
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः (Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode)
អធ្យាយ ២៦ បន្តវដ្តភារគវ/រាមៈ ក្នុងការពិពណ៌នារបស់ព្រះឥសីនៅរាជសភា។ វសិષ્្ឋប្រាប់ថា រាមៈពេលត្រូវសួរ បានបង្គំដៃរាយការណ៍ដល់ឪពុកម្តាយអំពីកិច្ចការទាំងមូល៖ តបស្យាដោយបញ្ជារបស់គ្រូគ្រួសារ ការធ្វើដំណើរទៅទីរថៈតាមលំដាប់ដោយព្រះសម្ភូ និងការសម្លាប់ដៃត្យៈដើម្បីការពារទេវៈ ដោយមានព្រះហរៈប្រទានពរ និងគ្មានស្នាមរបួស។ ឪពុកម្តាយស្តាប់ហើយរីករាយកាន់តែខ្លាំង ហើយរាមៈត្រូវបានបង្ហាញថាជាគំរូនៃការបម្រើឪពុកម្តាយ និងស្មើភាពចំពោះបងប្អូន។ បន្ទាប់មករឿងបត់ទៅពេលវេលាថ្មី៖ ព្រះអម្ចាស់ហៃហយៈចេញទៅប្រមាញ់ជាមួយកងទ័ពបួនប្រភេទ។ ព្រឹកលើទន្លេនರ್ಮទា ត្រូវពិពណ៌នាដោយមេឃក្រហម ខ្យល់ក្រអូប សម្លេងបក្សី ផ្កាឈូក និងឃ្មុំ ខណៈឥសីធ្វើពិធីទន្លេហើយត្រឡប់អាស្រាម; ទិដ្ឋភាពគោត្រូវដោះទឹកដោះសម្រាប់ហោម និងភាពរវល់អគ្និហោត្រ បង្កើតពិភពយញ្ញាដែលនឹងត្រូវអំណាចរាជវង្សរំខាន។
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादेर्ऽजुनोपाख्याने भार्गवचरिते पञ्चविंशतितमो ऽध्यायः // २५// वशिष्ठ उवाच इति पृष्टस्तदा ताभ्यां रामो राजन्कृताञ्जलिः / तयोरकथयत्सर्वमात्मना यदनुष्ठितम्
ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីព្រហ្មាណ្ឌ មហាពុរាណ» ភាគកណ្ដាល ដែលព្រះវាយុបានប្រកាស ក្នុងជើងបើកបង្ហាញទី៣ នៃរឿងអរជុន ក្នុងប្រវត្តិភារគវៈ ជាអធ្យាយទី២៥។ វសិષ્ઠៈបានមានពាក្យថា—ឱ ព្រះរាជា ពេលពួកគេទាំងពីរសួរ ព្រះរាមបានប្រណម្យដៃ ហើយប្រាប់អំពីអ្វីៗទាំងអស់ដែលព្រះองค์បានអនុវត្តដោយខ្លួនឯង។
Verse 2
निदेशाद्वै कुलगुरोस्तपश्चरणमात्मनः / शंभोर्निदेशात्तीर्थानामटनं च यथाक्रमम्
តាមព្រះបញ្ជារបស់គ្រូប្រចាំវង្ស គាត់បានអនុវត្តតបស្យារបស់ខ្លួន; ហើយតាមព្រះបញ្ជារបស់សម្ភូ (ព្រះសិវៈ) គាត់បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីរថៈទាំងឡាយតាមលំដាប់។
Verse 3
तदाज्ञयैव दैत्यनां वधं चामरकारणात् / हरप्रसादादत्रापि ह्यकृतव्रणदर्शनम्
ដោយព្រះបញ្ជានោះផង ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ទេវតា គាត់បានសម្លាប់ពួកដៃត្យៈ; ហើយដោយព្រះគុណរបស់ហរ (ព្រះសិវៈ) នៅទីនេះផង មិនឃើញស្នាមរបួសណាមួយលើគាត់ឡើយ។
Verse 4
एतत्सर्वमशेषेण यदन्यच्चात्मना कृतम् / कथयामास तद्रामः पित्रोः संप्रीयमाणयोः
អ្វីៗទាំងនេះ និងអ្វីផ្សេងទៀតដែលគាត់បានធ្វើដោយខ្លួនឯង ព្រះរាមបានប្រាប់ដោយមិនទុកសល់; ហើយឪពុកម្តាយទាំងពីរបានរីករាយពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 5
तौ च तेनोदितं सर्वं श्रुत्वा तत्कर्म विस्तरम् / हृष्टौ हर्षान्तरं भूयो राजन्नाप्नुवतावुभौ
ឱ ព្រះរាជា ពេលបានស្តាប់អ្វីៗទាំងអស់ និងសេចក្តីលម្អិតនៃកិច្ចការនោះពីព្រះរាម ពួកគេទាំងពីររីករាយពេញចិត្ត ហើយបានទទួលសេចក្តីអំណរខាងក្នុងកាន់តែច្រើនឡើង។
Verse 6
एवं पित्रोर्महाराज शुश्रूषां भृगुपुङ्गवः / प्रकुर्वंस्तद्विधेयात्मा भ्रातॄणां चाविशेषतः
ឱ មហារាជា អ្នកឧត្តមនៃវង្សភ្រឹគុ បានបម្រើឪពុកម្តាយដូច្នេះ ដោយចិត្តគោរពស្តាប់បង្គាប់ ហើយក៏មានចិត្តស្មើគ្នាចំពោះបងប្អូន ដោយមិនរើសអើង។
Verse 7
एतस्मिन्नेव काले तु कदाचिद्धैहयेश्वरः / इत्येष मृगयां गान्तुं चतुरङ्गबलान्वितः
នៅពេលនោះឯង ម្តងមួយ ព្រះមហាក្សត្រហៃហយៈ បានត្រៀមចេញទៅប្រមាញ់ ដោយមានកងទ័ពចតុរង្គ (៤ ផ្នែក) អមជាមួយ។
Verse 8
संरज्यमाने गगने बन्धूककुसुमारुणैः / ताराजालद्युतिहरैः समन्तादरुणांशुभिः
មេឃគ្រប់ទិសត្រូវបានលាបពណ៌ដោយកាំរស្មីអរុណក្រហមដូចផ្កាបន្ធូកៈ ហើយពន្លឺក្រហមនោះបានបំបាត់ចែងចាំងនៃបណ្តាញផ្កាយ។
Verse 9
मन्दं वीजति प्रोद्धूतकेतकीवनराजिभिः / प्राभातिके गन्धवहे कुमुदाकरसंस्पृशि
ខ្យល់ព្រឹកដែលនាំក្លិនក្រអូប បានបក់យឺតៗ; វាដឹកក្លិនពីជួរព្រៃកេតកីដែលផុសព្រាយ ហើយប៉ះពាល់ដល់ស្រះផ្កាកុមុទា។
Verse 10
वयांसि नर्मदातीरतरुनीडाश्रयेषु च / व्याहरन्स्वाकुला वाचो मनःश्रोत्रसुखावहाः
បក្សីដែលស្នាក់នៅក្នុងសំបុកលើដើមឈើតាមឆ្នេរនម្មទា បានច្រៀងកូកូ; សំឡេងផ្អែមល្ហែមដ៏រីករាយរបស់វា នាំសុខដល់ចិត្ត និងត្រចៀក។
Verse 11
नर्मदातीरतीर्थं तदवतीर्याघहारिणि / तत्तोये मुनिवृन्देषु गृणात्सुब्रह्म शाश्वतम्
បានចុះទៅកាន់ទីរត្ថនៅច្រាំងនរមទា ដែលលាងបាប ហើយនៅក្នុងទឹកនោះ កណ្ដាលក្រុមមុនី បានសូត្រសរសើរ សុប្រហ្មៈ អមតៈជានិច្ច។
Verse 12
विधिवत्कृतमैत्रेषु सन्निवृत्य सरित्तटात् / आशमं प्रति गच्छत्सु मुनिमुख्येषु कर्मिषु
ក្រោយពេលអនុវត្តពិធីមិត្តភាពតាមវិធីវិន័យរួច ពួកគេបានត្រឡប់ចេញពីច្រាំងទន្លេ ហើយមុនីមុខ្យដែលមាំមួនក្នុងកិច្ចធម៌ បានដំណើរទៅកាន់អាស្រាម។
Verse 13
प्रत्येकं वीरपत्नीषु व्यग्रासु गृहकर्मसु / होमार्थं मुनिकल्पाभिर्दुह्यमानासु धेनुषु
ភរិយារបស់វីរបុរសនីមួយៗរវល់នឹងការងារផ្ទះ; ហើយសម្រាប់ពិធីហោម ស្ត្រីដែលប្រហាក់ប្រហែលមុនី កំពុងដោះទឹកដោះពីគោទាំងឡាយ។
Verse 14
स्थाने मुनिकुमारेषु तं दोहं हि नयत्सु च / अग्निहोत्राकुले जाते सर्वभूतसुखावहे
ពេលមុនិកុមារនាំទឹកដោះដែលដោះបានទៅកាន់ទីតាំងរបស់ខ្លួនៗ នោះបរិវេណអគ្និហោត្រក៏ក្លាយជាចលាចលគគ្រឹកគគ្រេង ដែលនាំសុខដល់សត្វលោកទាំងអស់។
Verse 15
विकसत्सु सरोजेषु गायत्सु भ्रमरेषु च / वाशत्सु नीडान्निष्पत्य पतत्रिषु समन्ततः
ផ្កាឈូកកំពុងរីក, មមាញឹកឃ្មុំកំពុងច្រៀងហ៊ឺហា; ហើយគ្រប់ទិសទាំងឡាយ បក្សីចេញពីសំបុកហើយច្រៀងរំពង។
Verse 16
अनति व्यग्रमत्तेभतुरङ्गरथगामिनाम् / गात्राल्हादविवर्द्धन्यां वेलायां मन्दवायुना
ដោយខ្យល់ស្រាលៗ ពេលវេលាដែលបង្កើនសេចក្តីរីករាយដល់កាយបានមកដល់; ចលនារវល់របស់ដំរីមេម៉ាយ សេះ និងរទេះក៏ស្ងប់ស្ងាត់ចុះ។
Verse 17
गच्छत्सु चाश्रमोपान्तं प्रसूनजलहारिषु / स्वाध्या यदक्षैर्बहुभिरजिनांबरधारिभिः
នៅពេលអ្នកនាំផ្កា និងទឹកដើរទៅជិតអាស្រម ព្រះឥសីជាច្រើនពាក់ស្បែកក្តាន់បានលង់ក្នុងស្វាធ្យាយៈ ហើយបង្វិលគ្រាប់មាលាជប។
Verse 18
सम्यक् प्रयोज्यमानेषु मन्त्रेषूच्चावचेषु च / प्रैषेषूच्चार्यमाणेषु हूयमानेषु वह्निषु
មន្ត្រដែលមានសូរស័ព្ទខ្ពស់ទាបត្រូវបានប្រើយ៉ាងត្រឹមត្រូវ; ព្រៃෂៈត្រូវបានអានឡើង ហើយអាហុតីត្រូវបានបូជាចូលក្នុងភ្លើង។
Verse 19
यथा वन्मन्त्रतन्त्रोक्तक्रियासु विततासु च / ज्वलदग्निशिखाकारे तमस्तपनतेजसि
ដូចនៅក្នុងព្រៃដែលពិធីការតាមមន្ត្រ និងតន្ត្រៈបានពង្រីកធ្វើឡើង នោះតែម្ដង ពន្លឺដូចអណ្តាតភ្លើងកំពុងឆេះបានដុតបំផ្លាញភាពងងឹត។
Verse 20
प्रतिहत्य दिशः सर्वा विवृण्वाने च मेदिनीम् / सवितर्युदयं याति नैशे तमसि नश्यति
វាបណ្តេញភាពងងឹតចេញពីគ្រប់ទិស បើកបង្ហាញផែនដី ហើយឆ្ពោះទៅកាន់ការរះឡើងរបស់ព្រះអាទិត្យ (សវិត្រ); ភាពងងឹតនៃរាត្រីក៏រលាយបាត់។
Verse 21
तारकासु विलीनासु काष्ठासु विमलासु च / कृतमैत्रादिको राजा मृगयां हैहयेश्वरः
ពេលផ្កាយទាំងឡាយលាយបាត់ និងឈើទាំងឡាយស្អាតបរិសុទ្ធ ព្រះរាជា ហៃហយេស្វរ បានបំពេញធម៌ដូចជា មេត្រី ហើយចេញទៅប្រមាញ់។
Verse 22
निर्ययौ नगरात्तस्मात्पुरोहितसमन्वितः / बलैः सर्वैः समुदितैः सवाजिरथकुञ्जरैः
ព្រះองค์ចេញពីនគរនោះ ដោយមានព្រះព្រូហិតជាមួយ; កងទ័ពទាំងអស់បានប្រមូលផ្តុំ មានសេះ រថ និងដំរីសង្គ្រាម។
Verse 23
सचिवः सहितः श्रीमान् सवयोभिश्च राजभिः / महता बलभारेण नमयन्वसुधातलम्
ព្រះរាជាដ៏រុងរឿង ទៅជាមួយសេនាបតី និងស្តេចដែលមានវ័យស្មើគ្នា; ដោយទម្ងន់កងទ័ពដ៏មហិមា ហាក់ដូចធ្វើឲ្យផ្ទៃដីទាបចុះ។
Verse 24
नादयन्रथघोषेण ककुभः सर्वतो नृपः / स्वबलौघपदक्षेपप्रक्षुण्णावनिरेणुभिः
ព្រះមហាក្សត្រធ្វើឲ្យទិសទាំងអស់កក្រើកដោយសំឡេងរថ; ធូលីដីដែលកើតពីជំហានកងទ័ពបានគ្របដណ្តប់ផែនដី។
Verse 25
ययौ संच्छादयन्व्योम विमानशतसंकुलम् / संप्रवश्य वनं घोरं विन्ध्योद्रेर्बलसंचयैः
ព្រះองค์ដំណើរទៅ ដូចជាគ្របដណ្តប់មេឃដែលពោរពេញដោយវិមានរាប់រយ; បន្ទាប់មកបានចូលទៅក្នុងព្រៃដ៏គួរភ័យ នៅជម្រាលភ្នំវិន្ធ្យា ជាមួយកងទ័ពជាច្រើន។
Verse 26
भृशं विलोलया मास समन्ताद्राजसत्तमः / परिवार्य वनं तत्तु स राजा निजसैनिकैः
ស្តេចដ៏ប្រសើរបំផុតនោះ បានឡោមព័ទ្ធព្រៃនោះដោយទាហានរបស់ទ្រង់ ហើយបានធ្វើឱ្យវាញាប់ញ័រយ៉ាងខ្លាំងនៅគ្រប់ទិសទី។
Verse 27
मृगान्नानाविधान्हिंस्रान्निजघान शितैः शरैः / आकर्णकृष्टकोदण्डयोधमुक्तैः शितेषुभिः
ទ្រង់បានសម្លាប់សត្វសាហាវជាច្រើនប្រភេទ ដោយព្រួញដ៏មុតស្រួច ដែលបាញ់ចេញពីអ្នកចម្បាំងដែលទាញធ្នូដល់ត្រចៀក។
Verse 28
निकृत्तगात्राः शार्दूला न्यपतन्भुवि केचन / उदग्रवेगपादातखड्गखण्डितविग्रहाः
ersខ្លាមួយចំនួនបានធ្លាក់មកដីដោយដាច់ដៃជើង រាងកាយរបស់ពួកវាត្រូវបានកាប់ដោយដាវរបស់ទាហានថ្មើរជើងដែលមានល្បឿនលឿន។
Verse 29
वराहयूथपाः केचिद्रुधिरार्द्रा धरामगुः / प्रचण्डशाक्तिकोन्मुक्तशक्तिनिर्भिन्नमस्तकाः
មេហ្វូងជ្រូកព្រៃមួយចំនួនបានដួលទៅលើដីទាំងប្រឡាក់ឈាម ក្បាលរបស់ពួកវាត្រូវបានទម្លុះដោយលំពែងដែលគប់ដោយអ្នកកាន់លំពែងដ៏កាចសាហាវ។
Verse 30
मृगौघाः प्रत्यपद्यन्त पर्वता इव मेदिनीम् / नाराचा विद्धसर्वाङ्गाः सिंहर्क्षशरभादयः
ហ្វូងសត្វជាច្រើនដូចជា តោ ខ្លាឃ្មុំ និង សារភៈ បានដួលទៅលើដីដូចភ្នំ ដោយរាងកាយទាំងមូលរបស់ពួកវាត្រូវបានទម្លុះដោយព្រួញដែក។
Verse 31
वसुधामन्वकीर्यन्त शोणितार्द्राः समन्ततः / एवं सवागुरैः कैश्चित्पतद्भिः पतितैरपि
ផែនដីត្រូវបានគ្របដណ្ដប់គ្រប់ទិសទីដោយសាកសពដែលជោកជាំដោយឈាម ខ្លះកំពុងដួលជាមួយសំណាញ់ ហើយខ្លះទៀតបានដួលរួចហើយ។
Verse 32
श्वभिश्चानुद्रुतैः कैश्चिद्धावमानैस्तथा मृगैः / आत्तैर्विक्रोशमानैश्च भीतैः प्राणभयातुरैः
សត្វក្តាន់បានរត់គេចពីការដេញតាមដោយសត្វឆ្កែ; ខ្លះដែលត្រូវបានចាប់បានស្រែកយំ ដោយការភ័យខ្លាច និងបារម្ភពីជីវិតរបស់ពួកគេ។
Verse 33
युगापाये यथात्यर्थं वनमाकुलमाबभौ / वराहसिंहशार्दूलश्वाविच्छशकुलानि च
ព្រៃនោះហាក់ដូចជាច្របូកច្របល់ខ្លាំងណាស់ ដូចជានៅចុងបញ្ចប់នៃ යුគសម័យ (Yuga) ដែលពោរពេញទៅដោយជ្រូកព្រៃ តោ ខ្លា សត្វកាំប្រមា និងហ្វូងទន្សាយ។
Verse 34
चमरीरुरुगोमायुगवयर्क्षवृकान्बहून् / कृष्णसारान्द्वीपिमृगान्रक्तखड्गमृगानवि
មានសត្វយ៉ាក សត្វក្តាន់ Ruru ខ្នាយ គោព្រៃ ខ្លាឃ្មុំ ចចកជាច្រើន សត្វក្តាន់ខ្មៅ ខ្លារខិន និងរ tê giác.
Verse 35
विचित्राङ्गान्मृगानन्यान्न्यङ्कूनपि च सर्वशः / बालान्स्तनन्धयान्यूनः स्थविरान्मिथुनान्गणान्
សត្វដទៃទៀតដែលមានអវយវៈផ្សេងៗគ្នា សត្វក្តាន់ Nyanku នៅគ្រប់ទីកន្លែង កូនតូចៗ ទារកដែលបៅដោះ សត្វចាស់ គូស្វាមីភរិយា និងហ្វូងសត្វ។
Verse 36
निजघ्नुर्निशितैः शस्त्रैः शस्त्रवध्यान्हि सैनिकाः / एवं हत्वा मृगान् घोरान्हिंस्रप्रायानशेषतः
ពួកទាហានបានសម្លាប់សត្វសាហាវដែលសមនឹងស្លាប់ដោយអាវុធដ៏មុតស្រួច។ ដូច្នេះ ពួកគេបានកម្ទេចសត្វដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាច និងកាចសាហាវទាំងនោះទាំងស្រុង។
Verse 37
श्रमेण महता युक्ता बभूवुर्नृपसैनिकाः / मध्ये दिनकरे प्राप्ते ससैन्यः स तदा नृपः
ពួកទាហានរបស់ស្តេចមានការនឿយហត់យ៉ាងខ្លាំង។ ពេលព្រះអាទិត្យរះចំកណ្តាលថ្ងៃ ព្រះរាជា និងកងទ័ព...
Verse 38
नर्मदां धर्मसंतप्तः पिपासुरगमच्छनैः / अवतीय ततस्तस्यास्तोये सबलवाहनः
...បានយាងទៅកាន់ទន្លេ Narmada យឺតៗ ដោយក្តៅក្រហາຍ និងស្រេកទឹក។ បន្ទាប់ពីចុះទៅក្នុងទឹកជាមួយកងទ័ព និងយានជំនិះ...
Verse 39
विजागाह शुभे राजा क्षुत्तृष्णापरिपीडितः / स्नात्वा पीत्वा च सलिलं स तस्याः सुखशीतलम्
...ព្រះរាជាដែលមានការឃ្លាន និងស្រេកទឹកយ៉ាងខ្លាំង បានចុះទៅក្នុងទឹកដ៏ពិសਿੱដ្ឋនោះ។ ក្រោយពីងូតទឹក និងផឹកទឹកដ៏ត្រជាក់ស្រួលហើយ...
Verse 40
बिसांकुराणि शुभ्राणि स्वादूनि प्रजघास च / विक्रीड्य तोये सुचिरमुत्तीर्य सबलो नृपः
...ទ្រង់បានសោយពន្លកឈូកសដ៏ផ្អែមឆ្ងាញ់។ បន្ទាប់ពីលេងទឹកអស់ជាយូរមក ព្រះរាជាក៏ឡើងមកវិញជាមួយនឹងកងទ័ព។
Verse 41
विशश्राम च तत्तीरे तरुखण्डोपमण्डिते / आलंबपाने तिग्मांशौ ससैन्यः सानुगो नृपः
ព្រះរាជាជាមួយកងទ័ព និងអ្នកតាម បានសម្រាកនៅមាត់ទន្លេនោះ ដែលតុបតែងដោយក្រុមដើមឈើ ខណៈព្រះអាទិត្យកំពុងលិច។
Verse 42
निश्चक्राम पुरं गन्तुं विन्ध्याद्रिवनगह्वरात् / स गच्छन्नेव ददृशे नर्मदा तीरमाश्रितम्
គាត់ចេញពីជ្រោះព្រៃនៃភ្នំវិន្ធ្យា ដើម្បីទៅកាន់ទីក្រុង; ខណៈកំពុងដំណើរ គាត់បានឃើញទីកន្លែងដែលស្ថិតជាប់មាត់ទន្លេនರ್ಮទា។
Verse 43
आश्रमं पुण्यशीलस्य जमदग्नेर्महात्मनः / ततो निवृत्य सैन्यानि दूरे ऽवस्थाप्य पार्थिवः
ពេលឃើញអាស្រមរបស់មហាត្មា ជមទគ្នី អ្នកមានសីលបុណ្យ, ព្រះរាជាបានត្រឡប់ក្រោយ ហើយដាក់កងទ័ពឲ្យស្ថិតឆ្ងាយ។
Verse 44
परिचारैः कतिपथैः सहितो ऽयात्तदाशमम् / गत्वा तदाश्रमं रम्यं पुरोहितसमन्वितः
ព្រះអង្គជាមួយព្រះបូរោហិត និងអ្នកបម្រើមួយចំនួន បានទៅដល់អាស្រមនោះ; ពេលទៅដល់អាស្រមដ៏ស្រស់ស្អាត ក៏ចូលទៅក្នុង។
Verse 45
उपेत्य मुनिशार्दूलं ननाम शिरसा नृपः / अभिनं द्याशषा तं वै जमदग्निर्नृपोत्तमम्
ព្រះរាជាចូលទៅជិតមុនីដ៏ប្រសើរដូចខ្លា ហើយកោតក្រាបដោយក្បាល; ចំណែកជមទគ្នីបានស្វាគមន៍ព្រះរាជាអ្នកប្រសើរនោះដោយក្តីរីករាយ។
Verse 46
पूजयामास विधिवदर्घपाद्यासनादिभिः / संभावयित्वा तां पूजां विहितां मुनिना तदा
នៅពេលនោះ គាត់បានបូជាតាមវិធីវិន័យ ដោយអរឃ្យៈ បាទ្យៈ អាសនៈ និងគ្រឿងសក្ការៈផ្សេងៗ ហើយបានគោរពបូជាដែលមុនីបានកំណត់។
Verse 47
निषसादासने शुभ्र पुरस्तस्य महामुनेः / तमासीनं नृपवरं कुशासनगतो मुनिः
គាត់អង្គុយលើអាសនៈស្អាតនៅមុខមហាមុនី; មុនីដែលអង្គុយលើកុសាសនៈបានឃើញព្រះរាជាអ្នកប្រសើរនោះអង្គុយ។
Verse 48
पप्रच्छ कुशलप्रश्नं पुत्रमित्रादिबन्धुषु / सह संकथयंस्तेन राज्ञा मुनिवरोत्तमः
គាត់បានសួរសុខទុក្ខអំពីកូន ប្រាមិត្ត និងសាច់ញាតិទាំងឡាយ; ហើយមុនីដ៏ប្រសើរបំផុតបានសន្ទនាជាមួយព្រះរាជា។
Verse 49
स्थित्वा नातिचिरं कालमातिथ्यार्थं न्यमन्त्रयत् / ततः स राजा सुप्रीतो जमदग्नि मभाषत
បន្ទាប់ពីឈររយៈពេលមិនយូរ គាត់បានអញ្ជើញសម្រាប់ការទទួលភ្ញៀវ; បន្ទាប់មក ព្រះរាជាដែលរីករាយខ្លាំងបាននិយាយទៅកាន់ជមដគ្នី។
Verse 50
महर्षे देहि मे ऽनुज्ञां गमिष्यामि स्वकं पुरम् / समग्रवाहनबलो ह्यहं तस्मान्महामुने
ឱ មហារិសី សូមប្រទានអនុញ្ញាតឲ្យខ្ញុំ—ខ្ញុំនឹងត្រឡប់ទៅកាន់ទីក្រុងរបស់ខ្ញុំ; ឱ មហាមុនី ខ្ញុំមានយានយន្ត និងកម្លាំងទ័ពគ្រប់គ្រាន់។
Verse 51
कर्तु न शक्यमा तिथ्यं त्वया वन्याशिना वने / अथवा त्वं तपःशक्त्या कर्तुमातिथ्यमद्य मे
នៅក្នុងព្រៃ អ្នកដែលរស់ដោយអាហារព្រៃ មិនអាចធ្វើពិធីទទួលភ្ញៀវបានងាយទេ; ប៉ុន្តែដោយអំណាចតបៈ សូមធ្វើអាតិថ្យៈដល់ខ្ញុំថ្ងៃនេះ។
Verse 52
शक्नोष्यपि पुरीं गन्तुं मामनुज्ञातुर्हसि / अन्यथा चेत्खलैः सैन्यैरत्यर्थं मुनिसत्तम
ទោះបីអ្នកអាចទៅក្រុងបាន ក៏គួរតែសុំការអនុញ្ញាតពីខ្ញុំ; បើមិនដូច្នោះទេ កងទ័ពអាក្រក់នឹងបង្កទុក្ខវេទនាខ្លាំងណាស់ ឱ មុនីដ៏ប្រសើរ។
Verse 53
तपस्विनां भवेत्पीडा नियमक्षयकारिका / वसिष्ठ उवाच इत्येवमुक्तः स मुनिस्तं प्राहस्थीयतां क्षणम्
ការឈឺចាប់ដែលកើតដល់អ្នកបួសអាចបំផ្លាញវិន័យនិងវត្តប្រតិបត្តិ។ វសិષ્ઠៈបាននិយាយថា—ពេលបាននិយាយដូច្នេះ មុនីនោះបានប្រាប់គាត់ថា «សូមស្ថិតស្ងៀមមួយភ្លែត»។
Verse 54
सर्वं संपादयिथ्ये ऽहमातिथ्यं सानुगस्य ते / इत्युक्त्वाहूय तां दोग्ध्रीमुवाचायं ममातिथिः
ខ្ញុំនឹងរៀបចំអាតិថ្យៈទាំងអស់សម្រាប់អ្នក និងអ្នកតាមរបស់អ្នក។ និយាយរួច គាត់បានហៅស្ត្រីបូមទឹកដោះមក ហើយនិយាយថា «នេះជាភ្ញៀវរបស់ខ្ញុំ»។
Verse 55
उपाग तस्त्वया तस्मात्क्रियतामद्य सत्कृतिः / इत्युक्ता मुनिना दोग्ध्री सातिथेयमशेषतः / दुदोह नृपतेराशु यद्योग्यं मुनिगौरवात्
ភ្ញៀវបានមកដល់អ្នកហើយ ដូច្នេះថ្ងៃនេះសូមធ្វើសក្ការៈស្វាគមន៍។ តាមព្រះបន្ទូលមុនី ស្ត្រីបូមទឹកដោះបានបូមយ៉ាងរហ័ស សព្វអ្វីដែលសមរម្យសម្រាប់អាតិថ្យៈ ដើម្បីគោរពកិត្តិយសមុនី និងផ្តល់ជូនព្រះរាជា។
Verse 56
अथाश्रमं तत्सुरराजसद्मनिकाशमासीद्भृगुपुङ्गवस्य / विभूतिभेदैरविचिन्त्यरुपमनन्यसाध्यं सुरभिप्रभावात्
នៅពេលនោះ អាស្រមរបស់ភ្រឹគុបុង្គវៈ មានសភាពដូចព្រះវិមានរបស់សុរារាជឥន្ទ្រ។ ដោយភាពរុងរឿងជាច្រើនប្រភេទ រូបសម្បត្តិនោះមិនអាចគិតគូរបាន ហើយដោយអานุភាពដ៏បរិសុទ្ធនៃសុរភី វាជាអស្ចារ្យឯកតា មិនអាចប្រៀបបាន។
Verse 57
अनेकरत्नोज्ज्वलचित्रहेमप्रकाशमालापरिवीतमुच्चैः / पूर्णेन्दुशुभ्राभ्रविषक्तशृङ्गैः प्रासादसंघैः परिवीतमन्तः
អាស្រមដ៏ខ្ពស់នោះភ្លឺរលោងដោយរតនៈជាច្រើន ហើយត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយខ្សែពន្លឺមាសដ៏វិចិត្រ។ ខាងក្នុងត្រូវបានល้อมដោយក្រុមប្រាសាទ ដែលកំពូលសស្អាតដូចព្រះច័ន្ទពេញវង់ ហាក់ដូចជាចងជាប់នឹងពពក។
Verse 58
कांस्यारकूटारसताम्रहेमदुर्वर्णसौधो पलदारुमृद्भिः / पृथग्विमिश्रैर्भवनैरनेकैः सद्भासितं नेत्रमनोभिरामैः
ទីនោះត្រូវបានតុបតែងដោយអគារជាច្រើន—មានទាំងសំណង់ពីសំរឹទ្ធ អរកូត រសៈ ទង់ដែង មាស និងពណ៌នានា; មានទាំងសំណង់ពីឈើបលាស និងដី—ខ្លះដាច់ដោយឡែក ខ្លះលាយបញ្ចូល—ស្រស់ស្អាតទាក់ទាញទាំងភ្នែកទាំងចិត្ត។
Verse 59
महार्हरत्नोज्ज्वलहेमवेदिकानिष्कूटसोपानकुटीविटङ्ककैः / तुलाकपाटर्गलकुड्यदेहलीनिशान्तशालाजिरशोभितैर्भृशम्
ទីនោះស្រស់ស្អាតយ៉ាងខ្លាំងដោយវេទិកាមាសភ្លឺរលោងដោយរតនៈថ្លៃថ្នូរ មាននិស្កូត ជណ្តើរ កុដិ និងផ្នែកតុបតែងលើដំបូល; ហើយក៏ត្រូវបានតុបតែងដោយទ្វារដែលបានសមមាត្រ ដែកចាក់ សញ្ជាំង កម្រិតទ្វារ សាលាស្ងប់ស្ងាត់ និងអជិរ(លានខាងក្នុង)។
Verse 60
वलभ्यलिन्दाङ्गपाचारुतोरणैरदभ्रपर्यन्तचतुष्किकादिभिः / स्तंभेषु कुड्येषु च दिव्यरत्नविचित्रचित्रैः परिशोभमानैः
អាស្រមនោះត្រូវបានតុបតែងដោយវលភ្យៈ លិន្ទៈ អង្គណ និងទ្វារតូរ៉ណដ៏ស្រស់ស្អាត ព្រមទាំងចតុស្កិកា និងសំណង់ផ្សេងៗដែលមានព្រំដែនទូលាយ។ លើសសរ និងជញ្ជាំង មានរូបភាពវិចិត្រចម្រុះពីរតនៈទេវីយៈភ្លឺរលោង ធ្វើឲ្យវាកាន់តែរុងរឿង។
Verse 61
उच्चावचै रत्नवरैर्विचित्रसुवर्णसिंहासनपीठिकाद्यैः / स भक्ष्यभोज्यादिभि रन्नपानैरुपेतभाण्डोपगतैकदेशैः
នៅទីនោះមានសីហាសន៍មាស និងកៅអីតាំងនានាដ៏វិចិត្រ តុបតែងដោយរតនៈល្អប្រណិតជាច្រើនកម្រិត ហើយមានអាហារសម្រាប់បរិភោគ និងភេសជ្ជៈនានា ព្រមទាំងភាជន៍ ដាក់រៀបចំតាមកន្លែងផ្សេងៗ។
Verse 62
गृहैरमर्त्योचितसर्वसंपत्समन्वितैर्नेत्रमनो ऽभिरामैः / तस्याश्रमं सन्नगरोपमानं बभौ वधूभिश्चमनोहराभिः
ដោយមានគេហដ្ឋានដែលរីករាយដល់ភ្នែក និងចិត្ត ពោរពេញដោយសម្បត្តិទាំងឡាយសមគួរដល់ទេវតា ហើយមាននារីជាមេម៉ាយ/កូនក្រមុំដ៏គួរឱ្យស្រឡាញ់ អាស្រមរបស់គាត់បានភ្លឺរលោងដូចជាទីក្រុងមួយ។
It advances the Bhārgava Rāma (Paraśurāma) biographical strand while introducing the Haihaya royal presence (Daihayeśvara), positioning an imminent interaction/conflict between a Bhārgava exemplar and a Kṣatriya power bloc.
The Narmadā tīra is foregrounded through dawn and āśrama-ritual descriptions; it authenticates the setting as a tīrtha landscape and frames the transition from orderly sacrificial life to the intrusion of the Haihaya lord’s hunt.
Rāma’s acts are legitimized by layered authority: kulaguru injunction (tapas), Śambhu’s command (tīrtha-krama), and deva-protection (daitya-vadha), culminating in Hara’s grace—presented as a model where obedience and ritual order yield righteous power.