Shloka 183
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
आदित्यवर्मा भुवनस्य गोप्ता अपूर्व एकः प्रथमस्तुराषाट् / हिरण्यगर्भः पुरुषो महान्वै संपठ्यते वै रजसः परस्तात्
Transliteration
ādityavarmā bhuvanasya goptā apūrva ekaḥ prathamasturāṣāṭ / hiraṇyagarbhaḥ puruṣo mahānvai saṃpaṭhyate vai rajasaḥ parastāt
Translation
ទ្រង់ជា អាទិត្យវម៌្ម ជាអ្នកការពារលោក ជាបុគ្គលអស្ចារ្យ តែមួយគត់ ជាបឋម និងជាអ្នកឈ្នះសត្រូវ។ ទ្រង់ជា ហិរណ្យគភ៌ ជាមហាបុរស ដែលត្រូវបានពោលថា នៅ ពីលើ រជគុណ។
Word by Word
आदित्यवर्माAdityavarman (sun-armoured one)
आदित्यवर्मा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootआदित्य-वर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (आदित्यस्य वर्म इव/आदित्यवर्मन्)
भुवनस्यof the world
भुवनस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
गोप्ताprotector
गोप्ता:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगोप्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अपूर्वःunprecedented
अपूर्वः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअपूर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम्
एकःone, single
एकः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; संख्याविशेषणम्
प्रथमःfirst
प्रथमः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम्
तुराषाट्Turāṣāṭ (a proper name/epithet)
तुराषाट्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतुराषाट् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषनाम
हिरण्यगर्भःHiraṇyagarbha (golden embryo/cosmic germ)
हिरण्यगर्भः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootहिरण्य-गर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (हिरण्यस्य गर्भः)
पुरुषःthe Person
पुरुषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
महान्great
महान्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम्
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphatic)
संपठ्यतेis recited/mentioned
संपठ्यते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootसम्+पठ् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphatic)
रजसःof rajas (the quality of activity)
रजसः:
Apadana (अपादान/Source; expressed via genitive)
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
परस्तात्beyond, on the farther side
परस्तात्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootपरस्तात् (अव्यय)
Formअव्यय; देश/अधिकरणवाचक (adverb of place)