដែរ គួរអនុវត្តដោយការរឹតត្បិត។
Verse 5
एकादशी द्वादशी च विशेषेण त्रयोदशी / त्रिमिश्रा सा तिथिर्ग्राह्या सर्वपापहरा शुभा
ឯកាទសី (Ekādaśī) និងទ្វាទសី (Dvādaśī) ហើយជាពិសេស ត្រ័យោទសី (Trayodaśī) — ពេលរួមជាការអនុវត្តបីប្រភេទ (Trimiśrā) តិថីនោះគួរទទួលយក; វាជាមង្គល និងបំបាត់បាបទាំងអស់។
Verse 6
एकादशीमुपोष्यैवद्वादशीम थवा द्विज ! / त्रिमिश्रां चैव कुर्वीत न दशम्या युतां क्रचित्
ឱ ទ្វិជ (dvija) អ្នកកើតពីរដង! បន្ទាប់ពីតមអាហារនៅឯកាទសី (Ekādaśī) អាចតមនៅទ្វាទសី (Dvādaśī) ផងដែរ; ហើយគួរអនុវត្តត្រីមិស្រា (Trimiśrā) តាមបញ្ញត្តិ—ប៉ុន្តែមិនត្រូវធ្វើឡើយ នៅពេលវារួមជាមួយទសមី (Daśamī)។
Verse 7
रात्रौ जागरणं कुर्वन्पुराणश्रवणं नृपः / गदाधरं पूजयंश्च उपोष्यैका दशीद्वयम् / रुक्माङ्गदो ययौ मोक्षमन्ये चैकादशीव्रतम्
នៅរាត្រី ព្រះរាជា រុក្មាង្គដៈ បានភ្ញាក់យាម ស្តាប់ពុរាណៈ បូជាព្រះ គទាធរ (វិស្ណុ) ហើយអត់អាហារ តាមវ្រតឯកាទសីពីរថ្ងៃ ដោយហេតុនេះ ទ្រង់បានឈានដល់មោក្សៈ; អ្នកដទៃក៏បានដូចគ្នា ដោយវ្រតឯកាទសី។
Frequently Asked Questions
It uses theological valuation of tithi overlap to guide practice: Dvādaśī association is treated as favorable and Viṣṇu-oriented, so Ekādaśī touching Dvādaśī supports the vrata’s devotional integrity and is preferred in resolving doubt.
The instruction prioritizes the sanctity of Ekādaśī itself: even minimal presence warrants fasting, and restraint is continued with Dvādaśī observance, emphasizing intention, discipline, and correct timing rather than maximizing convenience.