Adhyaya 18
Upodghata PadaAdhyaya 1819 Verses

Adhyaya 18

Daṇḍanātha-Śyāmalā Senāyātrā (The Marshal Śyāmalā’s Military Procession) / दण्डनाथश्यामला सेनायात्रा

អធ្យាយនេះស្ថិតក្នុងសន្ទនាហយគ្រីវ–អគស្ត្យា ក្នុងលលិតೋಪាខ្យាន។ ចាប់ផ្តើមដោយពិពណ៌នាការបង្ហាញព្រះរាជ-យុទ្ធនៃ Śyāmalā ជា daṇḍanātha (មេបញ្ជាការ) មានអំណាចដូចអង្គុស ប្រៀបដោយបាសៈ ធ្នូ និងព្រួញផ្កា ព្រមទាំងពន្លឺដូចព្រះចន្ទ។ បន្ទាប់មកពិធីរាជាធិបតេយ្យត្រូវបានរៀបរាប់៖ អ្នកបម្រើដូច Vijayā កាន់ចាមរ ប្រាសាទអប្សរាបោះពុម្ពជ័យមង្គល និត្យាទេវីនៅជិតព្រះបាទ និងសញ្ញាសម្គាល់ធំទូលាយដូចស្រីចក្រ-តិលក និងទង់ខ្ពស់។ វោហារសង្កត់ថាព្រះសក្តិលើសពាក្យនិងចិត្ត ជាការពិតកោស्मिक។ ចុងក្រោយ អគស្ត្យាសុំ “នាម ២៥” ជាអម្រឹតសម្រាប់ត្រចៀក ហយគ្រីវចាប់ផ្តើមរាយនាមលលិតា បម្លែងដំណើរដង្ហែជាលីតានីសម្រាប់អ្នកស្រឡាញ់ធម៌។

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने दण्डनाथाश्यामलासेनायात्रा नाम सप्तदशो ऽध्यायः अथ राजनायिका श्रिताज्वलिताङ्कुशा फणिसमानपाशभृत् / कलनिक्वणद्वलयमैक्ष्वं धनुर्दधती प्रदीप्तकुसुमेषुपञ्चका

ដូច្នេះ ក្នុង «ព្រះបុរាណព្រហ្មाण्ड» មហាបុរាណ ភាគខាងលើ ក្នុងសន្ទនារវាង ហយគ្រីវ និង អគស្ត្យ ក្នុងរឿងលលិតា មានជំពូកទីដប់ប្រាំពីរ ឈ្មោះ «ដំណើរកងទ័ពស្យាមលា នៃទណ្ឌនាថា»។ បន្ទាប់មក នាងមេយោធា រាជនាយិកា កាន់អង្គុសភ្លើង និងខ្សែពាសដូចពស់; កងដៃរបស់នាងក្រវ៉ាត់លាន់សូរ ហើយនាងកាន់ធ្នូអំពៅ និងព្រួញផ្កាភ្លឺប្រាំ។

Verse 2

उदयत्सहत्स्रमहसा सहस्रतो ऽप्यतिपाटलं निजवपुः प्रभाझरम् / किरती दिशासु वदनस्य कान्तिभिः सृजतीव चन्द्रमयमभ्रमण्डलम्

ដោយពន្លឺដូចព្រះអាទិត្យរះរាប់ពាន់ នាងមានរាងកាយពណ៌ក្រហមផ្កាឈូកខ្លាំង ទោះរាប់ពាន់ដងក៏លើស; ពន្លឺហូរចេញពីនាងបាញ់ទៅទិសទាំងអស់ដោយរស្មីពីមុខ ដូចជាបង្កើតវង់ពពកដែលពោរពេញដោយព្រះចន្ទ។

Verse 3

दशयोजनायतिमाता जगत्त्रयीमभिवृण्वता विशदमौक्तिकात्मना / धवलातपत्रवलयेन भासुरा शशिमण्डलस्य सखितामुपेयुषा

ឆ័ត្រសដ្ឋពណ៌ស ភ្លឺរលោងដូចគ្រាប់មុត្ដិកាសុទ្ធ មានទំហំដល់ដប់យោជន៍ គ្របដណ្ដប់លើលោកទាំងបី; វង់ឆ័ត្រពណ៌សនោះរុងរឿង ដូចបានទៅជាមិត្តនៃវង់ព្រះចន្ទ។

Verse 4

अभिवीजिता च मणिकान्तशोभिना विजयादिमुख्यपरिचारिकागणैः / नवचन्द्रिकालहरिकान्तिकन्दलीचतुरेण चामरचतुष्टयेन च

នាងត្រូវបានគេបក់ដោយក្រុមនារីបម្រើសំខាន់ៗ ដូចជា វិជយា ដែលភ្លឺរលោងដូចមណី និងដោយចាមរ៤ ដ៏មានពន្លឺត្រជាក់ដូចពន្លឺចន្ទថ្មី។

Verse 5

शक्त्यैकराज्यपदवीमभिसूचयन्ती साम्राज्यचिह्नशतमण्डितसैन्यदेशा / संगीतवाद्यरचनाभिरथामरीणां संस्तूयमानविभवा विशदप्रकाशा

ដោយអំណាចរបស់នាង នាងបង្ហាញពីតំណែងរាជ្យឯក; ដែនទ័ពត្រូវបានតុបតែងដោយសញ្ញាចក្រភពរាប់រយ; ហើយសិរីល្អរបស់នាងត្រូវបានសរសើរដោយបទភ្លេង និងឧបករណ៍តន្ត្រីរបស់អប្សរា បញ្ចេញពន្លឺច្បាស់បរិសុទ្ធ។

Verse 6

वाचामगोचरमगोचरमेव बुद्धेरीदृक्तया न कलनीयमनन्यतुल्यम्

វានៅលើសពីពាក្យសម្តី ហើយលើសពីបញ្ញាផងដែរ; ក្នុងមហិមាដូចនេះ មិនអាចវាស់វែងបានទេ—គ្មានអ្វីប្រៀបបាន។

Verse 7

त्रैलोक्यगर्भपरिपूरितशक्तिचक्रसाम्राज्यसंपदभिमानमभिस्पृशन्ती / आबद्धभक्तिविपुलाञ्जलिशेखराणामारादहंप्रथमिका कृतसेवनानाम्

នាងប៉ះពាល់មោទនភាពនៃចក្រកម្លាំងដែលបំពេញគភ៌ត្រីលោក និងសម្បត្តិចក្រភព; ហើយនៅជិតអ្នកបម្រើដែលមានភក្តីជាប់មាំ លើកអញ្ជលីធំដាក់លើក្បាល នាងបង្ហាញដូចជា “ខ្ញុំជាមុនគេ” ដោយអាទិភាព។

Verse 8

ब्रह्मेशविष्णुवृषमुख्यसुरोत्तमानां वक्त्राणिवर्षितनुतीनि कटाक्षयन्ती / उद्दीप्तपुष्पशरपञ्चकतः समुत्थैज्योतिर्मयं त्रिभुवनं सहसा दधाना

នាងក្រឡេកដោយកន្ទុយភ្នែកទៅកាន់ស្តុតិដែលពោរពេញចេញពីមាត់ព្រះព្រហ្មា ព្រះឥសា ព្រះវិษ្ណុ និងទេវឧត្តមដូចជា វೃಷមុខ្យ; ហើយដោយពន្លឺដែលកើតឡើងពីព្រួញផ្កាទាំងប្រាំដែលភ្លឺឆេះ នាងធ្វើឲ្យត្រីភពក្លាយជាពន្លឺភ្លាមៗ។

Verse 9

विद्युत्समद्युतिभिरप्सरसां समूहैर्विक्षिप्यमाणजयमङ्गललाजवर्षा / कामेश्वरीप्रभृतिभिः कमनीयभाभिः संग्रामवेषरचनासुमनोहराभिः

ក្រុមអប្សរាដែលភ្លឺរលោងដូចផ្លេកបន្ទោរ បានបាច់ភ្លៀងអក្សតៈជាសញ្ញាជ័យជម្នះ និងមង្គល; កាមេស្វរីជាដើម មានពន្លឺស្រស់ស្អាត ឆើតឆាយក្នុងការតុបតែងសម្លៀកបំពាក់សង្គ្រាម។

Verse 10

दीप्तायुधद्युतितिरस्कृत भास्कराभिर्नित्याभिरङ्घ्रिसविधे समुपाक्यमाना / श्रीचक्रनामतिलकं दशयोजनातितुङ्गध्वजोल्लिखितमेघकदंबमुच्चैः

និត្យាទេវីដែលពន្លឺអាវុធរលោងរបស់ពួកនាងធ្វើឲ្យពន្លឺព្រះអាទិត្យស្រអាប់ បានមកជិតព្រះបាទដើម្បីបម្រើ; តិលកៈឈ្មោះ “ស្រីចក្រ” លេចធ្លោខ្ពស់ ដូចពពកដែលត្រូវទង់ខ្ពស់ដប់យោជនៈប៉ះ។

Verse 11

तीव्राभिरावणसुशक्तिपरंपरभिर्युक्तं रथं समरकर्मणि चालयन्ती / प्रोद्यत्पिशङ्गरुचिभागमलांशुकेन वीतामनोहररुचिस्समरे व्यभासीत्

ពេលនាងបើករទះសង្គ្រាមដែលបំពាក់ដោយលំដាប់អាវុធដ៏ខ្លាំងក្លា និងមានអំណាចខ្លាំង នាងស្លៀកពាក់ក្រណាត់បរិសុទ្ធមានពន្លឺលឿងភ្លឺរលោង; នៅសមរភូមិ នាងភ្លឺចែងចាំងដោយសោភ័ណភាពគួរឱ្យស្រឡាញ់។

Verse 12

पञ्चाधिकैर्विशतिनामरत्नैः प्रपञ्चपापप्रशमातिदक्षैः / संस्तूयमाना ललिता मरुद्भिः संग्राममुद्दिश्य समुच्चचाल

លលិតាត្រូវបានក្រុមមរុតសរសើរដោយ “នាមរត្នៈ” ចំនួនម្ភៃប្រាំ ដែលមានសមត្ថភាពខ្លាំងក្នុងការបន្ធូរបាបនៃលោក; បន្ទាប់មក នាងក៏កើនឡើង និងចេញដំណើរទៅកាន់សង្គ្រាម។

Verse 13

अगस्त्य उवाच वीजिवक्त्र महाबुद्धे पञ्चविंशतिनामभिः / ललितापरमेशान्या देहि कर्णरसायनम्

អគស្ត្យបាននិយាយថា៖ «ឱ វីជិវក្ត្រ អ្នកមានប្រាជ្ញាធំ សូមប្រទានឲ្យខ្ញុំ ‘ករណរសាយនៈ’ គឺអម្រឹតសម្រាប់ការស្តាប់ ដោយនាមទាំងម្ភៃប្រាំរបស់លលិតា បរមេស្វរី»។

Verse 14

हयग्रीव उवाच सिंहासना श्रीललिता महाराज्ञी पराङ्कुशा / चापिनी त्रिपुरा चैव महात्रिपुरसुन्दरी

ហយគ្រីវៈបានមានព្រះវាចា— ព្រះនាងគង់លើសింఠាសនៈ គឺ ស្រីលលិតា មហារាជ្ញី បរាង្គុសា អ្នកកាន់ធ្នូ ត្រីបុរា និង មហាត្រីបុរសុន្ទរី។

Verse 15

सुन्दरी चक्रनाथा च साम्राजी चक्रिणी तथा / चक्रेश्वरी महादेवी कामेशी परमेश्वरी

ព្រះនាងជា សុន្ទរី ចក្រនាថា សាម្រាជ្ញី ចក្រិណី; ចក្រិស្វរី មហាទេវី កាមេឝី និង បរមេឝ្វរី។

Verse 16

कामराजप्रिया कामकोटिगा चक्रवर्तिनी / महाविद्या शिवानङ्गवल्लभा सर्वपाटला

ព្រះនាងជា កាមរាជប្រីយា កាមកោតិគា ចក្រវর্তិនី; មហាវិទ្យា សិវា អនង្គវល្លភា និង សರ್ವបាតលា។

Verse 17

कुलनाथाम्नायनाथा सर्वाम्नायनिवासिनी / शृङ्गारनायिका चेति पञ्चविंशतिनामभिः

ព្រះនាងជា គុលនាថា អាម្នាយនាថា អ្នកស្ថិតនៅក្នុងអាម្នាយទាំងអស់ និង ស្រឹង្គារនាយិកា—ដូច្នេះដោយព្រះនាមម្ភៃប្រាំ។

Verse 18

स्तुवन्ति ये महाभागां ललितां परमेश्वरीम् / ते प्राप्नुवन्ति सौभाग्यमष्टौ सिद्धीर्महद्यशः

អ្នកណាសរសើរ ព្រះលលិតា បរមេឝ្វរីដ៏មហាភាគា នោះនឹងទទួលបាន សោភាគ្យ អષ્ટសិទ្ធិទាំងប្រាំបី និងកិត្តិយសដ៏ធំ។

Verse 19

इत्थं प्रचण्डसंरंभं चालयन्ती महद्बलम् / भण्डासुरं प्रति क्रुद्धा चचाल ललितांबिका

ដូច្នេះ ព្រះលលិតាម្បិកា ដោយកំហឹងចំពោះ ភណ្ឌាសុរៈ បានចេញដំណើរទៅមុខ ដោយកម្លាំងដ៏មហិមា និងសេចក្តីហ៊ានហួសប្រមាណ។

Frequently Asked Questions

No explicit solar/lunar royal genealogy is enumerated in the sampled verses; instead, the chapter encodes “divine sovereignty lineage” through titles and attendants, and it pivots into nāma-transmission (epithet lists) that function as a ritual taxonomy of Lalitā’s authority.

The imagery uses yojana-scale measures (e.g., umbrella/canopy spanning ‘ten yojanas’) and lunar/celestial metaphors to signal that the procession is not merely terrestrial; it is staged as a tri-loka (three-world) event, mapping Shākta power onto cosmic space.

It converts spectacle into sādhanā-ready knowledge: Agastya requests a compact liturgical unit (25 names) as “ear-nectar,” and Hayagrīva begins the epithet sequence (e.g., Siṃhāsanā, Śrīlalitā, Mahārājñī, Tripurā), establishing a recitable interface to the Goddess’s cosmological kingship.