Adhyaya 3
Prajāpati-vaṃśānukīrtana — Genealogical Enumeration of Progenitors (Dharma’s Line and the Sādhyas)
ជំពូកនេះចាប់ផ្តើមដោយព្រះឥសីស្នើឲ្យពន្យល់លម្អិតអំពីដើមកំណើតទេវៈ ដានវៈ និងដៃត្យៈ ក្នុងវៃវស្វត មន្វន្តរ។ សូតៈចាប់ផ្តើមរៀបរាប់វង្សាវតារតាមលំដាប់ ដោយផ្តោតលើធម្មៈ៖ រាយនាមភរិយារបស់ធម្មៈ (កូនស្រីដប់របស់ទក្ខៈ ប្រាចេតស) និងកូនចៅរបស់ពួកនាង ជាពិសេសសាធ្យៈ ១២ អង្គ ដែលអ្នកជំនាញហៅថា «លើសទេវៈ»។ បន្ទាប់មកពិពណ៌នាការកើតឡើងវិញ និងការប្រែឈ្មោះក្រុមទេវៈតាមមន្វន្តរជាបន្តបន្ទាប់ (ដូចជា ទុសិតៈ សត្យៈ ហរិៈ វៃគុន្ឋៈ) ដោយបង្ហាញឥទ្ធិពលនៃសាបព្រហ្មា និងវដ្តនៃការបង្ហាញឡើងវិញ។ ចុងក្រោយភ្ជាប់វដ្តទាំងនេះទៅកំណើតដ៏ល្បីដូចជា នរ-នារាយណៈ និងរំលឹកទីតាំងមុនៗរបស់ វិបស្ចិត ឥន្ទ្រ សត្យៈ និងហរិៈ ក្នុងមន្វន្តរចាស់ៗ។ ជាសរុប វាជាសន្ទស្សន៍វង្សាវតារតាមកាលវិភាគមន្វន្តរ មិនមែនរឿង «ការបង្កើតដំបូង» តែមួយទេ។
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे प्रजापतिवंशानुकीर्त्तनं नाम द्वितीयो ऽध्यायः ऋषय ऊचु / देवानां दानवानां च दैत्यानां चैव सर्वशः / उत्पत्तिं विस्तरेणैव ग्रूहि वैवस्वतेंऽतरे
ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីព្រហ្មាណ្ឌ មហាបុរាណ» ភាគកណ្ដាលដែលព្រះវាយុបានប្រកាស ក្នុងជើងបើកកថាទី៣ ជំពូកទី២ មាននាម «ការសរសើរវង្សប្រជាបតិ»។ ព្រះឫសីទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ «សូមប្រាប់ដោយលម្អិតអំពីកំណើតទេវៈ ដានវៈ និងទៃត្យៈ ក្នុងវៃវស្វត មន្វន្តរ»។
Verse 2
सूत उवाच धर्म्मस्यैव प्रवक्ष्यामि निसर्गन्तं निबोधत / अरुन्धतीवसुर्जामालंबा भानुर्मरुत्वती
សូតបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំនឹងពោលអំពីវង្សានុវង្សរបស់ធម្មៈ សូមស្តាប់ដោយចិត្ត៖ អរុន្ធតី វសុ ជាមា អាលម្បា ភានុ និង មរុត្វតី»។
Verse 3
संकल्पा च मुहूर्त्ता च साध्या विश्वा तथैव च / धर्मस्य पत्न्यो दश ता दक्षः प्राचेतसो ददौ
សង្គល្បា មុហូរត្តា សាធ្យា វិශ්វា និងអ្នកដទៃ— នេះជាប្រពន្ធទាំងដប់របស់ធម្មៈ ដែលទក្ខៈ ប្រាចេតស បានប្រគល់ឲ្យ។
Verse 4
साध्यापुत्रास्तु धर्मस्य साध्या द्वादशजज्ञिरे / देवेभ्यस्तान्परान्देवान्दैवज्ञाः परिचक्षते
ពីសាធ្យា ប្រពន្ធរបស់ធម្មៈ បានកើតកូនប្រុសសាធ្យា ១២ អង្គ; អ្នកដឹងរឿងទេវតា ហៅពួកគេថា ជាទេវៈលើសទេវៈទាំងឡាយ។
Verse 5
ब्राह्मणा वै मुखात्सृष्टा जया देवाः प्रजेप्सया / सर्वे मन्त्रशरीरस्ते समृता मन्वन्तरेष्विह
ព្រហ្មណៈត្រូវបានបង្កើតពីមាត់; ដោយបំណងចង់បង្កើតប្រជា បានកើតទេវៈនាម «ជយា»។ ពួកគេទាំងអស់មានសភាពជាកាយមន្ត្រ ហើយត្រូវបានរំលឹកក្នុងមន្វន្តរទាំងឡាយ។
Verse 6
दर्शश्च पौर्णमासश्च बृहद्यच्च रथन्तरम् / वित्तिश्चैव विवित्तिश्च आकूतिः कूतिरेव च
ដರ್ಶ និង បោរណមាស ព្រមទាំង ប្រឹហត និង រថន្តរ; ហើយ វិត្តិ វិវិត្តិ អាកូតិ និង កូតិ—ទាំងនេះក៏ជានាមយជ្ញាដ៏បរិសុទ្ធ។
Verse 7
विज्ञाता चैव विज्ञातो मनो यज्ञस्तथैव च / नामान्येतानि तेषां वै यज्ञानां प्रथितानि च
វិជ្ញាតា និង វិជ្ញាត ព្រមទាំង មនោយជ្ញា; នាមទាំងនេះជានាមយជ្ញារបស់ពួកគេដែលល្បីល្បាញ។
Verse 8
ब्रह्मशापेन तेजाताः पुनः स्वायंभुवे जिताः / स्वारोचिषे वै तुषिताः सत्यश्चैवोत्तमे पुनः
ដោយសារព្រះព្រហ្មសាប ពួកគេក្លាយជាអស់តេជៈ; បន្ទាប់មក ក្នុងស្វាយម្ភូវមន្វន្តរ ត្រូវបានឈ្នះ។ ក្នុងស្វារោចិષមន្វន្តរ គេហៅថា ‘ទុសិត’ ហើយក្នុងឧត្តមមន្វន្តរ វិញក៏ល្បីថា ‘សត្យ’។
Verse 9
तामसे हरयो नाम वैकुण्ठा रेवतान्तरे / ते साध्याश्चाक्षुषे नाम्ना छन्दजा जज्ञिरे सुराः
ក្នុងតាមសមន្វន្តរ ពួកគេមាននាម ‘ហរយៈ’; ក្នុងរេវតមន្វន្តរ គេហៅ ‘វៃគុណ្ឋ’។ ក្នុងចាក្សុសមន្វន្តរ ពួកគេមាននាម ‘សាធ្យ’ ជាទេវតាដែលកើតពីឆន្ទៈ/ឆន្ទស (ចន្ទៈសក្ការៈ)។
Verse 10
धर्मपुत्रा महाभागाः साध्या ये द्वादशामराः / पूर्वं समनुसूयन्ते चाक्षुषस्यान्तरे मनोः
សាធ្យទេវតាទាំងដប់ពីរ អ្នកមានមហាភាគ ជាបុត្ររបស់ធម្មៈ—ត្រូវបានរាប់ទុកតាំងពីដើមក្នុងមន្វន្តររបស់មនុចាក្សុស។
Verse 11
स्वारोचिषेंऽतरे ऽतीता देवा ये वै महौजसः / तुषिता नाम ते ऽन्योन्यमूचुर्वै चाक्षुषेंऽतरे
ក្នុងមន្វន្តរ ស្វារោចិષ ដែលបានកន្លងទៅ ព្រះទេវតាមានអานุភាពធំៗ; ព្រះទេវតាឈ្មោះ ទុសិត បាននិយាយគ្នាទៅវិញទៅមក ក្នុងមន្វន្តរ ចាក្សុស។
Verse 12
किञ्चिच्छिष्टे तदा तस्मिन्देवा वै तुषिताब्रुवन् / एतामेव महाभागां वयं साध्यां प्रविश्य वै
ពេលនៅសល់តិចតួច នោះព្រះទេវតា ទុសិត បាននិយាយថា៖ «ឱ មហាភាគា យើងនឹងចូលទៅក្នុងនេះ ដោយក្លាយជាពួក សាធ្យៈ»។
Verse 13
मन्वन्तरे भविष्यामस्तन्नः श्रेयो भविष्यति / एवमुक्त्वा तु ते सर्वे चाक्षुषस्यान्तरे मनोः
«យើងនឹងកើតឡើងក្នុងមន្វន្តរ; នោះជាសេចក្តីប្រសើរដល់យើង»។ និយាយដូច្នេះហើយ ពួកគេទាំងអស់បានស្ថិតនៅក្នុងកាលនៃ មនុ ចាក្សុស។
Verse 14
तस्यां द्वादश संभूता धर्मात्स्वायंभुवात्पुनः / नरनारायणो तत्र जज्ञाते पुनरेव हि
នៅទីនោះ មានដប់ពីរអង្គកើតចេញពី ធម្មៈ ស្វាយម្ភូវៈ ម្តងទៀត; ហើយនៅទីនោះផងដែរ នរ និង នារាយណៈ បានកើតឡើងវិញ។
Verse 15
विपश्चिदिन्द्रो यश्चाभूत्तथा सत्यो हरिश्च तौ / स्वारोचिषेंऽतरे पूर्वमास्तां तौ तुषितासुतौ
វិបស្ចិត–ឥន្ទ្រ និង សត្យ–ហរិ ពួកគេទាំងពីរ កាលពីមុន ក្នុងមន្វន្តរ ស្វារោចិષ គឺជាបុត្ររបស់ពួក ទុសិត។
Verse 16
तुषितानां तु साध्यात्वे नामान्येतानि चक्षते / मनो ऽनुमन्ता प्राणश्च नरो ऽपानश्च वीर्यवान्
ក្នុងសភាពជាសាធ្យៈរបស់ទុសិតៈ មាននាមទាំងនេះត្រូវបានពោល— មនៈ, អនុមន្តា, ប្រាណៈ, នរៈ និង អបានៈដ៏មានកម្លាំង។
Verse 17
वितिर्नयो हयश्चैव हंसो नारायणस्तथा / विभुश्चापि प्रभुश्चापि साध्या द्वादश जज्ञिरे
វិតិ, នយ, ហយ, ហំស, នារាយណៈ និង វិភុ ព្រមទាំង ប្រភុ— ដូច្នេះ សាធ្យៈដប់ពីរ បានកើតឡើង។
Verse 18
स्वायंभुवैंऽतरे पूर्वं ततः स्वारो चिषे पुनः / नामान्यासन्पुनस्तानि तुषितानां निबोधत
មុននេះក្នុងមន្វន្តរៈស្វាយಂಭូវៈ ហើយបន្ទាប់មកម្តងទៀតក្នុងមន្វន្តរៈស្វារោចិષៈ— នាមរបស់ទុសិតៈទាំងនោះក៏ដដែល; ចូរយល់ដឹង។
Verse 19
प्राणापानावुदानश्च समानो व्यान एव च / चक्षुः श्रोत्रं रसो घ्राणं स्पर्शो बुद्धिर्मनस्तथा
ប្រាណៈ, អបានៈ, ឧទានៈ, សមានៈ និង វ្យានៈ; ហើយក៏មាន ចក្ខុ, ស្រោត្រ, រស, ឃ្រាណ, ស្បರ್ಶ, ពុទ្ធិ និង មនៈ។
Verse 20
नामान्येतानि वै पूर्वं तुषितानां स्मृतानि च / वसोस्तु वसवः पुत्राः साध्यानामनुजाः स्मृताः
នាមទាំងនេះពីមុនត្រូវបានចងចាំថាជានាមរបស់ទុសិតៈ; ចំណែកវសុទាំងឡាយ ដែលជាបុត្ររបស់វសុ ត្រូវបានស្មృతថាជាអនុជរបស់សាធ្យៈ។
Verse 21
धरो ध्रुवश्च सोमश्च आयुश्चैवानलो ऽनिलः / प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिताः
ធរ ធ្រុវ សោម អាយុ អនល អនិល ប្រត្យូស និងប្រភាស—ទាំង៨នេះត្រូវបានគេកោតសរសើរថា វសុ។
Verse 22
धरस्य पुत्रो द्रविणो हुतहव्यो रजस् तथा / ध्रुवपुत्रो ऽभवत्तात कालो लोकाप्रकालनः
កូនរបស់ធរ គឺ ទ្រវិណ ហុតហវ្យ និងរាជស; កូនរបស់ធ្រុវ ឱ តាត គឺ កាល អ្នករៀបចំលោគទាំងឡាយ។
Verse 23
सोमस्य भगवान्वर्चा बुधश्च ग्रहबौधनः / धरोर्मी कलिलश्चैव पञ्च चन्द्रमसः सुताः
កូនរបស់សោម គឺ ភគវានវរចា ព្រះពុធ អ្នកបង្ហាញចំណេះដឹងអំពីគ្រោះ (graha) និង ធរោរមី កលិល—ជាកូន៥របស់ចន្ទ្រ។
Verse 24
आयस्य पुत्रो वैतण्ड्यः शमः शान्तस्तथैव च / स्कन्दः सनत्कुमारश्च जज्ञे पादेन तेजसः
កូនរបស់អាយុ គឺ វៃតណ្ឌ្យៈ សមៈ និងសាន្តៈ; ហើយពីភាគមួយនៃតេជស បានកើត ស្កន្ទ និង សនត្កុមារ។
Verse 25
अग्नेः पुत्रं कुमारं तु स्वाहा जज्ञे श्रिया षृतम् / तस्य शाखो विशाखश्च नैगमेयश्च प्रष्टजाः
ស្វាហា បានបង្កើតកុមារ ព្រះបុត្ររបស់អគ្គនី ដោយពោរពេញដោយស្រី; កូនរបស់ទ្រង់គឺ សាក វិសាក និង នៃគមេយ (ប្រស្ដជ)។
Verse 26
अनिलस्य शिवा भार्या तस्याः पुत्रो मनोजवः / अविज्ञान गतिश्चैव द्वौ पुत्रावनिलस्य च
ភរិយារបស់ អនិល គឺ សិវា; នាងមានបុត្រឈ្មោះ មនោជវ។ អនិលក៏មានបុត្រពីរនាក់ទៀត គឺ អវិជ្ញាន និង គតិ។
Verse 27
प्रत्यूषस्य विदुः पुत्रमृषिं नाम्नाथ देवलम् / द्वौ पुत्रौ देवलस्यापि क्षमावन्तौ मनीषिणौ
កូនប្រុសរបស់ ប្រត្យូស ត្រូវបានគេដឹងថាជាឥសីឈ្មោះ ទេវល។ ទេវលក៏មានកូនប្រុសពីរនាក់ ដែលមានអត់ធ្មត់ និងប្រាជ្ញា។
Verse 28
बृहस्पतेश्तु भगिनी भुवना ब्रह्मवादिनी / योगसिद्धा जगत्कृत्स्नमशक्ता चरति स्म ह
ប្អូនស្រីរបស់ ព្រហស្បតិ ឈ្មោះ ភុវនា ជាអ្នកប្រកាសព្រះព្រហ្មធម៌។ ដោយបានសម្រេចយោគសិទ្ធិ នាងបានដើរទៅទូទាំងលោកដោយគ្មានឧបសគ្គ។
Verse 29
प्रभासस्य तु भार्या सा वसूनामष्टमस्य ह / विश्वकर्मा सुतस्तस्याः प्रजापतिपतिर्विभुः
នាងនោះជាភរិយារបស់ ប្រភាសៈ វសុទី៨។ ពីនាងបានកើត វិស្វកರ್ಮា អធិបតីនៃប្រជាបតិទាំងឡាយ ជាព្រះអំណាចដ៏ធំ។
Verse 30
विश्वेदेवास्तु विश्वाया जज्ञिरे दश विश्रुताः / क्रतुर्दक्षः श्रवः सत्यः कालः मुनिस्तथा
ពី វិស្វា បានកើត វិស្វេទេវៈ ដប់អង្គដ៏ល្បីល្បាញ៖ ក្រតុ ទក្ស ស្រវ សត្យ កាល និង មុនិ ជាដើម។
Verse 31
पुरूरवो मार्द्रवसो रोचमानश्च ते दश / धर्मपुत्राः सुरा एते विश्वायां जज्ञिरे शुभाः
ពុរូរវៈ ម៉ារទ្រវសៈ និង រោចមានៈ—ទេវតាមង្គលទាំងដប់នេះ ជាបុត្ររបស់ធម្មៈ បានកើតពី វិស្វា។
Verse 32
मरुत्वत्यां मरुत्वन्तो भानवो भानुजाः स्मृताः / मुहूर्ताश्च मुहूर्ताया घोषलंबा ह्यजायत
ពី មរុត្វតី កើតមាន មរុត្វន្ត; ពី ភានុជា គេរំលឹកថា ភានវ; ហើយពី មុហូរតា កើតមាន មុហូរត និង ឃោសលំបា។
Verse 33
संकल्पायां तु संजज्ञे विद्वान्संकल्प एव तु / नव वीथ्यस्तु जामायाः पथत्रयमुपाश्रिताः
នៅក្នុង សង្កల్పា បានកើតមានអ្នកប្រាជ្ញឈ្មោះ “សង្កల్ప”; ហើយ វីថី ទាំង៩ របស់ ជាមា បានពឹងផ្អែកលើផ្លូវ៣។
Verse 34
पृथिवी विषयं सर्वमरुन्धत्यामजायत / एष सर्गः समाख्यातो विद्वान्धर्मस्य शाश्वतः
ពី អរុន្ធតី បានកើតមានអ្វីៗទាំងអស់ដែលជាវិស័យនៃលោកផែនដី; នេះហើយជាសර්គ ដែលបណ្ឌិតអ្នកដឹងធម្មៈអស់កល្បបានពោល។
Verse 35
मुहूर्ताश्चैव तिथ्याश्च प्रतिभिः सह सुव्रताः / नामतः संप्रवक्ष्यामि ब्रुवतो मे निबोधत
ឱ ពួកអ្នកមានវ្រតល្អ! មុហូរត និង ទិថិ ទាំងឡាយ ព្រមទាំង ប្រតិ—ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពោលនាមរបស់ពួកគេ; ចូរស្តាប់ពាក្យខ្ញុំដោយយកចិត្តទុកដាក់។
Verse 36
अहोरात्रविभागश्च नक्षत्राणि समाश्रितः / मुहुर्त्ताः सर्वनक्षत्रा अहोरात्रभिदस्तथा
ការបែងចែកថ្ងៃ និងយប់ អាស្រ័យលើនក្ខត្រ; ក្នុងនក្ខត្រទាំងអស់ មុហូរតៈក៏ដូចគ្នា បង្ហាញភាពខុសគ្នារវាងថ្ងៃនិងយប់។
Verse 37
अहोरात्रकलानां तु षडशीत्यधिकाः स्मृताः / रवेर्गति विशेषेण सर्वर्त्तुषु च नित्यशः
កាលា (ចំណែក) នៃថ្ងៃយប់ ត្រូវបានចងចាំថា លើសពី ៨៦; ដោយភាពពិសេសនៃចលនាព្រះអាទិត្យ វានៅតែដូច្នេះជានិច្ចក្នុងគ្រប់រដូវ។
Verse 38
ततो वेदविदश्चैतां गतिमिच्छन्ति पर्वसु / अविशेषेषु कालेषु ज्ञेयः सवितृमानतः
ដូច្នេះ អ្នកដឹងវេទ ចង់បានចលនានេះនៅថ្ងៃបរវៈ; នៅកាលដែលមិនមានភាពពិសេស គួរដឹងតាមមាត្ររបស់ សវិត្រ (ព្រះអាទិត្យ)។
Verse 39
रौद्रः सार्पस्तथा मैत्रः पित्र्यो वासव एव च / आप्यो ऽथ वैश्वदेवश्च ब्राह्मो मध्याह्नसंश्रितः
រៅទ្រ, សារព, មૈត្រ, ពិត្រយ, វាសវ, អាប្យ, វៃશ્વទេវ និង ប្រាហ្ម—មុហូរតៈទាំងនេះស្ថិតក្រោមពេលមធ្យាហ្ន។
Verse 40
प्राजापत्यस्तथैवेन्द्र इन्द्राग्नी निरृतिस्तथा / वारुणश्च यथार्यम्णो भगश्चापि दिनश्रिताः
ប្រជាបត្យ, អൈន្ទ្រ, ឥន្ទ្រាគ្នី, នૈរឋិ, វារុណ, អર્યមន និង ភគ—ទាំងនេះក៏ជាមុហូរតៈដែលអាស្រ័យលើផ្នែកនៃពេលថ្ងៃ។
Verse 41
एते दिनमुहूर्ताश्च दिवाकरविनिर्मिताः / शङ्कुच्छाया विशेषेण वेदितव्याः प्रमाणतः
មុហូរត្រៈនៃពេលថ្ងៃទាំងនេះ ត្រូវបានកំណត់ដោយព្រះសូរ្យ; គួរដឹងតាមភាពខុសគ្នានៃស្រមោលឈើវាស់ (śaṅku) ដោយយោងតាមមាត្រដ្ឋានត្រឹមត្រូវ។
Verse 42
अजैकपादहिर्बुध्न्यः पूषाश्वियमदेवताः / आग्नेयश्चापि विज्ञेयः प्राजापत्यस्तथैव च
អជៃកបាទ និង អហិរបុធ្ន្យ ព្រមទាំង ពូษា អស្វិន និង យមៈ ជាព្រះទេវតា; ដូចគ្នានេះផងដែរ គួរដឹងអំពីអាគ្នេយ និង ប្រាជាបត្យ។
Verse 43
सौम्यश्चापि तथादित्यो बार्हस्पत्यश्च वैष्मवः / सावित्रश्च तथा त्वाष्ट्रो वायव्यश्चेति संग्रहः
សោម្យ អាទិត្យ បារហស្បត្យ និង វៃષ્ણវ; ហើយក៏មាន សាវិត្រ ទ្វាស្ត្រ និង វាយវ្យ—នេះជាសេចក្តីសង្ខេប។
Verse 44
एते रात्रेर्मुहूर्त्ताः स्युः क्रमोक्ता दश पञ्च च / इन्दोर्गत्युदया ज्ञेया नाडिका आदितस्तथा
ទាំងនេះជាមុហូរត្រៈនៃរាត្រី ដែលបានរៀបរាប់តាមលំដាប់—ដប់ប្រាំ។ តាមចលនា និងការរះឡើងរបស់ព្រះចន្ទ គួរដឹងនាឌិកា (nāḍikā) តាំងពីដើមផង។
Verse 45
कालावस्थास्त्विमास्त्वेते मुहूर्त्ता देवताः स्मृताः / सर्वग्रहाणां त्रीण्येव स्थानानि विहितानि च
សភាពនៃកាលទាំងនេះ ត្រូវបានចងចាំថាជាទេវតានៃមុហូរត្រៈ; ហើយសម្រាប់គ្រោះ/ភពទាំងអស់ មានតែទីតាំងបីប៉ុណ្ណោះដែលបានកំណត់។
Verse 46
दक्षिणोत्तरमध्यानि तानि विद्याद्यथाक्रमम् / स्थानं जारद्गवं सध्ये तथैरावतमुत्तरम्
គួរដឹងវាទាំងនោះតាមលំដាប់ថា ខាងត្បូង ខាងជើង និងកណ្ដាល។ កណ្ដាលមានទីតាំងជារ៉ដ្គវៈ (Jāradgava) ហើយខាងជើងមានអៃរាវតៈ (Airāvata) ជាវីធី។
Verse 47
वैश्वानरं दक्षिणतो निर्दिष्टमिह तत्त्वतः / अश्विनी कृत्तिका याम्यं नागवीथीति विश्रुता
នៅទីនេះ តាមសច្ចៈ បានបញ្ជាក់ Vaiśvānara នៅទិសត្បូង។ Aśvinī និង Kṛttikā ស្ថិតនៅផ្នែកយាម្យ (ទិសត្បូង) ដែលល្បីថា “Nāgavīthī”។
Verse 48
ब्राह्मं सौम्यं तथार्द्रा च गजवीथीति शब्दिता / पुष्याश्लेषे तथादित्यं वीथी चैरावती मता
Brāhma, Saumya និង Ārdrā ត្រូវបានហៅថា “Gajavīthī”។ ចំណែក Āditya ជាមួយ Puṣya និង Āśleṣā ត្រូវបានចាត់ទុកថា ជាវីធី “Airāvatī”។
Verse 49
तिस्रस्तु विथयो ह्येता उत्तरो मार्ग उच्यते / पूर्वोत्तरे च फल्गुन्यौ मघा चैवार्षभी स्मृता
វីធីទាំងបីនេះត្រូវបានហៅថា “Uttaro Mārga” គឺផ្លូវខាងជើង។ នៅទិសឦសាន (pūrvottara) មាន Phalgunī ទាំងពីរ និង Maghā ដែលត្រូវបានចងចាំថាជា “Ārṣabhī” (វីធី)។
Verse 50
हस्तश्चित्रा तथा स्वाती गोवीथीति तु शब्दिता / ज्येष्ठा विशाखानुराधा वीथी जारद्गवी मता
Hasta, Citrā និង Svātī ត្រូវបានហៅថា “Govīthī”។ ចំណែក Jyeṣṭhā, Viśākhā និង Anurādhā ត្រូវបានចាត់ទុកថា ជាវីធី “Jāradgavī”។
Verse 51
एतास्तु वीथयस्तिस्रो मध्यमो मार्ग उच्यते / मूलं पूर्वोत्तराषाढे अजवीथ्याभिशब्दिते
ទាំងនេះជាវីធី៣; វាត្រូវបានហៅថា ‘មាគ៌ាមធ្យម’។ នៅ Pūrvottarāṣāḍhā នក្សត្រ Mūla ត្រូវបានគេហៅថា ‘Ajavīthī’।
Verse 52
श्रवणं च धनिष्ठा च मार्गी शतभिषक्तथा / वैश्वानरी भाद्रपदे रेवती चैव कीर्त्तिता
Śravaṇa និង Dhaniṣṭhā ព្រមទាំង Śatabhiṣak ត្រូវបានហៅថា ‘mārgī’। នៅ Bhādrapada, Vaiśvānarī និង Revatī ក៏ត្រូវបានលើកតម្កើងថា ល្បីល្បាញ។
Verse 53
एतास्तु वीथयस्तिस्रो दक्षिणे मार्ग उच्यते / अष्टाविशति याः कन्या दक्षः सोमाय ता ददौ
វីធីទាំងបីនេះត្រូវបានហៅថា ‘មាគ៌ាខាងត្បូង’។ កូនស្រីទាំង ២៨ នោះ តក្ខៈបានប្រគល់ជូនសោម (ចន្ទ្រ)។
Verse 54
सर्वा नक्षत्रनाम्न्यस्ता ज्यौतिषे परिकीर्त्तिताः / तासामपत्यान्यभवन्दीप्तयो ऽमिततेजसः
អស់ទាំងនារីដែលមាននាមជានក្សត្រ ទាំងនេះ ត្រូវបានពណ៌នានៅក្នុងវិជ្ជា jyotiṣa។ កូនចៅរបស់ពួកនាងកើតមានពន្លឺចែងចាំង ដោយតេជៈមិនអាចវាស់បាន។
Verse 55
यास्तु शेषास्तदा कन्याः प्रतिजग्राह कश्यपः / चतुर्दशा महाभागाः सर्वास्ता लोकमातरः
កូនស្រីដែលនៅសល់នៅពេលនោះ ត្រូវបាន Kaśyapa ទទួលយក។ ទាំង ១៤ អ្នកមានភាគល្អដ៏មហិមា នោះ សុទ្ធតែជា ‘មាតានៃលោក’។
Verse 56
अदितिर्दितिर्दनुः काष्ठारिष्टानायुः खशा तथा / सुरभिर्विनता ताम्रा मुनिः क्रोधवशा तथा
អទិទី ទិទី ដនុ កាស្ឋា អរិෂ្ដា អនាយុ ខសា; ហើយសុរភី វិនតា តាម្រា មុនិ និងក្រធវសា—ទាំងអស់នេះជាព្រះភរិយានៃប្រជាបតិ។
Verse 57
कद्रूर्माता च नागानां प्रजास्तासां निबोधत / स्वायंभुवे ऽन्तरे तात ये द्वादश सुरोत्तमाः
កដ្រុ ជាមាតានៃពួកនាគ; ចូរដឹងអំពីពូជពង្សរបស់នាង។ ឱកូនអើយ! ក្នុងស្វាយម្ភូវមន្វន្តរ មានទេវតាអធិកសិរីដប់ពីរអង្គ។
Verse 58
वैकुण्ठा नाम ते साध्या बभूवुश्चाक्षुषेंऽतरे / उपस्थितेंऽतरे ह्यस्मिन्पुनर्वैवस्वतस्य ह
ពួកសាធ្យដែលមាននាមថា «វៃគុន្ឋ» បានកើតឡើងក្នុងចាក្សុសមន្វន្តរ; ហើយពេលអន្តរនេះមកដល់ ក៏មានមន្វន្តរ វైవស្វត មកវិញ។
Verse 59
आराधिता आदित्या ते समेत्योचुः परस्परम् / एतामेव महाभागामदितिं संप्रविश्य वै
ពួកអាទិត្យដែលបានពេញព្រះហឫទ័យដោយការអារាធនា បានមកជុំគ្នា ហើយនិយាយគ្នាទៅវិញទៅមកថា «យើងចូលទៅក្នុងអទិទីដ៏មានមហាភាគនេះ (ដើម្បីកើតជាបុត្រ)»។
Verse 60
वैवस्वतेंऽतरे ह्यस्मिन्योगादर्द्धेन तेजसा / गच्छेम पुत्रतामस्यास्तन्नः श्रेयो भविष्यति
ក្នុងវైవស្វតមន្វន្តរនេះ ដោយអานุភាពយោគ និងដោយពន្លឺតេជៈពាក់កណ្តាលរបស់យើង សូមឲ្យយើងទៅកាន់ភាពជាបុត្ររបស់នាង; នោះនឹងជាសេចក្តីប្រសើរសម្រាប់យើង។
Verse 61
एवमुक्त्वा तु ते सर्वे वर्त्तमानेंऽतरे तदा / जज्ञिरे द्वादशादित्या मारीयात्कश्यपात्पुनः
ក្រោយពោលដូច្នេះ នៅកាលចន្លោះនោះ; អាទិត្យទាំងដប់ពីរ បានកើតឡើងម្ដងទៀត ពីកശ്യប តាមរយៈកូនស្រីរបស់មរីចិ។
Verse 62
शतक्रतुश्च विष्णुश्च जज्ञाते पुनरेव हि / वैवस्वतेंऽतरे ह्यस्मिन्नरनारायणौ तदा
សតក្រតុ (ឥន្ទ្រ) និងវិષ્ણុ ក៏បានកើតឡើងម្ដងទៀតពិតប្រាកដ; ក្នុងមន្វន្តរ វៃវស្វត នេះ ពេលនោះពួកគេបានបង្ហាញជានរ-នារាយណ។
Verse 63
तेषामपि हि देवानां निधनोत्पत्तिरुच्यते / यथा सूर्यस्य लोके ऽस्मिन्नुदयास्तमयावुभौ
សូម្បីតែទេវតាទាំងនោះ ក៏ត្រូវបាននិយាយថាមានកំណើត និងការស្លាប់; ដូចជានៅលោកនេះ ព្រះអាទិត្យមានទាំងរះ និងលិច។
Verse 64
दृष्टानुश्रविके यस्मात्सक्ताः शब्दादिलक्षणे / अष्टात्मके ऽणिमाद्ये च तस्मात्ते जज्ञिरे सुराः
ព្រោះពួកគេជាប់ចិត្តនឹងអ្វីដែលឃើញ និងអ្វីដែលបានឮ នឹងលក្ខណៈដូចជា សំឡេងជាដើម ហើយនឹងអष्टសិទ្ធិ ដូចជា អណិមា ជាដើម; ដូច្នេះពួកគេបានកើតជាសុរៈ (ទេវតា)។
Verse 65
इत्येष विषये रागः संभूत्याः कारणं स्मृतम् / ब्रह्मशापेन संभूता जयाः स्वायंभुवे जिताः
ដូច្នេះ ការចងចិត្តក្នុងវិស័យ ត្រូវបានចងចាំថាជាមូលហេតុនៃការកើត; ‘ជយៈ’ ដែលកើតឡើងដោយសាបរបស់ព្រះព្រហ្ម ត្រូវបានយកឈ្នះនៅមន្វន្តរ ស្វាយಂಭូវ។
Verse 66
स्वारोचिषे वै तुषिताः सत्यश्चैवोत्तमे पुनः / तामसे हरयो देवा जाताश्चा रिष्टवे तु वै
ក្នុងមន្វន្តរ ស្វារោចិષៈ ពួកទេវៈ ទុសិត និង សត្យៈ បានកើតឡើង; ក្នុងមន្វន្តរ ឧត្តមៈ ក៏មានការរំលឹកដូចគ្នា។ ក្នុងមន្វន្តរ តាមសៈ ពួកទេវៈ ហរយៈ បានកើត ហើយសម្រាប់ អរិෂ្ដៈ ផងដែរ ទេវៈបានបង្ហាញខ្លួន។
Verse 67
वैकुण्ठाश्चाश्रुषे साध्या आदित्याः सप्तमे पुनः / धातार्यमा च मित्रश्च वरुणोंऽशो भगस्तथा
ក្នុងមន្វន្តរ អាស្រុសៈ មានទេវៈ វៃគុណ្ឋៈ និង សាធ្យៈ; ក្នុងមន្វន្តរ ទី៧ អាទិត្យៈ បានបង្ហាញខ្លួន។ ធាតា អរយមា មិត្រ វរុណ អំសៈ និង ភគៈ—ទាំងនេះជាអាទិត្យៈ។
Verse 68
इन्द्रो विवस्वान्पूषा च पर्जन्यो दशमः स्मृतः / ततस्त्वष्टा ततो विष्णुरजघन्यो जघन्यजः
ឥន្ទ្រៈ វិវស្វាន ពូෂា និង បរជន្យៈ—ទាំងនេះត្រូវបានចងចាំថាជា (អាទិត្យៈ) ទី១០។ បន្ទាប់មក ទ្វଷ្ដា បន្ទាប់មក វិษ្ណុ; ហើយក៏មាន អជឃន្យៈ និង ជឃន្យជៈ ផងដែរ។
Verse 69
इत्येते द्वादशादित्याः कश्यपस्य सुता विभोः / सुरभ्यां कश्यपाद्रुद्रा एकादश विजज्ञिरे
ដូច្នេះ អាទិត្យៈទាំងដប់ពីរនេះ ជាបុត្ររបស់ កശ്യបៈ ដ៏មានអานุភាព។ ពី សុរភី ដោយ កശ്യបៈ បានកើត រុទ្រៈ ចំនួនដប់មួយ។
Verse 70
महादेवप्रसादेन तपसा भाविता सती / अङ्गारकं तथा सर्पं निरृतिं सदसत्पतिम्
ដោយព្រះគុណរបស់ មហាទេវៈ តាមរយៈតបៈ នាងសតី (សុរភី) បានរឹងមាំក្នុងអានុភាព; ហើយនាងបានបង្កើត អង្គារកៈ សර්បៈ និរឋ្តិ និង សទសត្បតិ។
Verse 71
अचैकपादहिर्बुध्न्यौ द्वावेकं च ज्वरं तथा / भुवनं चेश्वरं मृत्युं कपालीति च विशुतम्
អចៃកបាទ និង អហិរបុធ្ន្យ—ពីរអង្គ; ហើយមានមួយឈ្មោះ ជ្វរ។ ក៏មាននាម ភុវន អីស្វរ ម្រឹត្យុ និង កបាលី ដែលល្បីល្បាញ។
Verse 72
देवानेकादशैतांस्तु रुद्रांस्त्रिभुवनेश्वरान् / तपसोग्रेण महाता सुरभिस्तानजीजनत्
សុរភីបានបង្កើតរុទ្រាទាំងដប់មួយ ដែលជាអធិការនៃបីលោក ដោយអานุភាពតបៈដ៏មហិមា និងខ្លាំងក្លា។
Verse 73
ततो दुहितरावन्ये सुरभिर्देव्यजायत / रोहिणी चैव सुभगां गान्धवी च यशस्विनीम्
បន្ទាប់មក ព្រះនាងសុរភីបានប្រសូតកូនស្រីពីរនាក់ទៀត—រោហិណីដ៏មានសុភមង្គល និង កាន្ធវីដ៏មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ។
Verse 74
रोहिण्या जज्ञिरे कन्याश्चतस्रो लोकविश्रुताः / सुरूपा हंसकाली च भद्रा कामदुघा तथा
ពីរោហិណីបានកើតកូនស្រីបួននាក់ ដែលល្បីល្បាញក្នុងលោក—សុរូបា ហំសកាលី ភទ្រា និង កាមទុឃា។
Verse 75
सुषुवे गाः कामदुघा सुरूपा तनयद्वयम् / हंसकाली तु महिषान्भद्रायस्त्वविजातयः
កាមទុឃាបានប្រសូតគោទាំងឡាយ; សុរូបាបានប្រសូតកូនប្រុសពីរ។ ហំសកាលីបានប្រសូតក្របី; ហើយពីភទ្រាបានកើតសន្តានផ្សេងទៀតហៅថា អវិជាត។
Verse 76
विश्रुतास्तु महाभागा गान्धर्व्या वाजिनः सुताः / उच्चैःश्रवादयो जाताः खेचरास्ते मनोजवाः
ព្រះបុត្រដ៏មានភាគ្យរបស់ វាជិនៈ ដែលកើតពី គន្ធរវី បានល្បីល្បាញ; អុច្ចៃឝ្រវា ជាដើម កើតជាអ្នកហោះលើមេឃ លឿនដូចចិត្ត។
Verse 77
श्वेताः शोणाः पिशङ्गास्च सारङ्गा हरि तार्जुनाः / उक्ता देवोपवाह्यास्ते गान्धर्वियोनयो हयाः
ពួកគេត្រូវបានពោលថាមានពណ៌ ស, ក្រហម, លឿងត្នោត, លាយ, មាសបៃតង និង តារជុន; ជាសេះកើតពីយោនីគន្ធរវី សមស្របជាពាហនៈរបស់ទេវតា។
Verse 78
भूयो जज्ञे सुरभ्यास्तु श्रीमांश्चन्द्रप्रभो वृषः / स्रग्वी ककुद्मान्द्युतिमा नमृतालयसंभवः
បន្ទាប់មក ពី សុរភី ក៏កើតឡើងវិញនូវគោព្រះបុរសដ៏រុងរឿង ភ្លឺដូចពន្លឺចន្ទ; គាត់ពាក់កម្រងផ្កា មានកកុដ្មាន ភ្លឺរលោង ហើយមិនមែនកើតពីអម្រឹតាល័យទេ។
Verse 79
सुरभ्यनुमते दत्तो ध्वजो माहेश्वरस्तु सः / इत्येते कश्यपसुता रुद्रादित्याः प्रकीर्त्तिताः
ដោយការអនុញ្ញាតរបស់ សុរភី គាត់ត្រូវបានប្រគល់ជាទ្វជៈមហេស្វរ; ដូច្នេះ ពួកនេះជាបុត្ររបស់ កശ്യប ត្រូវបានសរសើរថា ‘រុទ្រាទិត្យ’។
Verse 80
धर्मपु पुत्राः स्मृताः साध्या विश्वे च वसवस्तथा / यथेन्धनवशाद्वह्निरेकस्तु बहुधा भवेत्
សាធ្យៈ វិឝ្វេ និង វសុ ត្រូវបានចងចាំថាជាបុត្ររបស់ ធម្មៈ; ដូចភ្លើងតែមួយ ដែលដោយភាពខុសគ្នានៃឥន្ធនៈ អាចបង្ហាញបានជាច្រើនរូប។
Verse 81
भवत्येकस्तथा तद्वन्मूर्त्तीनां स पिता महः / एको ब्रह्मान्तकश्चैव पुरुषश्चैति तत्र यः
ព្រះองค์មានតែមួយ; ព្រះองค์ជាព្រះបិតាធំ នៃរូបមន្តទាំងអស់។ នៅទីនោះ អង្គតែមួយនោះ ត្រូវបានហៅថា ព្រហ្មា អន្តក និង បុរុស។
Verse 82
एकस्यैताः स्मृतास्तिस्रस्तनवस्तु स्वयंभुवः / ब्राह्मी च पौरुषी चैव कालाख्या चेति ताः स्मृताः
សម្រាប់ស្វយಂಭូអង្គតែមួយ មានតនូបីនេះត្រូវបានចងចាំ៖ ប្រាហ្មី, បោរុសី និង កាលាខ្យា។
Verse 83
या तत्र राजसी तस्य तनुः सा वै प्रजाकरी / मता सा या तु कालाख्या प्रजाक्षयकरी तु सा
ក្នុងនោះ តនូដែលមានលក្ខណៈរាជស ត្រូវបានចាត់ថា បង្កើតប្រជា; តនូដែលហៅថា កាលាខ្យា វិញ បង្កឲ្យប្រជាវិនាស។
Verse 84
सात्त्विकी पौरुषी या तु सा तनुः पालिका स्मृता / राजसी ब्रह्मणो या तु मारीचः कश्यपो ऽभवत्
តនូបោរុសីដែលមានសត្តវៈ ត្រូវបានចងចាំថា ជាអ្នកថែរក្សា។ ចំណែកតនូរាជសរបស់ព្រហ្មា ពីនោះបានកើត មារីចិ និង កശ്യប។
Verse 85
तामसी चान्तकृद्या तु तदंशो विष्णुरुच्यते
ចំណែកតនូតាមស ដែលបង្កឲ្យមានការបញ្ចប់ នោះអង្គភាគរបស់វា ត្រូវបានហៅថា វិស្ណុ។
Verse 86
त्रैलोक्ये ताः स्मृतास्तिस्रस्तनवो वै प्रजाकरी / मता सा या तु कालाख्या प्रजाक्षयकरी तु सा
ក្នុងត្រៃលោក មានតនូបីប្រការដែលគេរំលឹកថាជាអ្នកបង្កើតប្រជា; ប៉ុន្តែតនូដែលហៅថា «កាល» ត្រូវបានចាត់ថាជាអ្នកបំផ្លាញប្រជា។
Verse 87
सृजत्यथानुगृह्णाति तथा संहरति प्रजाः / एवमेताः स्मृतास्तिस्रस्तनवो हि स्वयंभुवः
ព្រះองค์បង្កើតប្រជា បន្ទាប់មកប្រទានអនុគ្រោះ ហើយក៏បញ្ចប់/សំហារប្រជាដែរ; ដូច្នេះតនូបីប្រការនៃស្វយಂಭូ ត្រូវបានរំលឹក។
Verse 88
प्राजापत्या च रौद्रा च वैष्णवी चेति तास्त्रिधा / एतास्तन्वः स्मृता देवा धर्मशास्त्रे पुरातने
វាមានបីប្រភេទគឺ ប្រាជាបត្យៈ រោទ្រៈ និងវៃષ્ણវី; ក្នុងធម្មសាស្ត្របុរាណ តនូទាំងនេះត្រូវបានចងចាំថាជាសភាពទេវៈ។
Verse 89
सांख्ययोगरतैर्धीरैः पृथगेकार्थदर्शिभिः / अभिजातिप्रभावज्ञैर्मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः
នេះត្រូវបានពោលដោយមុនីដ៏មាំមួន អ្នករីករាយក្នុងសាំងខ្យៈ និងយោគៈ អ្នកឃើញអត្ថន័យតែមួយទោះបីខុសគ្នា អ្នកដឹងអំពីឥទ្ធិពលនៃកំណើត និងអ្នកឃើញតត្ត្វៈ។
Verse 90
एकत्वेन पृथक्त्वेन तासु भिन्नाः प्रजास्त्विमाः / इदं परमिदं नेति ब्रुवते भिन्नदर्शिनः
តាមទស្សនៈឯកភាព និងភាពបែកផ្សេង ប្រជាទាំងនេះខុសគ្នានៅក្នុងតនូទាំងនោះ; អ្នកមានទស្សនៈខុសគ្នានិយាយថា «នេះជាបរម, នោះមិនមែន»។
Verse 91
ब्रह्माणां कारणं के चित्केचिदाहुः प्रजापतिम् / केचिद्भवं परत्वेन प्राहुर्विष्णुं तथापरे
មនុស្សខ្លះនិយាយថា ព្រះប្រជាបតិ ជាមូលហេតុនៃសកលលោក; ខ្លះគោរពព្រះភវៈ (សិវៈ) ជាព្រះអធិបតី, ហើយខ្លះទៀតថា ព្រះវិษ្ណុ។
Verse 92
अभिज्ञानेन संभूताः सक्तारिष्टविचेतसः / सत्त्वं कालं च देशं च कार्यं चावेक्ष्य कर्म च
ពួកគេកើតពីចំណេះដឹង ប៉ុន្តែចិត្តត្រូវចងដោយការចាប់យក និងការភ័យខ្លាច; ពួកគេពិចារណា សត្តវៈ កាលៈ ទីកន្លែង កិច្ចការ និងកម្ម។
Verse 93
कारणं तु स्मृता ह्येते नानार्थेष्विह देवताः / एकं प्रशंसमानस्तु सर्वानेवप्रशसति
នៅទីនេះ ព្រះទេវតាទាំងនេះត្រូវបានចងចាំថាជាមូលហេតុក្នុងន័យផ្សេងៗ; ប៉ុន្តែអ្នកដែលសរសើរព្រះមួយ អ្នកនោះសរសើរព្រះទាំងអស់។
Verse 94
एकं निन्दति यस्त्वेषां सर्वानेव स निन्दति / न प्रद्वेषस्ततः कार्यो देवतासु विजानता
អ្នកណានিন্দាព្រះមួយក្នុងចំណោមពួកនេះ គឺនিন্দាព្រះទាំងអស់; ដូច្នេះ អ្នកមានប្រាជ្ញាមិនគួរបង្កទោសឬស្អប់ចំពោះទេវតា។
Verse 95
न शक्या ईश्वराज्ञातुमैश्वर्येण व्यवस्थिताः / एकत्वात्स त्रिधा भूत्वा संप्रमोहयति प्रजाः
ព្រះបញ្ជារបស់អីស្វរៈ មិនងាយដឹងទេ ព្រោះព្រះអង្គស្ថិតក្នុងអំណាចដ៏អស្ចារ្យ; ព្រះអង្គជាអង្គតែមួយ ប៉ុន្តែបែងជាបីរូប ហើយធ្វើឲ្យសត្វលោកវង្វេង។
Verse 96
एतेषां वै त्रयाणां तु विचिन्वन्त्यन्तरं जनाः / जिज्ञासवः परीहन्ते सक्ता दुष्टा विचेतसः
មនុស្សស្វែងរកភាពខុសគ្នារវាងបីនេះ។ សូម្បីអ្នកប្រាថ្នាចង់ដឹងក៏វង្វេង; អ្នកជាប់ចិត្ត អ្នកអាក្រក់ និងចិត្តរវើរវាយ ត្រូវមោហៈបោកបញ្ឆោត។
Verse 97
इदं परमिदं नेति संरंभाद्भिन्नदर्शिनः / यातुधाना विशेषा ये पिशाचाश्चैव नान्तरम्
ដោយអំនួតថា ‘នេះខ្ពស់បំផុត នោះមិនមែន’ ពួកគេមានទស្សនៈខុសគ្នា។ សូម្បីក្នុងរូបពិសេសដូចយាតុធាន និងពិសាច ក៏ពិតប្រាកដមិនមានភាពខុសគ្នាទេ។
Verse 98
एकः स तु पृथक्त्वेन स्वयं भूत्वा च तिष्ठति / गुणमात्रात्मिकाभिस्तु तनुभिर्मोहयन्प्रजाः
ព្រះองค์តែមួយ ប៉ុន្តែបង្ហាញជារូបបំបែកផ្សេងៗ ហើយស្ថិតដោយខ្លួនឯង។ ដោយកាយដែលមានតែគុណៈ (guṇa) ប៉ុណ្ណោះ ព្រះองค์ធ្វើឲ្យសត្វលោកមោហិត។
Verse 99
तेष्वेकं यजते यो वै स तदा यजते त्रयम् / तस्माद्देवास्त्रयो ह्येते नैरन्तर्येणधिष्टताः
អ្នកណាដែលបូជាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេ គឺបូជាទាំងបីនៅពេលនោះដែរ។ ដូច្នេះទេវតាទាំងបីនេះស្ថិតដោយមិនដាច់ខាតលើអធិស្ឋានតែមួយ។
Verse 100
तस्मात्पृथक्त्वमेकत्वं संख्या संख्ये गतागतम् / अल्पत्वं वा बहुत्वं वा तेषु को ज्ञातुमर्हति
ដូច្នេះ ក្នុងពួកគេមានភាពបំបែកឬភាពជាឯក, ការឡើងចុះនៃចំនួន និងការរាប់, តិចឬច្រើន—នរណាអាចដឹងបានច្បាស់?
Verse 101
तस्मात्सृष्ट्वानुगृह्णति ग्रसते चैव सर्वशः / गुणात्मकत्ववै कल्पये तस्मादेकः स उच्यते
ដូច្នេះ ព្រះអង្គបានបង្កើតហើយប្រទានព្រះគុណ និងក៏លេបលាន់សព្វសារពើទាំងអស់ដោយគ្រប់ទិស។ ព្រះអង្គត្រូវបានគេយល់ថាជាសភាពមានគុណទាំងឡាយ ដូច្នេះទ្រង់ត្រូវបានហៅថា “មួយ”។
Verse 102
रुद्रं ब्रह्माणमिन्द्रं च लोकपालानृषीन्मनून् / देवं तमेकं बहुधा प्राहुर्नारायणं द्विजाः
រុទ្រៈ ព្រហ្មា ឥន្ទ្រៈ អ្នកអភិបាលលោក ឥសី និងមនុ—ទាំងនេះជារូបបែបផ្សេងៗ; ព្រះទេវតាអង្គតែមួយនោះ ត្រូវបានទ្វិជៈហៅដោយនាមជាច្រើនថា “នារាយណៈ”។
Verse 103
प्राजापत्या च रौद्री च तनुर्या चैव वैष्णवी / मन्वन्तरेषु वै तिस्र आवर्त्तन्ते पुनः पुनः
តនូប្រជាបត្យៈ តនូរោទ្រី និងតនូវៃષ્ણវី—ទាំងបីនេះវិលត្រឡប់មកវិញម្តងហើយម្តងទៀតក្នុងមន្វន្តរៈ។
Verse 104
क्षेत्रज्ञा अपि चान्ये ऽस्य विभोर्जायन्त्यनुग्रहात् / तेजसा यशसा बुद्ध्या श्रुतेन च बलेन च
ដោយព្រះអនុគ្រោះរបស់ព្រះវិភូនេះ ក្សេត្រជ្ញៈផ្សេងៗក៏កើតមានឡើង—ព្រមទាំងតេជៈ កិត្តិយស បញ្ញា ចំណេះដឹងស្រុតិ និងកម្លាំង។
Verse 105
जायन्ते तत्समाश्चैव तानपीमान्निबोधत / राजस्या ब्रह्मणोंऽशेन मारीचः कश्यपो ऽभवत्
អ្នកដែលស្មើស្រដៀងនឹងព្រះអង្គក៏កើតមានឡើងដែរ—ចូរយល់ដឹងអំពីពួកគេផង។ ពីអંશរបស់ព្រហ្មាដែលមានរាជសៈ មរីចិបានក្លាយជា កശ്യបៈ។
Verse 106
तामस्यास्तस्य चांशेन कालो रुद्रः स उच्यते / सात्त्विक्याश्च तथांशेन यज्ञो विष्णुरजा यत
ដោយអង្គធាតុតាមសៈរបស់ព្រះองค์ គេហៅថា កាលៈ ជារូបរुद្រៈ; ហើយដោយអង្គធាតុសត្តវិកៈ ព្រះវិษ្ណុជារូបយជ្ញៈបានបង្ហាញ។
Verse 107
त्रिषु कालेषु तस्यैता ब्रह्ममस्तनवो द्विजाः / मन्वन्तरेष्विह स्रष्टुमावर्त्तन्ते पुनः पुनः
ក្នុងកាលទាំងបី នេះជារូបកាយដ៏មហិមារបស់ព្រះព្រហ្មា ឱទ្វិជៈទាំងឡាយ; ហើយក្នុងមន្វន្តរៈ ពួកវាត្រឡប់មកម្តងហើយម្តងទៀត ដើម្បីបង្កើត។
Verse 108
मन्वन्तरेषु सर्वेषु प्रजाः स्थावरजङ्गमाः / युगादौ सकृदुत्पन्नास्तिष्ठन्तीहाप्रसंयमात्
ក្នុងមន្វន្តរៈទាំងអស់ ប្រជាសត្វទាំងស្ថាវរៈ និងជង្គមៈ កើតឡើងម្តងនៅដើមយុគ ហើយនៅតែស្ថិតនៅទីនេះ ព្រោះមិនទាន់មានការគ្រប់គ្រងនៃការសំហារ។
Verse 109
प्राप्ते प्राप्ते तु कल्पान्ते रुद्रः संहरति प्रजाः / कालो भूत्वा युगात्मासौ रुद्रः संहरते पुनः
រាល់ពេលដល់ចុងកល្បៈ ព្រះរុទ្រៈសំហារប្រជាសត្វ; ដោយក្លាយជាកាលៈ ជាអាត្មានៃយុគ ព្រះរុទ្រៈសំហារឡើងវិញ។
Verse 110
संप्राप्ते चैव कल्पान्ते सप्तरशिमर्दिवाकरः / भूत्वा संवर्त्तकादित्यस्त्रींल्लोकांश्च दहत्युत
ពេលដល់ចុងកល្បៈ ព្រះអាទិត្យមានកាំរស្មីប្រាំពីរ ក្លាយជាសំវර්តក អាទិត្យ ហើយដុតបំផ្លាញលោកទាំងបី។
Verse 111
विष्णुः प्रजानुग्रहकृत्सदा पालयति प्रजाः / तस्यां तस्यामवस्थायां तत उत्पाद्य कारणम्
ព្រះវិស្ណុតែងតែប្រទានព្រះគុណ និងថែរក្សាប្រជាសត្វជានិច្ច។ ក្នុងគ្រប់ស្ថានភាព ព្រះអង្គឯងជាមូលហេតុនៃការកើតមាននោះ។
Verse 112
सत्त्वोद्रिक्ता तु या प्रोक्ता ब्रह्मणः पौरुषी तनुः / तस्याशेन च विज्ञेयो मनोः स्वायंभुवेन्तरे
រូបកាយបុរសរបស់ព្រះព្រហ្ម ដែលបានពោលថាលេចធ្លោដោយសត្តវៈ—ដោយអំសនៃរូបកាយនោះហើយ ទើបគួរដឹងក្នុងស្វាយម្ភូវមន្វន្តរ នៃព្រះមនុ។
Verse 113
आकृत्यां मनसा देव उत्पन्नः प्रथमं विभुः / ततः पुनः स वै देवः प्राप्ते स्वारोचिषे ऽन्तरे
ព្រះទេវៈដ៏សព្វវ្យាបីបានកើតឡើងជាលើកដំបូងក្នុងរូបដែលបង្កើតដោយចិត្ត។ បន្ទាប់មក ពេលមន្វន្តរ ស្វារោចិស មកដល់ ព្រះទេវៈដដែលនោះក៏បង្ហាញឡើងម្ដងទៀត។
Verse 114
तुषितायां समुत्पन्नो ह्यजितस्तुषितैः सह / औत्तमे ह्यन्तरे वापि ह्यजितस्तु पुनः प्रभुः
ក្នុងក្រុមទេវតា ទុសិតៈ ព្រះអជិតៈបានកើតឡើងជាមួយទុសិតៈទាំងឡាយ។ ហើយក្នុងមន្វន្តរ ឧត្តមៈ ផងដែរ ព្រះអម្ចាស់អជិតៈក៏បង្ហាញឡើងម្ដងទៀត។
Verse 115
सत्यायामभवत्सत्यः सह सत्यैः सुरोत्तमैः / तामसस्यातरे चापि स देवः पुनरेव हि
ក្នុងក្រុមទេវតា សត្យា ព្រះសត្យៈបានបង្ហាញជាមួយទេវតាឧត្តមដែលហៅថា ‘សត្យៈ’។ ហើយក្នុងមន្វន្តរ តាមសៈ ផងដែរ ព្រះទេវៈដដែលនោះប្រាកដជាបង្ហាញឡើងម្ដងទៀត។
Verse 116
हरिण्यां हरिभिः सार्द्धं हरिरेव बभूव ह / वैवस्वतेन्तरे चापि हरिर्देवेः पुनस्तु सः
ជាមួយនឹង ហរិណ្យា និងពួកហរិទាំងឡាយ ព្រះហរិផ្ទាល់បានអវតារ។ នៅមន្វន្តរ វៃវស្វត ក៏ព្រះហរិដដែលបានកើតឡើងវិញពីគភ៌របស់ទេវី។
Verse 117
वैकुण्ठो नामतो जज्ञे विधूतरजसैः सह / मरीचात्कश्यपाद्विष्णुरदित्यां संबभूव ह
ព្រះองค์បានកើតមាននាមថា «វៃគុណ្ឋ» ជាមួយពួកទេវតាដែលស្អាតពីរាជស។ ព្រះវិษ្ណុបានអវតារនៅក្នុងគភ៌អទិតិ ដោយកश्यបៈ វង្សមរីចិ។
Verse 118
त्रिभिः क्रमैरिमांल्लोकञ्जित्वा विष्णुस्त्रिविक्रमः / प्रत्यपादयदिन्द्राय दैवतैश्चैव स प्रभुः
ដោយបីជំហាន ព្រះវិษ្ណុបានឈ្នះលោកទាំងនេះ ហើយបានគេហៅថា ត្រីវិក្រាម។ ព្រះអម្ចាស់នោះ ជាមួយទេវតាទាំងឡាយ បានប្រគល់រាជ្យវិញដល់ឥន្ទ្រ។
Verse 119
इत्येतास्तनवो जाता व्यतीताः सप्तसप्तसु / मन्वन्तरेष्वतीतेषु याभिः संरक्षिताः प्रजाः
ដូច្នេះ រូបអវតារទាំងនេះបានកើតឡើង ហើយបានកន្លងផុតទៅក្នុងមន្វន្តរ ជាក្រុមៗប្រាំពីរ; ដោយរូបទាំងនេះ ប្រជាសត្វត្រូវបានការពារ។
Verse 120
यस्माद्विश्वमिदं सर्वं जायते लीयते पुनः / यस्यांशेनामराः सर्वे जायन्ते त्रिदिवेश्वराः
ពីព្រះអង្គ សកលលោកទាំងមូលនេះកើតឡើង ហើយវិលត្រឡប់ទៅលាយក្នុងព្រះអង្គវិញ; ដោយអಂશរបស់ព្រះអង្គ ទេវតាអមតៈទាំងអស់ អធិការនៃស្ថានសួគ៌ ក៏កើតមាន។
Verse 121
वर्द्धन्ते तेजसा बुद्ध्या श्रुतेन च बलेन च / यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा
អ្នកដែលរីកចម្រើនដោយតេជៈ បញ្ញា សូត្រសាស្ត្រ និងកម្លាំង; សត្តវៈណាដែលមានវិភូតិ មានស្រី និងមានឫទ្ធិ ក៏បង្ហាញរុងរឿងដូច្នោះដែរ។
Verse 122
तत्तदेवावगच्छध्वं विष्णोस्तेजोंऽशसंभवम् / स एव जायतेंऽशेन केचिदिच्छन्ति मानवाः
ចូរយល់ដឹងថា នេះកើតពីអંសៈនៃតេជៈរបស់ព្រះវិṣṇu; ព្រះអង្គដដែលកើតជារូបអંសៈ ដូចដែលមនុស្សខ្លះប្រាថ្នា។
Verse 123
एके विवदमानास्तु दृष्टान्ताच्च ब्रुवन्ति हि / एषां न विद्यते भेदस्त्रयाणां द्युसदामिह
មនុស្សខ្លះជជែកវែកញែក ហើយនិយាយដោយឧទាហរណ៍ថា នៅទីនេះ ក្នុងចំណោមទេវតាទាំងបីនេះ មិនមានភាពខុសគ្នាទេ។
Verse 124
जायन्ते पोहयन्त्यं शैरीश्वरा योगमायया
ព្រះសៃរីឥશ્વរទាំងនោះ កើតឡើងដោយយោគមាយា ហើយក៏ធ្វើឲ្យ (លោក) មមាញឹកមោហៈផងដែរ។
Verse 125
तस्मात्तेषां प्रचारे तु युक्तायुक्तं न विद्यते / भूतानुवादिना माद्या मध्यस्था भूतवादिनाम्
ដូច្នេះ ក្នុងការប្រព្រឹត្តរបស់ពួកគេ មិនមានការបែងចែកថាសមឬមិនសមទេ; ពួកគេជាអ្នកតាមពាក្យអំពីភូតៈ ស្រវឹងស្រា និងជាមធ្យស្ថក្នុងចំណោមអ្នកនិយាយភូតវាទ។
Verse 126
भूतानुवादिनः सक्तस्त्रयश्चैव प्रवादिनाम् / परीक्ष्य चानुगृह्णन्ति निगृह्णन्ति खलान्स्वयम्
ក្នុងចំណោមអ្នកពោលពាក្យមានបីប្រភេទដែលជាប់ចិត្តនឹងរឿងរ៉ាវសត្វលោក; ពួកគេពិនិត្យហើយអនុគ្រោះដល់អ្នកល្អ និងទប់ស្កាត់អ្នកអាក្រក់ដោយខ្លួនឯង។
Verse 127
मत्तः पूर्व्वे च ते तस्मात्प्रभवश्च ततो ऽधिकाः / तथाधिकरणैरतैर्यथा तत्त्वनिदर्शकाः
ពួកគេមានមុនខ្ញុំផង; ដូច្នេះប្រភពកំណើតរបស់ពួកគេមកពីខ្ញុំ ហើយពួកគេត្រូវបានគេចាត់ថាខ្ពស់ជាងនោះ; ពួកគេស្ថិតនៅលើមូលដ្ឋានដែលបង្ហាញតត្តវៈ (សច្ចធម៌)។
Verse 128
देवानां देवभूताश्च ते वै सर्वप्रवर्त्तकाः / कर्म्मणां महतां ते हि कर्त्तारो जगदीश्वराः
ពួកគេជាទេវៈលើទេវៈទាំងឡាយ និងជាអ្នកបញ្ចេញចលនាសកល; កិច្ចការដ៏មហិមាទាំងឡាយមានពួកគេជាអ្នកប្រតិបត្តិ គឺជាព្រះអម្ចាស់នៃលោក។
Verse 129
श्रुतिज्ञैः कारणैरेतैश्चतुर्भिः परिकीर्त्तिताः / बालिशास्ते न जानन्ति दैवतानि प्रभागशः
អ្នកប្រាជ្ញដែលចេះស្រុតិបានប្រកាសហេតុទាំងបួននេះ; តែអ្នកល្ងង់មិនស្គាល់ទេវតាតាមការបែងចែក និងលំដាប់ឡើយ។
Verse 130
इमं चोदाहरन्त्यत्र श्लोकं योगेश्वरान्प्रति / कुर्याद्योगबलं प्राप्य तैश्च सर्वैर्महांश्चरेत्
នៅទីនេះគេយកស្លោកនេះមកអធិប្បាយចំពោះយោគេស្វរៈ: ក្រោយទទួលបានកម្លាំងយោគៈ គួរធ្វើដូច្នោះ ហើយដើរតាមមហាមાર્ગជាមួយពួកគេទាំងអស់។
Verse 131
प्राप्नुयाद्विषयांश्चैव पुनश्चोर्द्ध्व तपश्चरेत् / संहरेत पुनः सर्व्वान्सूर्य्यो ज्योतिर्गणानिव
គាត់អាចទទួលបានវត្ថុអារម្មណ៍ទាំងឡាយ ហើយបន្ទាប់មកឡើងខ្ពស់បំពេញតបៈម្ដងទៀត។ រួចហើយគាត់ប្រមូលរួម និងលាយបញ្ចូលសព្វអ្វីទាំងអស់វិញ ដូចព្រះអាទិត្យប្រមូលក្រុមពន្លឺ។
Frequently Asked Questions
The chapter foregrounds Dharma’s familial line: Dharma’s ten wives (given by Dakṣa Prācetasa) and the emergence of the twelve Sādhyas as a key divine class, framed within manvantara-based recurrence.
It treats deity-classes as cyclical offices: groups such as the Tuṣitas, Satyas, Haris, and Vaikuṇṭhas appear in different manvantaras, sometimes due to conditions like Brahmā’s curse, and are re-identified according to the governing manvantara context.
In the sampled material it is primarily lineage-and-time: it uses genealogical enumeration (vaṃśa) to situate divine classes within successive manvantaras, rather than presenting bhūvana-kośa measurements or planetary distances.