Adhyaya 70
Kṛṣṇa’s Daily Life in Dvārakā; the Captive Kings’ Appeal; Nārada Announces the Rājasūya
នៅពេលអរុណរះក្នុងទ្វារកា ព្រះមហេសីទាំងឡាយសោកស្តាយសម្លេងមាន់ដែលជាសញ្ញានៃការបែកចេញពីអោបព្រះក្រឹṣṇa។ បន្ទាប់មកពិពណ៌នាព្រះអង្គប្រតិបត្តិវិន័យពេលព្រលឹម (brāhma-muhūrta)៖ សម្អាតខ្លួន សូត្រ Gāyatrī-japa ដោយស្ងៀមស្ងាត់ បូជាព្រះអាទិត្យ ទេវតា ឥសី និងបិត្រទាំងឡាយ (ជាការពង្រីករបស់ព្រះអង្គ) គោរពអ្នកចាស់ និងព្រះព្រាហ្មណ៍ ហើយធ្វើទានរៀងរាល់ថ្ងៃយ៉ាងធំ ជាពិសេសទានគោ។ ព្រះអង្គតុបតែងពេញលេញ ចូលជីវិតសាធារណៈ ឡើងរថជាមួយសាត្យគី និងឧទ្ធវ ទៅសាលាសុធម្មា ដែលតន្ត្រី របាំ កវី និងការអានវេដៈសរសើរព្រះអង្គ។ អ្នកនាំសារថ្មីមករាយការណ៍ថា ជរាសន្ធៈបានចាប់ស្តេច ២០,០០០ នាក់នៅគិរីវ្រាជ; សំណូមពររបស់ស្តេចទាំងនោះបង្ហាញថាអំណាចលោកីយ៍ដូចសុបិន ហើយសុំរួចផុតពីចំណងកម្មដោយសម្របខ្លួនចំពោះព្រះក្រឹṣṇa។ នារទមុនីបង្ហាញខ្លួន សរសើរមាយាអស្ចារ្យរបស់ព្រះអម្ចាស់ និងប្រាប់ពីបំណងយុធិષ્ઠិរ ធ្វើរាជសូយៈដើម្បីគោរពព្រះក្រឹṣṇa។ ពេលយាទវជំរុញឲ្យចាត់ការជរាសន្ធៈ ព្រះក្រឹṣṇaពិគ្រោះឧទ្ធវ បើកផ្លូវទៅយុទ្ធសាស្ត្របន្ទាប់ និងការបញ្ចប់រាជសូយៈ។
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच अथोषस्युपवृत्तायां कुक्कुटान् कूजतोऽशपन् । गृहीतकण्ठ्य: पतिभिर्माधव्यो विरहातुरा: ॥ १ ॥
ព្រះសុកទេវៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ពេលអរុណរះជិតមកដល់ មហេសីរបស់ព្រះមាធវៈ ដែលស្វាមីបានអោបក្រវ៉ាត់កររបស់នាងៗ បានសាបសែនមាន់ដែលកំពុងអ៊ូអរ។ ពួកនាងក្តៅក្រហាយព្រោះឆាប់ៗនេះត្រូវព្រាត់ពីព្រះអង្គ។
Verse 2
वयांस्यरोरुवन्कृष्णं बोधयन्तीव वन्दिन: । गायत्स्वलिष्वनिद्राणि मन्दारवनवायुभि: ॥ २ ॥
សំឡេងហ៊ឺហ៊ារបស់ឃ្មុំ ដែលកើតពីខ្យល់ក្រអូបមកពីសួនបារិជាតៈ បានដាស់បក្សីឲ្យភ្ញាក់ពីដំណេក។ ពេលបក្សីចាប់ផ្តើមច្រៀងខ្លាំងៗ វាហាក់ដូចជាកវីរាជសាលា កំពុងដាស់ព្រះក្រឹស្ណៈដោយសរសើរព្រះមហិមា។
Verse 3
मुहूर्तं तं तु वैदर्भी नामृष्यदतिशोभनम् । परिरम्भणविश्लेषात् प्रियबाह्वन्तरं गता ॥ ३ ॥
ព្រះនាងវៃទರ್ಭី ដែលស្ថិតក្នុងអោបក្រសោបនៃដៃគូស្នេហា មិនពេញចិត្តនឹងម៉ោងដ៏ស្រស់ស្អាតនោះទេ ព្រោះវាមានន័យថា ការបែកចេញពីការអោបក្រសោបកំពុងមកដល់។
Verse 4
ब्राह्मे मुहूर्त उत्थाय वार्युपस्पृश्य माधव: । दध्यौ प्रसन्नकरण आत्मानं तमस: परम् ॥ ४ ॥ एकं स्वयंज्योतिरनन्यमव्ययंस्वसंस्थया नित्यनिरस्तकल्मषम् । ब्रह्माख्यमस्योद्भवनाशहेतुभि:स्वशक्तिभिर्लक्षितभावनिर्वृतिम् ॥ ५ ॥
នៅពេលព្រហ្មមុហូរត្រា ព្រះមាធវៈត្រាស់ឡើង ហើយប៉ះទឹកបរិសុទ្ធ។ ដោយចិត្តស្រស់ថ្លា ព្រះអង្គសមាធិលើព្រះអង្គឯង—សច្ចៈកំពូលតែមួយ ពន្លឺដោយខ្លួនឯង មិនមានអ្នកប្រៀបបាន មិនប្រែប្រួល ដែលហៅថា «ព្រហ្មន»; ដោយសភាពព្រះអង្គលុបបំបាត់មលិនជានិច្ច ហើយដោយសក្តិផ្ទាល់ដែលបង្កើតនិងបំផ្លាញលោក ព្រះអង្គបង្ហាញសភាពសុទ្ធ និងអានន្ទរបស់ព្រះអង្គ។
Verse 5
ब्राह्मे मुहूर्त उत्थाय वार्युपस्पृश्य माधव: । दध्यौ प्रसन्नकरण आत्मानं तमस: परम् ॥ ४ ॥ एकं स्वयंज्योतिरनन्यमव्ययंस्वसंस्थया नित्यनिरस्तकल्मषम् । ब्रह्माख्यमस्योद्भवनाशहेतुभि:स्वशक्तिभिर्लक्षितभावनिर्वृतिम् ॥ ५ ॥
នៅពេលព្រហ្មមុហូរត្រា ព្រះមាធវៈត្រាស់ឡើង ហើយប៉ះទឹកបរិសុទ្ធ។ ដោយចិត្តស្រស់ថ្លា ព្រះអង្គសមាធិលើព្រះអង្គឯង—សច្ចៈកំពូលតែមួយ ពន្លឺដោយខ្លួនឯង មិនមានអ្នកប្រៀបបាន មិនប្រែប្រួល ដែលហៅថា «ព្រហ្មន»; ដោយសភាពព្រះអង្គលុបបំបាត់មលិនជានិច្ច ហើយដោយសក្តិផ្ទាល់ដែលបង្កើតនិងបំផ្លាញលោក ព្រះអង្គបង្ហាញសភាពសុទ្ធ និងអានន្ទរបស់ព្រះអង្គ។
Verse 6
अथाप्लुतोऽम्भस्यमले यथाविधि क्रियाकलापं परिधाय वाससी । चकार सन्ध्योपगमादि सत्तमो हुतानलो ब्रह्म जजाप वाग्यत: ॥ ६ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះអង្គដ៏បរិសុទ្ធបំផុតនោះ ស្រង់ទឹកក្នុងទឹកដែលបានបរិសុទ្ធតាមពិធី ហើយស្លៀកពាក់ខោអាវក្រោមនិងអាវលើ រួចអនុវត្តពិធីកិច្ចទាំងមូល ចាប់ពីការគោរពសន្ធ្យាពេលព្រឹក។ បន្ទាប់ពីបូជាអាហុតិចូលក្នុងភ្លើងបរិសុទ្ធ ព្រះក្រឹស្ណៈស្ងៀមស្ងាត់ សម្រួលវាចា ហើយសូត្រមន្ត្រាគាយត្រី (ព្រហ្ម)។
Verse 7
उपस्थायार्कमुद्यन्तं तर्पयित्वात्मन: कला: । देवानृषीन् पितॄन्वृद्धान्विप्रानभ्यर्च्य चात्मवान् ॥ ७ ॥ धेनूनां रुक्मशृङ्गीनां साध्वीनां मौक्तिकस्रजाम् । पयस्विनीनां गृष्टीनां सवत्सानां सुवाससाम् ॥ ८ ॥ ददौ रूप्यखुराग्राणां क्षौमाजिनतिलै: सह । अलङ्कृतेभ्यो विप्रेभ्यो बद्वं बद्वं दिने दिने ॥ ९ ॥
រាល់ថ្ងៃ ព្រះអង្គគោរពបូជាព្រះអាទិត្យកំពុងរះ ហើយធ្វើតർពណៈដល់ទេវតា ឥសី និងបិត្រជន—ដែលសុទ្ធតែជាផ្នែកពង្រីករបស់ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គមានសមាធិលើខ្លួនឯង បន្ទាប់មកគោរពបូជាមនុស្សចាស់ទុំ និងព្រះព្រាហ្មណ៍ដោយប្រុងប្រយ័ត្ន។ ដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍ដែលស្លៀកពាក់ស្អាត ព្រះអង្គប្រទានហ្វូងគោស្ងប់ស្ងាត់ និងសុភាព មានស្នែងប៉ាន់មាស ពាក់ខ្សែមុត្ដា ស្លៀកក្រណាត់ល្អ និងចុងក្រចកគោប៉ាន់ប្រាក់។ គោទាំងនោះមានទឹកដោះច្រើន កើតកូនតែម្តង ហើយមានកូនគោតាម។ រាល់ថ្ងៃ ព្រះអង្គប្រទានគោជាក្រុមៗ ក្រុមមួយមាន 13,084 ក្បាល ដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍មានប្រាជ្ញា ព្រមទាំងក្រណាត់លីនិន ស្បែកក្តាន់ និងគ្រាប់ល្ង។
Verse 8
उपस्थायार्कमुद्यन्तं तर्पयित्वात्मन: कला: । देवानृषीन् पितॄन्वृद्धान्विप्रानभ्यर्च्य चात्मवान् ॥ ७ ॥ धेनूनां रुक्मशृङ्गीनां साध्वीनां मौक्तिकस्रजाम् । पयस्विनीनां गृष्टीनां सवत्सानां सुवाससाम् ॥ ८ ॥ ददौ रूप्यखुराग्राणां क्षौमाजिनतिलै: सह । अलङ्कृतेभ्यो विप्रेभ्यो बद्वं बद्वं दिने दिने ॥ ९ ॥
រាល់ថ្ងៃ ព្រះអង្គគោរពបូជាព្រះអាទិត្យកំពុងរះ ហើយធ្វើតർពណៈដល់ទេវតា ឥសី និងបិត្រជន—ដែលសុទ្ធតែជាផ្នែកពង្រីករបស់ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គមានសមាធិលើខ្លួនឯង បន្ទាប់មកគោរពបូជាមនុស្សចាស់ទុំ និងព្រះព្រាហ្មណ៍ដោយប្រុងប្រយ័ត្ន។ ដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍ដែលស្លៀកពាក់ស្អាត ព្រះអង្គប្រទានហ្វូងគោស្ងប់ស្ងាត់ និងសុភាព មានស្នែងប៉ាន់មាស ពាក់ខ្សែមុត្ដា ស្លៀកក្រណាត់ល្អ និងចុងក្រចកគោប៉ាន់ប្រាក់។ គោទាំងនោះមានទឹកដោះច្រើន កើតកូនតែម្តង ហើយមានកូនគោតាម។ រាល់ថ្ងៃ ព្រះអង្គប្រទានគោជាក្រុមៗ ក្រុមមួយមាន 13,084 ក្បាល ដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍មានប្រាជ្ញា ព្រមទាំងក្រណាត់លីនិន ស្បែកក្តាន់ និងគ្រាប់ល្ង។
Verse 9
उपस्थायार्कमुद्यन्तं तर्पयित्वात्मन: कला: । देवानृषीन् पितॄन्वृद्धान्विप्रानभ्यर्च्य चात्मवान् ॥ ७ ॥ धेनूनां रुक्मशृङ्गीनां साध्वीनां मौक्तिकस्रजाम् । पयस्विनीनां गृष्टीनां सवत्सानां सुवाससाम् ॥ ८ ॥ ददौ रूप्यखुराग्राणां क्षौमाजिनतिलै: सह । अलङ्कृतेभ्यो विप्रेभ्यो बद्वं बद्वं दिने दिने ॥ ९ ॥
រៀងរាល់ថ្ងៃ ព្រះអម្ចាស់បានគោរពបូជាព្រះអាទិត្យកំពុងរះ ហើយធ្វើតර්បណៈជូនដល់ទេវតា ឥសី និងបិត្របុព្វបុរស ដែលសុទ្ធតែជាអវតារផ្នែកនៃព្រះអង្គ។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គដែលមានការគ្រប់គ្រងខ្លួនបានបូជាអ្នកចាស់ទុំ និងព្រះព្រាហ្មណ៍ដោយប្រុងប្រយ័ត្ន។ ដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍ដែលស្លៀកពាក់ល្អ ព្រះអង្គបានប្រទានហ្វូងគោស្ងប់ស្ងាត់ និងស៊ាំ មានស្នែងប៉ាន់មាស និងខ្សែគ្រឿងមុត្ដា ពាក់ក្រណាត់ល្អ ហើយចុងក្រចកជើងប៉ាន់ប្រាក់; គោទាំងនោះមានទឹកដោះច្រើន ទើបតែសម្រាលកូនម្តង និងមានកូនគោតាម។ រៀងរាល់ថ្ងៃ ព្រះអង្គបានប្រទានគោជាក្រុមៗ ចំនួន 13,084 ក្បាល ដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍អ្នកប្រាជ្ញ ជាមួយក្រណាត់លីនែន ស្បែកក្តាន់ និងគ្រាប់ល្ង។
Verse 10
गोविप्रदेवतावृद्धगुरून् भूतानि सर्वश: । नमस्कृत्यात्मसम्भूतीर्मङ्गलानि समस्पृशत् ॥ १० ॥
ព្រះក្រឹෂ្ណាបាននមស្ការដល់គោ ព្រះព្រាហ្មណ៍ និងទេវតា ដល់អ្នកចាស់ទុំ និងគ្រូវិញ្ញាណ ហើយដល់សត្វមានជីវិតទាំងអស់—ដែលសុទ្ធតែជាផ្នែកពង្រីកនៃព្រះអង្គ។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានប៉ះពាល់វត្ថុមង្គល។
Verse 11
आत्मानं भूषयामास नरलोकविभूषणम् । वासोभिर्भूषणै: स्वीयैर्दिव्यस्रगनुलेपनै: ॥ ११ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានតុបតែងព្រះកាយ—ដែលជាគ្រឿងអលង្ការនៃលោកមនុស្ស—ដោយសម្លៀកបំពាក់ និងគ្រឿងអលង្ការពិសេសរបស់ព្រះអង្គ ព្រមទាំងកម្រងផ្កាទិព្វ និងគ្រឿងលាបក្លិនក្រអូបទិព្វ។
Verse 12
अवेक्ष्याज्यं तथादर्शं गोवृषद्विजदेवता: । कामांश्च सर्ववर्णानां पौरान्त:पुरचारिणाम् । प्रदाप्य प्रकृती: कामै: प्रतोष्य प्रत्यनन्दत ॥ १२ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានមើលឃើញនំយ៉ាង (ghee) កញ្ចក់ គោ និងគោឈ្មោល ព្រះព្រាហ្មណ៍ និងទេវតា ហើយធានាឲ្យសមាជិកគ្រប់វណ្ណៈដែលរស់នៅក្នុងព្រះរាជវាំង និងទូទាំងទីក្រុង បានពេញចិត្តដោយអំណោយទាន។ បន្ទាប់ពីនោះ ព្រះអង្គបានស្វាគមន៍មន្ត្រីរបស់ព្រះអង្គ ដោយបំពេញបំណងរបស់ពួកគេឲ្យសប្បាយចិត្ត។
Verse 13
संविभज्याग्रतो विप्रान् स्रक्ताम्बूलानुलेपनै: । सुहृद: प्रकृतीर्दारानुपायुङ्क्त तत: स्वयम् ॥ १३ ॥
បន្ទាប់ពីចែកចាយកម្រងផ្កា តាំបូល (pān) និងលាបចន្ទន៍ដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍ជាមុន ព្រះអង្គបានប្រទានអំណោយដូចគ្នានេះដល់មិត្តភក្តិ មន្ត្រី និងព្រះមហេសីទាំងឡាយ ហើយចុងក្រោយ ព្រះអង្គផ្ទាល់ក៏ទទួលយកវាផងដែរ។
Verse 14
तावत् सूत उपानीय स्यन्दनं परमाद्भुतम् । सुग्रीवाद्यैर्हयैर्युक्तं प्रणम्यावस्थितोऽग्रत: ॥ १४ ॥
នៅពេលនោះ សារថីបាននាំរទេះដ៏អស្ចារ្យបំផុតមក ដោយចងជាមួយសេះសុគ្រីវ និងសេះផ្សេងៗ។ គាត់បានកោតគោរពក្រាបព្រះអម្ចាស់ ហើយឈរនៅមុខព្រះองค์។
Verse 15
गृहीत्वा पाणिना पाणी सारथेस्तमथारुहत् । सात्यक्युद्धवसंयुक्त: पूर्वाद्रिमिव भास्कर: ॥ १५ ॥
ព្រះស្រីក្រឹស្ណៈបានកាន់ដៃសារថីដោយដៃរបស់ព្រះองค์ ហើយឡើងលើរទេះជាមួយសាត្យគី និងឧទ្ធវៈ ដូចព្រះអាទិត្យរះលើភ្នំខាងកើត។
Verse 16
ईक्षितोऽन्त:पुरस्त्रीणां सव्रीडप्रेमवीक्षितै: । कृच्छ्राद् विसृष्टो निरगाज्जातहासो हरन् मन: ॥ १६ ॥
ស្ត្រីក្នុងព្រះរាជវាំងបានមើលព្រះអម្ចាស់ដោយភ្នែកស្រឡាញ់ដែលមានភាពអៀនខ្មាស់; ព្រះองค์ពិបាកនឹងផ្តាច់ខ្លួនចេញពីពួកនាង។ បន្ទាប់មកព្រះองค์ចេញដំណើរដោយញញឹម ហើយទាក់ទាញចិត្តពួកនាង។
Verse 17
सुधर्माख्यां सभां सर्वैर्वृष्णिभि: परिवारित: । प्राविशद् यन्निविष्टानां न सन्त्यङ्ग षडूर्मय: ॥ १७ ॥
ឱ ព្រះរាជា! ព្រះអម្ចាស់ដែលមានពួកវ្រឹṣṇិទាំងអស់ព័ទ្ធជុំវិញ បានចូលទៅក្នុងសាលប្រជុំឈ្មោះ សុធម្មា ដែលអ្នកចូលទៅអង្គុយក្នុងនោះ មិនត្រូវរលកប្រាំមួយនៃជីវិតលោកិយរំខានឡើយ។
Verse 18
तत्रोपविष्ट: परमासने विभु- र्बभौ स्वभासा ककुभोऽवभासयन् । वृतो नृसिंहैर्यदुभिर्यदूत्तमो यथोडुराजो दिवि तारकागणै: ॥ १८ ॥
នៅទីនោះ ក្នុងសាលប្រជុំ ព្រះអម្ចាស់ដ៏មានអំណាចបានអង្គុយលើអាសនៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ហើយភ្លឺរលោងដោយពន្លឺផ្ទាល់របស់ព្រះองค์ បំភ្លឺទិសទាំងអស់។ ព្រះយទុដ៏ប្រសើរបំផុត ដែលមានពួកយទុដូចសត្វសិង្ហក្នុងមនុស្សព័ទ្ធជុំវិញ បានបង្ហាញដូចព្រះចន្ទក្នុងចំណោមផ្កាយជាច្រើនលើមេឃ។
Verse 19
तत्रोपमन्त्रिणो राजन् नानाहास्यरसैर्विभुम् । उपतस्थुर्नटाचार्या नर्तक्यस्ताण्डवै: पृथक् ॥ १९ ॥
នៅទីនោះ ព្រះរាជា អ្នកកំប្លែងនានាប្រភេទបានកម្សាន្តព្រះអម្ចាស់ដ៏អស្ចារ្យដោយរសកំប្លែងជាច្រើន; គ្រូសិល្បៈសម្តែងបានបម្រើព្រះអង្គ ហើយនារីរាំបានរាំតाण्डវៈដោយឡែកៗ។
Verse 20
मृदङ्गवीणामुरजवेणुतालदरस्वनै: । ननृतुर्जगुस्तुष्टुवुश्च सूतमागधवन्दिन: ॥ २० ॥
ដោយសំឡេងផ្អែមនៃម្រឹទង្គ វីណា មុរជា ខ្លុយ តាល និងស័ង្ខ ពួកគេបានរាំ និងច្រៀង; ខណៈដែលសូត មាគធ និងអ្នកសរសើរ បានសូត្រសរសើរព្រះកិត្តិយសរបស់ភគវាន។
Verse 21
तत्राहुर्ब्राह्मणा: केचिदासीना ब्रह्मवादिन: । पूर्वेषां पुण्ययशसां राज्ञां चाकथयन् कथा: ॥ २१ ॥
នៅក្នុងសាលាប្រជុំនោះ ព្រះព្រាហ្មណ៍អ្នកពោលព្រះព្រហ្មខ្លះអង្គុយសូត្រមន្តវេទដោយសូរស្រទន់; ខ្លះទៀតនិយាយរឿងរ៉ាវអំពីព្រះមហាក្សត្របុរាណដែលមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះដោយបុណ្យ។
Verse 22
तत्रैक: पुरुषो राजन्नागतोऽपूर्वदर्शन: । विज्ञापितो भगवते प्रतीहारै: प्रवेशित: ॥ २२ ॥
ពេលនោះ ព្រះរាជា មានបុរសម្នាក់មកដល់ ដែលមិនធ្លាប់ឃើញនៅទីនោះពីមុន។ អ្នកយាមទ្វារបានជូនដំណឹងដល់ភគវាន ហើយបន្ទាប់មកនាំគាត់ចូលទៅខាងក្នុង។
Verse 23
स नमस्कृत्य कृष्णाय परेशाय कृताञ्जलि: । राज्ञामावेदयद् दु:खं जरासन्धनिरोधजम् ॥ २३ ॥
គាត់បានប្រណមដៃគោរពបង្គំដល់ព្រះក្រឹષ્ણ ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិរាជ ហើយបានទូលប្រាប់អំពីទុក្ខរបស់ព្រះមហាក្សត្រទាំងឡាយ ដែលកើតពីការត្រូវជរាសន្ធៈឃុំឃាំង។
Verse 24
ये च दिग्विजये तस्य सन्नतिं न ययुर्नृपा: । प्रसह्य रुद्धास्तेनासन्नयुते द्वे गिरिव्रजे ॥ २४ ॥
ស្តេចចំនួនម្ភៃពាន់អង្គ ដែលមិនព្រមចុះចូលទាំងស្រុងក្នុងការប្រកួតឈ្នះទិសទាំងឡាយរបស់ ជរាសន្ធ ត្រូវបានគេចាប់ឃុំដោយកម្លាំងនៅក្នុងបន្ទាយឈ្មោះ គិរិវ្រាជ។
Verse 25
राजान ऊचु: कृष्ण कृष्णाप्रमेयात्मन् प्रपन्नभयभञ्जन । वयं त्वां शरणं यामो भवभीता: पृथग्धिय: ॥ २५ ॥
ស្តេចទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ ឱ ក្រឹෂ្ណា ក្រឹෂ្ណា! ឱ អាត្មាដែលមិនអាចវាស់បាន អ្នកបំបាត់ភ័យសម្រាប់អ្នកដែលសម្របខ្លួនជាសិស្ស! ទោះយើងមានចិត្តគិតបែកចេញ ក៏ដោយភ័យវដ្តសង្សារ យើងមកសុំជ្រកកោននៅព្រះអង្គ។
Verse 26
लोको विकर्मनिरत: कुशले प्रमत्त: कर्मण्ययं त्वदुदिते भवदर्चने स्वे । यस्तावदस्य बलवानिह जीविताशां सद्यश्छिनत्त्यनिमिषाय नमोऽस्तु तस्मै ॥ २६ ॥
មនុស្សក្នុងលោកនេះជាប់ចិត្តនឹងអំពើបាប ហើយភ្លេចភារកិច្ចពិត ដែលតាមព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គ គឺការអរចនាបូជាព្រះអង្គក្នុងកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន—នោះហើយជាមង្គលពិត។ សូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះអម្ចាស់ដ៏មានអំណាចទាំងអស់ ដែលបង្ហាញជារូបកាល និងកាត់ផ្តាច់សេចក្តីសង្ឃឹមរឹងរូសអំពីជីវិតយូរ ក្នុងមួយភ្លែត។
Verse 27
लोके भवाञ्जगदिन: कलयावतीर्ण: सद्रक्षणाय खलनिग्रहणाय चान्य: । कश्चित् त्वदीयमतियाति निदेशमीश किं वा जन: स्वकृतमृच्छति तन्न विद्म: ॥ २७ ॥
ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃសកលលោក! ព្រះអង្គបានចុះមកក្នុងលោកនេះជាមួយអំណាចផ្ទាល់ ដើម្បីការពារអ្នកសុចរិត និងបង្ក្រាបអ្នកអាក្រក់។ ប៉ុន្តែ ឱ ព្រះអម្ចាស់ យើងមិនយល់ថា មនុស្សណាម្នាក់អាចលើសលប់ព្រះបញ្ជារបស់ព្រះអង្គ ហើយនៅតែរីករាយនឹងផលកម្មរបស់ខ្លួនបានដូចម្តេច។
Verse 28
स्वप्नायितं नृपसुखं परतन्त्रमीश शश्वद्भयेन मृतकेन धुरं वहाम: । हित्वा तदात्मनि सुखं त्वदनीहलभ्यं क्लिश्यामहेऽतिकृपणास्तव माययेह ॥ २८ ॥
ឱ ព្រះអម្ចាស់! សេចក្តីសុខរបស់ស្តេចដែលពឹងផ្អែកលើអ្នកដទៃ គ្រាន់តែដូចសុបិន។ យើងកំពុងស្ទួយបន្ទុកនៃរាងកាយដូចសព ដែលពេញដោយភ័យជានិច្ច។ ដោយបោះបង់សុខនៃអាត្មា ដែលទទួលបានពីការបម្រើព្រះអង្គដោយមិនស្វែងរកផល យើងដ៏ក្រីក្រខ្លាំង កំពុងរងទុក្ខនៅទីនេះក្រោមអំណាចមាយារបស់ព្រះអង្គ។
Verse 29
तन्नो भवान् प्रणतशोकहराङ्घ्रियुग्मो बद्धान् वियुङ्क्ष्व मगधाह्वयकर्मपाशात् । यो भूभुजोऽयुतमतङ्गजवीर्यमेको बिभ्रद् रुरोध भवने मृगराडिवावी: ॥ २९ ॥
ដូច្នេះ សូមព្រះអម្ចាស់ ព្រះបាទរបស់ព្រះអង្គបំបាត់ទុក្ខសោករបស់អ្នកសម្របខ្លួន សូមដោះលែងយើងខ្ញុំជាអ្នកទោសពីច្រវាក់កម្ម ដែលបង្ហាញជាស្តេចមគធ។ គាត់តែម្នាក់ឯងមានកម្លាំងដូចដំរីឆ្កួតមួយម៉ឺន ហើយបានឃុំយើងក្នុងផ្ទះដូចសត្វសិង្ហចាប់ចៀម។
Verse 30
यो वै त्वया द्विनवकृत्व उदात्तचक्र भग्नो मृधे खलु भवन्तमनन्तवीर्यम् । जित्वा नृलोकनिरतं सकृदूढदर्पो युष्मत्प्रजा रुजति नोऽजित तद् विधेहि ॥ ३० ॥
ឱព្រះអង្គអ្នកកាន់ចក្រ! ព្រះបារមីរបស់ព្រះអង្គគ្មានទីបញ្ចប់ ដូច្នេះក្នុងសង្គ្រាម ព្រះអង្គបានបំបាក់ជរាសន្ធដល់ដប់ប្រាំពីរដង។ តែពេលព្រះអង្គជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងកិច្ចការមនុស្ស ម្តងមួយព្រះអង្គបានអនុញ្ញាតឲ្យគាត់ឈ្នះ។ ឥឡូវគាត់ពោរពេញដោយអហങ്കារ ហើយធ្វើទុក្ខបុកម្នេញយើង ជាប្រជារបស់ព្រះអង្គ។ ឱអជិត សូមកែសម្រួលស្ថានការណ៍នេះ។
Verse 31
दूत उवाच इति मागधसंरुद्धा भवद्दर्शनकाङ्क्षिण: । प्रपन्ना: पादमूलं ते दीनानां शं विधीयताम् ॥ ३१ ॥
ទូតបាននិយាយថា៖ នេះជាសាររបស់ព្រះមហាក្សត្រដែលត្រូវស្តេចមគធឃុំខ្លួន ពួកគេចង់បានទស្សនៈរបស់ព្រះអង្គ ហើយបានសម្របខ្លួននៅជើងព្រះបាទ។ សូមប្រទានសេចក្តីមង្គលដល់អ្នកក្រីក្រទាំងនេះ។
Verse 32
श्रीशुक उवाच राजदूते ब्रुवत्येवं देवर्षि: परमद्युति: । बिभ्रत्पिङ्गजटाभारं प्रादुरासीद् यथा रवि: ॥ ३२ ॥
ព្រះស្រីសុកទេវបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ខណៈដែលទូតរាជកំពុងនិយាយដូច្នេះ ទេវឫសី នារ៉ដា ដែលមានពន្លឺអស្ចារ្យ បានលេចឡើងភ្លាមៗ។ ដោយពាក់កន្ទុយសក់ជតាពណ៌មាសលើក្បាល គាត់បានចូលមកដូចព្រះអាទិត្យដ៏ភ្លឺចែងចាំង។
Verse 33
तं दृष्ट्वा भगवान् कृष्ण: सर्वलोकेश्वरेश्वर: । ववन्द उत्थित: शीर्ष्णा ससभ्य: सानुगो मुदा ॥ ३३ ॥
ពេលបានឃើញគាត់ ព្រះក្រឹស្ណា—អម្ចាស់លើអម្ចាស់ទាំងអស់ក្នុងលោក—បានក្រោកឡើងដោយសេចក្តីរីករាយ ហើយជាមួយសមាជិកសភា និងអ្នកតាមដាន បានឱនក្បាលគោរពនារ៉ដមុនី។
Verse 34
सभाजयित्वा विधिवत् कृतासनपरिग्रहम् । बभाषे सुनृतैर्वाक्यै: श्रद्धया तर्पयन् मुनिम् ॥ ३४ ॥
ក្រោយពេលព្រះនារទទួលអាសនៈដែលបានប្រគេន ព្រះស្រីក្រឹស្ណៈបានគោរពសក្ការៈមុនីតាមវិធានសាស្ត្រ ហើយដោយសទ្ធា បានធ្វើឲ្យទ្រង់ពេញចិត្តដោយពាក្យពិត និងពាក្យផ្អែមល្ហែម។
Verse 35
अपि स्विदद्य लोकानां त्रयाणामकुतोभयम् । ननु भूयान् भगवतो लोकान् पर्यटतो गुण: ॥ ३५ ॥
ថ្ងៃនេះប្រាកដណាស់ ត្រៃលោកបានរួចផុតពីភ័យទាំងអស់ ព្រោះនេះជាឥទ្ធិពលរបស់មហាបុរសដូចលោក ដែលធ្វើដំណើរតាមចិត្តទៅគ្រប់លោក ហើយផ្សព្វផ្សាយពលានុភាពនៃគុណធម៌។
Verse 36
न हि तेऽविदितं किञ्चिल्लोकेष्वीश्वरकर्तृषु । अथ पृच्छामहे युष्मान्पाण्डवानां चिकीर्षितम् ॥ ३६ ॥
ក្នុងលោកទាំងឡាយដែលជាការបង្កើតរបស់ព្រះ មិនមានអ្វីមួយដែលលាក់បាំងពីលោកទេ; ដូច្នេះ សូមប្រាប់យើងថា ព្រះបណ្ឌវៈមានបំណងធ្វើអ្វី។
Verse 37
श्रीनारद उवाच दृष्टा मया ते बहुशो दुरत्यया माया विभो विश्वसृजश्च मायिन: । भूतेषु भूमंश्चरत: स्वशक्तिभि- र्वह्नेरिवच्छन्नरुचो न मेऽद्भुतम् ॥ ३७ ॥
ព្រះនារទមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏មានអានុភាព! ខ្ញុំបានឃើញមាយារបស់ព្រះអង្គដែលលំបាកឆ្លងកាត់ជាច្រើនដង មាយានោះសូម្បីតែធ្វើឲ្យព្រះព្រហ្មា អ្នកបង្កើតលោក ស្រឡាំងកាំង។ ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏គ្របដណ្តប់សព្វសត្វ! ខ្ញុំមិនភ្ញាក់ផ្អើលទេ ដែលព្រះអង្គលាក់ព្រះអង្គដោយអំណាចរបស់ព្រះអង្គ ខណៈពេលដើរចល័តក្នុងសត្វលោក ដូចភ្លើងដែលគ្របពន្លឺរបស់ខ្លួនដោយផ្សែង។
Verse 38
तवेहितं कोऽर्हति साधु वेदितुं स्वमाययेदं सृजतो नियच्छत: । यद् विद्यमानात्मतयावभासते तस्मै नमस्ते स्वविलक्षणात्मने ॥ ३८ ॥
តើនរណាអាចយល់ដឹងយ៉ាងត្រឹមត្រូវអំពីព្រះបំណងរបស់ព្រះអង្គ? ដោយមាយារបស់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គពង្រីក និងដកហូតសೃષ્ટិនេះវិញ ដូច្នេះវាបង្ហាញដូចជាមានសភាពពិតប្រាកដ។ សូមក្រាបនមស្ការព្រះអង្គ អ្នកមានស្ថានភាពលើសលោកដែលមិនអាចគិតគូរបាន និងមានលក្ខណៈអស្ចារ្យឯកតា។
Verse 39
जीवस्य य: संसरतो विमोक्षणं न जानतोऽनर्थवहाच्छरीरत: । लीलावतारै: स्वयश:प्रदीपकं प्राज्वालयत्त्वा तमहं प्रपद्ये ॥ ३९ ॥
សត្វជីវៈដែលជាប់ក្នុងវដ្តកំណើតនិងមរណៈ មិនដឹងវិធីរួចផុតពីរាងកាយវត្ថុដែលនាំទុក្ខ។ ប៉ុន្តែ ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិរាជ អ្នកចុះមកជាលីឡាអវតារ ហើយដោយលីឡារបស់ព្រះองค์ បំភ្លឺផ្លូវវិញ្ញាណដោយពន្លឺកេរ្តិ៍ឈ្មោះដ៏ភ្លឺចែងចាំង; ដូច្នេះ ខ្ញុំសូមសម្របខ្លួនជូនព្រះองค์។
Verse 40
अथाप्याश्रावये ब्रह्म नरलोकविडम्बनम् । राज्ञ: पैतृष्वस्रेयस्य भक्तस्य च चिकीर्षितम् ॥ ४० ॥
ទោះជាយ៉ាងណា ឱ ព្រះព្រហ្មន៍ដែលលេងតួនាទីជាមនុស្ស ខ្ញុំនឹងទូលប្រាប់អំពីអ្វីដែលអ្នកបម្រើស្មោះរបស់ព្រះองค์ គឺព្រះមហាក្សត្រ យុធិષ્ઠិរា កូនប្រុសនៃប្អូនស្រីរបស់ព្រះបិតា មានបំណងធ្វើ។
Verse 41
यक्ष्यति त्वां मखेन्द्रेण राजसूयेन पाण्डव: । पारमेष्ठ्यकामो नृपतिस्तद् भवाननुमोदताम् ॥ ४१ ॥
ដោយប្រាថ្នាអធិបតេយ្យដ៏គ្មានអ្នកប្រៀបបាន ព្រះមហាក្សត្រ យុធិષ્ઠិរា នៃពាណ្ឌវៈ មានបំណងបូជាព្រះองค์ដោយយជ្ញាធំជាងគេ គឺ រាជសូយៈ។ សូមព្រះองค์មេត្តាអនុមោទនា និងប្រទានពរដល់ការខិតខំរបស់គាត់។
Verse 42
तस्मिन् देव क्रतुवरे भवन्तं वै सुरादय: । दिदृक्षव: समेष्यन्ति राजानश्च यशस्विन: ॥ ४२ ॥
ឱ ព្រះអម្ចាស់ នៅក្នុងយជ្ញាដ៏ប្រសើរនោះ ពួកទេវតា និងព្រះមហាក្សត្រដ៏មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះទាំងឡាយ ដែលប្រាថ្នាចង់ឃើញព្រះองค์ នឹងមកប្រមូលផ្តុំគ្នាទាំងអស់។
Verse 43
श्रवणत्कीर्तनाद् ध्यानात्पूयन्तेऽन्तेवसायिन: । तव ब्रह्ममयस्येश किमुतेक्षाभिमर्शिन: ॥ ४३ ॥
ឱ ព្រះអម្ចាស់ អ្នកជាប្រាហ្មណ៍មយៈ; ដោយការស្តាប់ ការសរសើរ និងការធ្វើសមាធិលើព្រះគុណរបស់ព្រះองค์ សូម្បីតែអ្នកត្រូវគេបោះបង់ក៏បានសុទ្ធសាធ—ហើយអ្នកដែលបានឃើញ និងប៉ះព្រះองค์ នឹងអស្ចារ្យយ៉ាងណាទៀត!
Verse 44
यस्यामलं दिवि यश: प्रथितं रसायां भूमौ च ते भुवनमङ्गल दिग्वितानम् । मन्दाकिनीति दिवि भोगवतीति चाधो गङ्गेति चेह चरणाम्बु पुनाति विश्वम् ॥ ४४ ॥
ឱព្រះអម្ចាស់ជាមង្គលនៃសកលលោក! កេរ្តិ៍ឈ្មោះដ៏បរិសុទ្ធរបស់ព្រះអង្គបានពាសពេញដូចឆ័ត្រលើស្ថានសួគ៌ មធ្យមលោក និងលោកក្រោម។ ទឹកទិព្វដែលលាងព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ នៅស្ថានសួគ៌ហៅថា មន្ទាគិនី នៅលោកក្រោមហៅថា ភោគវតី ហើយនៅលើផែនដីនេះហៅថា គង្គា; វាហូរឆ្លងកាត់សកលលោក និងបរិសុទ្ធកន្លែងណាដែលវាទៅដល់។
Verse 45
श्रीशुक उवाच तत्र तेष्वात्मपक्षेष्वगृणत्सु विजिगीषया । वाच: पेशै: स्मयन् भृत्यमुद्धवं प्राह केशव: ॥ ४५ ॥
ព្រះស្រីសុកទេវៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ នៅទីនោះ ពួកយាទវៈដែលជាពួកគាំទ្ររបស់ព្រះអង្គ បានតវ៉ាចំពោះសំណើនោះដោយសេចក្តីប្រាថ្នាចង់ឈ្នះជរាសន្ធៈ។ ព្រះកេសវៈញញឹម ហើយនិយាយទៅកាន់អ្នកបម្រើរបស់ព្រះអង្គ គឺឧទ្ធវៈ ដោយពាក្យពេចន៍ដ៏ល្អិតល្អន់។
Verse 46
श्रीभगवानुवाच त्वं हि न: परमं चक्षु: सुहृन्मन्त्रार्थतत्त्ववित् । अथात्र ब्रूह्यनुष्ठेयं श्रद्दध्म: करवाम तत् ॥ ४६ ॥
ព្រះមានព្រះបន្ទូលថា៖ អ្នកជាភ្នែកដ៏ប្រសើរបំផុត និងជាមិត្តជិតស្និទ្ធរបស់យើង ព្រោះអ្នកដឹងយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះអំពីអត្ថន័យ និងតម្លៃនៃយោបល់នានា។ ដូច្នេះ សូមប្រាប់ថា ក្នុងស្ថានការណ៍នេះគួរធ្វើអ្វី; យើងទុកចិត្តលើការវិនិច្ឆ័យរបស់អ្នក ហើយនឹងធ្វើតាម។
Verse 47
इत्युपामन्त्रितो भर्त्रा सर्वज्ञेनापि मुग्धवत् । निदेशं शिरसाधाय उद्धव: प्रत्यभाषत ॥ ४७ ॥
[ព្រះស្រីសុកទេវៈបន្តថា៖] ដូច្នេះ ពេលត្រូវបានស្នើដោយម្ចាស់របស់គាត់ ដែលទោះជាសព្វជ្ញាក៏ដោយ តែប្រព្រឹត្តដូចជាស្រពិចស្រពិល ឧទ្ធវៈបានទទួលព្រះបញ្ជានោះដាក់លើក្បាល ហើយឆ្លើយតបដូចតទៅ។
Frequently Asked Questions
The rooster’s crow marks the end of nocturnal intimacy and the start of royal and Vedic duties, so the queens’ lament highlights vipralambha (love in separation). Devotion here is not abstract: it is embodied in relational bhakti where time itself becomes an antagonist. The text thereby contrasts Kṛṣṇa’s private sweetness (mādhurya) with His public responsibility, intensifying the devotee’s longing and underscoring the Lord’s accessibility within household life.
Bhāgavata theology holds Kṛṣṇa as the āśraya (ultimate ground) of Brahman and Paramātmā. His ‘self-meditation’ is not a conditioned practice to attain realization; it is a līlā that teaches ideal sādhana and affirms His self-luminous, nondependent nature. The passage also instructs that true purification and freedom from contamination arise from centering consciousness on the Supreme Truth, not merely from external rite.
They are rulers captured by Jarāsandha for refusing total submission during his conquests and are confined at Girivraja. Their plea is framed as śaraṇāgati: they acknowledge the futility of royal ‘happiness’ and interpret their captivity as a manifestation of karmic bondage. By appealing to Kṛṣṇa as the destroyer of fear, they model how suffering can become a turning point from ahaṅkāra (separatist pride) to bhakti and liberation.
Kṛṣṇa’s inquiry is a deliberate humanlike posture (nara-līlā) that honors His devotee’s role and demonstrates proper consultative governance. It also sets the narrative mechanism for revealing the Rājasūya plan and for eliciting Uddhava’s counsel. In Bhāgavata pedagogy, omniscience does not prevent dialog; rather, dialog becomes the medium through which dharma, strategy, and devotion are taught.
The Rājasūya is an imperial consecration that establishes unrivaled sovereignty, but in the Bhāgavata it is reoriented: Yudhiṣṭhira’s aim is to worship Kṛṣṇa as the true enjoyer and center of all yajña. Thus political unification becomes a theological act—publicly recognizing Bhagavān as the supreme ruler—while also requiring the removal of adharmic obstacles like Jarāsandha.