Adhyaya 4
Parīkṣit’s Full Surrender and Śukadeva’s Maṅgalācaraṇa to Kṛṣṇa (Inquiry into Creation, Maintenance, and Dissolution)
បន្តសន្ទនានៅលើគ្រែស្លាប់ សូតពណ៌នាថា ព្រះបារីក្សិត បន្ទាប់ពីស្តាប់ព្រះសុកទេវអំពីការយល់ដឹងខ្លួនឯង បានជ្រាបជ្រួលក្នុងព្រះក្រឹષ્ણយ៉ាងខ្លាំង ហើយបោះបង់ការចងភ្ជាប់នឹងរាងកាយ គ្រួសារ សម្បត្តិរាជ និងសូម្បីតែការប្រកបដោយកម្មតាមត្រីភាគធម្ម–អត្ថ–កាម។ ពីមូលដ្ឋានបរិសុទ្ធនេះ ព្រះអង្គសួរសំណួរដែលជាសំណួររបស់មនុស្សទូទៅ អំពីអចិន្ត្យ-សក្តិរបស់ព្រះភគវាន៖ ព្រះអង្គបង្កើតលោកច្រើនអនេកយ៉ាងដូចម្តេច ប្រើគុណៈ និងអវតារ/អង្គសា-កលា ដើម្បីថែរក្សា និងលាយលះសកលលោកយ៉ាងដូចម្តេច ហើយព្រះតែមួយហាក់ដូចធ្វើសកម្មភាពតែមួយ ព្រមគ្នា ឬជាលំដាប់យ៉ាងដូចម្តេច។ ព្រះសុកទេវ ត្រូវបានស្នើឲ្យពន្យល់អំពីសក្តិបង្កើត ដំបូងរំលឹកហ្រីសីកេស (ម្ចាស់អង្គសញ្ញា) ហើយថ្វាយនមស្ការជាបន្តបន្ទាប់ជាមង្គលាចារ្យ៖ ព្រះក្រឹષ્ણបរិសុទ្ធតាមសកម្មភាពភក្តិ ប្រទានមុក្កសា ផ្តល់អំណាចព្រះប្រាហ្មាជាមួយចំណេះវេទៈ ចូលទៅក្នុងលោកជាពុរុស និងសង្គ្រោះអ្នកទាបបំផុតតាមសមាគមជាមួយអ្នកបរិសុទ្ធ។ ចុងជំពូកបង្ហាញទៅកាន់ប្រភពបរម្បរា៖ ព្រះប្រាហ្មាឆ្លើយព្រះនារ៉ដ តាមអ្វីដែលទទួលដោយផ្ទាល់ពីព្រះអម្ចាស់ ដើម្បីបើកផ្លូវទៅការពន្យល់កោស្មូសវិទ្យាជាប្រព័ន្ធបន្ទាប់។
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच वैयासकेरिति वचस्तत्त्वनिश्चयमात्मन: । उपधार्य मतिं कृष्णे औत्तरेय: सतीं व्यधात् ॥ १ ॥
សូតា ហ្គោស្វាមី បាននិយាយថា៖ មហារាជ បរីក្សិត ព្រះរាជបុត្ររបស់អុត្តរា បន្ទាប់ពីស្តាប់ពាក្យរបស់សុកទេវ បុត្ររបស់វ្យាស ដែលបញ្ជាក់សច្ចៈនៃអាត្មា បានដាក់ចិត្តដោយសេចក្តីស្មោះត្រង់ទៅលើព្រះក្រឹṣṇa។
Verse 2
आत्मजायासुतागारपशुद्रविणबन्धुषु । राज्ये चाविकले नित्यं विरूढां ममतां जहौ ॥ २ ॥
ដោយសារការស្រឡាញ់ភក្តីយ៉ាងពេញចិត្តចំពោះព្រះក្រឹស្ណៈ មហារាជា បរិក្សិត បានបោះបង់មមតាដែលជ្រៅជ្រះចំពោះរាងកាយ ភរិយា កូនៗ ព្រះរាជវាំង សេះដំរី និងសត្វផ្សេងៗ ទ្រព្យសម្បត្តិ មិត្តភក្តិ-ញាតិ និងរាជ្យដែលគ្មានអ្នកជំទាស់។
Verse 3
पप्रच्छ चेममेवार्थं यन्मां पृच्छथ सत्तमा: । कृष्णानुभावश्रवणे श्रद्दधानो महामना: ॥ ३ ॥ संस्थां विज्ञाय संन्यस्य कर्म त्रैवर्गिकं च यत् । वासुदेवे भगवति आत्मभावं दृढं गत: ॥ ४ ॥
ឱ ឥសីដ៏ប្រសើរ! មហារាជា បរិក្សិត ដែលមានចិត្តធំ មានសទ្ធាក្នុងការស្តាប់ព្រះមហិមារបស់ព្រះក្រឹស្ណៈ។ ដោយដឹងថាមរណភាពជិតមកដល់ គាត់បានបោះបង់កិច្ចការដើម្បីផល—ធម៌ អត្ថ និងកាម—ហើយបានដាក់ចិត្តស្នេហាដ៏មាំមួនលើព្រះវាសុទេវៈ ដូច្នេះបានសួរសំណួរដូចដែលអ្នកទាំងឡាយកំពុងសួរខ្ញុំ។
Verse 4
पप्रच्छ चेममेवार्थं यन्मां पृच्छथ सत्तमा: । कृष्णानुभावश्रवणे श्रद्दधानो महामना: ॥ ३ ॥ संस्थां विज्ञाय संन्यस्य कर्म त्रैवर्गिकं च यत् । वासुदेवे भगवति आत्मभावं दृढं गत: ॥ ४ ॥
ឱ ឥសីដ៏ប្រសើរ! មហារាជា បរិក្សិត ដែលមានចិត្តធំ មានសទ្ធាក្នុងការស្តាប់ព្រះមហិមារបស់ព្រះក្រឹស្ណៈ។ ដោយដឹងថាមរណភាពជិតមកដល់ គាត់បានបោះបង់កិច្ចការដើម្បីផល—ធម៌ អត្ថ និងកាម—ហើយបានដាក់ចិត្តស្នេហាដ៏មាំមួនលើព្រះវាសុទេវៈ ដូច្នេះបានសួរសំណួរដូចដែលអ្នកទាំងឡាយកំពុងសួរខ្ញុំ។
Verse 5
राजोवाच समीचीनं वचो ब्रह्मन् सर्वज्ञस्य तवानघ । तमो विशीर्यते मह्यं हरे: कथयत: कथाम् ॥ ५ ॥
ព្រះរាជាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រាហ្មណ៍ដ៏បរិសុទ្ធ! អ្នកជាសព្វជ្ញា ដូច្នេះពាក្យរបស់អ្នកសមរម្យយ៉ាងពេញលេញសម្រាប់ខ្ញុំ។ ព្រោះអ្នកកំពុងនិទានកថាអំពីព្រះហរិ ពាក្យរបស់អ្នកកំពុងបំបែកភាពងងឹតនៃអវិជ្ជារបស់ខ្ញុំបន្តិចម្តងៗ»។
Verse 6
भूय एव विवित्सामि भगवानात्ममायया । यथेदं सृजते विश्वं दुर्विभाव्यमधीश्वरै: ॥ ६ ॥
ខ្ញុំសូមចង់ដឹងម្ដងទៀតពីអ្នកថា ព្រះភគវាន ដោយអាត្មមាយារបស់ព្រះអង្គ បង្កើតសកលលោកនេះយ៉ាងដូចម្តេច—អ្វីដែលសូម្បីតែទេវតាធំៗក៏ពិបាកនឹងយល់ដែរ។
Verse 7
यथा गोपायति विभुर्यथा संयच्छते पुन: । यां यां शक्तिमुपाश्रित्य पुरुशक्ति: पर: पुमान् । आत्मानं क्रीडयन् क्रीडन् करोति विकरोति च ॥ ७ ॥
ដូចដែលព្រះអម្ចាស់ដ៏មានអំណាចទាំងពួង អាស្រ័យលើសក្តិជាច្រើន រក្សាពិភពលោក ហើយបន្ទាប់មកទ្រង់ប្រមូលត្រឡប់វិញ; ព្រះបុរសអតីតកំពូល ធ្វើសೃષ્ટិ និងការប្រែប្រួល ដូចជាការលេងដ៏បរិសុទ្ធ។
Verse 8
नूनं भगवतो ब्रह्मन् हरेरद्भुतकर्मण: । दुर्विभाव्यमिवाभाति कविभिश्चापि चेष्टितम् ॥ ८ ॥
ឱ ព្រាហ្មណ៍អ្នកប្រាជ្ញ! លីលា និងកិច្ចការអស្ចារ្យរបស់ព្រះភគវាន ហរិ ពិតជាគួរឱ្យអស្ចារ្យ; សូម្បីតែកវី និងបណ្ឌិតធំៗ ក៏មើលទៅដូចជាមិនអាចគិតឲ្យដល់បាន។
Verse 9
यथा गुणांस्तु प्रकृतेर्युगपत् क्रमशोऽपि वा । बिभर्ति भूरिशस्त्वेक: कुर्वन् कर्माणि जन्मभि: ॥ ९ ॥
ដូចដែលគុណៈនៃប្រក្រឹតិ អាចត្រូវបានទ្រទ្រង់ដោយអង្គតែមួយ ទាំងពេលតែមួយ ឬតាមលំដាប់ ក្នុងរបៀបជាច្រើន ដូច្នេះដែរ ព្រះភគវានតែមួយ ធ្វើកិច្ចការតាមរយៈការអវតារជាច្រើន ដើម្បីដឹកនាំគុណៈទាំងនោះ។
Verse 10
विचिकित्सितमेतन्मे ब्रवीतु भगवान् यथा । शाब्दे ब्रह्मणि निष्णात: परस्मिंश्च भवान्खलु ॥ १० ॥
សូមព្រះគុណជួយបំភ្លឺសំណួរសង្ស័យទាំងនេះឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ព្រោះលោកជំនាញក្នុងសព្ទ-ព្រហ្មនៃវេដា ហើយក៏បានសម្រេចដឹងច្បាស់នូវសច្ចៈអតីតកំពូលផងដែរ។
Verse 11
सूत उवाच इत्युपामन्त्रितो राज्ञा गुणानुकथने हरे: । हृषीकेशमनुस्मृत्य प्रतिवक्तुं प्रचक्रमे ॥ ११ ॥
សូតៈបាននិយាយថា៖ ពេលព្រះរាជាសូមឲ្យ សុកទេវ គោស្វាមី ពណ៌នាអំពីសក្តិសೃજનរបស់ព្រះភគវាន ហរិ នោះលោកបានរំលឹកដល់ ហ្រឹសីកេសៈ ព្រះក្រឹស្ណា ហើយចាប់ផ្តើមឆ្លើយតបយ៉ាងមានលំដាប់។
Verse 12
श्री शुक उवाच नम: परस्मै पुरुषाय भूयसे सदुद्भवस्थाननिरोधलीलया । गृहीतशक्तित्रितयाय देहिना- मन्तर्भवायानुपलक्ष्यवर्त्मने ॥ १२ ॥
ព្រះសុកទេវៈមានព្រះបន្ទូលថា ខ្ញុំសូមគោរពបូជាចំពោះព្រះបុរសដ៏អធិឧត្តម ដែលសម្រាប់លីឡានៃការបង្កើត ការរក្សា និងការលាយបាត់ នៃលោកវត្ថុ ទ្រង់ទទួលយកអំណាចគុណបី; ទ្រង់ស្ថិតពេញលេញក្នុងរាងកាយសត្វទាំងអស់ ហើយវិថីរបស់ទ្រង់មិនអាចគិតដល់។
Verse 13
भूयो नम: सद्वृजिनच्छिदेऽसता- मसम्भवायाखिलसत्त्वमूर्तये । पुंसां पुन: पारमहंस्य आश्रमे व्यवस्थितानामनुमृग्यदाशुषे ॥ १३ ॥
ខ្ញុំសូមគោរពបូជាម្តងទៀតចំពោះព្រះអម្ចាស់ជារូបនៃសត្តវៈសុទ្ធ ដែលកាត់ផ្តាច់ទុក្ខទោមនស្សរបស់សាធុ-ភក្ត និងបំផ្លាញការរីកចម្រើននៃចិត្តនាស្ទិករបស់អសុរាដែលមិនមានភក្តិ; ហើយចំពោះអ្នកបរិសុទ្ធកម្រិតបរមហಂសៈ ទ្រង់ប្រទានគោលដៅវិញ្ញាណតាមសមរម្យដោយឆាប់រហ័ស។
Verse 14
नमो नमस्तेऽस्त्वृषभाय सात्वतां विदूरकाष्ठाय मुहु: कुयोगिनाम् । निरस्तसाम्यातिशयेन राधसा स्वधामनि ब्रह्मणि रंस्यते नम: ॥ १४ ॥
សូមនមស្ការម្តងហើយម្តងទៀតចំពោះព្រះអម្ចាស់ ជាអធិបតីក្នុងចំណោមសាត្វតៈ។ សម្រាប់កុយោគី ទ្រង់ដូចឈើនៅឆ្ងាយ មិនអាចឈានដល់។ ដោយពន្លឺ និងឥទ្ធិពលអស្ចារ្យរបស់ទ្រង់ គំនិតថាមានអ្នកស្មើគ្នាត្រូវបានបំបាត់; ទ្រង់រីករាយនៅក្នុងស្វធាមរបស់ទ្រង់ ក្នុងព្រះមហាព្រហ្មធាម។
Verse 15
यत्कीर्तनं यत्स्मरणं यदीक्षणं यद्वन्दनं यच्छ्रवणं यदर्हणम् । लोकस्य सद्यो विधुनोति कल्मषं तस्मै सुभद्रश्रवसे नमो नम: ॥ १५ ॥
ខ្ញុំសូមនមស្ការម្តងហើយម្តងទៀតចំពោះព្រះស្រីក្រឹស្ណៈដ៏សុភមង្គល—ដែលការកីរតនៈ ការចងចាំ ការទស្សនា ការសរសើរ ការស្តាប់ និងការបូជាចំពោះទ្រង់ អាចលាងសម្អាតមលិនបាបរបស់មនុស្សបានភ្លាមៗ; សូម្បីតែការស្តាប់អំពីទ្រង់ក៏ជាសុភមង្គល។
Verse 16
विचक्षणा यच्चरणोपसादनात् सङ्गं व्युदस्योभयतोऽन्तरात्मन: । विन्दन्ति हि ब्रह्मगतिं गतक्लमा- स्तस्मै सुभद्रश्रवसे नमो नम: ॥ १६ ॥
ខ្ញុំសូមនមស្ការម្តងហើយម្តងទៀតចំពោះព្រះស្រីក្រឹស្ណៈដ៏សុភមង្គល។ អ្នកមានប្រាជ្ញា ដោយស្រឡាញ់ជ្រកក្រោមព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ទ្រង់ ក៏បោះបង់ការចងភ្ជាប់ទាំងចំពោះជីវិតបច្ចុប្បន្ន និងអនាគត; ដោយគ្មានការលំបាក ពួកគេរីកចម្រើនទៅកាន់ព្រះព្រហ្មគតិ គឺស្ថានភាពវិញ្ញាណ។
Verse 17
तपस्विनो दानपरा यशस्विनो मनस्विनो मन्त्रविद: सुमङ्गला: । क्षेमं न विन्दन्ति विना यदर्पणं तस्मै सुभद्रश्रवसे नमो नम: ॥ १७ ॥
សូម្បីតែអ្នកបួសធម៌ អ្នកធ្វើទាន អ្នកមានកិត្តិយស អ្នកមានប្រាជ្ញា អ្នកចេះមន្ត និងអ្នកនាំមង្គល—បើមិនឧទ្ទិសគុណធម៌ទាំងนั้นទៅក្នុងសេវាព្រះអម្ចាស់ទេ—ក៏មិនបានផលសុខសាន្តឡើយ។ សូមគោរពបូជាព្រះស្រីក្រឹស្ណា ម្តងហើយម្តងទៀត។
Verse 18
किरातहूणान्ध्रपुलिन्दपुल्कशा आभीरशुम्भा यवना: खसादय: । येऽन्ये च पापा यदपाश्रयाश्रया: शुध्यन्ति तस्मै प्रभविष्णवे नम: ॥ १८ ॥
កិរាត ហូណ អន្ធ្រ ពុលិន្ទ ពុល្កស អាភីរ សុម្ភ យវន ខស និងអ្នកមានបាបផ្សេងៗទៀតផង—ពេលយកជម្រកនៅក្រោមអ្នកភក្តិរបស់ព្រះ—ត្រូវបានបរិសុទ្ធដោយអំណាចអធិបតីរបស់ព្រះអង្គ។ សូមគោរពបូជាព្រះប្រភវិෂ್ಣុ។
Verse 19
स एष आत्मात्मवतामधीश्वर- स्त्रयीमयो धर्ममयस्तपोमय: । गतव्यलीकैरजशङ्करादिभि- र्वितर्क्यलिङ्गो भगवान् प्रसीदताम् ॥ १९ ॥
ព្រះអង្គនោះជាព្រះអាត្មាខាងក្នុង និងជាព្រះអម្ចាស់អធិបតីសម្រាប់អ្នកបានដឹងខ្លួន។ ព្រះអង្គជារូបសញ្ញានៃវេទទាំងបី នៃធម៌ និងនៃតបៈ។ ព្រះព្រហ្ម ព្រះសង្ករ និងមហាបុរសដែលគ្មានការបន្លំ សុទ្ធតែគោរពបូជាព្រះអង្គ។ សូមព្រះភគវាននោះពេញព្រះហឫទ័យចំពោះខ្ញុំ។
Verse 20
श्रिय: पतिर्यज्ञपति: प्रजापति- र्धियां पतिर्लोकपतिर्धरापति: । पतिर्गतिश्चान्धकवृष्णिसात्वतां प्रसीदतां मे भगवान् सतां पति: ॥ २० ॥
សូមព្រះភគវាន ស្រីក្រឹស្ណា—អធិបតីនៃអ្នកសុចរិត—ពេញព្រះហឫទ័យចំពោះខ្ញុំ៖ ព្រះអង្គជាព្រះប្តីនៃទេវីស្រីទាំងឡាយ ជាអធិបតីនៃយញ្ញ ជាព្រះប្រជាបតិ ជាម្ចាស់នៃប្រាជ្ញា ជាអធិបតីនៃលោក និងផែនដី ហើយជាជម្រកនិងគោលដៅរបស់វង្សអន្ធក វ្រឹṣṇិ និងសាត្វត (យាទវ).
Verse 21
यदङ्घ्र्यध्यानसमाधिधौतया धियानुपश्यन्ति हि तत्त्वमात्मन: । वदन्ति चैतत् कवयो यथारुचं स मे मुकुन्दो भगवान् प्रसीदताम् ॥ २१ ॥
ដោយសមាធិដែលបានលាងសម្អាតបញ្ញា តាមរយៈការធ្វើសមាធិលើព្រះបាទដូចផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ អ្នកភក្តិបានឃើញសច្ចៈនៃអាត្មា។ តែកវី និងអ្នកតក្កវិជ្ជា និយាយអំពីព្រះអង្គតាមចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់ខ្លួន។ សូមព្រះមុកុន្ទ អ្នកប្រទានមោក្សៈ ពេញព្រះហឫទ័យចំពោះខ្ញុំ។
Verse 22
प्रचोदिता येन पुरा सरस्वती वितन्वताजस्य सतीं स्मृतिं हृदि । स्वलक्षणा प्रादुरभूत् किलास्यत: स मे ऋषीणामृषभ: प्रसीदताम् ॥ २२ ॥
សូមព្រះអម្ចាស់ ដែលនៅដើមកំណើតសកលបានជំរុញព្រះសរស្វតី ឲ្យពង្រីកស្មារតីបរិសុទ្ធ និងចំណេះដឹងរបស់ព្រះព្រហ្មនៅក្នុងបេះដូង ហើយដែលហាក់ដូចជាបានបង្ហាញខ្លួនចេញពីមាត់ព្រះព្រហ្ម សូមព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យចំពោះខ្ញុំ។
Verse 23
भूतैर्महद्भिर्य इमा: पुरो विभु- र्निर्माय शेते यदमूषु पूरुष: । भुङ्क्ते गुणान् षोडश षोडशात्मक: सोऽलङ्कृषीष्ट भगवान् वचांसि मे ॥ २३ ॥
សូមព្រះភគវានដ៏អស្ចារ្យ ដែលបានបង្កើតរូបកាយពីមហាភូត ហើយស្ថិតសម្រាកនៅក្នុងសកលលោក និងក្នុងអវតារពុរុសៈធ្វើឲ្យជីវៈស្ថិតក្រោមការបែងចែកដប់ប្រាំមួយនៃគុណៈ សូមព្រះអង្គតុបតែងពាក្យរបស់ខ្ញុំ។
Verse 24
नमस्तस्मै भगवते वासुदेवाय वेधसे । पपुर्ज्ञानमयं सौम्या यन्मुखाम्बुरुहासवम् ॥ २४ ॥
ខ្ញុំសូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះឥសី វ្យាសទេវ (Vyāsadeva) អវតាររបស់វាសុទេវ ដែលបានរៀបចំគម្ពីរវេដ។ ឱ សុភាពរាបសារ អ្នកបម្រើបរិសុទ្ធទទួលទានទឹកអម្រឹតនៃចំណេះដឹងទេវីយ៍ដែលធ្លាក់ចេញពីមាត់ដូចផ្កាឈូករបស់ព្រះអម្ចាស់។
Verse 25
एतदेवात्मभू राजन् नारदाय विपृच्छते । वेदगर्भोऽभ्यधात् साक्षाद् यदाह हरिरात्मन: ॥ २५ ॥
ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ពេលនារ៉ដាសួរ ព្រះព្រហ្មាអាត្មភូ ដែលជាវេទគರ್ಭតាំងពីកំណើត បានប្រាប់យ៉ាងត្រឹមត្រូវតាមដែលព្រះហរិបានមានព្រះបន្ទូលដោយផ្ទាល់ទៅកាន់ព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គ។
Frequently Asked Questions
Parīkṣit renounces fruitive motivation (karma-miśra aims) because death is imminent and because attraction to Kṛṣṇa has matured into niṣkāma-bhakti. His questions are not curiosity for control or prestige; they are bhakti-driven inquiry (paripraśna) meant to fix consciousness on Bhagavān. In the Bhāgavata, cosmology becomes a meditation-object: by hearing how everything depends on Kṛṣṇa’s śakti, the listener’s attachment to temporary designations dissolves.
Bhagavān is advaya (non-dual) in essence, yet manifests variegated expansions through His internal and external energies. The guṇas belong to prakṛti (material nature), while the Lord remains transcendental; He can preside over the guṇas via puruṣa expansions without becoming conditioned. Thus, the One may appear to act alone, simultaneously in multiple forms, or sequentially—without compromising unity—because all forms are expressions of the same supreme reality and will.
They denote groups traditionally viewed as mleccha or outside orthodox Vedic culture. The Bhāgavata’s theological point is universal eligibility: even those habituated to pāpa (sin) can be purified by taking shelter of the Lord’s devotees (bhakta-āśraya). Deliverance is attributed to the Lord’s supreme power operating through sādhus, emphasizing sadhu-saṅga as a decisive means of purification.
This functions as maṅgalācaraṇa (auspicious invocation) and a hermeneutic key: the subject of creation must be approached through devotion and humility, not mere speculation. The prayers also summarize core doctrines—Kṛṣṇa as liberator, indwelling Supersoul, source of Brahmā’s knowledge, and puruṣa entering the cosmos—thereby framing the forthcoming cosmology as bhakti-siddhānta rather than impersonal physics.