Adhyaya 55
Anushanga PadaAdhyaya 5527 Verses

Adhyaya 55

यज्ञसमापन-दक्षिणा-आवभृथस्नान-वर्णनम् (Completion of the Sacrifice, Gifts, and Avabhṛtha Bath)

ក្នុងអនុសង្គបាទ អធ្យាយ ៥៥ ព្រះមហាក្សត្រដ៏ប្រសើរ ប្រតិបត្តិយជ្ញាដោយវិន័យត្រឹមត្រូវ ជាមួយឫត្វិក និងសទស្ស្យ ដែលជាវេទបារាគៈ។ វេទិ ឧបករណ៍ និងវិធីសាស្ត្រតាមសាស្ត្រ គ្រប់គ្រាន់ បង្ហាញគំរូនៃរបៀបវេដិក។ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ជាបន្ទាប់ ព្រះអង្គប្រទានទក្ខិណា និងទ្រព្យសម្បត្តិដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍ និងអ្នកសុំ លើសការរំពឹង ហើយកោតគោរពសុំអភ័យទោស/ពរ ដោយលុតជង្គង់បូជាចាស់ទុំ។ បន្ទាប់មកមានដង្ហែសាធារណៈ មានសូត មាឃធ វន្ទិន តន្ត្រី ឆ័ត្រ កង្ហារ និងការតុបតែងទីក្រុង ទៅដល់ទន្លេសារាយូ សម្រាប់អវភ្រឹថស្នាន។ ព្រះអង្គត្រឡប់ទីក្រុងក្រោមសូត្រវេដ និងតន្ត្រីមង្គល បង្ហាញថាការបញ្ចប់ពិធី ការចែកចាយទាន និងការសរសើរសាធារណៈ ជាសញ្ញានៃធម្ម និងសិទ្ធិអំណាច។

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे कपिलाश्रमस्थाश्वानयनं नाम चतुष्पञ्चाशत्तमो ऽध्यायः // ५४// äः अभिनन्द्याशिषात्यर्थं लालयन्प्रशशंस ह

ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីព្រហ្មាណ្ឌ មហាពុរាណ» ដែលព្រះវាយុបានប្រកាស ក្នុងភាគមធ្យម បាទឧបោទ្ធាតទី៣ មានជំពូកទី៥៥ ឈ្មោះ «ការនាំសេះពីអាស្រមកបិល»។ បន្ទាប់មក គាត់បានអបអរសាទរ និងប្រទានពរ​យ៉ាងច្រើន ដោយស្នេហា ហើយសរសើរគាត់។

Verse 2

अथ ऋत्विक्सदस्यैश्च सहितो राजसत्तमः / उपाक्रमत तं यज्ञे विधिवद्वेदपारगैः

បន្ទាប់មក ព្រះរាជាដ៏ប្រសើរ បានរួមជាមួយព្រះឫត្វិក និងសមាជិកសភា ហើយបានចាប់ផ្តើមយជ្ញានោះតាមពិធីវិធី ដោយអ្នកជំនាញវេទ។

Verse 3

ततः प्रववृते यज्ञः सर्वसंपद्गुणान्वितः / सम्यगौर्ववसिष्ठाद्यैर्मुनिभिः संप्रवर्त्तितः

បន្ទាប់មក ពិធីយជ្ញៈដែលពេញដោយសម្បត្តិ និងគុណធម៌ទាំងអស់ បានចាប់ផ្តើមឡើង ដោយមុនីដូចជា អោរវៈ និង វសិષ્ઠៈ ជាដើម បានប្រតិបត្តិយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។

Verse 4

हिरण्मयमयी वेदिः पात्राण्युच्चावचानि च / सुसमृद्धं यथाशास्त्रं यज्ञे सर्वं बभूव ह

មានវេទិ (ជើងបូជា) ធ្វើពីមាស និងមានភាជនៈជាច្រើនទាំងខ្ពស់ទាំងទាប; ក្នុងពិធីយជ្ញៈ អ្វីៗទាំងអស់សម្បូរបែបតាមសាស្ត្រ។

Verse 5

एवं प्रवर्त्तितं यज्ञमृत्विजः सर्व एव ते / क्रमात्समापयामासुर्यजमानपुरस्सराः

ដូច្នេះ ពិធីយជ្ញៈដែលបានចាប់ផ្តើមនោះ ត្រូវបានឥត្វិជទាំងអស់ បញ្ចប់តាមលំដាប់ ដោយមានយជមានៈជាអ្នកដឹកនាំនៅមុខ។

Verse 6

समापयित्वा तं यज्ञं राजा विधिविदां वरः / यथावद्दक्षिणां चैव ऋत्विजां प्रददौ तदा

ក្រោយពេលបញ្ចប់ពិធីយជ្ញៈនោះ ព្រះរាជាដែលលើសលប់ក្នុងចំណោមអ្នកចេះពិធី បានប្រគល់ទក្ខិណា (បរិច្ចាគ) ដោយសមរម្យដល់ឥត្វិជ។

Verse 7

अथ ऋत्विक्सदस्यानां ब्राह्मणानां तथार्थिनाम् / तत्काङ्क्षितादभ्यधिकं प्रददौ वसु सर्वशः

បន្ទាប់មក ព្រះองค์បានប្រគល់ទ្រព្យសម្បត្តិគ្រប់ប្រភេទ ដល់ឥត្វិជ សមាជិកសភា ព្រះព្រាហ្មណ៍ និងអ្នកសុំទាន ទាំងលើសពីអ្វីដែលពួកគេចង់បាន។

Verse 8

एवं संतर्प्य विप्रादीन्दक्षिणाभिर्यथाक्रमम् / क्षमापयामास गुरून्सदस्यान्प्रणिपत्य च

ដូច្នេះ ព្រះអង្គបានបំពេញចិត្តព្រហ្មណ៍ជាដើមដោយទក្ខិណាតាមលំដាប់ ហើយបានក្រាបបង្គំសុំអភ័យទោសចំពោះគ្រូ និងសមាជិកសភា។

Verse 9

ब्राह्मणाद्यैस्ततो वर्णैरृत्विग्भिश्च समन्वितः / वारकीयाकदंबैश्च सूतमागधवन्दिभिः

បន្ទាប់មក ព្រះអង្គមានព្រហ្មណ៍ជាដើម និងអ្នកក្នុងវណ្ណៈផ្សេងៗ ព្រមទាំងឥត្វិជ និងក្រុមវារកីយៈ ហើយមានសូត មាគធ និងអ្នកសរសើរ (វន្ទិ) ព័ទ្ធជុំវិញ។

Verse 10

अन्वीयमानः सस्त्रीकः श्वेतच्छत्रविराजितः / दोधूयमानचमरो वालव्यजनराजितः

ព្រះអង្គត្រូវបានអមដំណើរជាមួយព្រះមហេសី; រុងរឿងក្រោមឆត្រពណ៌ស ហើយមានចាមរ និងកង្ហារកន្ទុយ (វាលវ្យជន) កំពុងក្រវីបង្ហាញសោភា។

Verse 11

नानावादित्रनिर्घोषैर्बधिरीकृतदिङ्मुखः / स गत्वा सरयूतीरं यथाशाश्त्रं यथाविधि

ដោយសំឡេងរំពងនៃឧបករណ៍តន្ត្រីនានា រហូតដូចជាធ្វើឲ្យទិសទាំងឡាយស្ងាត់ស្តាប់មិនឮ ព្រះអង្គបានទៅដល់ច្រាំងទន្លេសរយូ តាមសាស្ត្រ និងតាមវិធីពិធី។

Verse 12

चकारावभृथस्नानं मुदितः सहबन्धुभिः / एवं स्नात्वा सपत्नीकः सुहृद्भिर्ब्राह्मणैः सह

ព្រះអង្គបានធ្វើពិធីអវភ្រឹថស្នានដោយសេចក្តីរីករាយជាមួយញាតិមិត្ត; ក្រោយស្នានដូច្នេះ ព្រះអង្គនៅជាមួយព្រះមហេសី មិត្តស្និទ្ធ និងព្រហ្មណ៍ទាំងឡាយ។

Verse 13

वीणावेणुमृदङ्गादिनानावादित्रनिःस्वनैः / मङ्गल्यैर्वेदघोषैश्च सह विप्रजनेरितैः

ដោយសំឡេងរំញ័រនៃឧបករណ៍តន្ត្រីជាច្រើន ដូចជា វីណា ខ្លុយ និងម្រិទង្គៈ ហើយជាមួយសូរសូត្រវេទដ៏មង្គល ដែលព្រះព្រាហ្មណ៍បានបន្លឺឡើង។

Verse 14

संस्तूयमानः परितः सूतमागधबन्दिभिः / प्रविवेश पुरीं रम्यां हृष्टपुष्टजनायुतम्

ត្រូវបានសរសើរព័ទ្ធជុំវិញដោយសូត មាគធ និងអ្នកច្រៀងសរសើរ ព្រះអង្គបានចូលទៅក្នុងទីក្រុងដ៏រុងរឿង សម្បូរទៅដោយប្រជាជនរីករាយ និងសុខសាន្ត។

Verse 15

श्वेतव्यजन सच्छत्रपताकाध्वजमालिनीम् / सिक्तसंमृष्टभूभागापणशोभासमन्विताम्

ទីក្រុងនោះត្រូវបានតុបតែងដោយកង្ហារពណ៌ស ឆត្រដ៏ល្អ បដា និងខ្សែទង់ជាច្រើន; ដីត្រូវបានព្រួសទឹកហើយជូតសម្អាត និងរុងរឿងដោយសោភ័ណភាពនៃផ្សារ។

Verse 16

कैलासाद्रिप्रकाशाभिरुज्ज्वलां सौधपङ्क्तिभिः / स तत्रागरुधूपोत्थगन्धामोदितदिङ्मुखम्

ទីក្រុងនោះភ្លឺរលោងដោយជួរវិមានដែលចែងចាំងដូចភ្នំកៃលាស; នៅទីនោះ ក្លិនក្រអូបពីធូបអការូធ្វើឲ្យទិសទាំងឡាយរីករាយ។

Verse 17

विकीर्यमाणः परितः पौरनारीजनैर्मुहुः / लाजवर्षेण सानन्दं वीक्षमाणश्च नागरैः

ស្ត្រីនគរបានបោះព្រំ “លាជ” (អង្ករលីង) ជាភ្លៀងជុំវិញម្តងហើយម្តងទៀត; ហើយប្រជាជនក្រុងបានមើលព្រះអង្គដោយអំណរ។

Verse 18

उपदाभिरनेकाभिस्तत्रतत्र वणिग्जनैः / संभाव्यमानः शनकैर्जगम स्वपुरं प्रति

គាត់ត្រូវបានពួកពាណិជ្ជករនៅទីនោះៗគោរពសរសើរដោយអំណោយជាច្រើន ហើយបានធ្វើដំណើរយឺតៗទៅកាន់ទីក្រុងរបស់ខ្លួន។

Verse 19

स प्रविश्य गृहं रम्यं सर्वमण्डलमण्डितम् / सम्यक्संभावयामास सुहृदो ब्राह्मणानपि

គាត់ចូលទៅក្នុងគេហដ្ឋានដ៏ស្រស់ស្អាត ដែលតុបតែងដោយមណ្ឌលទាំងឡាយ ហើយបានទទួលស្វាគមន៍យ៉ាងសមគួរដល់មិត្តស្និទ្ធ និងព្រះព្រាហ្មណ៍ផងដែរ។

Verse 20

संसेव्यमानश्च तदा नानादेशेश्वरैर्नृपैः / सभायां राजशार्दूलो रेमे शक्र इवापरः

នៅពេលនោះ ដោយមានស្តេចជាអធិបតីនៃប្រទេសនានាមកបម្រើ ព្រះរាជាសីហៈនោះបានរីករាយនៅក្នុងសភា ដូចជាព្រះឥន្ទ្រមួយទៀត។

Verse 21

एवं सुहृद्भिः सहितः पूरयित्वा मनोरथम् / सगरः सह भार्याभ्यां रेमे नृपवरोत्तमः

ដូច្នេះ ដោយនៅជាមួយមិត្តស្និទ្ធ និងបានបំពេញបំណងក្នុងចិត្តរួច សគរាជា អធិរាជដ៏ប្រសើរ បានរីករាយជាមួយព្រះមហេសីទាំងពីរ។

Verse 22

अंशुमन्तं ततः पौत्रं मुदा विनयशालिनम् / वसिष्ठानुमते राजा यौवराज्ये ऽभ्यषेचयत्

បន្ទាប់មក ព្រះរាជា ដោយការយល់ព្រមរបស់វសិષ્ઠៈ បានធ្វើពិធីអភិសេកអំសុមន្ត ពៅប្រុសដែលមានសុភាពរាបសារ ដោយសេចក្តីរីករាយ ឲ្យឡើងជាយុវរាជ។

Verse 23

पौरजानपदानां तु बन्धूनां सुहृदामपि / स प्रियो ऽभवदत्यर्थमुदारैश्च गुणैर्नृपः

សម្រាប់ប្រជាជនទីក្រុង និងជនបទ ទាំងញាតិមិត្ត និងសហមិត្ត ព្រះមហាក្សត្រនោះបានក្លាយជាទីស្រឡាញ់យ៉ាងខ្លាំង ដោយគុណធម៌ដ៏ឧត្តម។

Verse 24

प्रजास्तमन्वरज्यन्त बालमप्यमितौजसम् / नवं च शुक्लपक्षादौशीतांशुमचिरोदितम्

ប្រជាជនបានតាមដាន និងស្រឡាញ់កុមារនោះផងដែរ ដែលមានពន្លឺអំណាចមិនអាចវាស់បាន ដូចព្រះចន្ទថ្មីទើបរះនៅដើមខែខាងកើន។

Verse 25

स तेन सहितः श्रीमान्सुत्दृद्भिश्च नृपोत्तमः / भार्याभ्यामनुरूपाभ्यां रममाणो ऽवसच्चिरम्

ព្រះមហាក្សត្រដ៏រុងរឿង និងប្រសើរនោះ បានរស់នៅយូរជាមួយគាត់ និងព្រះរាជបុត្រដ៏រឹងមាំ ហើយរីករាយជាមួយព្រះមហេសីពីរអង្គដែលសមស្រប។

Verse 26

युवैव राजशार्दूलः साक्षाद्धर्म इवापरः / पालयामास वसुधां सशैलवनकाननाम्

ទោះនៅវ័យក្មេង ក៏ព្រះរាជសីហ៍នោះដូចជារូបធម៌ទីពីរដោយផ្ទាល់; ព្រះអង្គបានថែរក្សាផែនដីដែលមានភ្នំ ព្រៃ និងព្រៃស្មៅទាំងឡាយ។

Verse 27

एवं महानहिमदीधितिवंशमौलिरत्नाय यमानवपुरुत्तरकोसलेशः / पूर्णेन्दुवत्सकललोकमनो ऽभिरामः सार्द्ध प्रजाभिरखिलाभिरलं जहर्ष

ដូច្នេះ ព្រះអធិរាជកូសលខាងជើងនៅយមានវបុរា ជាគ្រឿងរតនៈលើមកុដនៃវង្ស មហា-នហិម-ទីធិតិ មានសោភ័ណដូចព្រះចន្ទពេញវង់ដែលទាក់ទាញចិត្តសត្វលោកទាំងអស់ ហើយបានរីករាយយ៉ាងខ្លាំងជាមួយប្រជាជនទាំងមូល។

Frequently Asked Questions

In the provided verses, the emphasis is not a Vamsha catalogue but a ritual closure sequence (yajña → dakṣiṇā → avabhṛtha). Any lineage data would likely be contextual or in adjacent chapters rather than explicitly enumerated in this excerpt.

The chapter stresses vedapāragā officiants, a properly prepared vedi and vessels (pātrāṇi), orderly completion (kramāt samāpanam), prescribed dakṣiṇā to ṛtviks/sadasyas, and the avabhṛtha-snāna—together forming the canonical closure and validation of the sacrifice.

Sarayū anchors the rite in sacred geography, while the procession with bards, Vedic chants, and civic decoration externalizes ritual success into public order—encoding how dharma is made visible and politically operative after the sacrificial act.