Adhyaya 8

Verse 1

श्रीशुक उवाच एकदा तु महानद्यां कृताभिषेकनैयमिकावश्यको ब्रह्माक्षरमभिगृणानो मुहूर्तत्रयमुदकान्त उपविवेश ॥ १ ॥

ព្រះស្រីសុកទេវ គោស្វាមី បានមានព្រះបន្ទូលថា—ឱ ព្រះរាជា! មួយថ្ងៃ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់កិច្ចព្រឹក—បន្ទោរបង់ បន្ទោរទឹកនោម និងងូតទឹក—មហារាជ ភរត បានអង្គុយសម្រាកបន្តិចនៅលើច្រាំងទន្លេធំ គណ្ឌកី ហើយចាប់ផ្តើមជបមន្ត្រដែលចាប់ផ្តើមដោយប្រណវ «អោម» គឺព្រះអក្សរព្រះព្រហ្ម។

Verse 2

तत्र तदा राजन् हरिणी पिपासया जलाशयाभ्याशमेकैवोपजगाम ॥ २ ॥

ឱ ព្រះរាជា! នៅពេលនោះ ខណៈដែលមហារាជ ភរត កំពុងអង្គុយនៅលើច្រាំងទន្លេ សត្វក្តាន់ញីមួយដែលស្រេកទឹកខ្លាំង បានមកតែម្នាក់ឯងជិតកន្លែងទឹក ដើម្បីផឹក។

Verse 3

तया पेपीयमान उदके तावदेवाविदूरेण नदतो मृगपतेरुन्नादो लोकभयङ्कर उदपतत् ॥ ३ ॥

នៅពេលក្តាន់ញីកំពុងផឹកទឹកដោយសេចក្តីពេញចិត្ត ស្រាប់តែមានសំឡេងគំហុករបស់សត្វសិង្ហដ៏ខ្លាំងពីកន្លែងជិតៗ។ សំឡេងនោះធ្វើឲ្យសត្វមានជីវិតទាំងឡាយភ័យខ្លាច ហើយក្តាន់ញីក៏បានឮដែរ។

Verse 4

तमुपश्रुत्य सा मृगवधू: प्रकृतिविक्लवा चकितनिरीक्षणा सुतरामपिहरिभयाभिनिवेशव्यग्रहृदया पारिप्लवद‍ृष्टिरगततृषा भयात् सहसैवोच्चक्राम ॥ ४ ॥

ពេលបានឮសំឡេងនោះ ក្តាន់ញីដែលតែងភ័យថានឹងត្រូវសម្លាប់ ត្រូវបានរំភើបខ្លាំង ហើយមើលជុំវិញដោយសង្ស័យ។ ភ័យសិង្ហធ្វើឲ្យចិត្តរវល់ ភ្នែករត់ទៅមក; ទោះមិនទាន់បំបាត់ស្រេកទឹកក៏ដោយ នាងបានលោតឆ្លងទន្លេភ្លាមៗដោយសារភ័យ។

Verse 5

तस्या उत्पतन्त्या अन्तर्वत्‍न्या उरुभयावगलितो योनिनिर्गतो गर्भ: स्रोतसि निपपात ॥ ५ ॥

នៅពេលក្តាន់ញីដែលកំពុងមានផ្ទៃពោះលោតដោយសារភ័យ ដោយសារភ័យខ្លាំង កូនក្នុងផ្ទៃបានរអិលចេញពីមាត្រា ហើយធ្លាក់ចូលទៅក្នុងចរន្តទឹកនៃទន្លេ។

Verse 6

तत्प्रसवोत्सर्पणभयखेदातुरा स्वगणेन वियुज्यमाना कस्याञ्चिद्दर्यां कृष्णसारसती निपपाताथ च ममार ॥ ६ ॥

ដោយរងទុក្ខពីការភ័យខ្លាច និងការអស់កម្លាំងពីការរលូតកូន ហើយត្រូវបែកចេញពីហ្វូង ក្តាន់ខ្មៅញីនោះក្រោយឆ្លងទន្លេបានទុក្ខសោកខ្លាំង។ នាងដួលចូលក្នុងរូងភ្នំមួយ ហើយស្លាប់ភ្លាមៗ។

Verse 7

तं त्वेणकुणकं कृपणं स्रोतसानूह्यमानमभिवीक्ष्यापविद्धं बन्धुरिवानुकम्पया राजर्षिर्भरत आदाय मृतमातरमित्याश्रमपदमनयत् ॥ ७ ॥

ព្រះរាជឥសីភរតៈដែលអង្គុយនៅលើច្រាំងទន្លេ បានឃើញកូនក្តាន់តូចដ៏គួរឲ្យអាណិត កំពុងអណ្ដែតតាមចរន្តទឹក ដោយគ្មានម្តាយ។ ព្រះអង្គមានមេត្តាករុណាខ្លាំង ដូចមិត្តស្មោះ បានលើកវាចេញពីរលក ហើយនាំទៅកាន់អាស្រមរបស់ព្រះអង្គ។

Verse 8

तस्य ह वा एणकुणक उच्चैरेतस्मिन् कृतनिजाभिमानस्याहरहस्तत्पोषणपालनलालनप्रीणनानुध्यानेनात्मनियमा: सहयमा: पुरुषपरिचर्यादय एकैकश: कतिपयेनाहर्गणेन वियुज्यमाना: किल सर्व एवोदवसन् ॥ ८ ॥

បន្តិចម្តងៗ មហារាជ ភរត បានក្លាយជាមនុស្សស្រឡាញ់ខ្លាំងចំពោះកូនក្តាន់នោះ។ ព្រះองค์ផ្តល់ស្មៅដើម្បីចិញ្ចឹម ថែរក្សា ការពារពីខ្លា និងសត្វសាហាវផ្សេងៗ; ពេលវារមាស់ក៏លួងលោមប៉ះពាល់ដោយស្នេហា ហើយខ្លះៗក៏ថើបដោយមេត្តា។ ដោយសារតែការចងចិត្តក្នុងការចិញ្ចឹមក្តាន់ ព្រះองค์ភ្លេចវិន័យយម-និយម និងការគោរពបូជាព្រះបុគ្គលភាពអធិទេវ; មិនយូរប៉ុន្មានក៏ភ្លេចការរីកចម្រើនវិញ្ញាណទាំងមូល។

Verse 9

अहो बतायं हरिणकुणक: कृपण ईश्वररथचरणपरिभ्रमणरयेण स्वगणसुहृद् बन्धुभ्य: परिवर्जित: शरणं च मोपसादितो मामेव मातापितरौ भ्रातृज्ञातीन् यौथिकांश्चैवोपेयाय नान्यं कञ्चन वेद मय्यतिविस्रब्धश्चात एव मया मत्परायणस्य पोषणपालनप्रीणनलालनमनसूयुनानुष्ठेयं शरण्योपेक्षादोषविदुषा ॥ ९ ॥

អូហ៍! កូនក្តាន់ដ៏អាណិតនេះ ដោយអំណាចនៃកាលៈ—ដែលជាឧបករណ៍នៃព្រះអធិទេវ—បានបាត់បង់ក្រុម មិត្ត និងញាតិ ហើយមកសុំជ្រកកោនខ្ញុំ។ វាគិតថាខ្ញុំជាម្តាយឪពុក បងប្អូន និងសាច់ញាតិ; វាទុកចិត្តលើខ្ញុំយ៉ាងខ្លាំង ហើយមិនស្គាល់អ្នកណាផ្សេងទេ។ ដូច្នេះដោយគ្មានការច嫉 ខ្ញុំត្រូវបំប៉ន ការពារ ធ្វើឲ្យរីករាយ និងលាលនវា; ការមើលរំលងអ្នកដែលសុំជ្រកកោនគឺជាកំហុសធំ។

Verse 10

नूनं ह्यार्या: साधव उपशमशीला: कृपणसुहृद एवंविधार्थे स्वार्थानपि गुरुतरानुपेक्षन्ते ॥ १० ॥

ពិតប្រាកដណាស់ អ្នកអរិយៈ និងសាធុជនមានចិត្តស្ងប់ និងមានមេត្តាចំពោះសត្វមានជីវិតដែលទទួលទុក្ខ។ ដើម្បីការពារអ្នកដែលបានសុំជ្រកកោនបែបនេះ ពួកគេអាចមើលរំលងផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនដែលសំខាន់ណាស់ផងដែរ។

Verse 11

इति कृतानुषङ्ग आसनशयनाटनस्‍नानाशनादिषु सह मृगजहुना स्‍नेहानुबद्धहृदय आसीत् ॥ ११ ॥

ដោយសារតែការចងចិត្តចំពោះកូនក្តាន់ មហារាជ ភរត បានអង្គុយ ដេក ដើរលេង ងូតទឹក ហើយសូម្បីតែបរិភោគអាហារជាមួយវា។ ដូច្នេះ បេះដូងរបស់ព្រះองค์ត្រូវបានចងដោយស្នេហាចំពោះមೃગកូននោះ។

Verse 12

कुशकुसुमसमित्पलाशफलमूलोदकान्याहरिष्यमाणो वृकसालावृकादिभ्यो भयमाशंसमानो यदा सह हरिणकुणकेन वनं समाविशति ॥ १२ ॥

នៅពេលមហារាជ ភរត ចង់ចូលព្រៃដើម្បីប្រមូលស្មៅកុសៈ ផ្កា ឈើសម្រាប់ភ្លើង ស្លឹក ផ្លែ ឫស និងទឹក ព្រះองค์ខ្លាចថា ឆ្កែ ចចក ខ្លា និងសត្វសាហាវផ្សេងៗអាចសម្លាប់កូនក្តាន់។ ដូច្នេះ ពេលចូលព្រៃ ព្រះองค์តែងតែយកកូនក្តាន់ទៅជាមួយ។

Verse 13

पथिषु च मुग्धभावेन तत्र तत्र विषक्तमतिप्रणयभरहृदय: कार्पण्यात्स्कन्धेनोद्वहति एवमुत्सङ्ग उरसि चाधायोपलालयन्मुदं परमामवाप ॥ १३ ॥

នៅតាមផ្លូវ កូនក្តាន់នោះមើលទៅគួរឱ្យស្រឡាញ់ដោយសារអាកប្បកិរិយាក្មេងៗ ធ្វើឱ្យព្រះមហារាជ ភរតៈ ចិត្តជាប់ពាក់ព័ន្ធជាញឹកញាប់។ ដោយបេះដូងពោរពេញដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ និងមេត្តា ព្រះองค์លើកវាលើស្មា ហើយដឹកនាំទៅ។ ពេលខ្លះដាក់លើភ្លៅ ពេលខ្លះពេលដេកដាក់លើទ្រូង លួងលោមប៉ះពាល់វា ហើយទទួលបានសេចក្តីរីករាយដ៏លើសលប់។

Verse 14

क्रियायां निर्वर्त्यमानायामन्तरालेऽप्युत्थायोत्थाय यदैनमभिचक्षीत तर्हि वाव स वर्षपति: प्रकृतिस्थेन मनसा तस्मा आशिष आशास्ते स्वस्ति स्ताद्वत्स ते सर्वत इति ॥ १४ ॥

នៅពេលព្រះមហារាជ ភរតៈ កំពុងបូជាព្រះអម្ចាស់ ឬកំពុងធ្វើពិធីកិច្ចណាមួយ ទោះបីការងារមិនទាន់បញ្ចប់ក៏ដោយ ព្រះองค์នៅតែឈរឡើងម្តងហើយម្តងទៀត ដើម្បីមើលថាកូនក្តាន់នៅទីណា។ ពេលឃើញវាសុខស្រួល និងមានសុវត្ថិភាព ចិត្តព្រះองค์ក៏ស្ងប់សុខ ហើយប្រទានពរ​ថា «វត្សា សូមសុភមង្គលមានដល់អ្នកគ្រប់ទិសទាំងអស់»។

Verse 15

अन्यदा भृशमुद्विग्नमना नष्टद्रविण इव कृपण: सकरुणमतितर्षेण हरिणकुणक विरहविह्वलहृदयसन्तापस्तमेवानुशोचन् किल कश्मलं महदभिरम्भित इति होवाच ॥ १५ ॥

ពេលខ្លះ ព្រះបរតមហារាជ មិនឃើញកូនក្តាន់ទេ ចិត្តព្រះองค์ក៏កក់ក្តៅកង្វល់យ៉ាងខ្លាំង។ ព្រះองค์ដូចជាមនុស្សកំណាញ់ដែលបានទ្រព្យហើយបាត់បង់វិញ ទើបសោកស្តាយខ្លាំង។ ដោយការបែកចេញពីកូនក្តាន់ បេះដូងព្រះองค์ដុតឆេះ; ពោរពេញដោយមេត្តា និងការចង់ឃើញយ៉ាងខ្លាំង ព្រះองค์យំសោក ហើយត្រូវមោហៈគ្របដណ្តប់ ទើបនិយាយដូច្នេះ។

Verse 16

अपि बत स वै कृपण एणबालको मृतहरिणीसुतोऽहो ममानार्यस्य शठकिरातमतेरकृतसुकृतस्य कृतविस्रम्भ आत्मप्रत्ययेन तदविगणयन् सुजन इवागमिष्यति ॥ १६ ॥

«អូហ៍! កូនក្តាន់ដ៏គួរអាណិតនោះ—ម្តាយវាបានស្លាប់ហើយ។ ហើយអូហ៍! ខ្ញុំជាមនុស្សអនារ្យប៉ុនណា; ចិត្តខ្ញុំដូចអ្នកប្រមាញ់ក្បត់កល ពោរពេញដោយការលួចលាក់ និងភាពសាហាវ គ្មានសុគតិ។ ទោះយ៉ាងណា វាបានទុកចិត្តលើខ្ញុំ។ តើវានឹងត្រឡប់មកវិញ ដូចមនុស្សល្អដែលមិនរាប់កំហុសមិត្តក្បត់កល ហើយទុកចិត្តលើគាត់វិញដែរឬ?»

Verse 17

अपि क्षेमेणास्मिन्नाश्रमोपवने शष्पाणि चरन्तं देवगुप्तं द्रक्ष्यामि ॥ १७ ॥

«អូហ៍! តើខ្ញុំនឹងបានឃើញវាម្តងទៀតដោយសុវត្ថិភាព ក្នុងសួនអាស្រាមនេះឬ—ស្ថិតក្រោមការការពាររបស់ព្រះអម្ចាស់ មិនខ្លាចខ្លាឬសត្វផ្សេងៗ ហើយដើរញ៉ាំស្មៅទន់ៗ?»

Verse 18

अपि च न वृक: सालावृकोऽन्यतमो वा नैकचर एकचरो वा भक्षयति ॥ १८ ॥

ខ្ញុំមិនដឹងទេ; ប្រហែលកូនក្តាន់នោះត្រូវចចក ឬឆ្កែ ឬហ្វូងជ្រូកព្រៃ ឬខ្លាដែលដើរតែម្នាក់ឯងស៊ីទៅហើយ។

Verse 19

निम्‍लोचति ह भगवान् सकलजगत्क्षेमोदयस्त्रय्यात्माद्यापि मम न मृगवधून्यास आगच्छति ॥ १९ ॥

អាណិតអើយ! ព្រះអាទិត្យ—មូលហេតុនៃសុខសាន្ត និងការរីកចម្រើនរបស់លោកទាំងមូល ជារូបនៃព្រះវេទ—កំពុងលិច; តែក្តាន់ញីកម្សត់ដែលទុកចិត្តលើខ្ញុំក្រោយម្តាយវាស្លាប់ មិនទាន់ត្រឡប់មកទេ។

Verse 20

अपिस्विदकृतसुकृतमागत्य मां सुखयिष्यति हरिणराजकुमारो विविधरुचिरदर्शनीयनिजमृगदारकविनोदैरसन्तोषं स्वानामपनुदन् ॥ २० ॥

តើកូនក្តាន់ដូចព្រះរាជកុមារនោះនឹងត្រឡប់មកធ្វើឲ្យខ្ញុំសុខចិត្តទេ? ពេលណាវានឹងបង្ហាញល្បែង និងអាកប្បកិរិយាដ៏ស្រស់ស្អាតគួរឲ្យរីករាយ ដើម្បីបន្ធូរចិត្តរបួសរបស់ខ្ញុំ? ប្រាកដណាស់បុណ្យខ្ញុំតិច; បើមិនដូច្នោះ វានឹងមកហើយ។

Verse 21

क्ष्वेलिकायां मां मृषासमाधिनाऽऽमीलितदृशं प्रेमसंरम्भेण चकितचकित आगत्य पृषदपरुषविषाणाग्रेण लुठति ॥ २१ ॥

អាណិតអើយ! ពេលលេង កូនក្តាន់នោះឃើញខ្ញុំធ្វើជាសមាធិភ្លែងៗបិទភ្នែក ក៏ដោយកំហឹងកើតពីសេចក្តីស្រឡាញ់ វាចូលមកជិតដោយភ្ញាក់ផ្អើល ហើយប៉ះខ្ញុំដោយចុងស្នែងទន់ដូចតំណក់ទឹក ដោយភ័យៗ។

Verse 22

आसादितहविषि बर्हिषि दूषिते मयोपालब्धो भीतभीत: सपद्युपरतरास ऋषिकुमारवदवहितकरणकलाप आस्ते ॥ २२ ॥

ពេលខ្ញុំដាក់គ្រឿងបូជាយញ្ញលើស្មៅកុសៈ កូនក្តាន់លេងៗយកធ្មេញប៉ះស្មៅធ្វើឲ្យវាមិនបរិសុទ្ធ។ ពេលខ្ញុំរុញហើយស្តី វាភ័យភ្លាមៗ ហើយអង្គុយស្ងៀមដូចកូនឥសី សម្រួលអារម្មណ៍ និងឈប់លេង។

Verse 23

किं वा अरे आचरितं तपस्तपस्विन्यानया यदियमवनि: सविनयकृष्णसारतनयतनुतरसुभगशिवतमाखरखुरपदपङ्क्तिभिर्द्रविणविधुरातुरस्य कृपणस्य मम द्रविणपदवीं सूचयन्त्यात्मानं च सर्वत: कृतकौतुकं द्विजानां स्वर्गापवर्गकामानां देवयजनं करोति ॥ २३ ॥

បន្ទាប់ពីនិយាយដូចមនុស្សឆ្កួតបែបនេះ ព្រះមហារាជ ភរត បានក្រោកឡើងហើយចេញទៅខាងក្រៅ។ ពេលឃើញស្នាមជើងក្តាន់លើដី គាត់សរសើរដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ថា៖ «ឱ ភរត អភ័ព្វ! តបៈរបស់ខ្ញុំតិចតួចណាស់ បើប្រៀបនឹងតបៈដ៏ខ្លាំងរបស់ផែនដីនេះ។ ដោយសារផែនដីបានអនុវត្តតបៈយ៉ាងតឹងរឹង ទើបស្នាមក្រចកតូចៗ ស្រស់ស្អាត មង្គលបំផុត និងទន់ភ្លន់ របស់កូនក្តាន់ក្រឹṣṇasāra ត្រូវបានបោះពុម្ពលើផ្ទៃដី។ ស្នាមជើងជាជួរនេះបង្ហាញដល់ខ្ញុំ—អ្នកក្រីក្រ ព្រោះបាត់បង់ក្តាន់—អំពីផ្លូវដែលវាបានឆ្លងកាត់ព្រៃ និងវិធីយក ‘ទ្រព្យ’ ដែលបាត់បង់មកវិញ។ ដោយស្នាមទាំងនេះ ផែនដីនេះក៏ក្លាយជាកន្លែងសមស្របសម្រាប់ព្រះព្រាហ្មណ៍ដែលប្រាថ្នាសួគ៌ ឬមោក្ខៈ ដើម្បីធ្វើយជ្ញាបូជាទេវតា។»

Verse 24

अपिस्विदसौ भगवानुडुपतिरेनं मृगपतिभयान्मृतमातरं मृगबालकं स्वाश्रमपरिभ्रष्टमनुकम्पया कृपणजनवत्सल: परिपाति ॥ २४ ॥

តើព្រះអុឌុបតិ—ព្រះច័ន្ទ—អ្នកស្រឡាញ់មនុស្សក្រីក្រ បានដឹងថាកូនក្តាន់របស់ខ្ញុំបានភ្លាត់ពីអាស្រាម និងក្លាយជាកំព្រាម្តាយដោយភ័យសត្វសិង្ហ ហើយដោយមេត្តាករុណា បានផ្តល់ជម្រកនៅជិតខ្លួន ដើម្បីការពារវាដែរឬទេ?

Verse 25

किं वाऽऽत्मजविश्लेषज्वरदवदहनशिखाभिरुपतप्यमानहृदयस्थलनलिनीकं मामुपसृतमृगीतनयं शिशिरशान्तानुरागगुणितनिजवदनसलिलामृतमयगभस्तिभि: स्वधयतीति च ॥ २५ ॥

ឬក៏ ពេលឃើញផ្កាឈូកនៃចិត្តខ្ញុំកំពុងឆេះដោយភ្លើងព្រៃជារូបនៃក្តៅខ្លួនពីការបែកចេញ—ដូចបែកពីកូនខ្លួនឯង—ព្រះច័ន្ទកំពុងស្រោចខ្ញុំដោយពន្លឺត្រជាក់របស់ខ្លួន ដូចអម្រឹតនៃទឹកពីមុខ ដូចមិត្តស្រោចទឹកលើមិត្តដែលក្តៅខ្លួនខ្លាំង ដើម្បីឲ្យខ្ញុំបានសុខសាន្ត?

Verse 26

एवमघटमानमनोरथाकुलहृदयो मृगदारकाभासेन स्वारब्धकर्मणा योगारम्भणतो विभ्रंशित: स योगतापसो भगवदाराधनलक्षणाच्च कथमितरथा जात्यन्तर एणकुणक आसङ्ग: साक्षान्नि:श्रेयसप्रतिपक्षतया प्राक्परित्यक्तदुस्त्यजहृदयाभिजातस्य तस्यैवमन्तरायविहत योगारम्भणस्य राजर्षेर्भरतस्य तावन्मृगार्भकपोषणपालनप्रीणनलालनानुषङ्गेणाविगणयत आत्मानमहिरिवाखुबिलं दुरतिक्रम: काल: करालरभस आपद्यत ॥ २६ ॥

ស្រីសុកទេវៈបាននិយាយថា៖ ព្រះរាជា​អើយ! ដោយរបៀបនេះ ចិត្តរបស់ភរតត្រូវបានរំខានដោយបំណងប្រាថ្នាដែលមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន ដែលបង្ហាញជារូបកូនក្តាន់។ ដោយផលនៃកម្មពីអតីតកាល គាត់បានធ្លាក់ចេញពីយោគសាធនា តបៈ និងលក្ខណៈនៃការគោរពបូជាព្រះបគវាន។ ប្រសិនបើមិនមែនដោយកម្មនោះទេ តើអ្នកដែលបានបោះបង់សង្គមកូន និងគ្រួសារ ដោយចាត់ទុកថាជាឧបសគ្គលើផ្លូវនៃនិះශ්រេយស នឹងអាចជាប់ចិត្តលើកូនក្តាន់នៃជាតិផ្សេងបានដូចម្តេច? ក្រោមអំណាចកម្ម គាត់លង់លៀមក្នុងការចិញ្ចឹម ថែរក្សា ធ្វើឲ្យរីករាយ និងលួងលោមកូនក្តាន់ ដល់ថ្នាក់មិនគិតពីប្រយោជន៍វិញ្ញាណរបស់ខ្លួន។ បន្ទាប់មក តាមកាលៈទេសៈ មរណភាពដែលមិនអាចឆ្លងកាត់បាន—ដូចពស់ពិសចូលរន្ធកណ្តុរ—បានមកឈរនៅមុខគាត់ដោយល្បឿនគួរឱ្យភ័យខ្លាច។

Verse 27

तदानीमपि पार्श्ववर्तिनमात्मजमिवानुशोचन्तमभिवीक्षमाणो मृग एवाभिनिवेशितमना विसृज्य लोकमिमं सह मृगेण कलेवरं मृतमनु न मृतजन्मानुस्मृतिरितरवन्मृगशरीरमवाप ॥ २७ ॥

នៅពេលជិតស្លាប់ ព្រះរាជាបានឃើញក្តាន់អង្គុយនៅជិតខ្លួន ដូចជាកូនប្រុសរបស់ខ្លួន ហើយកំពុងយំសោកចំពោះមរណភាពរបស់គាត់។ ចិត្តរបស់ព្រះរាជាបានជាប់លាប់ក្នុងរាងកាយក្តាន់ ដូច្នេះ—ដូចអ្នកដែលខ្វះស្មារតីក្រឹṣṇa—គាត់បានចាកចេញពីលោកនេះ ពីក្តាន់នោះ និងពីរាងកាយរបស់ខ្លួន ហើយបន្ទាប់ពីស្លាប់បានទទួលរាងកាយក្តាន់។ ទោះយ៉ាងណា មានអត្ថប្រយោជន៍មួយ៖ ទោះបាត់បង់រាងកាយមនុស្ស និងបានរាងកាយក្តាន់ ក៏គាត់មិនភ្លេចព្រឹត្តិការណ៍នៃជីវិតមុនទេ។

Verse 28

तत्रापि ह वा आत्मनो मृगत्वकारणं भगवदाराधनसमीहानुभावेनानुस्मृत्य भृशमनुतप्यमान आह ॥ २८ ॥

ទោះបីស្ថិតក្នុងរាងកាយក្តាន់ក៏ដោយ ព្រះបរតមហារាជ ដោយអานุភាពនៃភក្តិ និងការអារាធនាព្រះភគវានយ៉ាងរឹងមាំក្នុងជាតិមុន បានយល់ហេតុនៃការកើតជារូបនោះ។ រំលឹកជាតិមុន និងបច្ចុប្បន្ន ទ្រង់សោកស្តាយជានិច្ច ហើយមានព្រះបន្ទូលដូច្នេះ។

Verse 29

अहो कष्टं भ्रष्टोऽहमात्मवतामनुपथाद्यद्विमुक्तसमस्तसङ्गस्य विविक्तपुण्यारण्यशरणस्यात्मवत आत्मनि सर्वेषामात्मनां भगवति वासुदेवे तदनुश्रवणमननसङ्कीर्तनाराधनानुस्मरणाभियोगेनाशून्यसकलयामेन कालेन समावेशितं समाहितं कार्त्स्‍न्येन मनस्तत्तु पुनर्ममाबुधस्यारान्मृगसुतमनु परिसुस्राव ॥ २९ ॥

អូហ៍ វេទនាណាស់! ខ្ញុំបានធ្លាក់ចេញពីផ្លូវរបស់អ្នកដឹងអាត្មា។ ខ្ញុំបានលះបង់សម្ព័ន្ធទាំងអស់ ហើយយកព្រៃបរិសុទ្ធដាច់ស្រយាលជាទីពឹង ដោយសមធម៌ខ្ញុំបានលាយចិត្តជានិច្ចក្នុងភក្តិចំពោះវាសុទេវៈ—ស្តាប់ ពិចារណា សូត្រសរសើរ បូជា និងរំលឹក។ ប៉ុន្តែដោយអវិជ្ជារបស់ខ្ញុំ ចិត្តវិលទៅជាប់ចិត្តលើកូនក្តាន់វិញ; ដូច្នេះខ្ញុំបានទទួលរាងក្តាន់ ហើយធ្លាក់ឆ្ងាយពីការអនុវត្តភក្តិ។

Verse 30

इत्येवं निगूढनिर्वेदो विसृज्य मृगीं मातरं पुनर्भगवत्क्षेत्रमुपशमशीलमुनिगणदयितं शालग्रामं पुलस्त्यपुलहाश्रमं कालञ्जरात्प्रत्याजगाम ॥ ३० ॥

ដូច្នេះ ដោយមាននិរវេទខាងក្នុង និងផ្តាច់ចិត្តពីវត្ថុលោកិយទាំងអស់ គាត់បានទុកម្តាយក្តាន់នៅភ្នំកាលញ្ជរ។ បន្ទាប់មក គាត់បានត្រឡប់ទៅកាន់ទីសក្ការៈរបស់ព្រះភគវាននៅសាលក្រាម និងអាស្រមរបស់ពុលស្ត្យ-ពុលហ។

Verse 31

तस्मिन्नपि कालं प्रतीक्षमाणः सङ्गाच्च भृशमुद्विग्नः । आत्मसहचरः शुष्कपर्णतृणवीरुधा वर्तमानो मृगत्वनिमित्तावसानमेव ॥ गणयन्मृगशरीरं तीर्थोदकक्लिन्नमुत्ससर्ज ॥ ३१ ॥

នៅក្នុងអាស្រមនោះ គាត់រង់ចាំពេលវេលា ហើយប្រុងប្រយ័ត្នខ្លាំងចំពោះសម្ព័ន្ធអាក្រក់។ ដោយមិនបង្ហាញអតីតកាលដល់នរណា គាត់រស់ដោយស្លឹកស្ងួត និងស្មៅ; គាត់មិនមែនឯកោទេ ព្រោះបរមាត្មាជាសហចារ។ ដោយរាប់តែពេលបញ្ចប់នៃភាពជាក្តាន់ គាត់ងូតទឹកនៅទីរមណីយដ្ឋានបរិសុទ្ធនោះ ហើយចុងក្រោយបានលះបង់រាងក្តាន់។