Adhyaya 26
Anushanga PadaAdhyaya 2662 Verses

Adhyaya 26

रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः (Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode)

អធ្យាយ ២៦ បន្តវដ្តភារគវ/រាមៈ ក្នុងការពិពណ៌នារបស់ព្រះឥសីនៅរាជសភា។ វសិષ્઎្ឋប្រាប់ថា រាមៈពេលត្រូវសួរ បានបង្គំដៃរាយការណ៍ដល់ឪពុកម្តាយអំពីកិច្ចការទាំងមូល៖ តបស្យាដោយបញ្ជារបស់គ្រូគ្រួសារ ការធ្វើដំណើរទៅទីរថៈតាមលំដាប់ដោយព្រះសម្ភូ និងការសម្លាប់ដៃត្យៈដើម្បីការពារទេវៈ ដោយមានព្រះហរៈប្រទានពរ និងគ្មានស្នាមរបួស។ ឪពុកម្តាយស្តាប់ហើយរីករាយកាន់តែខ្លាំង ហើយរាមៈត្រូវបានបង្ហាញថាជាគំរូនៃការបម្រើឪពុកម្តាយ និងស្មើភាពចំពោះបងប្អូន។ បន្ទាប់មករឿងបត់ទៅពេលវេលាថ្មី៖ ព្រះអម្ចាស់ហៃហយៈចេញទៅប្រមាញ់ជាមួយកងទ័ពបួនប្រភេទ។ ព្រឹកលើទន្លេនರ್ಮទា ត្រូវពិពណ៌នាដោយមេឃក្រហម ខ្យល់ក្រអូប សម្លេងបក្សី ផ្កាឈូក និងឃ្មុំ ខណៈឥសីធ្វើពិធីទន្លេហើយត្រឡប់អាស្រាម; ទិដ្ឋភាពគោត្រូវដោះទឹកដោះសម្រាប់ហោម និងភាពរវល់អគ្និហោត្រ បង្កើតពិភពយញ្ញាដែលនឹងត្រូវអំណាចរាជវង្សរំខាន។

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादेर्ऽजुनोपाख्याने भार्गवचरिते पञ्चविंशतितमो ऽध्यायः // २५// वशिष्ठ उवाच इति पृष्टस्तदा ताभ्यां रामो राजन्कृताञ्जलिः / तयोरकथयत्सर्वमात्मना यदनुष्ठितम्

ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីព្រហ្មាណ្ឌ មហាពុរាណ» ភាគកណ្ដាល ដែលព្រះវាយុបានប្រកាស ក្នុងជើងបើកបង្ហាញទី៣ នៃរឿងអរជុន ក្នុងប្រវត្តិភារគវៈ ជាអធ្យាយទី២៥។ វសិષ્ઠៈបានមានពាក្យថា—ឱ ព្រះរាជា ពេលពួកគេទាំងពីរសួរ ព្រះរាមបានប្រណម្យដៃ ហើយប្រាប់អំពីអ្វីៗទាំងអស់ដែលព្រះองค์បានអនុវត្តដោយខ្លួនឯង។

Verse 2

निदेशाद्वै कुलगुरोस्तपश्चरणमात्मनः / शंभोर्निदेशात्तीर्थानामटनं च यथाक्रमम्

តាមព្រះបញ្ជារបស់គ្រូប្រចាំវង្ស គាត់បានអនុវត្តតបស្យារបស់ខ្លួន; ហើយតាមព្រះបញ្ជារបស់សម្ភូ (ព្រះសិវៈ) គាត់បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីរថៈទាំងឡាយតាមលំដាប់។

Verse 3

तदाज्ञयैव दैत्यनां वधं चामरकारणात् / हरप्रसादादत्रापि ह्यकृतव्रणदर्शनम्

ដោយព្រះបញ្ជានោះផង ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ទេវតា គាត់បានសម្លាប់ពួកដៃត្យៈ; ហើយដោយព្រះគុណរបស់ហរ (ព្រះសិវៈ) នៅទីនេះផង មិនឃើញស្នាមរបួសណាមួយលើគាត់ឡើយ។

Verse 4

एतत्सर्वमशेषेण यदन्यच्चात्मना कृतम् / कथयामास तद्रामः पित्रोः संप्रीयमाणयोः

អ្វីៗទាំងនេះ និងអ្វីផ្សេងទៀតដែលគាត់បានធ្វើដោយខ្លួនឯង ព្រះរាមបានប្រាប់ដោយមិនទុកសល់; ហើយឪពុកម្តាយទាំងពីរបានរីករាយពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំង។

Verse 5

तौ च तेनोदितं सर्वं श्रुत्वा तत्कर्म विस्तरम् / हृष्टौ हर्षान्तरं भूयो राजन्नाप्नुवतावुभौ

ឱ ព្រះរាជា ពេលបានស្តាប់អ្វីៗទាំងអស់ និងសេចក្តីលម្អិតនៃកិច្ចការនោះពីព្រះរាម ពួកគេទាំងពីររីករាយពេញចិត្ត ហើយបានទទួលសេចក្តីអំណរខាងក្នុងកាន់តែច្រើនឡើង។

Verse 6

एवं पित्रोर्महाराज शुश्रूषां भृगुपुङ्गवः / प्रकुर्वंस्तद्विधेयात्मा भ्रातॄणां चाविशेषतः

ឱ មហារាជា អ្នកឧត្តមនៃវង្សភ្រឹគុ បានបម្រើឪពុកម្តាយដូច្នេះ ដោយចិត្តគោរពស្តាប់បង្គាប់ ហើយក៏មានចិត្តស្មើគ្នាចំពោះបងប្អូន ដោយមិនរើសអើង។

Verse 7

एतस्मिन्नेव काले तु कदाचिद्धैहयेश्वरः / इत्येष मृगयां गान्तुं चतुरङ्गबलान्वितः

នៅពេលនោះឯង ម្តងមួយ ព្រះមហាក្សត្រហៃហយៈ បានត្រៀមចេញទៅប្រមាញ់ ដោយមានកងទ័ពចតុរង្គ (៤ ផ្នែក) អមជាមួយ។

Verse 8

संरज्यमाने गगने बन्धूककुसुमारुणैः / ताराजालद्युतिहरैः समन्तादरुणांशुभिः

មេឃគ្រប់ទិសត្រូវបានលាបពណ៌ដោយកាំរស្មីអរុណក្រហមដូចផ្កាបន្ធូកៈ ហើយពន្លឺក្រហមនោះបានបំបាត់ចែងចាំងនៃបណ្តាញផ្កាយ។

Verse 9

मन्दं वीजति प्रोद्धूतकेतकीवनराजिभिः / प्राभातिके गन्धवहे कुमुदाकरसंस्पृशि

ខ្យល់ព្រឹកដែលនាំក្លិនក្រអូប បានបក់យឺតៗ; វាដឹកក្លិនពីជួរព្រៃកេតកីដែលផុសព្រាយ ហើយប៉ះពាល់ដល់ស្រះផ្កាកុមុទា។

Verse 10

वयांसि नर्मदातीरतरुनीडाश्रयेषु च / व्याहरन्स्वाकुला वाचो मनःश्रोत्रसुखावहाः

បក្សីដែលស្នាក់នៅក្នុងសំបុកលើដើមឈើតាមឆ្នេរនម្មទា បានច្រៀងកូកូ; សំឡេងផ្អែមល្ហែមដ៏រីករាយរបស់វា នាំសុខដល់ចិត្ត និងត្រចៀក។

Verse 11

नर्मदातीरतीर्थं तदवतीर्याघहारिणि / तत्तोये मुनिवृन्देषु गृणात्सुब्रह्म शाश्वतम्

បានចុះទៅកាន់ទីរត្ថនៅច្រាំងនរមទា ដែលលាងបាប ហើយនៅក្នុងទឹកនោះ កណ្ដាលក្រុមមុនី បានសូត្រសរសើរ សុប្រហ្មៈ អមតៈជានិច្ច។

Verse 12

विधिवत्कृतमैत्रेषु सन्निवृत्य सरित्तटात् / आशमं प्रति गच्छत्सु मुनिमुख्येषु कर्मिषु

ក្រោយពេលអនុវត្តពិធីមិត្តភាពតាមវិធីវិន័យរួច ពួកគេបានត្រឡប់ចេញពីច្រាំងទន្លេ ហើយមុនីមុខ្យដែលមាំមួនក្នុងកិច្ចធម៌ បានដំណើរទៅកាន់អាស្រាម។

Verse 13

प्रत्येकं वीरपत्नीषु व्यग्रासु गृहकर्मसु / होमार्थं मुनिकल्पाभिर्दुह्यमानासु धेनुषु

ភរិយារបស់វីរបុរសនីមួយៗរវល់នឹងការងារផ្ទះ; ហើយសម្រាប់ពិធីហោម ស្ត្រីដែលប្រហាក់ប្រហែលមុនី កំពុងដោះទឹកដោះពីគោទាំងឡាយ។

Verse 14

स्थाने मुनिकुमारेषु तं दोहं हि नयत्सु च / अग्निहोत्राकुले जाते सर्वभूतसुखावहे

ពេលមុនិកុមារនាំទឹកដោះដែលដោះបានទៅកាន់ទីតាំងរបស់ខ្លួនៗ នោះបរិវេណអគ្និហោត្រក៏ក្លាយជាចលាចលគគ្រឹកគគ្រេង ដែលនាំសុខដល់សត្វលោកទាំងអស់។

Verse 15

विकसत्सु सरोजेषु गायत्सु भ्रमरेषु च / वाशत्सु नीडान्निष्पत्य पतत्रिषु समन्ततः

ផ្កាឈូកកំពុងរីក, មមាញឹកឃ្មុំកំពុងច្រៀងហ៊ឺហា; ហើយគ្រប់ទិសទាំងឡាយ បក្សីចេញពីសំបុកហើយច្រៀងរំពង។

Verse 16

अनति व्यग्रमत्तेभतुरङ्गरथगामिनाम् / गात्राल्हादविवर्द्धन्यां वेलायां मन्दवायुना

ដោយខ្យល់ស្រាលៗ ពេលវេលាដែលបង្កើនសេចក្តីរីករាយដល់កាយបានមកដល់; ចលនារវល់របស់ដំរីមេម៉ាយ សេះ និងរទេះក៏ស្ងប់ស្ងាត់ចុះ។

Verse 17

गच्छत्सु चाश्रमोपान्तं प्रसूनजलहारिषु / स्वाध्या यदक्षैर्बहुभिरजिनांबरधारिभिः

នៅពេលអ្នកនាំផ្កា និងទឹកដើរទៅជិតអាស្រម ព្រះឥសីជាច្រើនពាក់ស្បែកក្តាន់បានលង់ក្នុងស្វាធ្យាយៈ ហើយបង្វិលគ្រាប់មាលាជប។

Verse 18

सम्यक् प्रयोज्यमानेषु मन्त्रेषूच्चावचेषु च / प्रैषेषूच्चार्यमाणेषु हूयमानेषु वह्निषु

មន្ត្រដែលមានសូរស័ព្ទខ្ពស់ទាបត្រូវបានប្រើយ៉ាងត្រឹមត្រូវ; ព្រៃෂៈត្រូវបានអានឡើង ហើយអាហុតីត្រូវបានបូជាចូលក្នុងភ្លើង។

Verse 19

यथा वन्मन्त्रतन्त्रोक्तक्रियासु विततासु च / ज्वलदग्निशिखाकारे तमस्तपनतेजसि

ដូចនៅក្នុងព្រៃដែលពិធីការតាមមន្ត្រ និងតន្ត្រៈបានពង្រីកធ្វើឡើង នោះតែម្ដង ពន្លឺដូចអណ្តាតភ្លើងកំពុងឆេះបានដុតបំផ្លាញភាពងងឹត។

Verse 20

प्रतिहत्य दिशः सर्वा विवृण्वाने च मेदिनीम् / सवितर्युदयं याति नैशे तमसि नश्यति

វាបណ្តេញភាពងងឹតចេញពីគ្រប់ទិស បើកបង្ហាញផែនដី ហើយឆ្ពោះទៅកាន់ការរះឡើងរបស់ព្រះអាទិត្យ (សវិត្រ); ភាពងងឹតនៃរាត្រីក៏រលាយបាត់។

Verse 21

तारकासु विलीनासु काष्ठासु विमलासु च / कृतमैत्रादिको राजा मृगयां हैहयेश्वरः

ពេលផ្កាយទាំងឡាយលាយបាត់ និងឈើទាំងឡាយស្អាតបរិសុទ្ធ ព្រះរាជា ហៃហយេស្វរ បានបំពេញធម៌ដូចជា មេត្រី ហើយចេញទៅប្រមាញ់។

Verse 22

निर्ययौ नगरात्तस्मात्पुरोहितसमन्वितः / बलैः सर्वैः समुदितैः सवाजिरथकुञ्जरैः

ព្រះองค์ចេញពីនគរនោះ ដោយមានព្រះព្រូហិតជាមួយ; កងទ័ពទាំងអស់បានប្រមូលផ្តុំ មានសេះ រថ និងដំរីសង្គ្រាម។

Verse 23

सचिवः सहितः श्रीमान् सवयोभिश्च राजभिः / महता बलभारेण नमयन्वसुधातलम्

ព្រះរាជាដ៏រុងរឿង ទៅជាមួយសេនាបតី និងស្តេចដែលមានវ័យស្មើគ្នា; ដោយទម្ងន់កងទ័ពដ៏មហិមា ហាក់ដូចធ្វើឲ្យផ្ទៃដីទាបចុះ។

Verse 24

नादयन्रथघोषेण ककुभः सर्वतो नृपः / स्वबलौघपदक्षेपप्रक्षुण्णावनिरेणुभिः

ព្រះមហាក្សត្រ​ធ្វើឲ្យទិសទាំងអស់កក្រើកដោយសំឡេងរថ; ធូលីដីដែលកើតពីជំហានកងទ័ពបានគ្របដណ្តប់ផែនដី។

Verse 25

ययौ संच्छादयन्व्योम विमानशतसंकुलम् / संप्रवश्य वनं घोरं विन्ध्योद्रेर्बलसंचयैः

ព្រះองค์ដំណើរទៅ ដូចជាគ្របដណ្តប់មេឃដែលពោរពេញដោយវិមានរាប់រយ; បន្ទាប់មកបានចូលទៅក្នុងព្រៃដ៏គួរភ័យ នៅជម្រាលភ្នំវិន្ធ្យា ជាមួយកងទ័ពជាច្រើន។

Verse 26

भृशं विलोलया मास समन्ताद्राजसत्तमः / परिवार्य वनं तत्तु स राजा निजसैनिकैः

ស្តេចដ៏ប្រសើរបំផុតនោះ បានឡោមព័ទ្ធព្រៃនោះដោយទាហានរបស់ទ្រង់ ហើយបានធ្វើឱ្យវាញាប់ញ័រយ៉ាងខ្លាំងនៅគ្រប់ទិសទី។

Verse 27

मृगान्नानाविधान्हिंस्रान्निजघान शितैः शरैः / आकर्णकृष्टकोदण्डयोधमुक्तैः शितेषुभिः

ទ្រង់បានសម្លាប់សត្វសាហាវជាច្រើនប្រភេទ ដោយព្រួញដ៏មុតស្រួច ដែលបាញ់ចេញពីអ្នកចម្បាំងដែលទាញធ្នូដល់ត្រចៀក។

Verse 28

निकृत्तगात्राः शार्दूला न्यपतन्भुवि केचन / उदग्रवेगपादातखड्गखण्डितविग्रहाः

ersខ្លា​មួយ​ចំនួន​បាន​ធ្លាក់​មក​ដី​ដោយ​ដាច់​ដៃ​ជើង រាងកាយ​របស់​ពួក​វា​ត្រូវ​បាន​កាប់​ដោយ​ដាវ​របស់​ទាហាន​ថ្មើរ​ជើង​ដែល​មាន​ល្បឿន​លឿន។

Verse 29

वराहयूथपाः केचिद्रुधिरार्द्रा धरामगुः / प्रचण्डशाक्तिकोन्मुक्तशक्तिनिर्भिन्नमस्तकाः

មេហ្វូងជ្រូកព្រៃមួយចំនួនបានដួលទៅលើដីទាំងប្រឡាក់ឈាម ក្បាលរបស់ពួកវាត្រូវបានទម្លុះដោយលំពែងដែលគប់ដោយអ្នកកាន់លំពែងដ៏កាចសាហាវ។

Verse 30

मृगौघाः प्रत्यपद्यन्त पर्वता इव मेदिनीम् / नाराचा विद्धसर्वाङ्गाः सिंहर्क्षशरभादयः

ហ្វូងសត្វជាច្រើនដូចជា តោ ខ្លាឃ្មុំ និង សារភៈ បានដួលទៅលើដីដូចភ្នំ ដោយរាងកាយទាំងមូលរបស់ពួកវាត្រូវបានទម្លុះដោយព្រួញដែក។

Verse 31

वसुधामन्वकीर्यन्त शोणितार्द्राः समन्ततः / एवं सवागुरैः कैश्चित्पतद्भिः पतितैरपि

ផែនដីត្រូវបានគ្របដណ្ដប់គ្រប់ទិសទីដោយសាកសពដែលជោកជាំដោយឈាម ខ្លះកំពុងដួលជាមួយសំណាញ់ ហើយខ្លះទៀតបានដួលរួចហើយ។

Verse 32

श्वभिश्चानुद्रुतैः कैश्चिद्धावमानैस्तथा मृगैः / आत्तैर्विक्रोशमानैश्च भीतैः प्राणभयातुरैः

សត្វក្តាន់បានរត់គេចពីការដេញតាមដោយសត្វឆ្កែ; ខ្លះដែលត្រូវបានចាប់បានស្រែកយំ ដោយការភ័យខ្លាច និងបារម្ភពីជីវិតរបស់ពួកគេ។

Verse 33

युगापाये यथात्यर्थं वनमाकुलमाबभौ / वराहसिंहशार्दूलश्वाविच्छशकुलानि च

ព្រៃនោះហាក់ដូចជាច្របូកច្របល់ខ្លាំងណាស់ ដូចជានៅចុងបញ្ចប់នៃ යුគសម័យ (Yuga) ដែលពោរពេញទៅដោយជ្រូកព្រៃ តោ ខ្លា សត្វកាំប្រមា និងហ្វូងទន្សាយ។

Verse 34

चमरीरुरुगोमायुगवयर्क्षवृकान्बहून् / कृष्णसारान्द्वीपिमृगान्रक्तखड्गमृगानवि

មានសត្វយ៉ាក សត្វក្តាន់ Ruru ខ្នាយ គោព្រៃ ខ្លាឃ្មុំ ចចកជាច្រើន សត្វក្តាន់ខ្មៅ ខ្លារខិន និងរ tê giác.

Verse 35

विचित्राङ्गान्मृगानन्यान्न्यङ्कूनपि च सर्वशः / बालान्स्तनन्धयान्यूनः स्थविरान्मिथुनान्गणान्

សត្វដទៃទៀតដែលមានអវយវៈផ្សេងៗគ្នា សត្វក្តាន់ Nyanku នៅគ្រប់ទីកន្លែង កូនតូចៗ ទារកដែលបៅដោះ សត្វចាស់ គូស្វាមីភរិយា និងហ្វូងសត្វ។

Verse 36

निजघ्नुर्निशितैः शस्त्रैः शस्त्रवध्यान्हि सैनिकाः / एवं हत्वा मृगान् घोरान्हिंस्रप्रायानशेषतः

ពួកទាហានបានសម្លាប់សត្វសាហាវដែលសមនឹងស្លាប់ដោយអាវុធដ៏មុតស្រួច។ ដូច្នេះ ពួកគេបានកម្ទេចសត្វដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាច និងកាចសាហាវទាំងនោះទាំងស្រុង។

Verse 37

श्रमेण महता युक्ता बभूवुर्नृपसैनिकाः / मध्ये दिनकरे प्राप्ते ससैन्यः स तदा नृपः

ពួកទាហានរបស់ស្តេចមានការនឿយហត់យ៉ាងខ្លាំង។ ពេលព្រះអាទិត្យរះចំកណ្តាលថ្ងៃ ព្រះរាជា និងកងទ័ព...

Verse 38

नर्मदां धर्मसंतप्तः पिपासुरगमच्छनैः / अवतीय ततस्तस्यास्तोये सबलवाहनः

...បានយាងទៅកាន់ទន្លេ Narmada យឺតៗ ដោយក្តៅក្រហາຍ និងស្រេកទឹក។ បន្ទាប់​ពី​ចុះ​ទៅ​ក្នុង​ទឹក​ជាមួយ​កង​ទ័ព និង​យាន​ជំនិះ...

Verse 39

विजागाह शुभे राजा क्षुत्तृष्णापरिपीडितः / स्नात्वा पीत्वा च सलिलं स तस्याः सुखशीतलम्

...ព្រះរាជា​ដែល​មាន​ការ​ឃ្លាន និង​ស្រេក​ទឹក​យ៉ាង​ខ្លាំង បាន​ចុះ​ទៅ​ក្នុង​ទឹក​ដ៏​ពិសਿੱដ្ឋ​នោះ។ ក្រោយ​ពី​ងូត​ទឹក និង​ផឹក​ទឹក​ដ៏​ត្រជាក់​ស្រួល​ហើយ...

Verse 40

बिसांकुराणि शुभ्राणि स्वादूनि प्रजघास च / विक्रीड्य तोये सुचिरमुत्तीर्य सबलो नृपः

...ទ្រង់​បាន​សោយ​ពន្លក​ឈូក​ស​ដ៏​ផ្អែម​ឆ្ងាញ់។ បន្ទាប់​ពី​លេង​ទឹក​អស់​ជា​យូរ​មក ព្រះរាជា​ក៏​ឡើង​មក​វិញ​ជាមួយ​នឹង​កង​ទ័ព។

Verse 41

विशश्राम च तत्तीरे तरुखण्डोपमण्डिते / आलंबपाने तिग्मांशौ ससैन्यः सानुगो नृपः

ព្រះរាជា​ជាមួយ​កងទ័ព និង​អ្នកតាម បានសម្រាក​នៅមាត់ទន្លេ​នោះ ដែលតុបតែងដោយក្រុមដើមឈើ ខណៈព្រះអាទិត្យកំពុងលិច។

Verse 42

निश्चक्राम पुरं गन्तुं विन्ध्याद्रिवनगह्वरात् / स गच्छन्नेव ददृशे नर्मदा तीरमाश्रितम्

គាត់ចេញពីជ្រោះព្រៃនៃភ្នំវិន្ធ្យា ដើម្បីទៅកាន់ទីក្រុង; ខណៈកំពុងដំណើរ គាត់បានឃើញទីកន្លែងដែលស្ថិតជាប់មាត់ទន្លេនರ್ಮទា។

Verse 43

आश्रमं पुण्यशीलस्य जमदग्नेर्महात्मनः / ततो निवृत्य सैन्यानि दूरे ऽवस्थाप्य पार्थिवः

ពេលឃើញអាស្រមរបស់មហាត្មា ជមទគ្នី អ្នកមានសីលបុណ្យ, ព្រះរាជាបានត្រឡប់ក្រោយ ហើយដាក់កងទ័ពឲ្យស្ថិតឆ្ងាយ។

Verse 44

परिचारैः कतिपथैः सहितो ऽयात्तदाशमम् / गत्वा तदाश्रमं रम्यं पुरोहितसमन्वितः

ព្រះអង្គជាមួយព្រះបូរោហិត និងអ្នកបម្រើមួយចំនួន បានទៅដល់អាស្រមនោះ; ពេលទៅដល់អាស្រមដ៏ស្រស់ស្អាត ក៏ចូលទៅក្នុង។

Verse 45

उपेत्य मुनिशार्दूलं ननाम शिरसा नृपः / अभिनं द्याशषा तं वै जमदग्निर्नृपोत्तमम्

ព្រះរាជា​ចូលទៅជិត​មុនីដ៏ប្រសើរដូចខ្លា ហើយកោតក្រាបដោយក្បាល; ចំណែកជមទគ្នីបានស្វាគមន៍ព្រះរាជាអ្នកប្រសើរនោះដោយក្តីរីករាយ។

Verse 46

पूजयामास विधिवदर्घपाद्यासनादिभिः / संभावयित्वा तां पूजां विहितां मुनिना तदा

នៅពេលនោះ គាត់បានបូជាតាមវិធីវិន័យ ដោយអរឃ្យៈ បាទ្យៈ អាសនៈ និងគ្រឿងសក្ការៈផ្សេងៗ ហើយបានគោរពបូជាដែលមុនីបានកំណត់។

Verse 47

निषसादासने शुभ्र पुरस्तस्य महामुनेः / तमासीनं नृपवरं कुशासनगतो मुनिः

គាត់អង្គុយលើអាសនៈស្អាតនៅមុខមហាមុនី; មុនីដែលអង្គុយលើកុសាសនៈបានឃើញព្រះរាជាអ្នកប្រសើរនោះអង្គុយ។

Verse 48

पप्रच्छ कुशलप्रश्नं पुत्रमित्रादिबन्धुषु / सह संकथयंस्तेन राज्ञा मुनिवरोत्तमः

គាត់បានសួរសុខទុក្ខអំពីកូន ប្រាមិត្ត និងសាច់ញាតិទាំងឡាយ; ហើយមុនីដ៏ប្រសើរបំផុតបានសន្ទនាជាមួយព្រះរាជា។

Verse 49

स्थित्वा नातिचिरं कालमातिथ्यार्थं न्यमन्त्रयत् / ततः स राजा सुप्रीतो जमदग्नि मभाषत

បន្ទាប់ពីឈររយៈពេលមិនយូរ គាត់បានអញ្ជើញសម្រាប់ការទទួលភ្ញៀវ; បន្ទាប់មក ព្រះរាជាដែលរីករាយខ្លាំងបាននិយាយទៅកាន់ជមដគ្នី។

Verse 50

महर्षे देहि मे ऽनुज्ञां गमिष्यामि स्वकं पुरम् / समग्रवाहनबलो ह्यहं तस्मान्महामुने

ឱ មហារិសី សូមប្រទានអនុញ្ញាតឲ្យខ្ញុំ—ខ្ញុំនឹងត្រឡប់ទៅកាន់ទីក្រុងរបស់ខ្ញុំ; ឱ មហាមុនី ខ្ញុំមានយានយន្ត និងកម្លាំងទ័ពគ្រប់គ្រាន់។

Verse 51

कर्तु न शक्यमा तिथ्यं त्वया वन्याशिना वने / अथवा त्वं तपःशक्त्या कर्तुमातिथ्यमद्य मे

នៅក្នុងព្រៃ អ្នកដែលរស់ដោយអាហារព្រៃ មិនអាចធ្វើពិធីទទួលភ្ញៀវបានងាយទេ; ប៉ុន្តែដោយអំណាចតបៈ សូមធ្វើអាតិថ្យៈដល់ខ្ញុំថ្ងៃនេះ។

Verse 52

शक्नोष्यपि पुरीं गन्तुं मामनुज्ञातुर्हसि / अन्यथा चेत्खलैः सैन्यैरत्यर्थं मुनिसत्तम

ទោះបីអ្នកអាចទៅក្រុងបាន ក៏គួរតែសុំការអនុញ្ញាតពីខ្ញុំ; បើមិនដូច្នោះទេ កងទ័ពអាក្រក់នឹងបង្កទុក្ខវេទនាខ្លាំងណាស់ ឱ មុនីដ៏ប្រសើរ។

Verse 53

तपस्विनां भवेत्पीडा नियमक्षयकारिका / वसिष्ठ उवाच इत्येवमुक्तः स मुनिस्तं प्राहस्थीयतां क्षणम्

ការឈឺចាប់ដែលកើតដល់អ្នកបួសអាចបំផ្លាញវិន័យនិងវត្តប្រតិបត្តិ។ វសិષ્ઠៈបាននិយាយថា—ពេលបាននិយាយដូច្នេះ មុនីនោះបានប្រាប់គាត់ថា «សូមស្ថិតស្ងៀមមួយភ្លែត»។

Verse 54

सर्वं संपादयिथ्ये ऽहमातिथ्यं सानुगस्य ते / इत्युक्त्वाहूय तां दोग्ध्रीमुवाचायं ममातिथिः

ខ្ញុំនឹងរៀបចំអាតិថ្យៈទាំងអស់សម្រាប់អ្នក និងអ្នកតាមរបស់អ្នក។ និយាយរួច គាត់បានហៅស្ត្រីបូមទឹកដោះមក ហើយនិយាយថា «នេះជាភ្ញៀវរបស់ខ្ញុំ»។

Verse 55

उपाग तस्त्वया तस्मात्क्रियतामद्य सत्कृतिः / इत्युक्ता मुनिना दोग्ध्री सातिथेयमशेषतः / दुदोह नृपतेराशु यद्योग्यं मुनिगौरवात्

ភ្ញៀវបានមកដល់អ្នកហើយ ដូច្នេះថ្ងៃនេះសូមធ្វើសក្ការៈស្វាគមន៍។ តាមព្រះបន្ទូលមុនី ស្ត្រីបូមទឹកដោះបានបូមយ៉ាងរហ័ស សព្វអ្វីដែលសមរម្យសម្រាប់អាតិថ្យៈ ដើម្បីគោរពកិត្តិយសមុនី និងផ្តល់ជូនព្រះរាជា។

Verse 56

अथाश्रमं तत्सुरराजसद्मनिकाशमासीद्भृगुपुङ्गवस्य / विभूतिभेदैरविचिन्त्यरुपमनन्यसाध्यं सुरभिप्रभावात्

នៅពេលនោះ អាស្រមរបស់ភ្រឹគុបុង្គវៈ មានសភាពដូចព្រះវិមានរបស់សុរារាជឥន្ទ្រ។ ដោយភាពរុងរឿងជាច្រើនប្រភេទ រូបសម្បត្តិនោះមិនអាចគិតគូរបាន ហើយដោយអานุភាពដ៏បរិសុទ្ធនៃសុរភី វាជាអស្ចារ្យឯកតា មិនអាចប្រៀបបាន។

Verse 57

अनेकरत्नोज्ज्वलचित्रहेमप्रकाशमालापरिवीतमुच्चैः / पूर्णेन्दुशुभ्राभ्रविषक्तशृङ्गैः प्रासादसंघैः परिवीतमन्तः

អាស្រមដ៏ខ្ពស់នោះភ្លឺរលោងដោយរតនៈជាច្រើន ហើយត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយខ្សែពន្លឺមាសដ៏វិចិត្រ។ ខាងក្នុងត្រូវបានល้อมដោយក្រុមប្រាសាទ ដែលកំពូលសស្អាតដូចព្រះច័ន្ទពេញវង់ ហាក់ដូចជាចងជាប់នឹងពពក។

Verse 58

कांस्यारकूटारसताम्रहेमदुर्वर्णसौधो पलदारुमृद्भिः / पृथग्विमिश्रैर्भवनैरनेकैः सद्भासितं नेत्रमनोभिरामैः

ទីនោះត្រូវបានតុបតែងដោយអគារជាច្រើន—មានទាំងសំណង់ពីសំរឹទ្ធ អរកូត រ​សៈ ទង់ដែង មាស និងពណ៌នានា; មានទាំងសំណង់ពីឈើបលាស និងដី—ខ្លះដាច់ដោយឡែក ខ្លះលាយបញ្ចូល—ស្រស់ស្អាតទាក់ទាញទាំងភ្នែកទាំងចិត្ត។

Verse 59

महार्हरत्नोज्ज्वलहेमवेदिकानिष्कूटसोपानकुटीविटङ्ककैः / तुलाकपाटर्गलकुड्यदेहलीनिशान्तशालाजिरशोभितैर्भृशम्

ទីនោះស្រស់ស្អាតយ៉ាងខ្លាំងដោយវេទិកាមាសភ្លឺរលោងដោយរតនៈថ្លៃថ្នូរ មាននិស្កូត ជណ្តើរ កុដិ និងផ្នែកតុបតែងលើដំបូល; ហើយក៏ត្រូវបានតុបតែងដោយទ្វារដែលបានសមមាត្រ ដែកចាក់ សញ្ជាំង កម្រិតទ្វារ សាលាស្ងប់ស្ងាត់ និងអជិរ(លានខាងក្នុង)។

Verse 60

वलभ्यलिन्दाङ्गपाचारुतोरणैरदभ्रपर्यन्तचतुष्किकादिभिः / स्तंभेषु कुड्येषु च दिव्यरत्नविचित्रचित्रैः परिशोभमानैः

អាស្រមនោះត្រូវបានតុបតែងដោយវលភ្យៈ លិន្ទៈ អង្គណ និងទ្វារតូរ៉ណដ៏ស្រស់ស្អាត ព្រមទាំងចតុស្កិកា និងសំណង់ផ្សេងៗដែលមានព្រំដែនទូលាយ។ លើសសរ និងជញ្ជាំង មានរូបភាពវិចិត្រចម្រុះពីរតនៈទេវីយៈភ្លឺរលោង ធ្វើឲ្យវាកាន់តែរុងរឿង។

Verse 61

उच्चावचै रत्नवरैर्विचित्रसुवर्णसिंहासनपीठिकाद्यैः / स भक्ष्यभोज्यादिभि रन्नपानैरुपेतभाण्डोपगतैकदेशैः

នៅទីនោះមានសីហាសន៍មាស និងកៅអីតាំងនានាដ៏វិចិត្រ តុបតែងដោយរតនៈល្អប្រណិតជាច្រើនកម្រិត ហើយមានអាហារសម្រាប់បរិភោគ និងភេសជ្ជៈនានា ព្រមទាំងភាជន៍ ដាក់រៀបចំតាមកន្លែងផ្សេងៗ។

Verse 62

गृहैरमर्त्योचितसर्वसंपत्समन्वितैर्नेत्रमनो ऽभिरामैः / तस्याश्रमं सन्नगरोपमानं बभौ वधूभिश्चमनोहराभिः

ដោយមានគេហដ្ឋានដែលរីករាយដល់ភ្នែក និងចិត្ត ពោរពេញដោយសម្បត្តិទាំងឡាយសមគួរដល់ទេវតា ហើយមាននារីជាមេម៉ាយ/កូនក្រមុំដ៏គួរឱ្យស្រឡាញ់ អាស្រមរបស់គាត់បានភ្លឺរលោងដូចជាទីក្រុងមួយ។

Frequently Asked Questions

It advances the Bhārgava Rāma (Paraśurāma) biographical strand while introducing the Haihaya royal presence (Daihayeśvara), positioning an imminent interaction/conflict between a Bhārgava exemplar and a Kṣatriya power bloc.

The Narmadā tīra is foregrounded through dawn and āśrama-ritual descriptions; it authenticates the setting as a tīrtha landscape and frames the transition from orderly sacrificial life to the intrusion of the Haihaya lord’s hunt.

Rāma’s acts are legitimized by layered authority: kulaguru injunction (tapas), Śambhu’s command (tīrtha-krama), and deva-protection (daitya-vadha), culminating in Hara’s grace—presented as a model where obedience and ritual order yield righteous power.