Adhyaya 16
Upodghata PadaAdhyaya 1636 Verses

Adhyaya 16

Vaivāhika-utsava (Martial Procession of Lalitā’s Śakti-Senā) / वैवाहिकोत्सवः

ភាគនេះក្នុង Lalitopākhyāna (Uttara-bhāga) ពិពណ៌នាព្រះនាង លលិតា បរមេស្វរី រៀបចំកងទ័ពដើម្បីបំបាត់ ភណ្ឌៈ «មុលចាក់នៃលោកទាំងបី»។ ក្នុងសន្ទនាហយគ្រីវ–អគស្ត្យ មានការលើកឡើងពីសោភ័ណភាពពិធីសង្គ្រាម៖ ស្គរ និងឧបករណ៍ខ្យល់ជាច្រើន (mṛdaṅga, muraja, paṭaha, ānaka, paṇava…) បន្លឺពេញទិស។ បន្ទាប់មកបង្ហាញសក្តិ-បុគ្គលិកភាព ជាពិសេស សម្បត្ករីទេវី ជាមួយកងដំរី សេះ រទេះ ទង់ និងយានជាក់ឈ្មោះ ដូចជាព្រះដំណើរពិភពលោក។ រូបភាពនៃ nāda, senā-vyūha និង śaktayaḥ បង្ហាញអធិបតេយ្យរបស់លលិតា ខណៈនាងឆ្ពោះទៅប្រយុទ្ធនឹង ភណ្ឌាសុរ។

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने वैवाहिकोत्सवो नाम पञ्चदशो ऽध्यायः अथ सा जगतां माता ललिता परमेश्वरी / त्रैलोक्यकण्टकं भण्डं दैत्यं जेतुं विनिर्ययौ

ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីព្រហ្មាណ្ឌ មហាបុរាណ» ភាគឧត្តរ ក្នុងសន្ទនារវាង ហយគ្រីវ–អគស្ត្យ ក្នុងរឿងលលិតោបាខ្យាន ជំពូកទី១៥ មាននាម «ពិធីមង្គលអាពាហ៍ពិពាហ៍»។ បន្ទាប់មក ព្រះមាតានៃលោកទាំងអស់ ព្រះលលិតា បរមេស្វរី បានចេញដំណើរ ដើម្បីឈ្នះភណ្ឌ អសុរ ដែលជាគ្រោះកន្ទក់នៃត្រៃលោក។

Verse 2

चकार मर्दलाकारानंभोराशींस्तु सप्त ते / प्रभूतमर्द्दलध्वानैः पूरयामासुरंबरम्

ពួកគេបានធ្វើឲ្យសមុទ្រទាំងប្រាំពីរមានរূপដូចមរទលា ហើយដោយសំឡេងមរទលាដ៏កងរំពង បានបំពេញមេឃទាំងមូល។

Verse 3

मृदङ्गमुरजाश्चैव पटहो ऽतुकुलीङ्गणाः / सेलुकाझल्लरीराङ्घाहुहुकाहुण्डुकाघटाः

ម្រឹទង្គ និងមុរជ ព្រមទាំងបដហ និងអតុកុលីង្គណៈ; សេលុកា ឈល្លរី រាង្ឃា ហុហុកា ហុណ្ឌុកា និងឃដ—ឧបករណ៍តន្ត្រីទាំងនេះសុទ្ធតែរន្ទឺឡើង។

Verse 4

आनकाः पणवाश्चैव गोमुखाश्चार्धचन्द्रिकाः / यवमध्या मुष्टिमध्या मर्द्दलाडिण्डिमा अपि

អានកៈ បណវៈ គោមុខៈ និងអರ್ಧចន្ទ្រិកា; យវមធ្យា មុષ્ટិមធ្យា ព្រមទាំងមរទលា និងឌិណ្ឌិម—ទាំងនេះក៏រន្ទឺឡើងដែរ។

Verse 5

झर्झराश्च बरीताश्च इङ्ग्यालिङ्ग्यप्रभेदजाः / उद्धकाश्चैतुहुण्डाश्च निःसाणा बर्बराः परे

ឈර්ឈរា និងបរីតា ឧបករណ៍តន្ត្រីដែលកើតពីប្រភេទអិង្យាលិង្យ; ព្រមទាំងឧទ្ធកា អៃតុហុណ្ឌា និះសាណា និងឧបករណ៍បរបរាផ្សេងៗទៀត ក៏រន្ទឺឡើងដែរ។

Verse 6

हुङ्कारा काकतुण्डाश्च वाद्यभेदास्तथापरे / दध्वनुः शक्तिसेनाभिराहताः समरोद्यमे

សំឡេងហ៊ុងការា សំឡេងកាកតុណ្ឌា និងសំឡេងឧបករណ៍តន្ត្រីនានា—បានក្រអូបក្រអៅឡើង ក្នុងពេលចាប់ផ្តើមសង្គ្រាម ដោយការប៉ះទង្គិចនៃកងសក្តិ។

Verse 7

ललितापरमेशान्या अङ्कुशास्त्रान्समुद्गता / संपत्करी नाम देवी चचाल सह शक्तिभिः

ពីលលិតា-បរមេស្វរី អាវុធអង្គុសៈបានលេចចេញ; ហើយទេវីនាម “សម្បត្ករី” ក៏ចេញដំណើរទៅមុខ ជាមួយនឹងសក្តិទាំងឡាយ។

Verse 8

अनेककोटिमातङ्गतुरङ्गरथपङ्क्तिभिः / सेविता तरुणादित्यपाटला संपदीश्वरी

សម្បទីស្វរី ដែលមានពណ៌ផ្កាឈូកដូចព្រះអាទិត្យក្មេង ត្រូវបានបម្រើដោយជួរដ៏អស្ចារ្យនៃដំរី សេះ និងរទេះសង្គ្រាមរាប់កោដិ។

Verse 9

मत्तमुद्दण्डसंग्रामरसिकं शैलसन्निभम् / रणकोलाहलं नाम सारुरोह मतङ्गजम्

នាងបានឡើងជិះលើដំរីឈ្មោះ “រណកោលាហល” ដែលកំពុងមាត់ (មាស្ត) ឆេវឆាវ ស្រឡាញ់សង្គ្រាម ហើយធំដូចភ្នំ។

Verse 10

तामन्वगा ययौ सेना महती धोरराविणी / लोलाभिः केतुमालाभिरुल्लिखन्ती धनाधनात्

កងទ័ពដ៏ធំ ដែលមានសំឡេងគួរឱ្យខ្លាច បានដើរតាមនាង; ដោយខ្សែទង់ជ័យដែលរវើរវាយ ដូចជាកំពុងឆ្កូតឆ្កាយមេឃពេលរុកមុខ។

Verse 11

तस्याश्च संपन्नाथायाः पीनस्तनसुसंकटः / कण्टको घनसंनाहो रुरुचे वक्षसिस्थितः

នៅលើទ្រូងនៃទេវីដ៏រុងរឿងនោះ រវាងសុដន់ដ៏ពេញលេញ មានមុតដូចអាវក្រោះក្រាស់ស្ថិតនៅ ហើយភ្លឺរលោង។

Verse 12

कंपमाना खड्गलता व्यरुचत्तत्करे धृता / कुटिला कालनाथस्य भृकुटीव भयङ्करा

ដាវដូចវល្លិ៍ដែលញ័រ ពេលកាន់នៅក្នុងដៃ នាងបានភ្លឺចែងចាំង; វាកោងខ្លាំងគួរឱ្យភ័យ ដូចស្នាមជ្រួញចិញ្ចើមរបស់កាលនាថ។

Verse 13

उत्पातवातसंपाताच्चलिता इव पर्वताः / तामन्वगा ययुः कोटिसंख्याकाः कुञ्जरोत्तमाः

ដូចភ្នំដែលរញ្ជួយដោយខ្យល់អពមង្គល មានដំរីល្អឯករាប់កោដិបានដើរតាមនាងទៅ។

Verse 14

अथ श्रीललितादेव्या श्रीपाशायुधसंभवा / अतित्वरितविक्रान्तिरश्वारूढाचलत्पुरः

បន្ទាប់មក កងទ័ពជិះសេះ ដែលកើតពីអាវុធ «ស្រីបាស» របស់ព្រះនាង ស្រីលលិតាទេវី មានវីរភាពលឿនយ៉ាងខ្លាំង បានចលនានាំមុខទៅ។

Verse 15

तया सह हयप्रायं सैन्यं हेषातरङ्गितम् / व्यचरत्खुरकुद्दालविदारितमहीतलम्

ជាមួយនាង កងទ័ពដែលពោរពេញដោយសេះ បានដើរទៅដោយរលកសំឡេងហ៊ឺៗ; ផ្ទៃដីត្រូវបានបែកចេញដោយការបុករបស់ក្រចកសេះដូចចប។

Verse 16

वनायुजाश्च कांबोजाः पारदाः सिंधुदेशजाः / टङ्कणाः पर्वतीयाश्च पारसीकास्तथा परे

អ្នកដែលលូតលាស់ក្នុងព្រៃ គឺកាំបោជៈ បារៈដៈ និងអ្នកកើតនៅដែនសិន្ធុ; ទាំងតង្គណៈ ជនភ្នំ និងជនប៉ែស៊ីផ្សេងៗ ក៏ត្រូវបានរំលឹក។

Verse 17

अजानेया घट्टधरा दरदाः काल वन्दिजाः / वाल्मीकयावनोद्भूता गान्धर्वाश्चाथ ये हयाः

សេះអជានេយៈ ឃដ្ឋធរៈ ដរៈដៈ និងកាលវន្ទិជៈ; ព្រមទាំងសេះដែលកើតពីវាល្មីគិ-យវនៈ និងសេះដែលហៅថា គន្ធರ್ವៈ ក៏មានផងដែរ។

Verse 18

प्राग्देशजाताः कैराता प्रान्तदेशोद्भवास्तथा / विनीताः साधुवोढारो वेगिनः स्थिरचेतसः

ជនកៃរាតៈកើតនៅដែនបូព៌ា និងអ្នកកើតពីដែនព្រំ; ពួកគេមានវិន័យ សមរម្យ ជាអ្នកដឹកនាំសាធុ រហ័ស និងមានចិត្តមាំមួន។

Verse 19

स्वामिचित्तविशेषज्ञा महायुद्धसहिष्णवः / लक्षणैर्बहुभिर्युक्ता जितक्रोधा जितश्रमाः

ពួកគេចេះដឹងចិត្តនៃម្ចាស់យ៉ាងលម្អិត អត់ធ្មត់ក្នុងសង្គ្រាមធំ; មានគុណលក្ខណៈជាច្រើន ឈ្នះកំហឹង និងឈ្នះភាពនឿយហត់។

Verse 20

पञ्चधारासु शक्षढ्या विनीताश्च प्लवान्विताः

ពួកគេចំណេះដឹងក្នុងប្រាំស្ទ្រីម មានវិន័យ និងមានកម្លាំងលោតឆ្ពោះយ៉ាងរហ័ស។

Verse 21

फलशुक्तिश्रिया युक्ताः श्वेतशुक्तिसमन्विताः / देवपद्मं देवमणिं देवस्वस्तिकमेव च

ពួកគេត្រូវបានប្រកបដោយសិរីរុងរឿងនៃ ផល-សុក្តិ និងមាន សុក្តិពណ៌ស; ហើយមាន ទេវបទ្ម ទេវមណី និង ទេវស្វស្តិក ផងដែរ។

Verse 22

अथ स्वस्तिकशुक्तिश्च गडुरं पुष्पगण्डिकाम् / एतानि शुभलक्ष्माणि ज्यराज्यप्रदानि च / वहन्तो वातजवना वाजिनस्तां समन्वयुः

បន្ទាប់មក ស្វស្តិក-សុក្តិ, កឌុរ និង ពុស្ប-គណ្ឌិកា—សញ្ញាមង្គលដែលប្រទានជ័យជម្នះ និងរាជ្យ—ត្រូវបានយកទៅ; សេះលឿនដូចខ្យល់បានព័ទ្ធតាមនាង។

Verse 23

अपराजितनामानमतितेजस्विनं चलम् / अत्यन्तोत्तुङ्गवर्ष्माणं कविकाविलसन्मुखम्

អ្នកមាននាមថា អបរាជិតៈ ពោរពេញដោយតេជៈ និងរហ័សរហួន; មានកាយសម្បទាខ្ពស់សង្ហា យ៉ាងខ្លាំង និងមុខភ្លឺរលោងដូចកវី។

Verse 24

पार्श्वद्वये ऽपि पतितस्फुरत्केसरमण्डलम् / स्थूलवालधिविक्षेपक्षिप्यमाणपयोधरम्

នៅទាំងពីរខាង មានវង់រោមក (កេសរ) ដែលទម្លាក់ចុះតែភ្លឺរលោង; ហើយដោយការវាយស្ទុះនៃកន្ទុយក្រាស់ ទ្រូងរបស់វាហាក់ដូចរញ្ជួយឡើង។

Verse 25

जङ्घाकाण्डसमुन्नद्धमणिकिङ्किणिभासुरम् / वादयन्तमिवोच्चण्डैः खुरनिष्ठुरकुट्टनैः

វារលោងដោយកណ្តឹងតូចៗ (កិង្កិណី) ប្រដាប់មណី ដែលចងនៅជិតជង្គា; ហើយដោយការកកិតក្រចកជើងដ៏កាចសាហាវ និងរឹងមាំ ហាក់ដូចកំពុងបន្លឺវាដូចភ្លេង។

Verse 26

भूमण्डलमहावाद्यं विजयस्य समृद्धये / घोषमाणं प्रति मुहुः संदर्शितगतिक्रमम्

ដើម្បីសេចក្តីរុងរឿងនៃជ័យជម្នះ សូរស័ព្ទមហាវាទ្យនៃភូមណ្ឌលបានលាន់ឡើងម្តងហើយម្តងទៀត បង្ហាញលំដាប់ចលនារបស់វា។

Verse 27

आलोलचामरव्याजाद्वहन्तं पक्षती इव / भाण्डैर्मनोहरैर्युक्तं घर्घरीजालमण्डितम्

ដោយលេសនៃចាមរាដែលរលករំញ័រ វាហាក់ដូចជាហោះដោយស្លាប; ភ្ជាប់ដោយគ្រឿងសម្ភារៈស្រស់ស្អាត និងតុបតែងដោយសំណាញ់កណ្ដឹងតូចៗ។

Verse 28

एषां घोषस्य कपटाद्धुङ्कुर्वतीमि वासुरान् / अश्वारूढा महादेवी समारूढा हयं ययौ

ដោយល្បិចនៃសូរស័ព្ទនោះ ហាក់ដូចជានាងកំពុងហីងការទៅលើអសុរ; មហាទេវីជិះសេះ ហើយចេញដំណើរ។

Verse 29

चतुर्भिर्वाहुभिः पाशमङ्कुशं वेत्रमेव च / हयवल्गां च दधती बहुविक्रमशोभिनी

ដោយដៃបួន នាងកាន់បាស អង្គុស ឈើវាយ និងខ្សែបង្ខំសេះ; នាងរុងរឿងដោយវីរភាពជាច្រើន។

Verse 30

तरुणादित्यसङ्काशा ज्वलत्काञ्चीतरङ्गिणी / सञ्चचाल हयारूढा नर्तयन्तीव वाजिनम्

ភ្លឺដូចព្រះអាទិត្យវ័យក្មេង រលោងដោយរលកខ្សែក្រវាត់ចង្កេះដែលភ្លើងភ្លឺ; នាងជិះសេះទៅ ដូចជាកំពុងឲ្យសេះរាំ។

Verse 31

अथ श्रीदण्डनाथाया निर्याणपटहध्वनिः / उद्दण्डसिन्धुनिस्वानश्चकार बधिरं जगत्

បន្ទាប់មក សំឡេងស្គរប្រកាសការចេញដំណើររបស់ ព្រះស្រីទណ្ឌនាថៈ ក្រហឹមក្រហោងដូចសមុទ្រកំពុងរំជើបរំជួល ហាក់បីដូចធ្វើឲ្យលោកទាំងមូលស្ងាត់ស្តាប់មិនឮ។

Verse 32

वज्रबाणैः कठोरैश्चभिन्दन्त्यः ककुभो दश / अन्युद्धतभुजाश्मानः शक्तयः काश्चिदुच्छ्रिताः

ដោយព្រួញវជ្រៈដ៏រឹងមាំ ពួកគេបំបែកទិសទាំងដប់; ហើយ ‘សក្តិ’ ខ្លះត្រូវបានលើកខ្ពស់ ដូចដុំថ្មលើដៃអួតអាង។

Verse 33

काश्चिच्छ्रीदण्डनाथायाः सेनानासीरसङ्गताः / खड्गं फलकमादाय पुप्लुवुश्चण्डसक्तयः

ក្នុងកងទ័ពរបស់ ព្រះស្រីទណ្ឌនាថៈ មានយោធាខ្លះដែលកាចសាហាវ និងកាន់អាវុធ ‘សក្តិ’ យកដាវនិងខែល ហើយលោតស្ទុះទៅមុខ។

Verse 34

अत्यन्तसैन्यसम्बाधं वेत्रसंताडनैः शतैः / निवारयन्त्यो वेत्रिण्यो व्युच्छलन्ति स्मशक्तयः

ក្នុងភាពចង្អៀតនៃកងទ័ពដ៏កកកុញ នារីអ្នកកាន់រំពាត់បានទប់ស្កាត់ដោយការវាយរំពាត់រាប់រយ; ខណៈអ្នកកាន់ ‘សក្តិ’ ក៏លោតស្ទុះទៅមុខមិនឈប់។

Verse 35

अथ तुङ्गध्वजश्रेणीर्महिषाङ्का मृगाङ्किकाम् / सिहाङ्काश्चैव बिभ्राणाः शक्तयो व्यचलन्पुरा

បន្ទាប់មក ជួរទង់ខ្ពស់ៗបានចលនា; អ្នកកាន់ ‘សក្តិ’ បានដើរចូលក្នុងទីក្រុង ដោយមានសញ្ញាមហិសា (ក្របី) សញ្ញាម្រឹគ (ក្តាន់) និងសញ្ញាសിംហ (តោ)។

Verse 36

ततः श्रीदण्डनाथायाः श्वेतच्छत्रं सहस्रशः / स्फुरत्कराः प्रचलिताः शक्तयः काश्चिदाददुः

បន្ទាប់មក សម្រាប់ព្រះស្រីទណ្ឌនាថា មានឆត្រពណ៌សរាប់ពាន់លេចឡើង; សក្តិខ្លះៗដែលដៃភ្លឺរលោង និងចល័ត បានកាន់ឆត្រទាំងនោះ។

Frequently Asked Questions

Lalitā Parameśvarī sets out to conquer Bhaṇḍa (trailokya-kaṇṭaka), accompanied by a vast Śakti-senā, with the narrative highlighting the ceremonial-martial soundscape of many instruments and the ordered advance of divine forces.

Saṃpatkarī Devī is highlighted as moving with Lalitā’s powers, attended by enormous ranks of elephants, horses, and chariots; her depiction emphasizes abundance, splendor, and battle-readiness as a personification of prosperity harnessed for cosmic restoration.

The catalogue functions as nāda-metadata: sound becomes a cosmological signal of sovereignty and impending dharmic conflict, transforming the march into a ritualized cosmic event where vibration, order, and power converge before the battle with Bhaṇḍāsura.