Shloka 121
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
प्रभ्रशयन्ते विमुक्तानि तारा ऋक्षग्रहैस्तथा / ततस्तेषु व्यतीतेषु त्रैलोक्यस्येश्वरेष्विह
Transliteration
prabhraśayante vimuktāni tārā ṛkṣagrahaistathā / tatasteṣu vyatīteṣu trailokyasyeśvareṣviha
Translation
ផ្កាយទាំងឡាយក៏ដូចគ្នា ជាមួយនឹងក្រុមនក្ខត្រ និងភពផែនដី បានរួចផុតពីចំណង ហើយធ្លាក់ចុះ។ ពេលវាទាំងអស់បានកន្លងផុត និងលាយបាត់ នោះសូម្បីអធិការនៃត្រៃលោកនៅទីនេះក៏ដល់ទីបញ្ចប់។
Word by Word
प्रभ्रशयन्तेfall down, collapse
प्रभ्रशयन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + √भ्रंश्/भ्रश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद; अर्थः—पतन्ति/च्यवन्ते
विमुक्तानिreleased, loosened
विमुक्तानि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + √मुच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (released, loosened)
ताराःstars
ताराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ऋक्ष-ग्रहैःwith the constellations and planets
ऋक्ष-ग्रहैः:
Sahakari (सहकारी/करण)
TypeNoun
Rootऋक्ष (प्रातिपदिक) + ग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—द्वन्द्व (ऋक्षाः च ग्रहाः च)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: 'thus/also')
ततःthen/thereafter
ततः:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (thereupon/from that)
तेषुin/among those
तेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन (pronoun)
व्यतीतेषुwhen (they) have passed
व्यतीतेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवि + अति + √इ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (having passed/elapsed)
त्रैलोक्यस्यof the three worlds
त्रैलोक्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास
ईश्वरेषुamong the lords/rulers
ईश्वरेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन
इहhere
इह:
Desha (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: 'here/in this context')