Shloka 36
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
वैवस्वत निसर्गेण तेषां ज्ञेयस्तु विस्तरः / अनूना नातिरिक्तास्ते यस्मात्मर्वे विवस्वतः
Transliteration
vaivasvata nisargeṇa teṣāṃ jñeyastu vistaraḥ / anūnā nātiriktāste yasmātmarve vivasvataḥ
Translation
តាមនិសർគសೃષ્ટិរបស់វൈവស្វត គួរដឹងអំពីការពិពណ៌នាលម្អិតរបស់ពួកគេ។ ពួកគេមិនខ្វះមិនលើសទេ ព្រោះទាំងអស់កើតពីវិវស្វាន។
Word by Word
वैवस्वतof Vaivasvata
वैवस्वत:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootवैवस्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुषार्थे/सम्बन्धे; अव्यक्त-विभक्ति (पाठभेदे सम्भवम्: वैवस्वत-निसर्गेण इति)
निसर्गेणby the origin/creation
निसर्गेण:
करण/प्रकार (Instrument/Manner)
TypeNoun
Rootनिसर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
ज्ञेयःis to be known
ज्ञेयः:
विधेय (Predicate)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु) → ज्ञेय (कृदन्त; तव्यत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive: to be known)
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
विस्तरःthe extent/detail
विस्तरः:
कर्ता (Kartā; subject of ज्ञेयः)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अनूनाःnot deficient
अनूनाः:
कर्ता-विशेषण (qualifying ते)
TypeAdjective
Rootअनून (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
नnot
न:
सम्बन्ध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
अतिरिक्ताःexcessive
अतिरिक्ताः:
कर्ता-विशेषण (qualifying ते)
TypeAdjective
Rootअतिरिक्त (कृदन्त; अति+रिच्, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (excessive/surplus)
तेthey
ते:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
यस्मात्because/from which
यस्मात्:
अपादान/हेतु (Ablative/Cause)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of cause)
मर्वे(unclear reading)
मर्वे:
अधिकरण (Adhikaraṇa?)
TypeNoun
Rootमर्व (प्रातिपदिक; पाठदोष/दुर्लभ)
Formसप्तमी, एकवचन (पाठानुसार); अर्थ/रूप अनिश्चित (corrupt/rare form)
विवस्वतःof Vivasvat (the Sun)
विवस्वतः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootविवस्वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन