Adhyaya 11
Varṇāśrama-Dharma and the Thirty Qualities of a Human Being
បន្ទាប់ពីពិពណ៌នាព្រះលក្ខណៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ប្រាហ្លាទ ដែលសូម្បីតែព្រះប្រាម៉ា និងព្រះសិវៈក៏សរសើរ មហារាជយុធិષ્ઠិរ មានសេចក្តីរីករាយ និងចង់បានការណែនាំអនុវត្តបាន សួរនារទមុនីអំពីធម៌ដែលនាំទៅគោលដៅចុងក្រោយ គឺសេវាភក្តិដល់ព្រះក្រឹષ્ણ។ នារទចាប់ផ្តើមដោយគោរពបូជាព្រះក្រឹષ્ણ អ្នកការពារធម៌ ហើយយកព្រះវចនៈដែលទទួលពីព្រះនារាយណៈ (នរ-នារាយណៈ នៅបដារីកាស្រាម) ជាមូលដ្ឋាន។ បន្ទាប់មក លោកបង្ហាញសាធារណធម៌សកល៖ គុណធម៌៣០ ប្រកបដោយការបំពេញភក្តិ៩ប្រភេទ (ស្តាប់ ច្រៀង រំលឹក បម្រើ បូជា ការគោរព សេវកភាព មិត្តភាព និងសមರ್ಪణ)។ ជំពូកនេះបន្តទៅវណ្ណាស្រាមធម៌អនុវត្ត៖ អ្នកណាជាទ្វិជៈដោយសំស្ការ កាតព្វកិច្ចរបស់ប្រាហ្មណៈ ក្សត្រីយៈ វៃស្យៈ សូទ្រៈ ជីវភាពពេលអាសន្ន និងអ្វីត្រូវហាម ព្រមទាំងលក្ខណៈសម្គាល់នៃវណ្ណនីមួយៗ និងការប្រព្រឹត្តរបស់ស្ត្រីសុចរិត។ ចុងក្រោយ វាអះអាងថា ការបែងចែកតាមគុណ និងលក្ខណៈសំខាន់ជាងកំណើតតែប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីគាំទ្រភក្តិ។
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच श्रुत्वेहितं साधु सभासभाजितं महत्तमाग्रण्य उरुक्रमात्मन: । युधिष्ठिरो दैत्यपतेर्मुदान्वित: पप्रच्छ भूयस्तनयं स्वयम्भुव: ॥ १ ॥
ស្រីសុកទេវៈបាននិយាយថា៖ បន្ទាប់ពីស្តាប់អំពីសកម្មភាព និងចរិតដ៏ប្រសើររបស់ព្រះហ្លាទមហារាជ ដែលត្រូវបានគោរព និងពិភាក្សាក្នុងសភារបស់មហាបុរសដូចជា ព្រះព្រហ្ម និងព្រះសិវៈ យុធិស្ឋិរ មហារាជ ដែលជាស្តេចគោរពបំផុតក្នុងចំណោមអ្នកខ្ពស់ថ្លៃ បានមានសេចក្តីរីករាយ ហើយសួរព្រះនារទមុនី បុត្ររបស់ស្វយម្ភូវៈ ម្តងទៀត។
Verse 2
श्रीयुधिष्ठिर उवाच भगवन् श्रोतुमिच्छामि नृणां धर्मं सनातनम् । वर्णाश्रमाचारयुतं यत्पुमान्विन्दते परम् ॥ २ ॥
ព្រះយុធិស្ឋិរ បាននិយាយថា៖ ឱ ព្រះអម្ចាស់! ខ្ញុំចង់ស្តាប់អំពីធម៌សនាតនសម្រាប់មនុស្ស ដែលភ្ជាប់ជាមួយអាកប្បកិរិយាវណ្ណាអាស្រាម; ដោយធម៌នេះ មនុស្សអាចឈានដល់គោលដៅខ្ពស់បំផុត គឺ ភក្តិ—ការបម្រើដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះព្រះ។
Verse 3
भवान्प्रजापते: साक्षादात्मज: परमेष्ठिन: । सुतानां सम्मतो ब्रह्मंस्तपोयोगसमाधिभि: ॥ ३ ॥
ឱ ព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ អ្នកជាព្រះបុត្រដោយផ្ទាល់របស់ប្រជាបតិ ព្រះព្រហ្មបរមេស្ឋី។ ដោយតបៈ យោគៈ និងសមាធិ អ្នកត្រូវបានគេចាត់ទុកថាល្អឥតខ្ចោះក្នុងចំណោមព្រះបុត្ររបស់ព្រះព្រហ្ម។
Verse 4
नारायणपरा विप्रा धर्मं गुह्यं परं विदु: । करुणा: साधव: शान्तास्त्वद्विधा न तथापरे ॥ ४ ॥
ព្រាហ្មណ៍ដែលមានព្រះនារាយណ៍ជាគោលពឹង រមែងដឹងធម៌ដ៏លាក់លៀមខ្ពង់ខ្ពស់។ គ្មានអ្នកណាស្មើអ្នកក្នុងមេត្តាករុណា និងសន្តិភាព; ដូច្នេះអ្នកជាអ្នកដឹងធម៌សម្ងាត់នេះល្អបំផុត។
Verse 5
श्रीनारद उवाच नत्वा भगवतेऽजाय लोकानां धर्मसेतवे । वक्ष्ये सनातनं धर्मं नारायणमुखाच्छ्रुतम् ॥ ५ ॥
ព្រះនារទមុនីបានមានព្រះបន្ទូលថា— បន្ទាប់ពីខ្ញុំបានក្រាបបង្គំចំពោះព្រះស្រីក្រឹෂ្ណា អជន្មា អ្នកការពារស្ពានធម៌របស់សត្វលោកទាំងអស់ ខ្ញុំនឹងពន្យល់ធម៌សនាតនៈ ដែលខ្ញុំបានឮពីមាត់ព្រះនារាយណ៍។
Verse 6
योऽवतीर्यात्मनोंऽशेन दाक्षायण्यां तु धर्मत: । लोकानां स्वस्तयेऽध्यास्ते तपो बदरिकाश्रमे ॥ ६ ॥
ព្រះនារាយណ៍ ជាមួយនឹងអវតារផ្នែកមួយរបស់ព្រះអង្គគឺ “នរ” បានចុះមកក្នុងលោក តាមរយៈមូរតិ កូនស្រីរបស់ទក្សៈ ដោយធម៌រាជ ដើម្បីសុខសាន្តរបស់សត្វលោកទាំងអស់។ សព្វថ្ងៃនេះ ព្រះអង្គនៅតែបំពេញតបៈដ៏មហិមា នៅបដរិកាស្រាម។
Verse 7
धर्ममूलं हि भगवान्सर्ववेदमयो हरि: । स्मृतं च तद्विदां राजन्येन चात्मा प्रसीदति ॥ ७ ॥
ឱ ព្រះរាជា ព្រះហរិ ដែលជាសារសំខាន់នៃវេទទាំងអស់ គឺជាមូលដ្ឋាននៃធម៌ទាំងមូល ហើយត្រូវបានចងចាំដោយមហាជនអ្នកដឹង។ ពេលយល់ធម៌តত্ত្វនេះជាព្រះសాక్షី នោះចិត្ត ព្រលឹង និងសូម្បីតែរាងកាយក៏សុខសាន្តពេញចិត្ត។
Verse 8
सत्यं दया तप: शौचं तितिक्षेक्षा शमो दम: । अहिंसा ब्रह्मचर्यं च त्याग: स्वाध्याय आर्जवम् ॥ ८ ॥ सन्तोष: समदृक्सेवा ग्राम्येहोपरम: शनै: । नृणां विपर्ययेहेक्षा मौनमात्मविमर्शनम् ॥ ९ ॥ अन्नाद्यादे: संविभागो भूतेभ्यश्च यथार्हत: । तेष्वात्मदेवताबुद्धि: सुतरां नृषु पाण्डव ॥ १० ॥ श्रवणं कीर्तनं चास्य स्मरणं महतां गते: । सेवेज्यावनतिर्दास्यं सख्यमात्मसमर्पणम् ॥ ११ ॥ नृणामयं परो धर्म: सर्वेषां समुदाहृत: । त्रिंशल्लक्षणवान् राजन्सर्वात्मा येन तुष्यति ॥ १२ ॥
សច្ចធម៌ ក្តីមេត្តា តបៈ ភាពបរិសុទ្ធ ការអត់ធ្មត់ ការពិចារណា ការទប់ចិត្ត ការទប់ឥន្ទ្រិយ អហិង្សា ព្រហ្មចរិយ ការលះបង់ ការសិក្សាព្រះធម៌ និងភាពស្មោះត្រង់។
Verse 9
सत्यं दया तप: शौचं तितिक्षेक्षा शमो दम: । अहिंसा ब्रह्मचर्यं च त्याग: स्वाध्याय आर्जवम् ॥ ८ ॥ सन्तोष: समदृक्सेवा ग्राम्येहोपरम: शनै: । नृणां विपर्ययेहेक्षा मौनमात्मविमर्शनम् ॥ ९ ॥ अन्नाद्यादे: संविभागो भूतेभ्यश्च यथार्हत: । तेष्वात्मदेवताबुद्धि: सुतरां नृषु पाण्डव ॥ १० ॥ श्रवणं कीर्तनं चास्य स्मरणं महतां गते: । सेवेज्यावनतिर्दास्यं सख्यमात्मसमर्पणम् ॥ ११ ॥ नृणामयं परो धर्म: सर्वेषां समुदाहृत: । त्रिंशल्लक्षणवान् राजन्सर्वात्मा येन तुष्यति ॥ १२ ॥
ការពេញចិត្ត ការបម្រើដល់អ្នកប្រាជ្ញ ការដកខ្លួនចេញពីកិច្ចការលោកីយ៍ ការសង្កេតមើលភាពឥតប្រយោជន៍នៃជីវិត ការស្ងប់ស្ងាត់ និងការពិចារណាលើខ្លួនឯង។
Verse 10
सत्यं दया तप: शौचं तितिक्षेक्षा शमो दम: । अहिंसा ब्रह्मचर्यं च त्याग: स्वाध्याय आर्जवम् ॥ ८ ॥ सन्तोष: समदृक्सेवा ग्राम्येहोपरम: शनै: । नृणां विपर्ययेहेक्षा मौनमात्मविमर्शनम् ॥ ९ ॥ अन्नाद्यादे: संविभागो भूतेभ्यश्च यथार्हत: । तेष्वात्मदेवताबुद्धि: सुतरां नृषु पाण्डव ॥ १० ॥ श्रवणं कीर्तनं चास्य स्मरणं महतां गते: । सेवेज्यावनतिर्दास्यं सख्यमात्मसमर्पणम् ॥ ११ ॥ नृणामयं परो धर्म: सर्वेषां समुदाहृत: । त्रिंशल्लक्षणवान् राजन्सर्वात्मा येन तुष्यति ॥ १२ ॥
ការចែករំលែកអាហារដល់សត្វលោកទាំងឡាយ និងការមើលឃើញព្រលឹងទាំងអស់ (ជាពិសេសមនុស្ស) ជាផ្នែកមួយនៃព្រះជាម្ចាស់។
Verse 11
सत्यं दया तप: शौचं तितिक्षेक्षा शमो दम: । अहिंसा ब्रह्मचर्यं च त्याग: स्वाध्याय आर्जवम् ॥ ८ ॥ सन्तोष: समदृक्सेवा ग्राम्येहोपरम: शनै: । नृणां विपर्ययेहेक्षा मौनमात्मविमर्शनम् ॥ ९ ॥ अन्नाद्यादे: संविभागो भूतेभ्यश्च यथार्हत: । तेष्वात्मदेवताबुद्धि: सुतरां नृषु पाण्डव ॥ १० ॥ श्रवणं कीर्तनं चास्य स्मरणं महतां गते: । सेवेज्यावनतिर्दास्यं सख्यमात्मसमर्पणम् ॥ ११ ॥ नृणामयं परो धर्म: सर्वेषां समुदाहृत: । त्रिंशल्लक्षणवान् राजन्सर्वात्मा येन तुष्यति ॥ १२ ॥
ការស្តាប់ ការសូត្រធម៌ ការរំលឹកដល់ព្រះ ការបម្រើ ការគោរពបូជា ការថ្វាយបង្គំ ការធ្វើជាអ្នកបម្រើ ការធ្វើជាមិត្ត និងការលះបង់ខ្លួនឯង។
Verse 12
सत्यं दया तप: शौचं तितिक्षेक्षा शमो दम: । अहिंसा ब्रह्मचर्यं च त्याग: स्वाध्याय आर्जवम् ॥ ८ ॥ सन्तोष: समदृक्सेवा ग्राम्येहोपरम: शनै: । नृणां विपर्ययेहेक्षा मौनमात्मविमर्शनम् ॥ ९ ॥ अन्नाद्यादे: संविभागो भूतेभ्यश्च यथार्हत: । तेष्वात्मदेवताबुद्धि: सुतरां नृषु पाण्डव ॥ १० ॥ श्रवणं कीर्तनं चास्य स्मरणं महतां गते: । सेवेज्यावनतिर्दास्यं सख्यमात्मसमर्पणम् ॥ ११ ॥ नृणामयं परो धर्म: सर्वेषां समुदाहृत: । त्रिंशल्लक्षणवान् राजन्सर्वात्मा येन तुष्यति ॥ १२ ॥
បពិត្រមហារាជ គុណសម្បត្តិទាំង ៣០ នេះគឺជាធម៌ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតសម្រាប់មនុស្សទាំងអស់ ដែលធ្វើឱ្យព្រះជាម្ចាស់ពេញព្រះទ័យ។
Verse 13
संस्कारा यत्राविच्छिन्ना: स द्विजोऽजो जगाद यम् । इज्याध्ययनदानानि विहितानि द्विजन्मनाम् । जन्मकर्मावदातानां क्रियाश्चाश्रमचोदिता: ॥ १३ ॥
អ្នកដែលបានទទួលសំស្ការៈចាប់ពីគರ್ಭាធានៈជាដើម ដោយមន្តវេទៈដោយមិនដាច់ខាត ហើយបានទទួលការអនុមោទនាពីព្រះព្រហ្ម ត្រូវហៅថា ទ្វិជៈ។ ព្រហ្មណ៍ ក្សត្រីយៈ និងវៃស្យៈដែលបរិសុទ្ធដោយកំណើត និងកិរិយា គួរបូជាព្រះអម្ចាស់ សិក្សាវេទៈ ធ្វើទាន និងអនុវត្តធម៌អាស្រាមទាំងបួន॥១៣॥
Verse 14
विप्रस्याध्ययनादीनि षडन्यस्याप्रतिग्रह: । राज्ञो वृत्ति: प्रजागोप्तुरविप्राद्वा करादिभि: ॥ १४ ॥
ព្រហ្មណ៍មានកាតព្វកិច្ចអាជីព៦៖ សិក្សា បង្រៀន ធ្វើយជ្ញៈ ធ្វើយជ្ញៈឲ្យអ្នកដទៃ ធ្វើទាន និងទទួលទាន។ ក្សត្រីយៈមិនគួរទទួលទាន ប៉ុន្តែអាចអនុវត្ត៥យ៉ាងផ្សេងទៀត។ ព្រះរាជាអ្នកការពារប្រជា មិនត្រូវយកពន្ធពីព្រហ្មណ៍ទេ; អាចរស់ដោយពន្ធតិចតួច សេវាស៊ុម និងពិន័យពីប្រជាផ្សេងៗ॥១៤॥
Verse 15
वैश्यस्तु वार्तावृत्ति: स्यान्नित्यं ब्रह्मकुलानुग: । शूद्रस्य द्विजशुश्रूषा वृत्तिश्च स्वामिनो भवेत् ॥ १५ ॥
វៃស្យៈគួររស់ដោយ ‘វារតា’ គឺកសិកម្ម ការការពារគោ និងពាណិជ្ជកម្ម ហើយត្រូវតាមដានការណែនាំរបស់ព្រហ្មណ៍ជានិច្ច។ សម្រាប់សូទ្រ កាតព្វកិច្ចតែមួយគត់គឺទទួលយកម្ចាស់ពីវណ្ណៈខ្ពស់ ហើយបម្រើគាត់॥១៥॥
Verse 16
वार्ता विचित्रा शालीनयायावरशिलोञ्छनम् । विप्रवृत्तिश्चतुर्धेयं श्रेयसी चोत्तरोत्तरा ॥ १६ ॥
វារតាមានរបៀបផ្សេងៗ—ដូចជា សាលីនៈ យាយាវរៈ និងសិលោញ្ឆនៈ—ជាវិធីរកជីវិត៤ប្រភេទសម្រាប់ព្រហ្មណ៍។ ក្នុង៤នេះ វិធីដែលបន្ទាប់តាមលំដាប់ គឺប្រសើរជាងវិធីមុនៗ॥១៦॥
Verse 17
जघन्यो नोत्तमां वृत्तिमनापदि भजेन्नर: । ऋते राजन्यमापत्सु सर्वेषामपि सर्वश: ॥ १७ ॥
ក្រៅពីពេលមានអាសន្ន មនុស្សថ្នាក់ទាបមិនគួរយកអាជីពរបស់ថ្នាក់ខ្ពស់ទេ។ ប៉ុន្តែក្នុងពេលអាសន្ន មនុស្សទាំងអស់ លើកលែងក្សត្រីយៈ អាចយកវិធីរកជីវិតរបស់អ្នកដទៃបាន॥១៧॥
Verse 18
ऋतामृताभ्यां जीवेत मृतेन प्रमृतेन वा । सत्यानृताभ्यामपि वा न श्ववृत्त्या कदाचन ॥ १८ ॥ ऋतमुञ्छशिलं प्रोक्तममृतं यदयाचितम् । मृतं तु नित्ययाच्ञा स्यात्प्रमृतं कर्षणं स्मृतम् ॥ १९ ॥ सत्यानृतं च वाणिज्यं श्ववृत्तिर्नीचसेवनम् । वर्जयेत्तां सदा विप्रो राजन्यश्च जुगुप्सिताम् । सर्ववेदमयो विप्र: सर्वदेवमयो नृप: ॥ २० ॥
នៅពេលមានវិបត្តិ អាចរកជីវិតដោយមុខរបរ ṛta, amṛta, mṛta, pramṛta និង satyānṛta បាន; ប៉ុន្តែមិនគួរទទួលយក śva-vṛtti គឺសេវាកម្មទាបថោកដូចឆ្កែឡើយ។
Verse 19
ऋतामृताभ्यां जीवेत मृतेन प्रमृतेन वा । सत्यानृताभ्यामपि वा न श्ववृत्त्या कदाचन ॥ १८ ॥ ऋतमुञ्छशिलं प्रोक्तममृतं यदयाचितम् । मृतं तु नित्ययाच्ञा स्यात्प्रमृतं कर्षणं स्मृतम् ॥ १९ ॥ सत्यानृतं च वाणिज्यं श्ववृत्तिर्नीचसेवनम् । वर्जयेत्तां सदा विप्रो राजन्यश्च जुगुप्सिताम् । सर्ववेदमयो विप्र: सर्वदेवमयो नृप: ॥ २० ॥
ការប្រមូលគ្រាប់ធញ្ញជាតិដែលនៅសល់ក្នុងស្រែ (uñchaśila) ហៅថា ṛta; ការទទួលបានដោយមិនសុំហៅថា amṛta; ការសុំធញ្ញជាតិជាប្រចាំហៅថា mṛta; និងការភ្ជួរដីហៅថា pramṛta។
Verse 20
ऋतामृताभ्यां जीवेत मृतेन प्रमृतेन वा । सत्यानृताभ्यामपि वा न श्ववृत्त्या कदाचन ॥ १८ ॥ ऋतमुञ्छशिलं प्रोक्तममृतं यदयाचितम् । मृतं तु नित्ययाच्ञा स्यात्प्रमृतं कर्षणं स्मृतम् ॥ १९ ॥ सत्यानृतं च वाणिज्यं श्ववृत्तिर्नीचसेवनम् । वर्जयेत्तां सदा विप्रो राजन्यश्च जुगुप्सिताम् । सर्ववेदमयो विप्र: सर्वदेवमयो नृप: ॥ २० ॥
ពាណិជ្ជកម្មហៅថា satyānṛta; ការបម្រើមនុស្សទាបថោកគឺ śva-vṛtti។ ព្រះព្រាហ្មណ៍ និងក្សត្រិយៈគួរបោះបង់មុខរបរដ៏គួរខ្ពើមនេះជានិច្ច; ព្រាហ្មណ៍គួរជ្រាបវេទទាំងអស់ និងព្រះរាជាគួរជំនាញក្នុងការបូជាទេវតា។
Verse 21
शमो दमस्तप: शौचं सन्तोष: क्षान्तिरार्जवम् । ज्ञानं दयाच्युतात्मत्वं सत्यं च ब्रह्मलक्षणम् ॥ २१ ॥
លក្ខណៈរបស់ព្រះព្រាហ្មណ៍គឺ ការគ្រប់គ្រងចិត្ត ការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ តបស្យា ភាពបរិសុទ្ធ ការពេញចិត្ត ការអត់ឱន ភាពត្រង់ត្រា ចំណេះដឹង មេត្តាករុណា សេចក្តីពិត និងការសម្របខ្លួនទាំងស្រុងចំពោះអច្យុតៈ ព្រះហរិ។
Verse 22
शौर्यं वीर्यं धृतिस्तेजस्त्यागश्चात्मजय: क्षमा । ब्रह्मण्यता प्रसादश्च सत्यं च क्षत्रलक्षणम् ॥ २२ ॥
លក្ខណៈរបស់ក្សត្រិយៈគឺ ភាពក្លាហាន កម្លាំង ភាពអត់ធ្មត់ តេជៈ ការលះបង់ ការឈ្នះខ្លួនឯង ការអត់ឱន ការចូលចិត្តសភាពព្រាហ្មណ៍ ភាពរីករាយ និងសេចក្តីពិត។
Verse 23
देवगुर्वच्युते भक्तिस्त्रिवर्गपरिपोषणम् । आस्तिक्यमुद्यमो नित्यं नैपुण्यं वैश्यलक्षणम् ॥ २३ ॥
មានភក្តីចំពោះទេវតា គ្រូវិញ្ញាណ និងព្រះវិṣṇុ អច្យុត; ខិតខំបង្កើន ធម្ម‑អត្ថ‑កាម; ជឿលើព្រះវចនៈគ្រូ និងសាស្ត្រ; និងមានជំនាញក្នុងការរកទ្រព្យ—នេះជាលក្ខណៈរបស់វៃស្យ។
Verse 24
शूद्रस्य सन्नति: शौचं सेवा स्वामिन्यमायया । अमन्त्रयज्ञो ह्यस्तेयं सत्यं गोविप्ररक्षणम् ॥ २४ ॥
ការគោរពនមស្ការចំពោះវណ្ណៈខ្ពស់, ស្អាតសុចរិតជានិច្ច, បម្រើម្ចាស់ដោយគ្មានល្បិច, ធ្វើយជ្ញដោយគ្មានមន្ត្រ, មិនលួច, និយាយពិត, និងការពារគោ និងព្រាហ្មណ៍—នេះជាលក្ខណៈរបស់សូទ្រ។
Verse 25
स्त्रीणां च पतिदेवानां तच्छुश्रूषानुकूलता । तद्बन्धुष्वनुवृत्तिश्च नित्यं तद्व्रतधारणम् ॥ २५ ॥
បម្រើប្តីដូចជាទេវតា, មានចិត្តអនុគ្រោះចំពោះប្តីជានិច្ច, មានសេចក្តីល្អចំពោះញាតិ‑មិត្តរបស់ប្តីដូចគ្នា, និងកាន់វ្រតរបស់ប្តីជាប្រចាំ—នេះជាគោលការណ៍បួនរបស់ស្ត្រីបតិវ្រតា។
Verse 26
सम्मार्जनोपलेपाभ्यां गृहमण्डनवर्तनै: । स्वयं च मण्डिता नित्यं परिमृष्टपरिच्छदा ॥ २६ ॥ कामैरुच्चावचै: साध्वी प्रश्रयेण दमेन च । वाक्यै: सत्यै: प्रियै: प्रेम्णा काले काले भजेत्पतिम् ॥ २७ ॥
ស្ត្រីសាធ្វីគួរតែបោសសម្អាត និងលាបជម្រះផ្ទះឲ្យស្អាតបរិសុទ្ធជានិច្ច ព្រមទាំងតុបតែងគេហដ្ឋានឲ្យស្រស់ស្អាត; នាងក៏គួរតែតុបតែងខ្លួនជាប្រចាំ និងស្លៀកពាក់ស្អាតទាក់ទាញ។ នាងត្រូវត្រៀមបំពេញបំណងផ្សេងៗរបស់ប្តីដោយភាពទន់ភ្លន់ និងការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍; និយាយពាក្យពិត ផ្អែម និងគួរឲ្យស្រឡាញ់ ហើយបម្រើប្តីដោយសេចក្តីស្រឡាញ់តាមកាលៈទេសៈ។
Verse 27
सम्मार्जनोपलेपाभ्यां गृहमण्डनवर्तनै: । स्वयं च मण्डिता नित्यं परिमृष्टपरिच्छदा ॥ २६ ॥ कामैरुच्चावचै: साध्वी प्रश्रयेण दमेन च । वाक्यै: सत्यै: प्रियै: प्रेम्णा काले काले भजेत्पतिम् ॥ २७ ॥
ស្ត្រីសាធ្វីគួរតែបោសសម្អាត និងលាបជម្រះផ្ទះឲ្យស្អាតបរិសុទ្ធជានិច្ច ព្រមទាំងតុបតែងគេហដ្ឋានឲ្យស្រស់ស្អាត; នាងក៏គួរតែតុបតែងខ្លួនជាប្រចាំ និងស្លៀកពាក់ស្អាតទាក់ទាញ។ នាងត្រូវត្រៀមបំពេញបំណងផ្សេងៗរបស់ប្តីដោយភាពទន់ភ្លន់ និងការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍; និយាយពាក្យពិត ផ្អែម និងគួរឲ្យស្រឡាញ់ ហើយបម្រើប្តីដោយសេចក្តីស្រឡាញ់តាមកាលៈទេសៈ។
Verse 28
सन्तुष्टालोलुपा दक्षा धर्मज्ञा प्रियसत्यवाक् । अप्रमत्ता शुचि: स्निग्धा पतिं त्वपतितं भजेत् ॥ २८ ॥
ស្ត្រីមានសីលគួរមិនលោភ តែសន្តោសគ្រប់ស្ថានភាព។ នាងឆ្លាតវៃក្នុងការងារផ្ទះ ដឹងធម៌ និយាយផ្អែមល្ហែម និងពិត ប្រុងប្រយ័ត្ន និងស្អាតបរិសុទ្ធជានិច្ច ហើយបម្រើប្តីដែលមិនធ្លាក់ចុះដោយសេចក្តីស្នេហា។
Verse 29
या पतिं हरिभावेन भजेत् श्रीरिव तत्परा । हर्यात्मना हरेर्लोके पत्या श्रीरिव मोदते ॥ २९ ॥
ស្ត្រីណាដែលបម្រើប្តីដោយហរិភាវ ដូចព្រះស្រីលក្ខ្មីដែលមានការប្រាថ្នាតែមួយ នាងនឹងទៅដល់លោករបស់ព្រះហរិ គឺវៃគុណ្ឋៈ ជាមួយប្តីអ្នកភក្តិ ហើយរស់ដោយសុខដូចព្រះស្រី។
Verse 30
वृत्ति: सङ्करजातीनां तत्तत्कुलकृता भवेत् । अचौराणामपापानामन्त्यजान्तेवसायिनाम् ॥ ३० ॥
ក្នុងចំណោមជនជាតិចម្រុះ (សង្ករ) អ្នកដែលមិនមែនជាចោរ និងមិនមានបាប ត្រូវបានហៅថា អន្តេវសាយី ឬ ចណ្ឌាល; ពួកគេក៏មានមុខរបរ និងទំនៀមទម្លាប់ស្នងតាមត្រកូលរបស់ខ្លួន។
Verse 31
प्राय: स्वभावविहितो नृणां धर्मो युगे युगे । वेददृग्भि: स्मृतो राजन्प्रेत्य चेह च शर्मकृत् ॥ ३१ ॥
ឱ ព្រះរាជា ព្រះព្រាហ្មណ៍ដែលមានទស្សនៈតាមវេដ បានវិនិច្ឆ័យថា ក្នុងគ្រប់យុគ ធម៌របស់មនុស្សភាគច្រើនគឺការប្រព្រឹត្តតាមស្វភាវៈរបស់ខ្លួន ហើយវានាំមកនូវមង្គលទាំងក្នុងជីវិតនេះ និងក្រោយស្លាប់។
Verse 32
वृत्त्या स्वभावकृतया वर्तमान: स्वकर्मकृत् । हित्वा स्वभावजं कर्म शनैर्निर्गुणतामियात् ॥ ३२ ॥
បើមនុស្សម្នាក់ប្រព្រឹត្តការងាររបស់ខ្លួនតាមវ្រឹត្តិដែលកើតពីស្វភាវៈ ហើយបន្តិចម្តងៗលះបង់កិច្ចការដែលកើតពីស្វភាវៈនោះ គេនឹងឈានទៅរកស្ថានភាពនិរគុណៈ គឺដំណាក់កាលនិស្កាមៈ។
Verse 33
उप्यमानं मुहु: क्षेत्रं स्वयं निर्वीर्यतामियात् । न कल्पते पुन: सूत्यै उप्तं बीजं च नश्यति ॥ ३३ ॥ एवं कामाशयं चित्तं कामानामतिसेवया । विरज्येत यथा राजन्नग्निवत् कामबिन्दुभि: ॥ ३४ ॥
បពិត្រព្រះរាជា ដីស្រែដែលត្រូវបានកាប់កាយជាញឹកញាប់ នឹងខ្សោយកម្លាំងដោយខ្លួនឯង; បន្ទាប់មកវាមិនសមស្របសម្រាប់ឲ្យផលទៀតទេ ហើយគ្រាប់ពូជដែលបានសាបក៏បាត់បង់។
Verse 34
उप्यमानं मुहु: क्षेत्रं स्वयं निर्वीर्यतामियात् । न कल्पते पुन: सूत्यै उप्तं बीजं च नश्यति ॥ ३३ ॥ एवं कामाशयं चित्तं कामानामतिसेवया । विरज्येत यथा राजन्नग्निवत् कामबिन्दुभि: ॥ ३४ ॥
ដូច្នេះដែរ បពិត្រព្រះរាជា ចិត្តដែលស្ថិតនៅក្នុងកាម ត្រូវបានធ្វើឲ្យចាកចេញពីកាមដោយការសេពកាមលើសលប់; ដូចភ្លើងមិនរលត់ដោយចំណក់ខ្លាញ់សុទ្ធ ប៉ុន្តែរលត់ដោយលំហូរខ្លាញ់សុទ្ធ។
Verse 35
यस्य यल्लक्षणं प्रोक्तं पुंसो वर्णाभिव्यञ्जकम् । यदन्यत्रापि दृश्येत तत्तेनैव विनिर्दिशेत् ॥ ३५ ॥
បើបុគ្គលណាមានលក្ខណៈដែលបានពោលថាជាសញ្ញាបង្ហាញវណ្ណៈណាមួយ ទោះបីកើតក្នុងវណ្ណៈផ្សេងក៏ដោយ គួរត្រូវបានទទួលស្គាល់តាមលក្ខណៈនោះ។
Frequently Asked Questions
They function as sādhāraṇa-dharma—universal virtues for all humans—culminating in direct bhakti practices (hearing, chanting, remembering, service, worship, obeisances, servitorship, friendship, surrender). The text presents them as sufficient to satisfy the Supreme Lord, indicating that ethical cultivation is meant to mature into loving devotion.
By lakṣaṇa (observable symptoms) rooted in guṇa and karma: brāhmaṇas are marked by self-control, cleanliness, truthfulness, mercy, knowledge, and surrender; kṣatriyas by valor, leadership, charity, patience, and discipline; vaiśyas by devotion to guru and Viṣṇu, competence in earning, and pursuit of dharma-artha-kāma under guidance; śūdras by service, cleanliness, truthfulness, and respect toward higher orders. The chapter explicitly concludes that one should be accepted according to symptoms even if born elsewhere.