Adhyaya 83
Draupadī Meets Kṛṣṇa’s Queens — Narratives of the Lord’s Marriages and the Queens’ Bhakti
បន្ទាប់ពីព្រះក្រឹṣṇa បង្ហាញសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលជាមួយកោពីនីវ្រាជា រឿងរ៉ាវប្តូរទៅកាន់ពិភពកុរុ–បាណ្ឌវៈ៖ ព្រះអង្គជួបយុធិષ્ઠិរ និងញាតិមិត្ត ដែលសរសើរព្រះអង្គថាជាអ្នកដកបំបាត់ទុក្ខវេទនាផ្លូវលោក និងជាអ្នកការពារវេដៈដោយយោគមាយា។ ខាងស្ត្រីនៃវង្សអន្ធក និងកោរវៈប្រមូលផ្តុំគ្នា ដ្រោបទីសុំឲ្យមហារនីសំខាន់ៗរបស់ព្រះក្រឹṣṇa ប្រាប់របៀបដែលអច្យុតៈ—ទោះបង្ហាញជាមនុស្ស—បានរៀបការជាមួយពួកនាង។ រុកមិណីរំលឹកការលួចយកនាងពីពិធីស៊ីសុបាល; សត្យភាមា និងជាំបវតីនិយាយអំពីស្យាមន្តក និងជាំបវានចុះចាញ់; កាលិនទីពិពណ៌នាតបស្យាដែលបានរង្វាន់ជាពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍; មិត្រវិនដា និងសត្យា និយាយពីការប្រកួតស្វយំវរ (រួមទាំងគោប្រាំពីរ); ភទ្រា និយាយពីអាពាហ៍ពិពាហ៍ដែលគ្រួសារផ្តល់; លក្ស្មណា ប្រាប់លម្អិតពីស្វយំវរបាញ់គោលត្រី និងការការពារយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ព្រះក្រឹṣṇa ពេលចេញទៅទ្វារកា។ រោហិណីនិយាយជំនួសមហារនីជាច្រើនដែលត្រូវបានសង្គ្រោះពីគុកភោមាសុរៈ ហើយបញ្ចប់ដោយបំណងរួម៖ មិនមែនអំណាច ឬសិទ្ធិទេ តែធូលីពីព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះក្រឹṣṇa—ជាសេចក្តីសន្និដ្ឋានរសៈភក្តិ។
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच तथानुगृह्य भगवान् गोपीनां स गुरुर्गति: । युधिष्ठिरमथापृच्छत् सर्वांश्च सुहृदोऽव्ययम् ॥ १ ॥
ព្រះសុកទេវៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ ដូច្នេះ ព្រះក្រឹស្ណា ដែលជាគ្រូវិញ្ញាណ និងជាគោលដៅជីវិតរបស់នាងគោពី បានប្រទានព្រះមេត្តា។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានជួបព្រះយុធិស្ឋិរ និងសាច់ញាតិទាំងអស់ ហើយសួរពីសុខទុក្ខរបស់ពួកគេ។
Verse 2
त एवं लोकनाथेन परिपृष्टा: सुसत्कृता: । प्रत्यूचुर्हृष्टमनसस्तत्पादेक्षाहतांहस: ॥ २ ॥
ដោយមានកិត្តិយសយ៉ាងខ្លាំង ព្រះយុធិស្ឋិរ និងអ្នកដទៃៗ ដែលបានសាបសូន្យបាបកម្មដោយបានឃើញព្រះបាទរបស់ព្រះអម្ចាស់នៃលោកទាំងមូល បានឆ្លើយតបសំណួររបស់ព្រះអង្គដោយចិត្តរីករាយ។
Verse 3
कुतोऽशिवं त्वच्चरणाम्बुजासवं महन्मनस्तो मुखनि:सृतं क्वचित् । पिबन्ति ये कर्णपुटैरलं प्रभो देहंभृतां देहकृदस्मृतिच्छिदम् ॥ ३ ॥
[សាច់ញាតិរបស់ព្រះក្រឹស្ណាបានទូល:] ឱព្រះអម្ចាស់! តើអមង្គលអាចកើតមានដល់អ្នកដែលបានផឹកអម្រឹតពីព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ សូម្បីតែម្តងបានដូចម្តេច? អម្រឹតនោះហូរចេញពីចិត្តនៃភក្តាធំៗ តាមមាត់របស់ពួកគេ ហើយចាក់ចូលក្នុងពែងគឺត្រចៀករបស់អ្នកស្តាប់។ វាកាត់ផ្តាច់ការភ្លេចភ្លាំងរបស់អ្នកមានកាយ ចំពោះអ្នកបង្កើតកាយរបស់ខ្លួន។
Verse 4
हि त्वात्मधामविधुतात्मकृतत्र्यवस्था- मानन्दसम्प्लवमखण्डमकुण्ठबोधम् । कालोपसृष्टनिगमावन आत्तयोग- मायाकृतिं परमहंसगतिं नता: स्म ॥ ४ ॥
ពន្លឺនៃរូបស្វរូបផ្ទាល់របស់ព្រះអង្គ បំបាត់ស្ថានភាពបីយ៉ាងនៃចិត្តវត្ថុ ហើយដោយព្រះគុណ យើងលង់ចូលក្នុងសមុទ្រសុខអានន្ទដ៏អខណ្ឌ។ ព្រះជ្ញានរបស់ព្រះអង្គ មិនអាចបំបែក និងគ្មានព្រំដែន។ ដើម្បីការពារព្រះវេទដែលត្រូវកាលវេលាគំរាមកំហែង ព្រះអង្គបានទទួលរូបមនុស្សដោយអំណាចយោគមាយា។ យើងសូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះអង្គ ជាគោលដៅចុងក្រោយនៃព្រះសន្តបរិសុទ្ធ (បរមហংস)។
Verse 5
श्रीऋषिरुवाच इत्युत्तम:श्लोकशिखामणिं जने- ष्वभिष्टुवत्स्वन्धककौरवस्त्रिय: । समेत्य गोविन्दकथा मिथोऽगृणं- स्त्रिलोकगीता: शृणु वर्णयामि ते ॥ ५ ॥
ព្រះឥសីបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ខណៈដែលយុធិស្ឋិរ និងអ្នកដទៃកំពុងសរសើរព្រះក្រឹស្ណា អ្នកជាគ្រឿងអលង្ការកំពូលនៃអ្នកដែលត្រូវសរសើរដោយសុភមង្គល នារីនៃវង្សអន្ធក និងកૌរវ បានមកជួបគ្នា ហើយចាប់ផ្តើមពិភាក្សាគ្នាអំពីកថា-គោវិន្ទ ដែលត្រូវច្រៀងសរសើរទូទាំងបីលោក។ សូមស្តាប់ ខ្ញុំនឹងរៀបរាប់ជូន។
Verse 6
श्रीद्रौपद्युवाच हे वैदर्भ्यच्युतो भद्रे हे जाम्बवति कौशले । हे सत्यभामे कालिन्दि शैब्ये रोहिणि लक्ष्मणे ॥ ६ ॥ हे कृष्णपत्न्य एतन्नो ब्रूते वो भगवान् स्वयम् । उपयेमे यथा लोकमनुकुर्वन् स्वमायया ॥ ७ ॥
ព្រះនាងដ្រោបទីបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ វៃទර්ភី ឱ ភទ្រា ឱ ជាំបវតី ឱ កೌសលា; ឱ សત્યភាមា ឱ កាលិន្ទី; ឱ ឝៃប្យា ឱ រោហិណី ឱ លក្ខ្មណា និងភរិយាផ្សេងៗរបស់ព្រះក្រឹស្ណា! សូមប្រាប់យើងថា ព្រះអច្យុតៈ ដោយអំណាចយោគមាយា បានអនុគមន៍តាមទំនៀមលោក ហើយបានរៀបការជាមួយអ្នករាល់គ្នាម្នាក់ៗដូចម្តេច។
Verse 7
श्रीद्रौपद्युवाच हे वैदर्भ्यच्युतो भद्रे हे जाम्बवति कौशले । हे सत्यभामे कालिन्दि शैब्ये रोहिणि लक्ष्मणे ॥ ६ ॥ हे कृष्णपत्न्य एतन्नो ब्रूते वो भगवान् स्वयम् । उपयेमे यथा लोकमनुकुर्वन् स्वमायया ॥ ७ ॥
ព្រះនាងដ្រោបទីបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ វៃទර්ភី ឱ ភទ្រា ឱ ជាំបវតី ឱ កೌសលា; ឱ សత్యភាមា ឱ កាលិន្ទី; ឱ ឝៃប្យា ឱ រោហិណី ឱ លក្ខ្មណា និងភរិយាផ្សេងៗរបស់ព្រះក្រឹស្ណា! សូមប្រាប់យើងថា ព្រះអច្យុតៈ ដោយអំណាចយោគមាយា បានអនុគមន៍តាមទំនៀមលោក ហើយបានរៀបការជាមួយអ្នករាល់គ្នាម្នាក់ៗដូចម្តេច។
Verse 8
श्रीरुक्मिण्युवाच चैद्याय मार्पयितुमुद्यतकार्मुकेषु राजस्वजेयभटशेखरिताङ्घ्रिरेणु: । निन्ये मृगेन्द्र इव भागमजावियूथात् तच्छ्रीनिकेतचरणोऽस्तु ममार्चनाय ॥ ८ ॥
ព្រះនាងរុក្មិណីបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ នៅពេលស្តេចទាំងអស់កាន់ធ្នូត្រៀមខ្លួន ដើម្បីឲ្យខ្ញុំត្រូវបានប្រគល់ទៅឲ្យចៃទ្យ (សិសុបាល) ព្រះអង្គដែលធូលីពីព្រះបាទរបស់ព្រះអង្គ តែងតែតុបតែងក្បាលអ្នកយុទ្ធជនមិនអាចឈ្នះបាន បាននាំខ្ញុំចេញពីកណ្ដាលពួកគេ ដូចសត្វសിംហាដកយកចំណែករបស់ខ្លួនពីហ្វូងពពែ និងចៀម។ សូមឲ្យព្រះបាទនៃព្រះក្រឹស្ណា ជាទីស្ថិតនៃព្រះស្រី (លក្ខ្មី) ជាទីបូជារបស់ខ្ញុំជានិច្ច។
Verse 9
श्रीसत्यभामोवाच यो मे सनाभिवधतप्तहृदा ततेन लिप्ताभिशापमपमार्ष्टुमुपाजहार । जित्वर्क्षराजमथ रत्नमदात् स तेन भीत: पितादिशत मां प्रभवेऽपि दत्ताम् ॥ ९ ॥
ព្រះនាង សត្យភាមា មានព្រះបន្ទូលថា៖ ព្រះបិតារបស់ខ្ញុំ ដែលចិត្តរងទុក្ខដោយការស្លាប់របស់បងប្អូន បានចោទព្រះក្រឹស្ណថាជាអ្នកសម្លាប់។ ដើម្បីលាងស្នាមលើកិត្តិយសរបស់ព្រះអង្គ ព្រះអម្ចាស់បានឈ្នះជាំបវាន រាជានៃខ្លាឃ្មុំ ហើយយកមណី ស្យមន្តក វិញ មកហើយប្រគល់ត្រឡប់ឲ្យព្រះបិតារបស់ខ្ញុំ។ ដោយភ័យចំពោះអំពើលើកលែងនោះ ព្រះបិតាបានប្រគល់ខ្ញុំដល់ព្រះអម្ចាស់ ទោះបីខ្ញុំត្រូវបានសន្យាឲ្យអ្នកដទៃរួចហើយក៏ដោយ។
Verse 10
श्रीजाम्बवत्युवाच प्राज्ञाय देहकृदमुं निजनाथदैवं सीतापतिं त्रिनवहान्यमुनाभ्ययुध्यत् । ज्ञात्वा परीक्षित उपाहरदर्हणं मां पादौ प्रगृह्य मणिनाहममुष्य दासी ॥ १० ॥
ព្រះនាង ជាំបវតី មានព្រះបន្ទូលថា៖ ព្រះបិតារបស់ខ្ញុំ ជាំបវាន មិនបានដឹងថា អ្នកដែលគាត់កំពុងប្រយុទ្ធគឺជាព្រះម្ចាស់ និងទេវតាដែលគាត់គោរពបូជា—ព្រះក្រឹស្ណា ដែលជាស្វាមីនៃព្រះនាង សីតា (រាម) ដែរ។ ដូច្នេះគាត់បានប្រយុទ្ធរយៈពេល ២៧ ថ្ងៃ។ ពេលក្រោយគាត់បានភ្ញាក់ស្មារតី និងស្គាល់ព្រះអង្គ ហើយកាន់ព្រះបាទរបស់ព្រះអម្ចាស់ ដើម្បីប្រគល់ខ្ញុំ និងមណី ស្យមន្តក ជាអំណោយគោរព។ ខ្ញុំគ្រាន់តែជាទាសីរបស់ព្រះអង្គប៉ុណ្ណោះ។
Verse 11
श्रीकालिन्द्युवाच तपश्चरन्तीमाज्ञाय स्वपादस्पर्शनाशया । सख्योपेत्याग्रहीत् पाणिं योऽहं तद्गृहमार्जनी ॥ ११ ॥
ព្រះនាង កាលិន្ទី មានព្រះបន្ទូលថា៖ ព្រះអម្ចាស់បានជ្រាបថា ខ្ញុំកំពុងធ្វើតបស្យាខ្លាំង ដោយសង្ឃឹមថា មួយថ្ងៃនឹងបានប៉ះព្រះបាទដូចផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ។ ដូច្នេះព្រះអង្គបានមកជាមួយមិត្ត ហើយកាន់ដៃខ្ញុំជាពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍។ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំបម្រើនៅក្នុងព្រះរាជវាំងរបស់ព្រះអង្គ ដូចជាអ្នកបោសសម្អាត។
Verse 12
श्रीमित्रविन्दोवाच यो मां स्वयंवर उपेत्य विजित्य भूपान् निन्ये श्वयूथगमिवात्मबलिं द्विपारि: । भ्रातृंश्च मेऽपकुरुत: स्वपुरं श्रियौक- स्तस्यास्तु मेऽनुभवमङ्घ्रयवनेजनत्वम् ॥ १२ ॥
ព្រះនាង មិត្រវិន្ទា មានព្រះបន្ទូលថា៖ នៅពិធីស្វយំវរ របស់ខ្ញុំ ព្រះអង្គបានមកមុខ ហើយឈ្នះស្តេចទាំងឡាយ—រួមទាំងបងប្អូនប្រុសរបស់ខ្ញុំដែលហ៊ានប្រមាថព្រះអង្គ—ហើយនាំខ្ញុំចេញទៅ ដូចសត្វសിംហាដកយកសត្វព្រៃចេញពីកណ្ដាលហ្វូងឆ្កែ។ ព្រះក្រឹស្ណា ជាទីស្នាក់នៃព្រះស្រី (លក្ខ្មី) បាននាំខ្ញុំទៅកាន់រាជធានីរបស់ព្រះអង្គ។ សូមឲ្យខ្ញុំបានបម្រើព្រះអង្គដោយលាងព្រះបាទ ជាតិហើយជាតិទៀត។
Verse 13
श्रीसत्योवाच सप्तोक्षणोऽतिबलवीर्यसुतीक्ष्णशृङ्गान् पित्रा कृतान् क्षितिपवीर्यपरीक्षणाय । तान् वीरदुर्मदहनस्तरसा निगृह्य क्रीडन् बबन्ध ह यथा शिशवोऽजतोकान् ॥ १३ ॥ य इत्थं वीर्यशुल्कां मां दासीभिश्चतुरङ्गिणीम् । पथि निर्जित्य राजन्यान् निन्ये तद्दास्यमस्तु मे ॥ १४ ॥
ព្រះនាង សត្យា មានព្រះបន្ទូលថា៖ ព្រះបិតារបស់ខ្ញុំបានរៀបចំគោឈ្មោល ៧ ក្បាល ដែលខ្លាំងក្លា មានកម្លាំង និងមានស្នែងមុតស្រួច ដើម្បីសាកល្បងវីរភាពរបស់ស្តេចទាំងឡាយដែលចង់បានដៃខ្ញុំ។ គោទាំងនោះបានបំផ្លាញអំនួតរបស់វីរបុរសជាច្រើន ប៉ុន្តែព្រះក្រឹស្ណាបានបង្ក្រាបវាយ៉ាងងាយ ហើយចងវា ដូចក្មេងៗចងកូនពពែលេង។ ដូច្នេះ ព្រះអង្គបានទទួលខ្ញុំដោយវីរភាពជាតម្លៃ។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបាននាំខ្ញុំទៅជាមួយទាសី និងកងទ័ពចតុរង្គិណី ដោយឈ្នះស្តេចដែលរារាំងតាមផ្លូវ។ សូមឲ្យខ្ញុំបានព្រះគុណក្នុងការបម្រើព្រះអង្គ។
Verse 14
श्रीसत्योवाच सप्तोक्षणोऽतिबलवीर्यसुतीक्ष्णशृङ्गान् पित्रा कृतान् क्षितिपवीर्यपरीक्षणाय । तान् वीरदुर्मदहनस्तरसा निगृह्य क्रीडन् बबन्ध ह यथा शिशवोऽजतोकान् ॥ १३ ॥ य इत्थं वीर्यशुल्कां मां दासीभिश्चतुरङ्गिणीम् । पथि निर्जित्य राजन्यान् निन्ये तद्दास्यमस्तु मे ॥ १४ ॥
ព្រះនាង សត្យា បានមានព្រះបន្ទូលថា—ព្រះបិតារបស់ខ្ញុំបានរៀបចំគោឈ្មោល៧ក្បាល ដែលមានកម្លាំងខ្លាំង និងស្នែងមុតស្រួច ដើម្បីសាកល្បងសមត្ថភាពរបស់ស្តេចៗដែលប្រាថ្នាចង់រៀបការជាមួយខ្ញុំ។ ប៉ុន្តែព្រះស្រីក្រឹស្ណៈ អ្នកបំផ្លាញអហങ്കាររបស់វីរបុរស បានបង្ក្រាបវាដោយងាយ ហើយចងវាដូចកុមារលេងចងកូនពពែ។ ដោយវីរភាពនោះ ព្រះองค์បានទទួលខ្ញុំ ហើយតាមផ្លូវបានឈ្នះស្តេចដែលប្រឆាំង ដឹកខ្ញុំទៅជាមួយនារីបម្រើ និងកងទ័ពចតុរង្គ។ សូមឲ្យខ្ញុំបានសិទ្ធិបម្រើព្រះองค์។
Verse 15
श्रीभद्रोवाच पिता मे मातुलेयाय स्वयमाहूय दत्तवान् । कृष्णे कृष्णाय तच्चित्तामक्षौहिण्या सखीजनै: ॥ १५ ॥ अस्य मे पादसंस्पर्शो भवेज्जन्मनि जन्मनि । कर्मभिर्भ्राम्यमाणाया येन तच्छ्रेय आत्मन: ॥ १६ ॥
ព្រះនាង ភទ្រា បានមានព្រះបន្ទូលថា—ឱ ទ្រោបទី! ព្រះបិតារបស់ខ្ញុំបានអញ្ជើញក្មួយរបស់ព្រះអង្គ គឺព្រះស្រីក្រឹស្ណៈ ដោយស្ម័គ្រចិត្ត ហើយបានប្រគល់ខ្ញុំ—ដែលចិត្តបានឧទ្ទិសដល់ក្រឹស្ណៈរួចហើយ—ឲ្យជាព្រះភរិយារបស់ព្រះองค์។ ព្រះបិតាបានប្រគល់ខ្ញុំដល់ព្រះអម្ចាស់ជាមួយកងទ័ពមួយអក្សៅហិណី និងមិត្តស្រីៗរបស់ខ្ញុំ។ សេចក្តីល្អឥតខ្ចោះរបស់ខ្ញុំគឺ ទោះបីវង្វេងពីជាតិទៅជាតិដោយកម្មក៏ដោយ សូមឲ្យខ្ញុំបានប៉ះពាល់ព្រះបាទដូចផ្កាឈូករបស់ព្រះស្រីក្រឹស្ណៈគ្រប់ជាតិ។
Verse 16
श्रीभद्रोवाच पिता मे मातुलेयाय स्वयमाहूय दत्तवान् । कृष्णे कृष्णाय तच्चित्तामक्षौहिण्या सखीजनै: ॥ १५ ॥ अस्य मे पादसंस्पर्शो भवेज्जन्मनि जन्मनि । कर्मभिर्भ्राम्यमाणाया येन तच्छ्रेय आत्मन: ॥ १६ ॥
ព្រះនាង ភទ្រា បានមានព្រះបន្ទូលថា—ឱ ទ្រោបទី! ព្រះបិតារបស់ខ្ញុំបានអញ្ជើញក្មួយរបស់ព្រះអង្គ គឺព្រះស្រីក្រឹស្ណៈ ដោយស្ម័គ្រចិត្ត ហើយបានប្រគល់ខ្ញុំ—ដែលចិត្តបានឧទ្ទិសដល់ក្រឹស្ណៈរួចហើយ—ឲ្យជាព្រះភរិយារបស់ព្រះองค์។ ព្រះបិតាបានប្រគល់ខ្ញុំដល់ព្រះអម្ចាស់ជាមួយកងទ័ពមួយអក្សៅហិណី និងមិត្តស្រីៗរបស់ខ្ញុំ។ សេចក្តីល្អឥតខ្ចោះរបស់ខ្ញុំគឺ ទោះបីវង្វេងពីជាតិទៅជាតិដោយកម្មក៏ដោយ សូមឲ្យខ្ញុំបានប៉ះពាល់ព្រះបាទដូចផ្កាឈូករបស់ព្រះស្រីក្រឹស្ណៈគ្រប់ជាតិ។
Verse 17
श्रीलक्ष्मणोवाच ममापि राज्ञ्यच्युतजन्मकर्म श्रुत्वा मुहुर्नारदगीतमास ह । चित्तं मुकुन्दे किल पद्महस्तया वृत: सुसम्मृश्य विहाय लोकपान् ॥ १७ ॥
ព្រះនាង លក្ខ្មណា បានមានព្រះបន្ទូលថា—ឱ មហារីនី! ខ្ញុំបានស្តាប់ព្រះនារ៉ទមុនីច្រៀងសរសើរអំពីការអវតារនិងលីឡារបស់អច្យុត ជាញឹកញាប់ ហើយចិត្តខ្ញុំក៏បានភ្ជាប់ទៅកាន់មុកុន្ទ។ ពិតប្រាកដណាស់ សូម្បីតែព្រះនាង បទ្មហស្តា (លក្ខ្មី) ក៏បានពិចារណាយ៉ាងល្អិតល្អន់ បោះបង់ទេវតាអ្នកគ្រប់គ្រងលោកទាំងឡាយ ហើយជ្រើសរើសព្រះองค์ជាស្វាមី។
Verse 18
ज्ञात्वा मम मतं साध्वि पिता दुहितृवत्सल: । बृहत्सेन इति ख्यातस्तत्रोपायमचीकरत् ॥ १८ ॥
ឱ ស្ត្រីបរិសុទ្ធ! ព្រះបិតារបស់ខ្ញុំដែលស្រឡាញ់កូនស្រីយ៉ាងខ្លាំង—ល្បីឈ្មោះថា ព្រហត្សេន (Bṛhatsena)—ពេលបានដឹងចិត្តខ្ញុំហើយ ក៏បានរៀបចំវិធីមួយដើម្បីបំពេញបំណងរបស់ខ្ញុំ។
Verse 19
यथा स्वयंवरे राज्ञि मत्स्य: पार्थेप्सया कृत: । अयं तु बहिराच्छन्नो दृश्यते स जले परम् ॥ १९ ॥
ឱ ព្រះមហាក្សត្រី ដូចដែលក្នុងពិធីស្វយំវររបស់ព្រះនាង បានយកត្រីធ្វើជាគោលដៅ ដើម្បីឲ្យព្រះនាងទទួលបានអរជុនជាស្វាមី ដូច្នោះដែរ ក្នុងពិធីស្វយំវររបស់ខ្ញុំ ក៏យកត្រីជាគោលដៅ។ ប៉ុន្តែក្នុងករណីរបស់ខ្ញុំ វាត្រូវបានបាំងគ្រប់ទិស ហើយអាចឃើញតែរូបស្រមោលឆ្លុះក្នុងភាជន៍ទឹកខាងក្រោមប៉ុណ្ណោះ។
Verse 20
श्रुत्वैतत् सर्वतो भूपा आययुर्मत्पितु: पुरम् । सर्वास्त्रशस्त्रतत्त्वज्ञा: सोपाध्याया: सहस्रश: ॥ २० ॥
ពេលបានឮដូច្នេះ ស្តេចរាប់ពាន់ពីគ្រប់ទិស—ជំនាញក្នុងការបាញ់ព្រួញ និងយល់ដឹងអំពីអាវុធគ្រប់ប្រភេទ—បានមកប្រមូលផ្តុំគ្នានៅទីក្រុងរបស់ឪពុកខ្ញុំ ដោយមានគ្រូយោធារបស់ពួកគេមកជាមួយ។
Verse 21
पित्रा सम्पूजिता: सर्वे यथावीर्यं यथावय: । आददु: सशरं चापं वेद्धुं पर्षदि मद्धिय: ॥ २१ ॥
ឪពុកខ្ញុំបានគោរពស្វាគមន៍ស្តេចទាំងអស់តាមសមត្ថភាព និងអាយុជាន់ខ្ពស់របស់ពួកគេ។ បន្ទាប់មក អ្នកដែលចិត្តគំនិតផ្តោតលើខ្ញុំ បានយកធ្នូ និងព្រួញ ហើយព្យាយាមបាញ់ឲ្យចំគោលដៅកណ្ដាលសភា ម្តងម្នាក់ៗ។
Verse 22
आदाय व्यसृजन् केचित् सज्यं कर्तुमनीश्वरा: । आकोष्ठं ज्यां समुत्कृष्य पेतुरेकेऽमुना हता: ॥ २२ ॥
អ្នកខ្លះយកធ្នូឡើង ប៉ុន្តែមិនអាចចងនាឡិកា(ខ្សែធ្នូ)បាន ទើបបោះចោលដោយកំហឹង។ អ្នកខ្លះទៀតអាចទាញខ្សែទៅដល់ចុងធ្នូបាន ប៉ុន្តែធ្នូបានត្រឡប់ស្ទុះមកវិញ វាយពួកគេឲ្យដួលទៅលើដី។
Verse 23
सज्यं कृत्वापरे वीरा मागधाम्बष्ठचेदिपा: । भीमो दुर्योधन: कर्णो नाविदंस्तदवस्थितिम् ॥ २३ ॥
វីរបុរសមួយចំនួន—ជរាសន្ធៈនៃមាគធៈ សិឝុបាលៈស្តេចចេទី ស្តេចអំបଷ្ឋៈ ភីមៈ ទុរយោធនៈ និងករណៈ—អាចចងខ្សែធ្នូបាន ប៉ុន្តែមិនមាននរណាម្នាក់រកឃើញទីតាំងគោលដៅបានឡើយ។
Verse 24
मत्स्याभासं जले वीक्ष्य ज्ञात्वा च तदवस्थितिम् । पार्थो यत्तोऽसृजद् बाणं नाच्छिनत् पस्पृशे परम् ॥ २४ ॥
អរជុនមើលឃើញរូបស្រមោលត្រីក្នុងទឹក ហើយដឹងទីតាំងរបស់វា។ គាត់បាញ់ព្រួញដោយប្រុងប្រយ័ត្ន ប៉ុន្តែមិនចាក់ចូលគោលដៅទេ គ្រាន់តែឆ្កួតឆ្កាងប៉ះបន្តិចប៉ុណ្ណោះ។
Verse 25
राजन्येषु निवृत्तेषु भग्नमानेषु मानिषु । भगवान् धनुरादाय सज्यं कृत्वाथ लीलया ॥ २५ ॥ तस्मिन् सन्धाय विशिखं मत्स्यं वीक्ष्य सकृज्जले । छित्त्वेषुणापातयत्तं सूर्ये चाभिजिति स्थिते ॥ २६ ॥
ពេលស្តេចទាំងឡាយដែលអួតអាងបានដកថយ ហើយមោទនភាពរបស់ពួកគេត្រូវបំបាក់ ព្រះភគវានបានយកធ្នូឡើង ខ្សែធ្នូត្រូវបានទាញដាក់ដោយងាយដូចល្បែង ហើយដាក់ព្រួញស្រេច។ នៅពេលព្រះអាទិត្យស្ថិតក្នុងនក្ខត្រ អភិជិត ព្រះองค์មើលត្រីក្នុងទឹកតែម្តង ហើយបាញ់ព្រួញចាក់ឲ្យធ្លាក់ចុះលើដី។
Verse 26
राजन्येषु निवृत्तेषु भग्नमानेषु मानिषु । भगवान् धनुरादाय सज्यं कृत्वाथ लीलया ॥ २५ ॥ तस्मिन् सन्धाय विशिखं मत्स्यं वीक्ष्य सकृज्जले । छित्त्वेषुणापातयत्तं सूर्ये चाभिजिति स्थिते ॥ २६ ॥
ពេលស្តេចទាំងឡាយដែលអួតអាងបានដកថយ ហើយមោទនភាពរបស់ពួកគេត្រូវបំបាក់ ព្រះភគវានបានយកធ្នូឡើង ខ្សែធ្នូត្រូវបានទាញដាក់ដោយងាយដូចល្បែង ហើយដាក់ព្រួញស្រេច។ នៅពេលព្រះអាទិត្យស្ថិតក្នុងនក្ខត្រ អភិជិត ព្រះองค์មើលត្រីក្នុងទឹកតែម្តង ហើយបាញ់ព្រួញចាក់ឲ្យធ្លាក់ចុះលើដី។
Verse 27
दिवि दुन्दुभयो नेदुर्जयशब्दयुता भुवि । देवाश्च कुसुमासारान् मुमुचुर्हर्षविह्वला: ॥ २७ ॥
ស្គរដុន្ទុភីលាន់កងរំពងលើមេឃ ហើយលើផែនដីមានសំឡេងហៅថា «ជ័យ! ជ័យ!» ព្រះទេវតាដែលរីករាយខ្លាំងបានបង្អួចផ្កាជាភ្លៀង។
Verse 28
तद् रङ्गमाविशमहं कलनूपुराभ्यां पद्भ्यां प्रगृह्य कनकोज्ज्वलरत्नमालाम् । नूत्ने निवीय परिधाय च कौशिकाग्र्ये सव्रीडहासवदना कवरीधृतस्रक् ॥ २८ ॥
នៅពេលនោះ ខ្ញុំបានដើរចូលទៅកាន់ទីលានពិធី; កងជើងមានកណ្ដឹងតូចៗលាន់ស្រាលៗ។ ខ្ញុំកាន់ខ្សែកមាសប្រកបដោយរត្នភ្លឺចែងចាំង ហើយស្លៀកពាក់សូត្រថ្មីល្អប្រណិត ចងជាមួយខ្សែក្រវាត់។ មុខមានស្នាមញញឹមខ្មាស់អៀន និងសក់តុបតែងដោយកម្រងផ្កា។
Verse 29
उन्नीय वक्त्रमुरुकुन्तलकुण्डलत्विड् गण्डस्थलं शिशिरहासकटाक्षमोक्षै: । राज्ञो निरीक्ष्य परित: शनकैर्मुरारे- रंसेऽनुरक्तहृदया निदधे स्वमालाम् ॥ २९ ॥
ខ្ញុំលើកមុខឡើង—សក់ក្រាស់ព័ទ្ធជុំវិញ ហើយថ្ពាល់ភ្លឺរលោងដោយពន្លឺក្រវិល។ ដោយញញឹមស្រទន់ត្រជាក់ និងសម្លឹងកន្ទុយភ្នែកមើលជុំវិញ ខ្ញុំមើលទៅកាន់ស្តេចទាំងឡាយ ហើយដាក់ព្រះមាលារបស់ខ្ញុំយឺតៗលើស្មារបស់មុរារី ដែលបានឈ្នះបេះដូងខ្ញុំ។
Verse 30
तावन्मृदङ्गपटहा: शङ्खभेर्यानकादय: । निनेदुर्नटनर्तक्यो ननृतुर्गायका जगु: ॥ ३० ॥
នៅពេលនោះ សំឡេងស័ង្ខ ម្រឹទង្គ បដហៈ ភេរី អានក និងឧបករណ៍ផ្សេងៗ បានលាន់ឮខ្លាំង។ អ្នករាំ និងនារីរាំចាប់ផ្តើមរាំ ហើយអ្នកច្រៀងចាប់ផ្តើមច្រៀង។
Verse 31
एवं वृते भगवति मयेशे नृपयूथपा: । न सेहिरे याज्ञसेनि स्पर्धन्तो हृच्छयातुरा: ॥ ३१ ॥
ឱ យាជ្ញសេនី! ពេលខ្ញុំបានជ្រើសរើសភគវាន ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិបតី, ស្តេចដ៏អង្គអធិការនៅទីនោះមិនអាចទ្រាំបាន។ ដោយត្រូវកម្តៅកាមរំខាន ពួកគេប្រកួតប្រជែង និងឈ្លោះប្រកែកគ្នា។
Verse 32
मां तावद् रथमारोप्य हयरत्नचतुष्टयम् । शार्ङ्गमुद्यम्य सन्नद्धस्तस्थावाजौ चतुर्भुज: ॥ ३२ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះអម្ចាស់បានដាក់ខ្ញុំឡើងលើរទេះរបស់ព្រះអង្គ ដែលទាញដោយសេះល្អឥតខ្ចោះបួន។ ព្រះអង្គពាក់អាវុធការពារ និងរៀបចំធ្នូសារង្គ ហើយឈរលើរទេះ; នៅលើសមរភូមិ ព្រះអង្គបានបង្ហាញរូបសម្បត្តិចតុរភុជ។
Verse 33
दारुकश्चोदयामास काञ्चनोपस्करं रथम् । मिषतां भूभुजां राज्ञि मृगाणां मृगराडिव ॥ ३३ ॥
ឱ ព្រះនាង! ដារុកបានបើករទេះរបស់ព្រះអម្ចាស់ ដែលតុបតែងដោយគ្រឿងមាស។ ស្តេចទាំងឡាយបានតែសម្លឹងមើល—ដូចសត្វតូចៗមើលសត្វសិង្ហដោយអស់សង្ឃឹម។
Verse 34
तेऽन्वसज्जन्त राजन्या निषेद्धुं पथि केचन । संयत्ता उद्धृतेष्वासा ग्रामसिंहा यथा हरिम् ॥ ३४ ॥
ស្តេចខ្លះឈរនៅលើផ្លូវ លើកធ្នូដើម្បីទប់ស្កាត់ព្រះអម្ចាស់; ដូចឆ្កែភូមិតាមប្រមាញ់សត្វសിംហា ពួកគេក៏តាមដានព្រះភគវានដែរ។
Verse 35
ते शार्ङ्गच्युतबाणौघै: कृत्तबाह्वङ्घ्रिकन्धरा: । निपेतु: प्रधने केचिदेके सन्त्यज्य दुद्रुवु: ॥ ३५ ॥
ពួកគេត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយភ្លៀងព្រួញពីធ្នូ «សារង្គ»។ ស្តេចខ្លះដួលលើសមរភូមិ ដោយដៃ ជើង និងក ត្រូវកាត់ផ្តាច់; អ្នកនៅសល់បោះបង់សង្គ្រាមហើយរត់គេច។
Verse 36
तत: पुरीं यदुपतिरत्यलङ्कृतां रविच्छदध्वजपटचित्रतोरणाम् । कुशस्थलीं दिवि भुवि चाभिसंस्तुतां समाविशत्तरणिरिव स्वकेतनम् ॥ ३६ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះអម្ចាស់នៃយទុ បានចូលទៅកាន់រាជធានីរបស់ព្រះអង្គ គុសស្ថលី (ទ្វារកា) ដែលត្រូវបានសរសើរទាំងលើមេឃ និងលើផែនដី។ ទីក្រុងតុបតែងដោយសសរទង់ និងបដាដែលបាំងព្រះអាទិត្យ ព្រមទាំងទ្វារតូរ៉ណដ៏វិចិត្រ; ពេលព្រះក្រឹស្ណាចូលទៅ វាហាក់ដូចព្រះអាទិត្យចូលស្ថានរបស់ខ្លួន។
Verse 37
पिता मे पूजयामास सुहृत्सम्बन्धिबान्धवान् । महार्हवासोऽलङ्कारै: शय्यासनपरिच्छदै: ॥ ३७ ॥
ឪពុករបស់ខ្ញុំបានគោរពកិត្តិយសដល់មិត្តភក្តិ សាច់ញាតិ និងសាច់ញាតិខាងសម្ព័ន្ធ ដោយផ្តល់សម្លៀកបំពាក់ និងគ្រឿងអលង្ការដ៏មានតម្លៃ ព្រមទាំងគ្រែរាជ សិហាសន៍ និងគ្រឿងសង្ហារឹមផ្សេងៗ។
Verse 38
दासीभि: सर्वसम्पद्भिर्भटेभरथवाजिभि: । आयुधानि महार्हाणि ददौ पूर्णस्य भक्तित: ॥ ३८ ॥
ដោយសេចក្តីភក្តី គាត់បានប្រគេនដល់ព្រះភគវានដ៏ពេញលេញ នូវនារីបម្រើដែលតុបតែងដោយគ្រឿងអលង្ការដ៏មានតម្លៃ។ ពួកនាងមានអមដោយយាមការពារ—ទាហានថ្មើរជើង អ្នកជិះដំរី រទេះ និងសេះ—ហើយគាត់ក៏បានប្រគេនអាវុធដ៏មានតម្លៃខ្លាំងផងដែរ។
Verse 39
आत्मारामस्य तस्येमा वयं वै गृहदासिका: । सर्वसङ्गनिवृत्त्याद्धा तपसा च बभूविम ॥ ३९ ॥
ដោយបោះបង់សម្ព័ន្ធវត្ថុទាំងអស់ និងអនុវត្តតបៈដ៏តឹងរឹង ពួកយើងជាព្រះមហេសីបានក្លាយជាសេវាការីផ្ទាល់របស់ព្រះអម្ចាស់ដ៏ពេញបរិបូរណ៍ក្នុងព្រះអង្គ។
Verse 40
महिष्य ऊचु: भौमं निहत्य सगणं युधि तेन रुद्धा ज्ञात्वाथ न: क्षितिजये जितराजकन्या: । निर्मुच्य संसृतिविमोक्षमनुस्मरन्ती: पादाम्बुजं परिणिनाय य आप्तकाम: ॥ ४० ॥
ព្រះមហេសីទាំងឡាយបាននិយាយថា បន្ទាប់ពីព្រះអម្ចាស់បានសម្លាប់ភោមាសុរ និងពួកបក្ខពួកក្នុងសមរភូមិ ព្រះអង្គបានឃើញពួកយើងត្រូវបានឃុំខ្លួន ហើយបានដឹងថា ពួកយើងជាព្រះនាងកូនស្តេចដែលភោមបានឈ្នះក្នុងការឈ្នះផែនដី។ ព្រះអង្គបានដោះលែងពួកយើង; ហើយព្រោះពួកយើងបានរំលឹកសមាធិលើព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គជានិច្ច ដែលជាមូលហេតុនៃការរួចផុតពីសង្សារ ទោះព្រះអង្គពេញបំណងរួចហើយ ក៏ព្រះអង្គបានព្រមរៀបការជាមួយពួកយើង។
Verse 41
न वयं साध्वि साम्राज्यं स्वाराज्यं भौज्यमप्युत । वैराज्यं पारमेष्ठ्यं च आनन्त्यं वा हरे: पदम् ॥ ४१ ॥ कामयामह एतस्य श्रीमत्पादरज: श्रिय: । कुचकुङ्कुमगन्धाढ्यं मूर्ध्ना वोढुं गदाभृत: ॥ ४२ ॥
ឱ ស្ត្រីសុចរិត យើងមិនប្រាថ្នាអាណាចក្រលើផែនដី មិនប្រាថ្នាអធិបតេយ្យរបស់ស្តេចសួគ៌ មិនប្រាថ្នាសុខសប្បាយអសীম មិនប្រាថ្នាសិទ្ធិយោគ មិនប្រាថ្នាតំណែងព្រះព្រហ្ម មិនប្រាថ្នាអមតៈ ឬសូម្បីតែការទៅដល់ព្រះដ្ឋានរបស់ព្រះហរិ។ យើងប្រាថ្នាតែឲ្យបានយកធូលីដ៏រុងរឿងពីព្រះបាទរបស់ព្រះក្រឹស្ណាអ្នកកាន់គដា ដាក់លើក្បាល—ធូលីដែលក្រអូបដោយកុង្គុមពីទ្រូងនៃព្រះស្រីមតីព្រះភរិយារបស់ព្រះអង្គ។
Verse 42
न वयं साध्वि साम्राज्यं स्वाराज्यं भौज्यमप्युत । वैराज्यं पारमेष्ठ्यं च आनन्त्यं वा हरे: पदम् ॥ ४१ ॥ कामयामह एतस्य श्रीमत्पादरज: श्रिय: । कुचकुङ्कुमगन्धाढ्यं मूर्ध्ना वोढुं गदाभृत: ॥ ४२ ॥
ឱ ស្ត្រីសុចរិត យើងមិនប្រាថ្នាអាណាចក្រលើផែនដី មិនប្រាថ្នាអធិបតេយ្យរបស់ស្តេចសួគ៌ មិនប្រាថ្នាសុខសប្បាយអសীম មិនប្រាថ្នាសិទ្ធិយោគ មិនប្រាថ្នាតំណែងព្រះព្រហ្ម មិនប្រាថ្នាអមតៈ ឬសូម្បីតែការទៅដល់ព្រះដ្ឋានរបស់ព្រះហរិ។ យើងប្រាថ្នាតែឲ្យបានយកធូលីដ៏រុងរឿងពីព្រះបាទរបស់ព្រះក្រឹស្ណាអ្នកកាន់គដា ដាក់លើក្បាល—ធូលីដែលក្រអូបដោយកុង្គុមពីទ្រូងនៃព្រះស្រីមតីព្រះភរិយារបស់ព្រះអង្គ។
Verse 43
व्रजस्त्रियो यद् वाञ्छन्ति पुलिन्द्यस्तृणवीरुध: । गावश्चारयतो गोपा: पदस्पर्शं महात्मन: ॥ ४३ ॥
យើងប្រាថ្នាសេចក្តីប៉ះពាល់នៃព្រះបាទរបស់ព្រះអម្ចាស់ដ៏មហាត្មា ដូចដែលស្ត្រីវ្រាជ ក្មេងគោបាល និងសូម្បីតែស្ត្រីពូលិន្ទាក៏ប្រាថ្នា—គឺការប៉ះពាល់នៃធូលីដែលព្រះបាទរបស់ព្រះអង្គទុកលើស្មៅ និងរុក្ខជាតិ នៅពេលព្រះអង្គចិញ្ចឹមគោ។
Frequently Asked Questions
Her question frames Kṛṣṇa’s royal household līlā as a vehicle for siddhānta: the Lord’s “worldly” marriages, performed through Yoga-māyā, reveal how bhakti transforms social institutions (svayaṁvara, alliances, warfare, rescue) into occasions for surrender. The queens’ testimonies also establish that their ultimate identity is not political status but dāsī-bhāva—aspiring to serve the Lord’s lotus feet.
The chapter explicitly states that Kṛṣṇa assumes a human form by His Yoga-māyā to protect the Vedas and benefit the world, while the queens’ narratives show superhuman mastery (defeating kings, subduing bulls, enduring prolonged combat) alongside intimate domestic devotion. The effect is theological: His nara-līlā is not limitation but a deliberate revelation of the Supreme Person in approachable relational forms.
Rukmiṇī emphasizes divine rescue and exclusive refuge at His feet; Satyabhāmā and Jāmbavatī emphasize the Syamantaka episode and repentance/surrender; Kālindī emphasizes austerity rewarded; Mitravindā and Satyā emphasize svayaṁvara trials and Kṛṣṇa’s protection; Bhadrā emphasizes familial offering aligned with her heart’s dedication; Lakṣmaṇā emphasizes the fish-target contest and Kṛṣṇa’s martial safeguarding; Rohiṇī speaks for the rescued queens, emphasizing liberation through remembrance of His feet.
It expresses the Bhāgavata’s hierarchy of aims: bhakti is independent and superior to bhukti (enjoyment) and mukti (liberation). Their prayer to bear the dust of Kṛṣṇa’s feet—fragrant with kuṅkuma from Śrī—signals prema-centered devotion, where the highest attainment is relational service (sevā) rather than cosmic status or impersonal release.