Adhyaya 17
Aṣṭakā-Śrāddha Vidhi and Dāna-Praśaṃsā (Observances in the Dark Fortnight and Praise of Giving)
ជំពូកនេះ ប្រះស្បតិ (Bṛhaspati) បង្ហាញវិធីធ្វើ śrāddha តាមពេលចន្ទគតិ ជាពិសេសពិធី Aṣṭakā ក្នុងក្រិṣṇa-pakṣa (ពាក់កណ្តាលខ្មៅ)។ គាត់ថា śrāddha មានតម្លៃជានិច្ច ទាំង kāmya, naimittika និង nitya។ បន្ទាប់មក បែងចែកថ្ងៃ Aṣṭakā ជាច្រើន (ទី១ ទី២ ទី៣ និងទី៤) ហើយកំណត់វត្ថុបូជាផ្សេងៗ ដូចជា នំ apūpa សាច់ ឬបន្លែ ដោយជាវិធី dravyagata vidhi។ ត្រូវបូជាបិត្រនៅពេល parvan/tithi; បើមិនគោរព Aṣṭakā នឹងចាកចេញចុងខែ ធ្វើឲ្យបំណងឥតផល។ ជំពូកនេះក៏សរសើរ dāna និង pūjā៖ អ្នកឧបត្ថម្ភទទួលគោលដៅខ្ពស់ និងផលដូច កម្លាំង កូនចៅ ស្មារតី បញ្ញា កូនប្រុស និងសម្បត្តិ ខណៈអ្នកមិនឧបត្ថម្ភធ្លាក់ចុះ។ ចុងក្រោយ រាយផលតាម tithi ទី២ ដល់ទី១០៖ អំណាច/ឧត្តមភាព បំផ្លាញសត្រូវ រកឃើញចំណុចខ្សោយសត្រូវ សំណាងធំ កិត្តិយស រាជ្យ/ភាពដឹកនាំ សម្បូរបែបពេញលេញ និង brāhmī śrī (ពន្លឺសិរីព្រះព្រហ្ម)។
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे दानप्रशंसा नाम षोडशो ऽध्यायः // १६// बृहस्पतिरुवाच अत ऊर्द्ध्वं प्रवक्ष्यामि श्राद्धकर्मणि पूजितम् / काम्यं नैमित्तिकाजस्रं श्राद्धकर्मणि नित्यशः
ដូច្នេះ ក្នុងស្រីព្រហ្មាណ្ឌ មហាបុរាណ ដែលវាយុបានពោល ក្នុងភាគកណ្ដាល នៅអុបោទ្ធាតបាទទីបី ក្នុងស្រាទ្ធកល្បៈ ជាអធ្យាយទីដប់ប្រាំមួយ មាននាមថា «ការសរសើរទាន»។ ព្រះបೃហស្បតិបានមានព្រះវាចា៖ ចាប់ពីនេះទៅ ខ្ញុំនឹងពន្យល់អំពីស្រាទ្ធកម្មដែលគួរឲ្យគោរព—ប្រភេទកាម្យ នៃមិត្តិក និងដែលអនុវត្តជានិច្ច—ក្នុងស្រាទ្ធកម្មរៀងរាល់ថ្ងៃ។
Verse 2
पुत्रदारनिमित्ताः स्युरष्टकास्तिस्न एव तु / कृष्णपक्षे वरिष्ठा हि पूर्वाखण्डलदेवता
អഷ്ടកៈទាំងបី ដែលបាននិយាយដោយហេតុបុត្រ និងភរិយា គឺមានតែប៉ុណ្ណោះ; ក្នុងក្រឹṣṇaបក្ស វាត្រូវបានចាត់ថាល្អឥតខ្ចោះ ហើយទេវតារបស់វាគឺ ពូរវាខណ្ឌល។
Verse 3
प्राजापत्या द्वितीया स्यात्तृतीया वैश्वदेविका / आद्यापूपैः सदाकार्या मांसैरन्या सदा भवेत्
អഷ്ടកៈទីពីរ ហៅថា ប្រាជាបត្យៈ និងទីបី ហៅថា វៃશ્વទេវិកា; ដំបូងគួរធ្វើជានិច្ចដោយ អពូប (នំបូជា) ហើយមួយទៀតគួរធ្វើជានិច្ចដោយសាច់។
Verse 4
शाकैः कार्या तृतीया स्यादेवं द्रव्यगतो विधिः / अत्रापीष्टं पितॄणां वै नित्यमेव विधीयते
អഷ്ടកៈទីបី គួរធ្វើដោយបន្លែ—នេះជាវិធីតាមប្រភេទវត្ថុបូជា; នៅទីនេះផងដែរ សម្រាប់បិតೃទាំងឡាយ កម្មដែលពេញព្រះហฤទ័យ ត្រូវបានកំណត់ឲ្យធ្វើជានិច្ច។
Verse 5
या चाप्यन्या चतुर्थी स्यात्तां च कुर्याद्विशेषतः / आसु श्राद्धं बुधः कुर्वन्सर्वस्वेनापि नित्यशः
ហើយបើមានអഷ്ടកៈទីបួនមួយទៀត នោះគួរធ្វើដោយពិសេស; ក្នុងទិថីទាំងនេះ អ្នកប្រាជ្ញគួរធ្វើ ស្រាទ្ធ ជានិច្ច ទោះបីត្រូវចំណាយទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់ក៏ដោយ។
Verse 6
क्षिप्रमाप्नोति हि श्रेयः परत्रेह च मोदते / पितरः पर्वकालेषु तिथिकालेषु देवताः
គាត់ទទួលបានសេចក្តីប្រសើរយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយរីករាយទាំងក្នុងលោកនេះ និងលោកក្រោយ; នៅពេលបុណ្យប៉រវ (parva) និងពេលទិថី បិតೃទាំងឡាយគឺជាទេវតាអ្នកទទួលបូជា។
Verse 7
सर्वेषु पुरुषा यान्ति निपातमिव धेनवः / मासांते प्रतिगच्छेयुरष्टकासु ह्यपूजिताः
មនុស្សទាំងអស់ទៅរកការធ្លាក់ចុះ ដូចគោដួល; នៅចុងខែ អ្នកមិនបានបូជានៅថ្ងៃអஷ្ដកា នឹងត្រឡប់ទៅរកទុក្ខវិញ។
Verse 8
मोघास्तस्य भवन्त्याशाः परत्रेह च सर्वशः / पूजकानां समुत्कर्षो नास्तिकानामधोगतिः
សេចក្តីសង្ឃឹមរបស់គាត់ក្លាយជាឥតប្រយោជន៍ ទាំងក្នុងលោកនេះ និងលោកក្រោយ; អ្នកបូជាបានកិត្តិយស ខណៈអ្នកមិនជឿធ្លាក់ចុះ។
Verse 9
देवास्तु दायिनो यान्ति तिर्यग्गच्छन्त्यदायिनः / पुष्टिं प्रजां स्मृतिं मेधां पुत्रानैश्वर्यमेव च
អ្នកឧបត្ថម្ភទានទៅដល់គតិទេវ; អ្នកមិនឧបត្ថម្ភទានទៅកំណើតសត្វទាប; (ដោយនេះ) បានសុខភាព កូនចៅ ស្មារតី ប្រាជ្ញា កូនប្រុស និងសម្បត្តិអំណាច។
Verse 10
कुर्वाणः पूजनं चासु सर्वं पूर्णं समश्नुते / प्रतिपद्धनलाभाय लब्धं चास्य न नश्यति
អ្នកណាធ្វើពិធីបូជានៅ (អஷ្ដកា) ទាំងនេះ នឹងទទួលផលគ្រប់យ៉ាងយ៉ាងពេញលេញ; ហើយទ្រព្យដែលបានសម្រាប់លាភទ្រព្យជាប្រចាំ នឹងមិនបាត់បង់ឡើយ។
Verse 11
द्वितीयायां तु यः कुर्याद्द्विपदाधिंपतिर् भवेत् / वरार्थिनां तृतीया तु शत्रुघ्नी पापनाशिनी
នៅថ្ងៃទ្វិតីយា អ្នកណាធ្វើ (ពិធីបូជា) នឹងក្លាយជាអធិបតីក្នុងចំណោមអ្នកមានពីរជើង; សម្រាប់អ្នកប្រាថ្នាពរ ថ្ងៃត្រឹតីយា ជាអ្នកបំផ្លាញសត្រូវ និងលុបបាប។
Verse 12
चतुर्थ्यां तु प्रकुर्वाणः शत्रुच्छिद्राणि पश्यति / पञ्चम्यां चापिकुर्वाणः प्राप्नोति महतीं श्रियम्
អ្នកដែលធ្វើស្រាទ្ធនៅថ្ងៃចតុរថី នឹងឃើញចន្លោះខ្សោយរបស់សត្រូវ។ អ្នកធ្វើនៅថ្ងៃបញ្ចមី នឹងទទួលបានស្រី និងសម្បត្តិដ៏មហិមា។
Verse 13
षष्ठ्यां श्राद्धानि कुर्वाणः संपूज्यः स्यात्प्रयत्नतः / कुरुते यस्तु सप्तम्यां श्राद्धानि सततं नरः
អ្នកដែលធ្វើស្រាទ្ធនៅថ្ងៃសស្ឋី ដោយខិតខំ នឹងក្លាយជាអ្នកគួរឲ្យគោរពបូជាទូទៅ។ ហើយបុរសណាដែលធ្វើស្រាទ្ធនៅថ្ងៃសប្តមីជានិច្ច។
Verse 14
महीशत्वमवाप्नोति गणानां चाधिपो भवेत् / संपूर्णामृद्धिमाप्नोति यो ऽष्टम्यां कुरुते नरः
អ្នកណាធ្វើនៅថ្ងៃអഷ്ടមី នឹងទទួលបានអំណាចជាស្តេច ហើយក្លាយជាអធិបតីលើពួកគណៈ (gaṇa)។ គាត់នឹងបានសម្បូរបែបពេញលេញ។
Verse 15
श्राद्धं नवम्यां कर्त्तव्यमैश्वर्यं स्त्रीश्च काङ्क्षता / कुर्वन्दशम्यां तु नरो ब्राह्मीं श्रियमवाप्नुयात्
អ្នកដែលប្រាថ្នាអំណាច សម្បត្តិ និងសុភមង្គលក្នុងគ្រួសារ គួរធ្វើស្រាទ្ធនៅថ្ងៃនវមី។ អ្នកធ្វើនៅថ្ងៃទសមី នឹងទទួលបាន «ប្រាហ្មី ស្រី» គឺសិរីល្អដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។
Verse 16
वेदांश्चैवाप्नुयात्सर्वान्विप्राणां समतां व्रजेत् / एकादश्यां परं दानमैश्वर्य सततं तथा
គាត់នឹងទទួលបានវេទទាំងអស់ និងឈានដល់ភាពស្មើនឹងពួកវិប្រក (vipra)។ នៅថ្ងៃឯកាទសី នឹងបានផលទានដ៏ប្រសើរ និងអំណាចសម្បត្តិដែលបន្តជានិច្ច។
Verse 17
द्वादश्यां जयलाभं च राज्यमायुर्वसूनि च / प्रजावृद्धिं पशून्मेधां स्वातन्त्र्यं पुष्टिमुत्तमाम्
នៅថ្ងៃទ្វាទសី បើធ្វើពិធីស្រាទ្ធ នឹងបានជ័យជំនះ និងលាភ បានរាជ្យ អាយុវែង និងទ្រព្យសម្បត្តិ; បានកូនចៅរីកចម្រើន សត្វពាហនៈ ប្រាជ្ញា សេរីភាព និងភាពសម្បូរបែបដ៏ប្រសើរ។
Verse 18
दीर्घमायुरथैश्वर्यं कुर्वाणस्तु त्रयोदशीम् / युवानश्च गृहे यस्य मृतास्तेभ्यः प्रदापयेत्
អ្នកដែលធ្វើពិធីស្រាទ្ធនៅថ្ងៃត្រាយោទសី នឹងបានអាយុវែង និងសិរីសម្បត្តិ; ប្រសិនបើក្នុងផ្ទះមានអ្នកស្លាប់នៅវ័យក្មេង គួររៀបចំទានអនុទិសជូនពួកគេ។
Verse 19
शस्त्रेण वा हता ये च तेषां दद्याच्चतुर्दशीम् / अमावास्यां प्रयत्नेन श्राद्धं कुर्यात्सदा शुचिः
សម្រាប់អ្នកដែលត្រូវសម្លាប់ដោយអាវុធ គួរធ្វើស្រាទ្ធនៅថ្ងៃចតុរទសី; និងនៅថ្ងៃអមាវាស្យា គួរខិតខំធ្វើស្រាទ្ធដោយសុចរិត និងស្អាតបរិសុទ្ធជានិច្ច។
Verse 20
सर्वकामानवाप्नोति स्वर्गं चानन्तमश्नुते / तथाविषमजातानां यमलानां च सर्वशः
គាត់នឹងបានសម្រេចបំណងទាំងអស់ និងបានសោយសុខស្ថានសួគ៌ដ៏អនន្ត; ហើយសម្រាប់អ្នកកើតមិនប្រក្រតី និងអ្នកជាគូភ្លោះ (យមល) ក៏ជាផលបុណ្យបានគ្រប់យ៉ាងដែរ។
Verse 21
श्राद्धं दद्यादमावास्यां सर्वकामानवाप्नुयात् / मघासु कुर्वञ्छ्राद्धानि सर्वकामानवाप्नुयात्
បើធ្វើស្រាទ្ធនៅថ្ងៃអមាវាស្យា នឹងបានសម្រេចបំណងទាំងអស់; ហើយបើធ្វើស្រាទ្ធនៅពេលនក្ខត្រមឃា ក៏បានសម្រេចបំណងទាំងអស់ដូចគ្នា។
Verse 22
प्रत्यक्षमर्चितास्तेन भवन्ति पितरस्तदा / पितृदवा मघा यस्मात्तस्मात्तास्वक्षयं स्मृतम्
នៅពេលនោះ ពិត្រៈ (បុព្វបុរស) ត្រូវបានបូជាដោយផ្ទាល់។ ព្រោះម៉ឃា (Maghā) ល្បីថា «អ្នកផ្តល់ដល់ពិត្រៈ» ដូច្នេះ ការធ្វើស្រាទ្ធនៅនោះ ត្រូវបានចងចាំថា ផ្តល់ផលអក្សយ (មិនអស់)។
Frequently Asked Questions
Rite (Kalpa): it is a śrāddha-focused chapter (Śrāddha-kalpa) that systematizes Aṣṭakā observances and dāna as the merit mechanism that indirectly supports lineage continuity rather than listing dynastic genealogies.
The chapter stresses kṛṣṇa-pakṣa, tithi, and parvan as the correct temporal windows for pitṛ-pūjā; neglect is portrayed as causing the Aṣṭakā observances to pass unfulfilled at month’s end, nullifying expected results.
A differentiated offering scheme is taught: one observance is to be done with apūpa cakes, another with meat, and another with vegetables—indicating that the rite’s efficacy is mapped to prescribed substances according to the specific Aṣṭakā day/sequence.