Shloka 39
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
दक्षस्य कन्या धर्मिष्ठा सुव्रता नाम विश्रुता / सर्वकन्यावरिष्ठा तु ज्येष्ठा या वीरिणीसुता
Transliteration
dakṣasya kanyā dharmiṣṭhā suvratā nāma viśrutā / sarvakanyāvariṣṭhā tu jyeṣṭhā yā vīriṇīsutā
Translation
កូនស្រីរបស់ទក្ខៈ ដែលប្រកបដោយធម៌យ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់ មានឈ្មោះល្បីថា ‘សុវ្រតា’។ នាងជាកូនស្រីឧត្តមជាងគេ ជាកូនច្បង និងជាបុត្រីរបស់វីរិណី។
Word by Word
दक्षस्यof Dakṣa
दक्षस्य:
सम्बन्ध (Genitive/possessor)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; genitive singular
कन्याdaughter
कन्या:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; nominative singular
धर्मिष्ठाmost righteous
धर्मिष्ठा:
विशेषण (Adjectival to ‘कन्या’)
TypeAdjective
Rootधर्मिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; superlative sense (‘most righteous’)
सुव्रताof good vows
सुव्रता:
विशेषण (Adjectival to ‘कन्या’)
TypeAdjective
Rootसु + व्रत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: ‘सुन्दरं व्रतं यस्याः’ (good-vowed)
नामby name
नाम:
सम्बन्ध (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (designation: ‘by name’)
विश्रुताrenowned
विश्रुता:
विशेषण (Adjectival to ‘कन्या’)
TypeAdjective
Rootविश्रुत (कृदन्त; √श्रु धातु)
Formभूतकृदन्त/क्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘well-known’
सर्वकन्या-वरिष्ठाbest among all daughters
सर्वकन्या-वरिष्ठा:
विशेषण (Adjectival to ‘कन्या’)
TypeAdjective
Rootसर्व + कन्या + वरिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (षष्ठी): ‘सर्वासां कन्यानां वरिष्ठा’
तुand/indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (contrast/emphasis)
ज्येष्ठाeldest
ज्येष्ठा:
विशेषण (Adjectival to ‘कन्या’)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘eldest’
याwho
या:
कर्ता (Karta; relative subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; relative pronoun ‘who’
वीरिणी-सुताdaughter of Vīriṇī
वीरिणी-सुता:
सम्बन्ध/अप्पोज़िशन (Apposition to ‘कन्या’)
TypeNoun
Rootवीरिणी + सुत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (षष्ठी): ‘वीरिण्याः सुता’