Dashama Skandha Adhyaya 82 - Srimad Bhagavatam | Khmer | Vedapath

Vyasa

Dashama SkandhaAdhyaya 8248 Verses

Adhyaya 82

The Solar Eclipse at Samanta-pañcaka and the Great Reunion of Yādavas, Pāṇḍavas, and Vraja

នៅពេលព្រះក្រឹṣṇa និងព្រះបលរាមស្នាក់នៅទ្វារកា មានសូរ្យគ្រាសធំមួយធ្វើឲ្យមនុស្សជាច្រើនទៅកាន់ទីរថៈសមន្តបញ្ចក ដែលល្បីដោយស្រះយজ্ঞរបស់ព្រះបារśុរាម។ វ្រឹṣṇិធ្វើដំណើរដោយសោភ័ណរាជសម្បត្តិ ងូតទឹកបរិសុទ្ធ អត់អាហារ និងបរិច្ចាគដល់ព្រាហ្មណ៍ ហើយអធិស្ឋានសុំក្រឹṣṇa-ភក្តិ ដោយបង្ហាញថាការធម្មយាត្រាគឺផ្អែកលើភក្តិ មិនមែនតែសុគតផលបុណ្យប៉ុណ្ណោះ។ នៅទីបរិសុទ្ធនោះ ពួកគេជួបស្តេចជាច្រើនទាំងមិត្តទាំងគូប្រជែង ហើយជាពិសេសជួបនន្ទ យសោដា និងប្រជាវ្រាជាដែលទុក្ខដោយការបែកពីគ្នាយូរ។ ការអោប ការយំ និងការសួរសុខទុក្ខនាំទៅកាន់ពាក្យតវ៉ារបស់កុនទី និងចម្លើយរបស់វាសុទេវថា មនុស្សទាំងអស់គ្រាន់ជាឧបករណ៍ក្រោមអធិបតីភាពព្រះអម្ចាស់អតីតលើស។ ព្រះរាជវង្សភ្ញាក់ផ្អើលចំពោះរូបសម្បត្តិអលৌកិករបស់ព្រះក្រឹṣṇa និងសំណាងយាទុដែលរស់ជិតស្និទ្ធជាមួយទ្រង់។ នន្ទជួបជុំវិញវិញជាមួយវ្រឹṣṇិ; ទេវគី និងរោហិណីគោរពយសោដាដែលថែរក្សាព្រះក្រឹṣṇaយ៉ាងលើសគេ។ ចុងក្រោយ ព្រះក្រឹṣṇaជួបគោពីសដោយឯកជន ពន្យល់អំពីការបែកពីគ្នាក្រោមព្រះបំណង និងផលនៃភក្តិ ហើយបង្រៀនអំពីការស្ថិតនៅគ្រប់ទី និងលើសលោករបស់ទ្រង់ ដើម្បីរៀបចំសម្រាប់សន្ទនាជិតស្និទ្ធបន្តនៅជំពូកក្រោយ។

Shlokas

Verse 1

श्रीशुक उवाच अथैकदा द्वारवत्यां वसतो रामकृष्णयो: । सूर्योपराग: सुमहानासीत् कल्पक्षये यथा ॥ १ ॥

ព្រះស្រីសុកទេវ បានមានព្រះបន្ទូលថា—ម្តងមួយ ខណៈពេលព្រះបលរាម និងព្រះស្រីក្រឹស្ណា កំពុងស្នាក់នៅទីទ្វារកា បានកើតមានសូរ្យគ្រាសដ៏ធំមហិមា ដូចជាចុងបញ្ចប់នៃថ្ងៃរបស់ព្រះព្រហ្ម។

Verse 2

तं ज्ञात्वा मनुजा राजन् पुरस्तादेव सर्वत: । समन्तपञ्चकं क्षेत्रं ययु: श्रेयोविधित्सया ॥ २ ॥

បពិត្រមហារាជ ដោយបានដឹងអំពីសូរ្យគ្រាសនេះជាមុន មនុស្សជាច្រើនបានទៅកាន់ទីកន្លែងដ៏ពិសិដ្ឋឈ្មោះ សមន្តបញ្ចកៈ ដើម្បីស្វែងរកបុណ្យកុសល។

Verse 3

नि:क्षत्रियां महीं कुर्वन् राम: शस्‍त्रभृतां वर: । नृपाणां रुधिरौघेण यत्र चक्रे महाह्रदान् ॥ ३ ॥ ईजे च भगवान् रामो यत्रास्पृष्टोऽपि कर्मणा । लोकं सङ्ग्राहयन्नीशो यथान्योऽघापनुत्तये ॥ ४ ॥ महत्यां तीर्थयात्रायां तत्रागन् भारती: प्रजा: । वृष्णयश्च तथाक्रूरवसुदेवाहुकादय: ॥ ५ ॥ ययुर्भारत तत् क्षेत्रं स्वमघं क्षपयिष्णव: । गदप्रद्युम्नसाम्बाद्या: सुचन्द्रशुकसारणै: । आस्तेऽनिरुद्धो रक्षायां कृतवर्मा च यूथप: ॥ ६ ॥

បន្ទាប់ពីបានកម្ចាត់ពួកក្សត្រចេញពីផែនដី ព្រះបរशुរាម ដែលជាកំពូលអ្នកចម្បាំង បានបង្កើតបឹងឈាមដ៏ធំពីឈាមរបស់ពួកស្តេចនៅទីនោះ។

Verse 4

ទោះបីជាព្រះអង្គមិនដែលប្រឡាក់ដោយកម្មផលក៏ដោយ ព្រះបរशुរាមបានធ្វើពិธีបូជានៅទីនោះដើម្បីណែនាំមនុស្សទូទៅ ដោយធ្វើសកម្មភាពដូចជាមនុស្សធម្មតាដែលព្យាយាមរំដោះខ្លួនចេញពីបាប។

Verse 5

ប្រជាជនជាច្រើនមកពីគ្រប់ទិសទីនៃភារតវរ្សបានមកកាន់ សមន្តបញ្ចកៈ ដើម្បីធ្វើធម្មយាត្រា។ ពួកវ្រឹស្និ ដូចជា អក្រូរៈ វសុទេវៈ និង អាហុកៈ ក៏បានទៅទីនោះដែរ។

Verse 6

បពិត្រកូនចៅនៃភារតៈ ព្រះអង្គម្ចាស់ គទៈ ប្រទ្យុម្នៈ និង សម្ពៈ ជាដើម បានយាងទៅទីនោះដោយសង្ឃឹមថានឹងបានរួចផុតពីបាប។ ចំណែក អនិរុទ្ធ សុចន្ទ្រៈ សុកៈ សារណៈ និងមេទ័ព ក្រឹតវម៌ បានស្នាក់នៅដើម្បីការពារទីក្រុង។

Verse 7

ते रथैर्देवधिष्ण्याभैर्हयैश्च तरलप्लवै: । गजैर्नदद्भ‍िरभ्राभैर्नृभिर्विद्याधरद्युभि: ॥ ७ ॥ व्यरोचन्त महातेजा: पथि काञ्चनमालिन: । दिव्यस्रग्वस्‍त्रसन्नाहा: कलत्रै: खेचरा इव ॥ ८ ॥

ពួកយាទវៈដ៏មានតេជៈធំ បានធ្វើដំណើរតាមផ្លូវដោយសោភ័ណភាពអស្ចារ្យ។ ពួកគេមានទ័ពអមជាមួយ រទេះដូចវីមានសួគ៌ សេះដើរតាមចង្វាក់ និងដំរីគំហុកដូចពពក ហើយក៏មានទ័ពថ្មើរជើងភ្លឺរលោងដូចវិទ្យាធរ។ ពាក់ខ្សែកមាស ពួងផ្កា សម្លៀកបំពាក់ទិព្វ និងអាវក្រោះ ព្រមទាំងភរិយា ពួកគេហាក់ដូចទេវតាហោះលើមេឃ។

Verse 8

Verse 9

तत्र स्‍नात्वा महाभागा उपोष्य सुसमाहिता: । ब्राह्मणेभ्यो ददुर्धेनूर्वास:स्रग्रुक्‍ममालिनी: ॥ ९ ॥

នៅសមន្ត-បញ្ចកៈ ពួកយាទវៈដ៏មានបុណ្យបានងូតទឹក ហើយអនុវត្តអុបវាសដោយចិត្តផ្តោត។ បន្ទាប់មក ពួកគេបានប្រគេនដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍ គោដែលតុបតែងដោយសម្លៀកបំពាក់ ពួងផ្កា និងខ្សែកមាស។

Verse 10

रामह्रदेषु विधिवत् पुनराप्लुत्य वृष्णय: । ददु: स्वन्नं द्विजाग्र्‍येभ्य: कृष्णे नो भक्तिरस्त्विति ॥ १० ॥

តាមបទបញ្ជានៃសាស្ត្រ ពួកវೃಷ್ಣិបានងូតទឹកម្តងទៀតនៅហ្រ្តទាំងឡាយរបស់ព្រះបរśុរាម។ បន្ទាប់មក ពួកគេបានបម្រើអាហារឆ្ងាញ់ដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍ឧត្តម ហើយអធិស្ឋានថា «សូមឲ្យយើងទទួលបានភក្តិចំពោះព្រះក្រឹષ્ણ»។

Verse 11

स्वयं च तदनुज्ञाता वृष्णय: कृष्णदेवता: । भुक्त्वोपविविशु: कामं स्‍निग्धच्छायाङ्‍‍घ्रिपाङ्‍‍घ्रिषु ॥ ११ ॥

បន្ទាប់មក ដោយបានការអនុញ្ញាតពីព្រះក្រឹષ્ણ ដែលជាព្រះដ៏តែមួយដែលពួកគេគោរពបូជា ពួកវೃಷ்ணិបានបរិភោគអាហារ។ រួចហើយ ពួកគេអង្គុយសម្រាកតាមសប្បាយក្រោមដើមឈើដែលផ្តល់ម្លប់ត្រជាក់ស្រួល។

Verse 12

तत्रागतांस्ते दद‍ृशु: सुहृत्सम्बन्धिनो नृपान् । मत्स्योशीनरकौशल्यविदर्भकुरुसृञ्जयान् । काम्बोजकैकयान् मद्रान् कुन्तीनानर्तकेरलान् ॥ १२ ॥ अन्यांश्चैवात्मपक्षीयान् परांश्च शतशो नृप । नन्दादीन्सुहृदो गोपान्गोपीश्चोत्कण्ठिताश्चिरम् ॥ १३ ॥

នៅទីនោះ ពួកយាទវៈបានឃើញស្តេចជាច្រើនដែលមកដល់ ហើយមួយចំនួនជាមិត្តចាស់ និងសាច់ញាតិ—មត្ស្យ, ឧសីនរ, កោសល្យ, វិទರ್ಭ, កុរុ, ស្រឹញជយ, កាំបោជ, កៃកយ, មទ្រ, កុន្តី និងស្តេចនៃ អានរត និង កេរ៉ាឡ។ ឱ ពារីក្សិត! ពួកគេក៏បានឃើញស្តេចផ្សេងៗរាប់រយទៀត ទាំងសម្ព័ន្ធមិត្ត និងគូប្រជែង; ហើយបានឃើញនន្ទ មហារាជ និងកោបៈ-កោពីជាទីស្រឡាញ់ ដែលបានទន្ទឹងរង់ចាំដោយវិរហៈយូរមកហើយ។

Verse 13

ពួកគេក៏បានឃើញស្តេចផ្សេងៗរាប់រយទៀត ទាំងសម្ព័ន្ធមិត្ត និងគូប្រជែង។ ឱ ពារីក្សិត! ពួកគេបានឃើញសុហ្រឹទជាទីស្រឡាញ់ នន្ទ មហារាជ និងកោបៈ-កោពីដែលបានទន្ទឹងរង់ចាំដោយវិរហៈយូរមកហើយ។

Verse 14

अन्योन्यसन्दर्शनहर्षरंहसा प्रोत्फुल्ल‍हृद्वक्त्रसरोरुहश्रिय: । आश्लिष्य गाढं नयनै: स्रवज्जला हृष्यत्त्वचो रुद्धगिरो ययुर्मुदम् ॥ १४ ॥

ដោយសេចក្តីរីករាយខ្លាំងពេលបានឃើញគ្នាវិញ ផ្កាឈូកនៃចិត្ត និងមុខរបស់ពួកគេបានរីកស្រស់ស្អាតឡើងវិញ។ បុរសទាំងឡាយបានឱបគ្នាយ៉ាងរឹងមាំដោយក្តីរំភើប; ទឹកភ្នែកហូរចេញពីភ្នែក រោមកាយឈរឡើង ហើយសម្លេងត្រូវបានស្ទះ—គ្រប់គ្នាស្ថិតក្នុងសុខានុភាពដ៏ជ្រាលជ្រៅ។

Verse 15

स्‍त्रियश्च संवीक्ष्य मिथोऽतिसौहृद- स्मितामलापाङ्गद‍ृशोऽभिरेभिरे । स्तनै: स्तनान् कुङ्कुमपङ्करूषितान् निहत्य दोर्भि: प्रणयाश्रुलोचना: ॥ १५ ॥

ស្ត្រីទាំងឡាយបានមើលគ្នាទៅវិញទៅមកដោយស្នាមញញឹមសុទ្ធសាធនៃមិត្តភាពពោរពេញដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ និងដោយសម្លឹងចំហៀងដ៏បរិសុទ្ធ។ បន្ទាប់មកពួកនាងបានឱបគ្នា; ទ្រូងដែលលាបដោយកុំគុំ-កេសរ បានប៉ះគ្នា ហើយភ្នែកពោរពេញដោយទឹកភ្នែកនៃសេចក្តីស្នេហា។

Verse 16

ततोऽभिवाद्य ते वृद्धान् यविष्ठैरभिवादिता: । स्वागतं कुशलं पृष्ट्वा चक्रु: कृष्णकथा मिथ: ॥ १६ ॥

បន្ទាប់មក ពួកគេបានគោរពវន្ទនាចំពោះអ្នកចាស់ទុំ ហើយទទួលបានការគោរពតបពីសាច់ញាតិវ័យក្មេង។ ក្រោយពីសួរសុខទុក្ខអំពីការធ្វើដំណើរ និងសេចក្តីសុខសាន្តរបស់គ្នាទៅវិញទៅមក ពួកគេបានចាប់ផ្តើមពិភាក្សាគ្នាអំពីកថាព្រះក្រឹស្ណ។

Verse 17

पृथा भ्रातॄन् स्वसृर्वीक्ष्य तत्पुत्रान् पितरावपि । भ्रातॄपत्नीर्मुकुन्दं च जहौ सङ्कथया शुच: ॥ १७ ॥

ព្រឹថា (គុនទី) បានជួបបងប្អូន បុត្ររបស់ពួកគេ ព្រមទាំងឪពុកម្តាយ ភរិយារបស់បងប្អូន និងព្រះមុកុន្ទ; ខណៈពេលសន្ទនាជាមួយពួកគេ នាងបានភ្លេចទុក្ខសោករបស់នាង។

Verse 18

कुन्त्युवाच आर्य भ्रातरहं मन्ये आत्मानमकृताशिषम् । यद् वा आपत्सु मद्वार्तां नानुस्मरथ सत्तमा: ॥ १८ ॥

គុនទីបាននិយាយថា៖ «ឱ បងប្អូនដ៏គួរគោរព! ខ្ញុំគិតថា បំណងរបស់ខ្ញុំមិនបានសម្រេចទេ ព្រោះទោះបីអ្នកទាំងអស់គ្នាជាសត្ដមជន ក៏មិនបាននឹកចាំអំពីខ្ញុំក្នុងពេលខ្ញុំជួបទុក្ខវេទនា»។

Verse 19

सुहृदो ज्ञातय: पुत्रा भ्रातर: पितरावपि । नानुस्मरन्ति स्वजनं यस्य दैवमदक्षिणम् ॥ १९ ॥

មិត្ត និងញាតិ—សូម្បីតែកូន បងប្អូន និងឪពុកម្តាយ—ក៏ភ្លេចអ្នកជាទីស្រឡាញ់ ដែលវាសនាមិនបានអនុគ្រោះទៀត។

Verse 20

श्रीवसुदेव उवाच अम्ब मास्मानसूयेथा दैवक्रीडनकान् नरान् । ईशस्य हि वशे लोक: कुरुते कार्यतेऽथ वा ॥ २० ॥

ព្រះវសុទេវបាននិយាយថា៖ «ប្អូនស្រីអើយ សូមកុំខឹងពួកយើងឡើយ។ ពួកយើងគ្រាន់តែជាមនុស្សធម្មតា ជាប្រដាប់លេងរបស់វាសនា។ ពិតប្រាកដណាស់ លោកលោកីយ៍ស្ថិតក្រោមអំណាចព្រះអម្ចាស់; មនុស្សធ្វើដោយខ្លួនឯង ឬត្រូវគេបង្ខំឲ្យធ្វើ ក៏នៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះអង្គដែរ»។

Verse 21

कंसप्रतापिता: सर्वे वयं याता दिशं दिशम् । एतर्ह्येव पुन: स्थानं दैवेनासादिता: स्वस: ॥ २१ ॥

ដោយសារត្រូវកংসាបង្កទុក្ខ ពួកយើងទាំងអស់បានរត់ភៀសខ្លួនទៅគ្រប់ទិស; ប៉ុន្តែឥឡូវនេះ ប្អូនស្រីអើយ ដោយព្រះគុណនៃវាសនា យើងបានអាចត្រឡប់មកកាន់ទីលំនៅរបស់យើងវិញ។

Verse 22

श्रीशुक उवाच वसुदेवोग्रसेनाद्यैर्यदुभिस्तेऽर्चिता नृपा: । आसन्नच्युतसन्दर्शपरमानन्दनिर्वृता: ॥ २२ ॥

ព្រះស្រីសុកទេវបានមានព្រះបន្ទូលថា វសុទេវ អុគ្រាសេន និងពួកយទុបានគោរពសក្ការៈដល់ព្រះមហាក្សត្រទាំងឡាយ។ ពេលបានទស្សនាព្រះអច្យុត ពួកគេពេញដោយអានន្ទដ៏លើសលប់ និងសុខសាន្ត។

Verse 23

भीष्मो द्रोणोऽम्बिकापुत्रो गान्धारी ससुता तथा । सदारा: पाण्डवा: कुन्ती सञ्जयो विदुर: कृप: ॥ २३ ॥ कुन्तीभोजो विराटश्च भीष्मको नग्नजिन्महान् । पुरुजिद्‌द्रुपद: शल्यो धृष्टकेतु: सकाशिराट् ॥ २४ ॥ दमघोषो विशालाक्षो मैथिलो मद्रकेकयौ । युधामन्यु: सुशर्मा च ससुता बाह्लिकादय: ॥ २५ ॥ राजानो ये च राजेन्द्र युधिष्ठिरमनुव्रता: । श्रीनिकेतं वपु: शौरे: सस्‍त्रीकं वीक्ष्य विस्मिता: ॥ २६ ॥

អ្នកដែលមានវត្តមានមាន ភីស្មៈ ដ្រូណៈ ធ្រិតរាស្ត្រៈ គន្ធារីជាមួយកូនៗ ពាន់ឌវជាមួយភរិយា គុនទី សញ្ជ័យ វិទុរ និងក្រឹបាចារ្យ; ហើយក៏មាន គុនទីភោជ វិរ៉ាត ភីស្មក មហានគ្នជិត បុរុជិត ទ្រុបដ សល្យ ធ្រឹෂ្ដកេតុ និងស្តេចកាសី។

Verse 24

ដមឃោស វិសាលាក្ស ស្តេចមៃថិល មទ្រ និងកេកយ; ហើយយុធាមន្យុ សុសರ್ಮា និងបាហ្លិកជាមួយពួកព័ន្ធមិត្ត និងកូនៗរបស់ពួកគេ ក៏មានវត្តមាននៅទីនោះ។

Verse 25

ឱ ព្រះរាជាអធិរាជ! មានស្តេចជាច្រើនទៀតដែលស្ថិតក្រោមអំណាចព្រះមហារាជ យុធិષ્ઠិរ។ ពួកគេទាំងអស់បានភ្ញាក់ផ្អើលពេលឃើញរូបទេវភាពរបស់ព្រះស្រីក្រឹષ્ણ (សៅរិ) ជាទីស្ថិតនៃសិរីល្អទាំងមូល ឈរនៅមុខពួកគេជាមួយព្រះមហេសីទាំងឡាយ។

Verse 26

ឱ ព្រះរាជាអធិរាជ! ស្តេចទាំងឡាយដែលបានអនុវត្តតាមព្រះមហារាជ យុធិષ્ઠិរ បានភ្ញាក់ផ្អើលពេលឃើញរូបទេវភាពរបស់សៅរិ ព្រះស្រីក្រឹષ્ણ ជាទីស្ថិតនៃសិរីល្អ ឈរជាមួយព្រះមហេសីទាំងឡាយ។

Verse 27

अथ ते रामकृष्णाभ्यां सम्यक् प्राप्तसमर्हणा: । प्रशशंसुर्मुदा युक्ता वृष्णीन् कृष्णपरिग्रहान् ॥ २७ ॥

ក្រោយពេលព្រះបលរាម និងព្រះស្រីក្រឹស្ណៈបានគោរពសក្ការៈពួកគេយ៉ាងសមគួរ ស្តេចទាំងឡាយក៏ពោរពេញដោយសេចក្តីរីករាយ និងក្តីក្លាហាន សរសើរវង្សវೃಷ್ಣី ដែលជាសហាយជិតស្និទ្ធរបស់ព្រះស្រីក្រឹស្ណៈ។

Verse 28

अहो भोजपते यूयं जन्मभाजो नृणामिह । यत् पश्यथासकृत् कृष्णं दुर्दर्शमपि योगिनाम् ॥ २८ ॥

ឱ ព្រះមហាក្សត្រនៃពួកភោជៈ! ក្នុងចំណោមមនុស្ស លោកមានកំណើតដ៏ប្រសើរពិតប្រាកដ ព្រោះលោកបានឃើញព្រះស្រីក្រឹស្ណៈជាញឹកញាប់ ដែលសូម្បីតែមហាយោគីក៏កម្រឃើញ។

Verse 29

यद्विश्रुति: श्रुतिनुतेदमलं पुनाति पादावनेजनपयश्च वचश्च शास्‍त्रम् । भू: कालभर्जितभगापि यदङ्‍‍घ्रिपद्म- स्पर्शोत्थशक्तिरभिवर्षति नोऽखिलार्थान् ॥ २९ ॥ तद्दर्शनस्पर्शनानुपथप्रजल्प- शय्यासनाशनसयौनसपिण्डबन्ध: । येषां गृहे निरयवर्त्मनि वर्ततां व: स्वर्गापवर्गविरम: स्वयमास विष्णु: ॥ ३० ॥

កេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ព្រះអង្គដែលវេទសរសើរ ទឹកបរិសុទ្ធដែលលាងព្រះបាទ និងព្រះវាចារបស់ព្រះអង្គដែលបង្ហាញជាសាស្ត្រ—ទាំងនេះសុទ្ធតែបរិសុទ្ធសកលលោក។ ទោះបីសំណាងរបស់ផែនដីត្រូវកាលវេលាបំផ្លាញ ក៏ដោយ ការប៉ះពាល់នៃព្រះបាទដូចផ្កាឈូកបានបង្កើនកម្លាំងនាង ហើយនាងក៏បង្ហូរផលសម្រេចគ្រប់យ៉ាងមកលើយើង។

Verse 30

ចំពោះអ្នកទាំងឡាយ ដែលទោះបីដើរលើផ្លូវជីវិតគ្រួសារដូចផ្លូវនរក ក៏ដោយ ព្រះវិṣṇុដដែល ដែលធ្វើឲ្យមនុស្សភ្លេចសូម្បីតែគោលដៅសួគ៌ និងមោក្ខៈ បានចូលមកក្នុងចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ និងសាច់ញាតិឈាមជាមួយអ្នក។ ក្នុងចំណងនោះ អ្នកឃើញ និងប៉ះព្រះអង្គដោយផ្ទាល់ ដើរជាប់គ្នា សន្ទនា ហើយរួមគេងសម្រាក អង្គុយ និងបរិភោគជាមួយគ្នា។

Verse 31

श्रीशुक उवाच नन्दस्तत्र यदून् प्राप्तान् ज्ञात्वा कृष्णपुरोगमान् । तत्रागमद् वृतो गोपैरन:स्थार्थैर्दिद‍ृक्षया ॥ ३१ ॥

ព្រះសុកទេវគោស្វាមីបានមានប្រសាសន៍ថា ពេលនន្ទមហារាជដឹងថាពួកយទុបានមកដល់ ដោយមានព្រះក្រឹស្ណៈដឹកនាំមុខ គាត់ក៏ទៅភ្លាមៗ ដើម្បីចង់ឃើញពួកគេ។ ពួកគោបាលក៏ទៅជាមួយ ដោយដាក់សម្ភារៈនានាលើរទេះរបស់ពួកគេ។

Verse 32

तं द‍ृष्ट्वा वृष्णयो हृष्टास्तन्व: प्राणमिवोत्थिता: । परिषस्वजिरे गाढं चिरदर्शनकातरा: ॥ ३२ ॥

ពេលឃើញព្រះនន្ទៈ ពួកវ្រឹṣṇីមានសេចក្តីរីករាយយ៉ាងខ្លាំង ហើយក្រោកឡើងដូចជាបានជីវិតត្រឡប់មកវិញ។ ដោយសោកស្តាយដែលមិនបានជួបយូរ ពួកគេបានឱបគាត់យ៉ាងតឹងរឹង។

Verse 33

वसुदेव: परिष्वज्य सम्प्रीत: प्रेमविह्वल: । स्मरन् कंसकृतान् क्लेशान् पुत्रन्यासं च गोकुले ॥ ३३ ॥

វសុទេវៈបានឱបនន្ទមហារាជដោយសេចក្តីរីករាយយ៉ាងខ្លាំង ហើយរអិលរំភើបដោយសេចក្តីស្រឡាញ់។ គាត់នឹកចាំទុក្ខលំបាកដែលកংসៈបានបង្ក និងការដាក់ព្រះបុត្រាទុកនៅគោកុល ដើម្បីសុវត្ថិភាពរបស់ព្រះអង្គទាំងពីរ។

Verse 34

कृष्णरामौ परिष्वज्य पितरावभिवाद्य च । न किञ्चनोचतु: प्रेम्णा साश्रुकण्ठौ कुरूद्वह ॥ ३४ ॥

ឱ វីរបុរសនៃកុរុ! ក្រឹṣṇa និងបលរាមបានឱបឪពុកម្តាយចិញ្ចឹម ហើយកោតគោរពដោយការក្រាប; ប៉ុន្តែបំពង់ករបស់ព្រះអង្គទាំងពីរត្រូវបានទប់ដោយទឹកភ្នែកនៃសេចក្តីស្រឡាញ់ ដូច្នេះមិនអាចនិយាយអ្វីបានទេ។

Verse 35

तावात्मासनमारोप्य बाहुभ्यां परिरभ्य च । यशोदा च महाभागा सुतौ विजहतु: शुच: ॥ ३५ ॥

ដោយលើកព្រះបុត្រទាំងពីរឡើងលើភ្លៅ ហើយឱបក្នុងអាវុធរបស់ខ្លួន នន្ទ និងមាតាយសោដាដ៏មានសេចក្តីបុណ្យបានបំភ្លេចទុក្ខសោករបស់ពួកគេ។

Verse 36

रोहिणी देवकी चाथ परिष्वज्य व्रजेश्वरीम् । स्मरन्त्यौ तत्कृतां मैत्रीं बाष्पकण्ठ्यौ समूचतु: ॥ ३६ ॥

បន្ទាប់មក រោហិណី និងទេវគីទាំងពីរ បានឱបរាជនីនៃវ្រាជ (យសោដា)។ ដោយនឹកចាំមិត្តភាពដ៏ស្មោះត្រង់ដែលនាងបានបង្ហាញ ពួកនាងមានបំពង់ករអាក់ដោយទឹកភ្នែក ហើយនិយាយទៅកាន់នាងដូច្នេះ។

Verse 37

का विस्मरेत वां मैत्रीमनिवृत्तां व्रजेश्वरि । अवाप्याप्यैन्द्रमैश्वर्यं यस्या नेह प्रतिक्रिया ॥ ३७ ॥

រោហិណី និង ទេវគី បាននិយាយថា៖ ឱ ព្រះនាងម្ចាស់វ្រាជា! មិត្តភាពពោរពេញដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ ដែលអ្នក និង នន្ទ បានបង្ហាញដល់យើងដោយមិនដាច់ខាត នារីណាអាចភ្លេចបាន? ទោះបានទ្រព្យសម្បត្តិដូចព្រះឥន្ទ្រ ក៏មិនអាចសងគុណបានក្នុងលោកនេះ។

Verse 38

एतावद‍ृष्टपितरौ युवयो: स्म पित्रो: सम्प्रीणनाभ्युदयपोषणपालनानि । प्राप्योषतुर्भवति पक्ष्म ह यद्वदक्ष्णो- र्न्यस्तावकुत्रचभयौ न सतां पर: स्व: ॥ ३८ ॥

មុនពេលក្មេងទាំងពីរនេះបានឃើញឪពុកម្តាយពិតរបស់ពួកគេ អ្នកទាំងពីរបានធ្វើជាឪពុកម្តាយ ដោយផ្តល់សេចក្តីស្រឡាញ់ ការបណ្តុះបណ្តាល សេចក្តីចម្រើន ការចិញ្ចឹម និងការការពារ។ ឱ ស្ត្រីសុចរិត ដោយសារការការពាររបស់អ្នក ពួកគេមិនដែលភ័យខ្លាច ដូចត្របកភ្នែកការពារភ្នែក។ ពិតប្រាកដណាស់ អ្នកសុចរិតដូចអ្នកមិនបែងចែកអ្នកក្រៅនិងញាតិ។

Verse 39

श्रीशुक उवाच गोप्यश्च कृष्णमुपलभ्य चिरादभीष्टं यत्प्रेक्षणे द‍ृशिषु पक्ष्मकृतं शपन्ति । द‍ृग्भिर्हृदीकृतमलं परिरभ्य सर्वा- स्तद्भ‍ावमापुरपि नित्ययुजां दुरापम् ॥ ३९ ॥

ស្រីសុកទេវៈបាននិយាយថា៖ កាលណាកំពុងសម្លឹងមើលក្រឹષ્ણជាទីស្រឡាញ់ ក្រុមគោពីធ្លាប់ស្តីបន្ទោសអ្នកបង្កើតត្របកភ្នែក ដែលបិទទស្សនៈរបស់ពួកនាងមួយភ្លែត។ ឥឡូវនេះ បន្ទាប់ពីការបែកគ្នាយូរ ពេលបានឃើញក្រឹષ્ણម្តងទៀត ពួកនាងយកព្រះองค์ចូលក្នុងបេះដូងតាមរយៈភ្នែក ហើយអោបព្រះองค์នៅទីនោះរហូតដល់ពេញចិត្ត។ ដូច្នេះពួកនាងបានលាយលំក្នុងសមាធិអានន្ទ ដែលសូម្បីយោគីដែលអនុវត្តជានិច្ចក៏ពិបាកឈានដល់។

Verse 40

भगवांस्तास्तथाभूता विविक्त उपसङ्गत: । आश्लिष्यानामयं पृष्ट्वा प्रहसन्निदमब्रवीत् ॥ ४० ॥

ព្រះបរមព្រះអម្ចាស់បានចូលទៅជិតក្រុមគោពីនៅកន្លែងស្ងាត់ ខណៈពួកនាងនៅក្នុងសភាពអានន្ទ។ បន្ទាប់ពីអោបពួកនាងម្នាក់មួយ និងសួរសុខទុក្ខ ព្រះองค์ញញឹមហើយមានព្រះបន្ទូលថា។

Verse 41

अपि स्मरथ न: सख्य: स्वानामर्थचिकीर्षया । गतांश्चिरायिताञ्छत्रुपक्षक्षपणचेतस: ॥ ४१ ॥

ព្រះក្រឹષ્ણមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ សហាយស្រីទាំងឡាយ តើអ្នកនៅតែចងចាំខ្ញុំឬ? ដើម្បីប្រយោជន៍របស់ញាតិខ្ញុំ ខ្ញុំបានឆ្ងាយយូរ ដោយផ្តោតចិត្តលើការបំផ្លាញក្រុមសត្រូវ។

Verse 42

अप्यवध्यायथास्मान् स्विदकृतज्ञाविशङ्कया । नूनं भूतानि भगवान् युनक्ति वियुनक्ति च ॥ ४२ ॥

តើអ្នកទាំងឡាយគិតថាខ្ញុំមិនដឹងគុណ ហើយដូច្នេះមើលងាយខ្ញុំឬ? ជាក់ស្តែង ព្រះបរមភគវានទេដែលប្រមូលសត្វមានជីវិតឲ្យជួបគ្នា ហើយបន្ទាប់មកបំបែកចេញ។

Verse 43

वायुर्यथा घनानीकं तृणं तूलं रजांसि च । संयोज्याक्षिपते भूयस्तथा भूतानि भूतकृत् ॥ ४३ ॥

ដូចខ្យល់ដែលប្រមូលក្រុមពពក ស្មៅតូចៗ សរសៃកប្បាស និងធូលីឲ្យមកជាមួយគ្នា ហើយបន្ទាប់មកបក់បំបែកចេញវិញ ដូច្នេះដែរ ព្រះសೃષ્ટិកર્તា ប្រព្រឹត្តចំពោះសត្វដែលព្រះองค์បានបង្កើត។

Verse 44

मयि भक्तिर्हि भूतानाममृतत्वाय कल्पते । दिष्‍ट्या यदासीन्मत्स्‍नेहो भवतीनां मदापन: ॥ ४४ ॥

ភក្តិចំពោះខ្ញុំប៉ុណ្ណោះដែលធ្វើឲ្យសត្វមានជីវិតមានសិទ្ធិទៅកាន់អមតៈ។ ហើយដោយសំណាងល្អរបស់អ្នកទាំងឡាយ បានកើតស្នេហាពិសេសចំពោះខ្ញុំ ដោយស្នេហានោះអ្នកទាំងឡាយបានទទួលខ្ញុំ។

Verse 45

अहं हि सर्वभूतानामादिरन्तोऽन्तरं बहि: । भौतिकानां यथा खं वार्भूर्वायुर्ज्योतिरङ्गना: ॥ ४५ ॥

ឱ ស្ត្រីទាំងឡាយ ខ្ញុំជាដើមកំណើត និងចុងបញ្ចប់នៃសត្វទាំងអស់ ហើយខ្ញុំមានទាំងខាងក្នុង និងខាងក្រៅពួកគេ ដូចអាកាស ធាតុទឹក ដី ខ្យល់ និងភ្លើង ដែលជាដើម-ចុងនៃវត្ថុសម្ភារៈទាំងឡាយ ហើយស្ថិតទាំងក្នុងទាំងក្រៅ។

Verse 46

एवं ह्येतानि भूतानि भूतेष्वात्मात्मना तत: । उभयं मय्यथ परे पश्यताभातमक्षरे ॥ ४६ ॥

ដូច្នេះ សត្វ និងវត្ថុដែលបានបង្កើតទាំងអស់ស្ថិតនៅក្នុងធាតុមូលដ្ឋាននៃសೃષ્ટិ ខណៈដែលព្រលឹងវិញ្ញាណរាលដាលពេញសೃષ્ટិ ដោយនៅតែរក្សាអត្តសញ្ញាណពិតរបស់ខ្លួន។ ចូរមើលទាំងពីរ—សೃષ્ટិវត្ថុ និងខ្លួនពិត—ថាបានបង្ហាញនៅក្នុងខ្ញុំ ជាសច្ចៈបរមាអមតៈ។

Verse 47

श्रीशुक उवाच अध्यात्मशिक्षया गोप्य एवं कृष्णेन शिक्षिता: । तदनुस्मरणध्वस्तजीवकोशास्तमध्यगन् ॥ ४७ ॥

ព្រះសុកទេវៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ ក្រោយបានទទួលការបង្រៀនខាងវិញ្ញាណពីព្រះក្រឹស្ណា នាងគោពីបានរលាយស្នាមអហങ്കារ ដោយការចងចាំព្រះអង្គជានិច្ច ហើយក្នុងសមាធិជ្រាលជ្រៅ នាងបានយល់ព្រះអង្គយ៉ាងពេញលេញ។

Verse 48

आहुश्च ते नलिननाभ पदारविन्दं योगेश्वरैर्हृदि विचिन्त्यमगाधबोधै: । संसारकूपपतितोत्तरणावलम्बं गेहं जुषामपि मनस्युदियात् सदा न: ॥ ४८ ॥

នាងគោពីបានទូលថា៖ ឱព្រះអម្ចាស់ដែលមានផ្ចិតដូចផ្កាឈូក! ព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គជាជម្រកតែមួយសម្រាប់អ្នកដែលធ្លាក់ចូលក្នុងអណ្តូងជ្រៅនៃសំសារ ដើម្បីឲ្យឆ្លងផុត។ ព្រះបាទនោះត្រូវបានយោគីធំៗ និងបណ្ឌិតមានប្រាជ្ញាជ្រាលជ្រៅ សមាធិនៅក្នុងបេះដូង; សូមឲ្យព្រះបាទនោះភ្ញាក់ឡើងក្នុងចិត្តយើងជានិច្ច ទោះយើងជាមនុស្សគ្រួសារធម្មតាក៏ដោយ។

Frequently Asked Questions

Why do Kṛṣṇa and the Yādavas go to Samanta-pañcaka during the eclipse?

Eclipses are traditionally treated as potent times for tīrtha-snāna, vrata, and dāna. The chapter emphasizes that the Vṛṣṇis’ pilgrimage is explicitly oriented to bhakti—after ritual acts they pray, “May we be granted devotion to Lord Kṛṣṇa,” teaching that purification and merit culminate in devotion to the Āśraya.

Who is Paraśurāma and why is Samanta-pañcaka linked to him?

Paraśurāma, an avatāra renowned for subduing oppressive kṣatriyas, is said here to have formed lakes from the kings’ blood and performed sacrifices at Samanta-pañcaka as loka-saṅgraha—public instruction—though he is personally untouched by karma. The site thus becomes a remembered locus of atonement, sacrifice, and pilgrimage.

Why does Kuntī accuse her relatives of forgetting her during calamities?

Kuntī voices a human truth of social vulnerability: when providence turns adverse, even close relations may withdraw. Her speech sharpens the chapter’s theological point—worldly support is unstable—setting up Vasudeva’s reply that all beings act under the Supreme Lord’s governance, and thus one should seek ultimate shelter in Kṛṣṇa.

How does Vasudeva explain responsibility and fate in this chapter?

Vasudeva asks Kuntī not to be angry, describing people as “playthings of fate,” yet concluding that whether one acts independently or under compulsion, all remain under the Supreme Lord’s control. The teaching does not deny agency but frames it within īśvara-adhīnatā, encouraging forgiveness and God-centered understanding of events.

Why are the kings astonished upon seeing Kṛṣṇa with His consorts?

They behold a paradox: the Supreme Lord—abode of all opulence and beauty, rarely seen even by yogīs—is present in a seemingly ordinary social setting, surrounded by family and queens. Their amazement underscores bhakti’s special access: the Vṛṣṇis relate to Viṣṇu not as distant Absolute but as intimate companion.

What is the significance of Kṛṣṇa’s teaching to the gopīs about separation and reunion?

Kṛṣṇa explains that the Supreme Lord brings beings together and separates them, like wind assembling and dispersing objects, redirecting the gopīs’ pain into metaphysical clarity. He then affirms bhakti as the path to eternal life and declares His immanence—within and without all beings—so their love matures into ego-free absorption and realized understanding.