
ललिताप्रादुर्भाव-स्तुति (Lalita’s Cosmic Praise and Body–Cosmos Correspondences)
ក្នុងសន្ទនាហយគ្រីវ–អគស្ត្យា នៃលលិតោបាខ្យានា ជំពូកនេះបង្ហាញស្តុតិដែលទេវតាច្រៀងសរសើរ លលិតា/ទេវី ដោយរាយនាមគុណនាម «ជយ… នមស…» ហើយបកស្រាយការសម្របសម្រួល មហាកោសម–មីក្រូកោសម ដោយកំណត់លោកក្រោម (អតល វិតល រាសាតល) ផែនដី និងភូវរលោក ព្រះចន្ទ ព្រះអាទិត្យ ភ្លើង ទិសជាដៃ ខ្យល់ជាដង្ហើម និងវេទៈជាវាចា ជាអង្គកាយនិងសមត្ថភាពរបស់ទេវី។ ក៏រួមបញ្ចូលពាក្យយោគ–ពិធី (ប្រាណាយាម ប្រាត្យាហារ ធ្យាន ធារណា សមាធិ) ជាអស្ចារ្យរូបនៃទេវី បង្ហាញសក្តិជាមូលដ្ឋានទាំងកោសមវិទ្យា និងការសង្គ្រោះ។
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने ललिताप्रादुर्भावो नाम द्वादशो ऽध्यायः देवा ऊचुः जय देवि जगन्मातर्जय देवि परात्परे / जय कल्याणनिलये जय कामकलात्मिके
ដូច្នេះ ក្នុងស្រីព្រហ្មាណ្ឌមហាពុរាណ ភាគឧត្តរ ក្នុងសន្ទនាហយគ្រីវ–អគស្ត្យ ក្នុងលលិតោបាខ្យាន មានជំពូកទីដប់ពីរ ឈ្មោះ “ការប្រាកដរបស់លលិតា”។ ព្រះទេវតាទាំងឡាយបាននិយាយថា— ជ័យដល់ព្រះទេវី មាតានៃលោក; ជ័យដល់ព្រះទេវី អធិឧត្តម។ ជ័យដល់ទីស្ថិតនៃសុភមង្គល; ជ័យដល់អ្នកមានសភាពជាកាមកលា។
Verse 2
जयकारि च वामाक्षि जय कामाक्षि सुन्दरि / जयाखिलसुराराध्ये जय कामेशि मानदे
ជ័យដល់ព្រះវាមាក្សី អ្នកបង្កើតជ័យជម្នះ; ជ័យដល់ព្រះកាមាក្សី អ្នកស្រស់ស្អាត។ ជ័យដល់អ្នកដែលទេវទាំងអស់គោរពបូជា; ជ័យដល់ព្រះកាមេសី អ្នកប្រទានកិត្តិយស។
Verse 3
जय ब्रह्ममये देवि ब्रह्मात्मकरसात्मिके / जय नारायणि परे नन्दिताशेषविष्टपे
ជ័យដល់ព្រះទេវីដែលជាព្រហ្មន៍ (Brahman) អ្នកមានសភាពជារសៈនៃព្រហ្មន៍។ ជ័យដល់ព្រះនារាយណីដ៏ឧត្តម ដែលធ្វើឲ្យលោកទាំងអស់រីករាយ។
Verse 4
जय श्रीकण्ठदयिते जय श्रीललितेंबिके / जय श्रीविजये देवि विजय श्रीसमृद्धिदे
ជ័យដល់ព្រះទេវីជាទីស្រឡាញ់របស់ស្រីកណ្ណ្ឋ (សិវៈ); ជ័យដល់ស្រីលលិតា អំបិកា។ ជ័យដល់ព្រះទេវី ស្រីវិជយា អ្នកប្រទានជ័យជម្នះ ស្រី និងសម្បត្តិសមೃದ್ಧិ។
Verse 5
जातस्य जायमानस्य इष्टापूर्तस्य हेतवे / नमस्तस्यै त्रिजगतां पालयित्र्यै परात्परे
សូមក្រាបនមស្ការដល់ព្រះទេវីបរាត្បរា ជាមូលហេតុនៃអិឋ្ដ‑ពូរតៈសម្រាប់អ្នកកើតហើយ និងកំពុងកើត ជាអ្នកអភិបាលត្រីលោក។
Verse 6
कलामुहूर्तकाष्ठाहर् मासर्तुशरदात्मने / नमः सहस्रशीर्षायै सहस्रमुखलोचने
សូមនមស្ការដល់ព្រះទេវី ដែលជាសារសំខាន់នៃកាលា មុហូរតៈ កាស្ឋា ថ្ងៃ ខែ រដូវ និងសរទ; អ្នកមានក្បាលពាន់ មានមុខ និងភ្នែកពាន់។
Verse 7
नमः सहस्रहस्ताब्जपादपङ्कजशोभिते / अणोरणुतरे देवि महतो ऽपि महीयसि
សូមនមស្ការដល់ព្រះទេវី ដែលរុងរឿងដោយដៃពាន់ដូចផ្កាឈូក និងជើងដូចបង្គោលផ្កាឈូក; ល្អិតជាងអ្វីល្អិត និងអធិកជាងអ្វីអធិក។
Verse 8
परात्परतरे मातस्तेजस्तेजीयसामपि / अतलं तु भवेत्पादौ वितलं जानुनी तव
ឱ មាតា! អ្នកលើសលប់ជាងអ្វីលើសលប់ទាំងអស់ ហើយភ្លឺលើសភ្លឺរបស់អ្នកភ្លឺទាំងឡាយ។ ព្រះបាទទាំងពីររបស់អ្នកគឺ អតលា និងព្រះជានុទាំងពីរគេហៅ វិតលា។
Verse 9
रसातलं कटीदेशः कुक्षिस्ते धरणी भवेत् / हृदयं तु भुवर्लोकः स्वस्ते मुखमुदाहृतम्
ចង្កេះរបស់អ្នកគឺ រសាតលា ក្រពះ/គភ៌របស់អ្នកគឺ ធរណី; បេះដូងរបស់អ្នកគឺ ភុវរលោក និងមុខរបស់អ្នកត្រូវបានហៅថា ស្វរលោក។
Verse 10
दृशश्चन्द्रार्कदहना दिशस्ते बाहवोंबिके / मरुतस्तु तवोच्छ्वासा वाचस्ते श्रुतयो ऽखिलाः
ឱ អំបិកា! ព្រះច័ន្ទ ព្រះអាទិត្យ និងអគ្គីជាទស្សនៈរបស់ព្រះនាង; ទិសទាំងឡាយជាព្រះពាហា។ ខ្យល់ជាព្រះដង្ហើម ហើយស្រុតិទាំងអស់ជាព្រះវាចា។
Verse 11
क्रीडा ते लोकरचना सखा ते चिन्मयः शिवः / आहारस्ते सदानन्दो वासस्ते हृदये सताम्
ល្បែងកម្សាន្តរបស់ព្រះនាងគឺការបង្កើតលោក; មិត្តរបស់ព្រះនាងគឺព្រះសិវៈដ៏ជាចិត្តសុទ្ធ។ អាហាររបស់ព្រះនាងគឺអានន្ទអស់កាល; ទីស្នាក់នៅរបស់ព្រះនាងនៅក្នុងបេះដូងអ្នកសុចរិត។
Verse 12
दृश्यादृश्य स्वरूपाणि रूपाणि भुवनानि ते / शिरोरुहा घनास्ते तु तारकाः कुसुमानि ते
ភពលោកទាំងដែលមើលឃើញ និងមើលមិនឃើញ សុទ្ធតែជារូបរបស់ព្រះនាង; ពពកជាសក់របស់ព្រះនាង ហើយផ្កាយជាផ្ការបស់ព្រះនាង។
Verse 13
धर्माद्या बाहवस्ते स्युरधर्माद्यायुधानि ते / यमाश्च नियमाश्चैव करपादरुहास्तथा
ធម៌ជាដើមគឺជាព្រះពាហារបស់ព្រះនាង; អធម៌ជាដើមគឺជាអាវុធរបស់ព្រះនាង។ យម និង និយម ក៏ដូចជាពន្លកនៃដៃជើងរបស់ព្រះនាង។
Verse 14
स्तनौ स्वाहास्वधाकरौ लोकोज्जीवनकारकौ / प्राणायामस्तु ते नासा रसना ते सरस्वती
ព្រះសុដន់របស់ព្រះនាងដែលប្រទាន ស្វាហា និង ស្វធា ធ្វើឲ្យលោកមានជីវិត។ ប្រាណាយាមគឺជាច្រមុះរបស់ព្រះនាង ហើយសរស្វតីគឺជាលិហ្វារបស់ព្រះនាង។
Verse 15
प्रत्याहारस्त्विद्रिंयाणि ध्यानं ते धीस्तु सत्तमा / मनस्ते धारणाशक्तिर्हृदयं ते समाधिकः
ឱ ទេវី ការទប់ស្កាត់អង្គញ្ញាណគឺជា ប្រត្យាហារ របស់ព្រះអង្គ; ការធ្យានគឺជា បញ្ញាដ៏ឧត្តម។ ចិត្តគឺជាកម្លាំងធារណា ហើយបេះដូងគឺជា សមាធិរបស់ព្រះអង្គ។
Verse 16
महीरुहास्तेङ्गरुहाः प्रभातं वसनं तव / भूतं भव्यं भविष्यच्च नित्यं च तव विग्रहः
ឱ ទេវី ដើមឈើលើភ្នំទាំងឡាយជារោមលើអង្គកាយរបស់ព្រះអង្គ; ពេលព្រឹកជាសម្លៀកបំពាក់របស់ព្រះអង្គ។ អតីត បច្ចុប្បន្ន អនាគត និងនិរន្តរភាព—ទាំងអស់ជាវិគ្រោះរបស់ព្រះអង្គ។
Verse 17
यज्ञरूपा जगद्धात्री विश्वरूपा च पावनी / आदौ या तु दयाभूता ससर्ज निखिलाः प्रजाः
ព្រះនាងមានរូបជាយជ្ញៈ ជាមាតាអ្នកទ្រទ្រង់លោក ជាវិស្វរូបា និងជាអ្នកបរិសុទ្ធ។ នៅដើមកាល ព្រះនាងក្លាយជាករុណា ហើយបានបង្កើតសត្វលោកទាំងអស់។
Verse 18
हृदयस्थापि लोकानामदृश्या मोहनात्मिका
ទោះស្ថិតនៅក្នុងបេះដូងរបស់សត្វលោក ក៏ព្រះនាងនៅតែអមើលមិនឃើញ ហើយមានសភាពជាមោហៈ។
Verse 19
नामरूपविभागं च या करोति स्वलीलया / तान्यधिष्ठाय तिष्ठन्ती तेष्वसक्तार्थकामदा / नमस्तस्यै महादेव्यै सर्वशक्त्यै नमोनमः
ព្រះនាងដែលបែងចែកនាម និងរូបដោយលីឡារបស់ព្រះនាង ហើយស្ថិតគ្រប់គ្រងវាទាំងឡាយដោយមិនជាប់ពាក់—ព្រះនាងជាអ្នកប្រទានអត្ថ និងកាម។ សូមនមស្ការជាថ្មីៗដល់មហាទេវី ព្រះសព្វសក្តិ។
Verse 20
यदाज्ञया प्रवर्तन्ते वह्निसूर्यैदुमारुताः / पृथिव्यादीनि भूतानि तस्यै देव्यै नमोनमः
ដោយព្រះបញ្ជារបស់ព្រះនាង ភ្លើង ព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទ និងខ្យល់ ដំណើរការ; ផែនដី និងសភាវៈទាំងឡាយក៏ប្រព្រឹត្តទៅ—សូមនមស្ការដល់ទេវីនោះម្តងហើយម្តងទៀត។
Verse 21
या ससर्जादिधातारं सर्गादावादिभूरिदम् / दधार स्वयमेवैका तस्यै देव्यै नमोनमः
ព្រះនាងដែលនៅដើមកាលនៃសೃષ્ટិ បានបង្កើតអាទិធាតា (ព្រះព្រហ្ម) និងបង្ហាញលោកដើមនេះ; ព្រះនាងតែមួយគត់ដែលទ្រទ្រង់សព្វវត្ថុដោយព្រះអង្គឯង—សូមនមស្ការដល់ទេវីនោះម្តងហើយម្តងទៀត។
Verse 22
यथा धृता तु धरिणी ययाकाशममेयया / यस्यामुदेति सविता तस्यै देव्यै नमोनमः
ដូចដែលអាកាសត្រូវបានទ្រទ្រង់ដោយអំណាចអមេយរបស់ព្រះនាង ផែនដីក៏ត្រូវបានទ្រទ្រង់ដូចគ្នា; ក្នុងព្រះនាងនោះឯង សវិតា (ព្រះអាទិត្យ) រះឡើង—សូមនមស្ការដល់ទេវីនោះម្តងហើយម្តងទៀត។
Verse 23
यत्रोदेति जगत्कृत्स्नं यत्र तिष्ठति निर्भरम् / यत्रान्तमेति काले तु तस्यै देव्यै नमोनमः
ក្នុងព្រះនាងនោះឯង លោកទាំងមូលកើតឡើង; ពឹងផ្អែកលើព្រះនាងហើយស្ថិតនៅ; ហើយនៅពេលកាលមកដល់ ក៏ចូលលាយទៅក្នុងព្រះនាងនោះ—សូមនមស្ការដល់ទេវីនោះម្តងហើយម្តងទៀត។
Verse 24
नमोनमस्ते रजसे भवायै नमोनमः सात्त्विकसंस्थितायै / नमोनमस्ते तमसे हरायै नमोनमो निर्गुणतः शिवायै
សូមនមស្ការម្តងហើយម្តងទៀតដល់ព្រះនាងជារាជស—ព្រះម៉ែភវានី; សូមនមស្ការដល់ព្រះនាងដែលស្ថិតក្នុងសត្តវៈ។ សូមនមស្ការដល់ព្រះនាងជាតមស—អ្នកជាទីស្រឡាញ់របស់ហរៈ; សូមនមស្ការម្តងហើយម្តងទៀតដល់ព្រះនាងជាព្រះសិវៈអនិរគុណ។
Verse 25
नमोनमस्ते जगदेकमात्रे नमोनमस्ते जगदेकपित्रे / नमोनमस्ते ऽखिलरूपतन्त्रे नमोनमस्ते ऽखिलयन्त्ररूपे
សូមក្រាបនមស្ការ ព្រះមាតាឯកនៃលោកទាំងមូល សូមក្រាបនមស្ការម្តងហើយម្តងទៀត; សូមក្រាបនមស្ការ ព្រះបិតាឯកនៃជగត។ សូមក្រាបនមស្ការ ព្រះនាងជាស្វរូបនៃតន្ត្រានៃរូបទាំងអស់; សូមក្រាបនមស្ការ ព្រះនាងជារូបនៃយន្ត្រាទាំងមូល។
Verse 26
नमोनमो लोकगुरुप्रधाने नमोनमस्ते ऽखिलवाग्विभूत्यै / नमो ऽस्तु लक्ष्म्यै जगदेकतुष्ट्यै नमोनमः शांभवि सर्वशक्त्यै
សូមក្រាបនមស្ការម្តងហើយម្តងទៀត ដល់ព្រះនាងជាប្រធាននៃគ្រូលោក; សូមក្រាបនមស្ការ ដល់ព្រះនាងជាវិភូតិនៃព្រះវាចាទាំងអស់។ សូមក្រាបនមស្ការ ដល់ព្រះលក្ខ្មី ជាតុស្តិឯកនៃជగត; សូមក្រាបនមស្ការ ដល់ព្រះសាំភវី ជាសព្វសក្តិ។
Verse 27
अनादिमध्यान्तमपाञ्चभौतिकं ह्यवाङ्मनोगम्यमतर्क्यवैभवम् / अरूपमद्वन्द्वमदृष्टगोचरं प्रभावमग्र्यं कथमंब वर्णये
ឱ ព្រះមាតា! ព្រះនាងគ្មានដើម កណ្ដាល និងចុង; លើសពីធាតុប្រាំ; មិនអាចឈានដល់ដោយពាក្យ និងចិត្ត ហើយសិរីល្អមិនអាចគិតដោយហេតុផល—គ្មានរូប គ្មានទ្វ័យ ភ្នែកមិនអាចឃើញ; ខ្ញុំនឹងពណ៌នាព្រះប្រសិទ្ធិអស្ចារ្យនោះដូចម្តេច?
Verse 28
प्रसीद विश्वेश्वरि विश्ववन्दिते प्रसीद विद्येश्वरि वेदरूपिणि / प्रसीद मायामयि मन्त्राविग्रहे प्रसीद सर्वेश्वरि सर्वरूपिणि
សូមព្រះនាងប្រសិទ្ធិពរ ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃលោកទាំងមូល ដែលលោកសរសើរ; សូមប្រសិទ្ធិពរ ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃវិទ្យា ដែលជារូបនៃវេទ។ សូមប្រសិទ្ធិពរ ឱ ព្រះនាងជាមាយា ដែលមានវិગ્રហជាមន្ត្រ; សូមប្រសិទ្ធិពរ ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃសព្វសត្វ ដែលជារូបនៃរូបទាំងអស់។
Verse 29
इति स्तत्वा महादेवीं देवाः सर्वे सवासवाः / भूयोभूयो नमस्कृत्य शरणं जगमुरञ्जसा
ដូច្នេះ បន្ទាប់ពីសរសើរព្រះមហាទេវី ព្រះទេវទាំងអស់ជាមួយព្រះឥន្ទ្រ បានក្រាបនមស្ការម្តងហើយម្តងទៀត ហើយដោយចិត្តសាមញ្ញបានទៅសុំជ្រកកោនព្រះនាង។
Verse 30
ततः प्रसन्ना सा देवी प्रणतं वीक्ष्य वासवम् / वरेण च्छन्दयामास वरदाखिलदेहिनाम्
បន្ទាប់មក ព្រះនាងទេវីមានព្រះហឫទ័យរីករាយ; ព្រះនាងបានឃើញវាសវៈ (ឥន្ទ្រ) កំពុងកោតគោរព ហើយព្រះនាងជាអ្នកប្រទានពរដល់សត្វលោកទាំងអស់ បានអនុញ្ញាតឲ្យគាត់ជ្រើសរើសពរ។
Verse 31
इन्द्र उवाच यदि तुष्टासि कर्याणि वरं दैत्येन्द्र पीडितः / दुर्धरं जीवितं देहि त्वां गताः शरणार्थिनः
ឥន្ទ្រាបានពោលថា «ឱ ព្រះនាងកល្យាណី! ប្រសិនបើព្រះនាងពេញព្រះហឫទ័យ សូមប្រទានពរ ដល់យើងខ្ញុំដែលត្រូវទុក្ខដោយមហាអសុរ; យើងខ្ញុំមកសុំជ្រកកោន សូមប្រទានការពារជីវិតដ៏លំបាកនេះ»។
Verse 32
श्रीदेव्युवाच अहमेव विनिर्जित्य भण्डं दैत्यकुलोद्भवम् / अचिरात्तव दास्यामि त्रैलोक्यं सचराचरम्
ព្រះស្រីទេវីមានព្រះបន្ទូលថា «ខ្ញុំនេះឯង នឹងឈ្នះភណ្ឌៈ អសុរដែលកើតពីវង្សដៃត្យ; ហើយមិនយូរទេ ខ្ញុំនឹងប្រគល់ត្រៃលោក្យទាំងចលនិងអចល ដល់អ្នក»។
Verse 33
निर्भया मुदिताः सन्तु सर्वे देवगणास्तथा / ये स्तोष्यन्ति च मां भक्त्या स्तवेनानेन मानवाः
សូមឲ្យព្រះទេវតាទាំងពួងមានសេចក្តីក្លាហាន និងរីករាយ; ហើយមនុស្សណាដែលសរសើរខ្ញុំដោយភក្តីតាមស្តវៈនេះ ក៏សូមឲ្យពួកគេបានដូច្នោះដែរ។
Verse 34
भाजनं ते भविष्यन्ति धर्मश्रीयशसां सदा / विद्याविनयसंपन्ना नीरोगा दीर्घजीविनः
ពួកគេនឹងក្លាយជាភាជនៈនៃធម៌ ស្រី (សម្បត្តិ) និងយសជានិច្ច; ពេញលេញដោយចំណេះដឹង និងសុភាពរាបសារ មានសុខភាពល្អគ្មានជំងឺ និងមានអាយុវែង។
Verse 35
पुत्रमित्रकल त्राढ्या भवन्तु मदनुग्रहात् / इति लब्धवरा देवा देवेन्द्रो ऽपि महाबलः
ដោយព្រះអនុគ្រោះរបស់ខ្ញុំ សូមឲ្យអ្នកទាំងឡាយសម្បូរបែបដោយកូន មិត្ត និងគូស្រករ—ពេលបានពរនេះ ពួកទេវតា ទាំងព្រះឥន្ទ្រាអ្នកមានកម្លាំងធំ ក៏រីករាយ។
Verse 36
आमोदं परमं जग्मुस्तां विलोक्य मुहुर्मुहुः
ពួកគេបានមើលនាងម្តងហើយម្តងទៀត ហើយបានឈានដល់សេចក្តីអានന്ദដ៏ប្រសើរ។
No formal vamsha catalog appears in the sampled material; the chapter’s primary function is hymnic-theological and cosmographic, presenting Devī as the ground in which worlds and beings (including lineages) subsist rather than listing dynastic descent.
It provides qualitative cosmography rather than numeric measures: named nether regions (Atala, Vitala, Rasātala), loka-identifications (Dharaṇī, Bhuvarloka), and astronomical-elemental correspondences (moon/sun/fire as aspects of sight; directions as arms), functioning as a relational map instead of a metric one.
This chapter does not foreground a particular yantra diagram; its esoteric payload is the identificatory “vidyā” of correspondence—Devī is equated with cosmic layers and yogic limbs (prāṇāyāma through samādhi). The practical implication is that worship and inner discipline are read as participation in the Goddess’s own cosmological structure.