Adhyaya 64
The Deliverance of King Nṛga and the Warning Against Taking Brāhmaṇa Property
នៅទីក្រុងទ្វារកា បន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍រាជវង្សដែលបង្ហាញការការពារធម៌របស់ព្រះក្រឹṣṇa រឿងប្រែទៅជាគំនិតបង្រៀន។ សាំបា និងយុវជនយាទុ លេងក្នុងព្រៃឃើញសត្វជីងចក់ធំមួយជាប់ក្នុងអណ្តូងស្ងួត។ ពួកគេជួយមិនបាន ទើបនាំព្រះក្រឹṣṇa មក; ព្រះអង្គលើកវាចេញដោយដៃឆ្វេងយ៉ាងងាយ។ ពេលប៉ះដោយព្រះអង្គ វាប្រែជាបុរសទេវភ្លឺរលោង—ព្រះបាទនೃគ—ដែលប្រាប់ថា ទោះបានធ្វើទានច្រើន ក៏ធ្លាក់ដោយកំហុសមិនចេតនា ពាក់ព័ន្ធគោរបស់ព្រាហ្មណ៍មួយដែលបានផ្តល់ទៅព្រាហ្មណ៍មួយទៀត។ ព្រាហ្មណ៍ទាំងពីរមិនព្រមទទួលសំណង; យមរាជឲ្យជ្រើសរើសរវាងរីករាយផលបុណ្យមុន ឬទទួលទោសមុន ហើយន្រះគជ្រើសទទួលទោស ដូច្នេះបានកើតជាសត្វជីងចក់ រហូតបានព្រះក្រឹṣṇa រំដោះ។ បន្ទាប់ពីអនុញ្ញាតឲ្យឡើងស្ថានទេវ ព្រះក្រឹṣṇa ប្រៀនប្រដៅថា ទ្រព្យព្រាហ្មណ៍ “មិនអាចរំលាយ” ការលួចឬប្រើខុសនាំវិនាសជាច្រើនជំនាន់ និងទោសនរក ហើយសូម្បីព្រាហ្មណ៍មានបាបក៏មិនគួរប្រព្រឹត្តរឹងរ៉ឹង។
Shlokas
Verse 1
श्रीबादरायणिरुवाच एकदोपवनं राजन् जग्मुर्यदुकुमारका: । विहर्तुं साम्बप्रद्युम्नचारुभानुगदादय: ॥ १ ॥
ព្រះបាទរាយណី (បាដរាយណី) បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ ព្រះរាជា មួយថ្ងៃ ក្មេងប្រុសក្សត្រវង្សយទុ—សាម្បៈ ប្រទ្យុម្នៈ ចារុ ភានុ កដៈ និងអ្នកដទៃ—បានទៅកាន់ព្រៃតូចមួយ ដើម្បីលេងកម្សាន្ត។
Verse 2
क्रीडित्वा सुचिरं तत्र विचिन्वन्त: पिपासिता: । जलं निरुदके कूपे ददृशु: सत्त्वमद्भुतम् ॥ २ ॥
បន្ទាប់ពីលេងយូរនៅទីនោះ ពួកគេក៏ស្រេកទឹក។ ខណៈស្វែងរកទឹក ពួកគេបានមើលចូលទៅក្នុងអណ្ដូងស្ងួត ហើយឃើញសត្វចម្លែកអស្ចារ្យមួយ។
Verse 3
कृकलासं गिरिनिभं वीक्ष्य विस्मितमानसा: । तस्य चोद्धरणे यत्नं चक्रुस्ते कृपयान्विता: ॥ ३ ॥
ពេលឃើញកណ្ដុរប្រភេទប៉ះលី (ក្រពើតូច) ធំដូចភ្នំ ពួកគេភ្ញាក់ផ្អើល។ ដោយមេត្តាករុណា ពួកគេព្យាយាមលើកវាចេញពីអណ្ដូង។
Verse 4
चर्मजैस्तान्तवै: पाशैर्बद्ध्वा पतितमर्भका: । नाशक्नुरन् समुद्धर्तुं कृष्णायाचख्युरुत्सुका: ॥ ४ ॥
ក្មេងៗបានចងសត្វនោះដោយខ្សែស្បែក និងខ្សែពួរ តែទោះយ៉ាងណាក៏មិនអាចលើកវាចេញបាន។ ដូច្នេះពួកគេបានទៅរកព្រះក្រឹષ્ણ ដោយរំភើប ហើយប្រាប់រឿងទាំងអស់។
Verse 5
तत्रागत्यारविन्दाक्षो भगवान् विश्वभावन: । वीक्ष्योज्जहार वामेन तं करेण स लीलया ॥ ५ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះអម្ចាស់ភ្នែកដូចផ្កាឈូក អ្នកថែរក្សាពិភពលោក បានមកដល់ទីនោះ។ ពេលទតឃើញសត្វនោះ ព្រះអង្គបានលើកវាចេញដោយដៃឆ្វេង ដោយងាយស្រួលដូចលីឡា។
Verse 6
स उत्तम:श्लोककराभिमृष्टो विहाय सद्य: कृकलासरूपम् । सन्तप्तचामीकरचारुवर्ण: स्वर्ग्यद्भुतालङ्करणाम्बरस्रक् ॥ ६ ॥
ពេលត្រូវព្រះហស្តរបស់ព្រះអម្ចាស់អ្នកគួរសរសើរខ្ពស់បំផុត ប្រាណនោះបានបោះបង់រូបកណ្ដុរប្រភេទប៉ះលីភ្លាមៗ ហើយទទួលរូបជាអ្នកស្ថិតនៅសួគ៌។ សម្បុររបស់គាត់ភ្លឺស្រស់ដូចមាសរលាយ ហើយត្រូវបានតុបតែងដោយគ្រឿងអលង្ការ សម្លៀកបំពាក់ និងកម្រងផ្កាអស្ចារ្យ។
Verse 7
पप्रच्छ विद्वानपि तन्निदानं जनेषु विख्यापयितुं मुकुन्द: । कस्त्वं महाभाग वरेण्यरूपो देवोत्तमं त्वां गणयामि नूनम् ॥ ७ ॥
ព្រះមុកុន្ទៈ ស្រីក្រឹស្ណៈ ទោះដឹងហេតុការណ៍ក៏ដោយ ដើម្បីឲ្យមនុស្សទូទៅយល់ បានសួរថា «ឱ អ្នកមានភាគ្យធំ! អ្នកជានរណា? ឃើញរូបដ៏ប្រសើររបស់អ្នក ខ្ញុំជឿថាអ្នកជាទេវតាខ្ពង់ខ្ពស់ជាក់ជាមិនខាន»
Verse 8
सम्प्रापितोऽस्यतदर्ह: सुभद्र । आत्मानमाख्याहि विवित्सतां नो यन्मन्यसे न: क्षममत्र वक्तुम् ॥ ८ ॥
“ដោយកម្មអ្វីក្នុងអតីតកាល អ្នកបានមកដល់ស្ថានភាពនេះ? ឱ អ្នកមានចិត្តល្អ វាសនាបែបនេះមិនសមនឹងអ្នកទេ។ យើងចង់ដឹងអំពីអ្នក; ប្រសិនបើអ្នកឃើញថាសមរម្យនៅទីនេះ សូមប្រាប់អំពីខ្លួនអ្នក។”
Verse 9
श्रीशुक उवाच इति स्म राजा सम्पृष्ट: कृष्णेनानन्तमूर्तिना । माधवं प्रणिपत्याह किरीटेनार्कवर्चसा ॥ ९ ॥
ព្រះសុកទេវៈបាននិយាយថា— ពេលព្រះក្រឹស្ណៈអ្នកមានរូបអនន្ត សួរដូច្នេះ ព្រះរាជា ដែលពាក់មកុដភ្លឺដូចព្រះអាទិត្យ បានក្រាបបង្គំចំពោះព្រះមាធវៈ ហើយឆ្លើយថា…
Verse 10
नृग उवाच नृगो नाम नरेन्द्रोऽहमिक्ष्वाकुतनय: प्रभो । दानिष्वाख्यायमानेषु यदि ते कर्णमस्पृशम् ॥ १० ॥
ព្រះន្រឹគបាននិយាយថា «ឱ ព្រះអម្ចាស់ ខ្ញុំជាព្រះរាជានាម ន្រឹគ ជាព្រះរាជបុត្ររបស់អិក្ស្វាគុ។ ប្រហែលពេលគេអានបញ្ជីអ្នកធ្វើទាន ឈ្មោះខ្ញុំបានឮដល់ព្រះករណីរបស់ព្រះអង្គ»
Verse 11
किं नु तेऽविदितं नाथ सर्वभूतात्मसाक्षिण: । कालेनाव्याहतदृशो वक्ष्येऽथापि तवाज्ञया ॥ ११ ॥
“ឱ ព្រះនាថ អ្វីដែលព្រះអង្គមិនជ្រាបមានដែរឬ? ព្រះអង្គជាសាក្សីនៃចិត្តសត្វលោកទាំងអស់ ហើយទស្សនៈមិនត្រូវកាលបំបាំង។ ទោះយ៉ាងណា តាមព្រះបញ្ជា ខ្ញុំនឹងនិយាយ។”
Verse 12
यावत्य: सिकता भूमेर्यावत्यो दिवि तारका: । यावत्यो वर्षधाराश्च तावतीरददं स्म गा: ॥ १२ ॥
ខ្ញុំបានបរិច្ចាគគោចំនួនស្មើនឹងគ្រាប់ខ្សាច់លើផែនដី ផ្កាយលើមេឃ និងចំណុចទឹកភ្លៀងក្នុងព្យុះភ្លៀង។
Verse 13
पयस्विनीस्तरुणी: शीलरूप- गुणोपपन्ना: कपिला हेमशृङ्गी: । न्यायार्जिता रूप्यखुरा: सवत्सा दुकूलमालाभरणा ददावहम् ॥ १३ ॥
ខ្ញុំបានបរិច្ចាគគោវ័យក្មេងពណ៌ត្នោត ដែលមានទឹកដោះពេញលេញ មានសីលធម៌ ស្រស់ស្អាត និងមានគុណធម៌; បានមកដោយយុត្តិធម៌; មានស្នែងបំពាក់មាស ក្រចកបំពាក់ប្រាក់ តុបតែងដោយក្រណាត់ល្អ និងមាលា ហើយមានកូនគោជាមួយ។
Verse 14
स्वलङ्कृतेभ्यो गुणशीलवद्भ्य: सीदत्कुटुम्बेभ्य ऋतव्रतेभ्य: । तप:श्रुतब्रह्मवदान्यसद्भ्य: प्रादां युवभ्यो द्विजपुङ्गवेभ्य: ॥ १४ ॥ गोभूहिरण्यायतनाश्वहस्तिन: कन्या: सदासीस्तिलरूप्यशय्या: । वासांसि रत्नानि परिच्छदान् रथा- निष्टं च यज्ञैश्चरितं च पूर्तम् ॥ १५ ॥
ខ្ញុំបានគោរពសក្ការៈព្រះព្រាហ្មណ៍អ្នកទទួលទានជាមុន ដោយតុបតែងពួកគេដោយគ្រឿងអលង្ការល្អ។ ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ឧត្តមទាំងនោះវ័យក្មេង គ្រួសារខ្វះខាត មានគុណធម៌ និងសីលធម៌ល្អ ស្ថិតក្នុងសច្ចៈ ល្បីដោយតបៈ ចេះដឹងជ្រៅជ្រះក្នុងវេទ និងមានអាកប្បកិរិយាសន្ត។ ខ្ញុំបានផ្តល់គោ ដី មាស ផ្ទះ សេះ ដំរី ក្មេងស្រីសមរម្យរៀបការជាមួយអ្នកបម្រើ ព្រមទាំងល្ង ប្រាក់ គ្រែល្អ សម្លៀកបំពាក់ អលង្ការថ្មមានតម្លៃ គ្រឿងសង្ហារឹម និងរទេះ; ហើយខ្ញុំក៏បានធ្វើយជ្ញ និងការងារបុណ្យសាធារណៈជាច្រើន។
Verse 15
स्वलङ्कृतेभ्यो गुणशीलवद्भ्य: सीदत्कुटुम्बेभ्य ऋतव्रतेभ्य: । तप:श्रुतब्रह्मवदान्यसद्भ्य: प्रादां युवभ्यो द्विजपुङ्गवेभ्य: ॥ १४ ॥ गोभूहिरण्यायतनाश्वहस्तिन: कन्या: सदासीस्तिलरूप्यशय्या: । वासांसि रत्नानि परिच्छदान् रथा- निष्टं च यज्ञैश्चरितं च पूर्तम् ॥ १५ ॥
ខ្ញុំបានគោរពសក្ការៈព្រះព្រាហ្មណ៍អ្នកទទួលទានជាមុន ដោយតុបតែងពួកគេដោយគ្រឿងអលង្ការល្អ។ ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ឧត្តមទាំងនោះវ័យក្មេង គ្រួសារខ្វះខាត មានគុណធម៌ និងសីលធម៌ល្អ ស្ថិតក្នុងសច្ចៈ ល្បីដោយតបៈ ចេះដឹងជ្រៅជ្រះក្នុងវេទ និងមានអាកប្បកិរិយាសន្ត។ ខ្ញុំបានផ្តល់គោ ដី មាស ផ្ទះ សេះ ដំរី ក្មេងស្រីសមរម្យរៀបការជាមួយអ្នកបម្រើ ព្រមទាំងល្ង ប្រាក់ គ្រែល្អ សម្លៀកបំពាក់ អលង្ការថ្មមានតម្លៃ គ្រឿងសង្ហារឹម និងរទេះ; ហើយខ្ញុំក៏បានធ្វើយជ្ញ និងការងារបុណ្យសាធារណៈជាច្រើន។
Verse 16
कस्यचिद् द्विजमुख्यस्य भ्रष्टा गौर्मम गोधने । सम्पृक्ताविदुषा सा च मया दत्ता द्विजातये ॥ १६ ॥
មានពេលមួយ គោរបស់ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ឧត្តមម្នាក់បានវង្វេងចូលមកក្នុងហ្វូងគោរបស់ខ្ញុំ។ ដោយមិនដឹង ខ្ញុំបានបរិច្ចាគគោនោះឲ្យព្រះព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ទៀត។
Verse 17
तां नीयमानां तत्स्वामी दृष्ट्वोवाच ममेति तम् । ममेति परिग्राह्याह नृगो मे दत्तवानिति ॥ १७ ॥
ពេលម្ចាស់ដើមឃើញគេនាំគោទៅ គាត់និយាយថា «គោនេះជារបស់ខ្ញុំ!» ព្រះព្រាហ្មណ៍ទីពីរដែលទទួលជាទានឆ្លើយថា «ទេ វាជារបស់ខ្ញុំ; ន្រឹគៈបានប្រទានឲ្យខ្ញុំ»។
Verse 18
विप्रौ विवदमानौ मामूचतु: स्वार्थसाधकौ । भवान् दातापहर्तेति तच्छ्रुत्वा मेऽभवद् भ्रम: ॥ १८ ॥
ព្រះព្រាហ្មណ៍ទាំងពីរជជែកប្រកែកគ្នាដើម្បីប្រយោជន៍របស់ខ្លួន ហើយមករកខ្ញុំ។ ម្នាក់និយាយថា «អ្នកបានឲ្យគោនេះដល់ខ្ញុំ» ម្នាក់ទៀតនិយាយថា «តែអ្នកបានលួចវាពីខ្ញុំ»។ ស្តាប់ហើយខ្ញុំស្រពិចស្រពិលចិត្ត។
Verse 19
अनुनीतावुभौ विप्रौ धर्मकृच्छ्रगतेन वै । गवां लक्षं प्रकृष्टानां दास्याम्येषा प्रदीयताम् ॥ १९ ॥ भवन्तावनुगृह्णीतां किङ्करस्याविजानत: । समुद्धरतं मां कृच्छ्रात् पतन्तं निरयेऽशुचौ ॥ २० ॥
ដោយជាប់គាំងក្នុងវិបត្តិធម៌ដ៏គួរភ័យ ខ្ញុំបានអង្វរព្រះព្រាហ្មណ៍ទាំងពីរដោយសុភាពថា «ជំនួសគោនេះ ខ្ញុំនឹងប្រគល់គោល្អបំផុតមួយសែនក្បាល; សូមប្រគល់គោនេះឲ្យខ្ញុំវិញ។ ខ្ញុំជាអ្នកបម្រើអវិជ្ជា; សូមមេត្តាអង្គ្រោះខ្ញុំពីភាពលំបាកនេះ មិនដូច្នោះទេខ្ញុំនឹងធ្លាក់ចូលនរកអសុចិ»។
Verse 20
अनुनीतावुभौ विप्रौ धर्मकृच्छ्रगतेन वै । गवां लक्षं प्रकृष्टानां दास्याम्येषा प्रदीयताम् ॥ १९ ॥ भवन्तावनुगृह्णीतां किङ्करस्याविजानत: । समुद्धरतं मां कृच्छ्रात् पतन्तं निरयेऽशुचौ ॥ २० ॥
ដោយជាប់គាំងក្នុងវិបត្តិធម៌ដ៏គួរភ័យ ខ្ញុំបានអង្វរព្រះព្រាហ្មណ៍ទាំងពីរដោយសុភាពថា «ជំនួសគោនេះ ខ្ញុំនឹងប្រគល់គោល្អបំផុតមួយសែនក្បាល; សូមប្រគល់គោនេះឲ្យខ្ញុំវិញ។ ខ្ញុំជាអ្នកបម្រើអវិជ្ជា; សូមមេត្តាអង្គ្រោះខ្ញុំពីភាពលំបាកនេះ មិនដូច្នោះទេខ្ញុំនឹងធ្លាក់ចូលនរកអសុចិ»។
Verse 21
नाहं प्रतीच्छे वै राजन्नित्युक्त्वा स्वाम्यपाक्रमत् । नान्यद् गवामप्ययुतमिच्छामीत्यपरो ययौ ॥ २१ ॥
ឱ ព្រះរាជា ម្ចាស់គោបច្ចុប្បន្ននិយាយថា «ខ្ញុំមិនទទួលអ្វីជំនួសទេ» ហើយគាត់ចាកចេញ។ ព្រះព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ទៀតនិយាយថា «សូម្បីតែគោបន្ថែមដប់ពាន់ក្បាលដែលអ្នកផ្តល់ ខ្ញុំក៏មិនចង់បាន» ហើយគាត់ក៏ចាកចេញដែរ។
Verse 22
एतस्मिन्नन्तरे यामैर्दूतैर्नीतो यमक्षयम् । यमेन पृष्टस्तत्राहं देवदेव जगत्पते ॥ २२ ॥
នៅចន្លោះនោះ ទូតរបស់យមរាជបានឆ្លៀតឱកាសនាំខ្ញុំទៅកាន់យមលោក។ នៅទីនោះ យមរាជផ្ទាល់បានសួរខ្ញុំ—ឱ ព្រះជាម្ចាស់លើទេវទាំងអស់ ម្ចាស់នៃលោកសកល។
Verse 23
पूर्वं त्वमशुभं भुङ्क्ष उताहो नृपते शुभम् । नान्तं दानस्य धर्मस्य पश्ये लोकस्य भास्वत: ॥ २३ ॥
[យមរាជមានព្រះបន្ទូល:] ឱ ព្រះរាជា អ្នកចង់ទទួលផលបាបមុន ឬផលបុណ្យមុន? ខ្ញុំមិនឃើញទីបញ្ចប់នៃទានធម៌ដែលអ្នកបានប្រព្រឹត្តឡើយ; ដូច្នេះ ការសុខសាន្តរបស់អ្នកនៅសួគ៌ដ៏ភ្លឺរលោងក៏មិនមានទីចប់ដែរ។
Verse 24
पूर्वं देवाशुभं भुञ्ज इति प्राह पतेति स: । तावदद्राक्षमात्मानं कृकलासं पतन् प्रभो ॥ २४ ॥
ខ្ញុំបានឆ្លើយថា «ព្រះអម្ចាស់ សូមឲ្យខ្ញុំទទួលផលបាបជាមុន» ហើយយមរាជមានព្រះបន្ទូលថា «ដូច្នោះ ចូរធ្លាក់ចុះ!» ភ្លាមៗខ្ញុំបានធ្លាក់ ហើយពេលកំពុងធ្លាក់ ខ្ញុំឃើញខ្លួនឯងក្លាយជាកង្កែបជញ្ជាំង (ក្រពើតូច/ក្រពើជញ្ជាំង) គឺជាកង្កែបជញ្ជាំង—ឱ ព្រះអម្ចាស់។
Verse 25
ब्रह्मण्यस्य वदान्यस्य तव दासस्य केशव । स्मृतिर्नाद्यापि विध्वस्ता भवत्सन्दर्शनार्थिन: ॥ २५ ॥
ឱ កេសវៈ ខ្ញុំជាទាសរបស់ព្រះអង្គ មានសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះព្រាហ្មណ៍ និងមានចិត្តសប្បុរសចំពោះពួកគេ ហើយតែងតែប្រាថ្នាចង់បានទស្សនៈរបស់ព្រះអង្គ។ ដូច្នេះ រហូតមកដល់ពេលនេះ ការចងចាំរបស់ខ្ញុំមិនទាន់រលាយបាត់ទេ។
Verse 26
स त्वं कथं मम विभोऽक्षिपथ: परात्मा योगेश्वरै: श्रुतिदृशामलहृद्विभाव्य: । साक्षादधोक्षज उरुव्यसनान्धबुद्धे: स्यान्मेऽनुदृश्य इह यस्य भवापवर्ग: ॥ २६ ॥
ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏មហិទ្ធិ ព្រះបរមាត្មា តើភ្នែកខ្ញុំអាចឃើញព្រះអង្គនៅទីនេះបានដូចម្តេច? ព្រះអង្គគឺអធោក្សជៈ ដែលសូម្បីតែយោគីអធិការក៏ត្រូវសមាធិឃើញក្នុងចិត្តសុទ្ធ ដោយប្រើ “ភ្នែកវិញ្ញាណនៃវេទ” ប៉ុណ្ណោះ។ ហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គបង្ហាញដោយផ្ទាល់ចំពោះខ្ញុំ ខណៈបញ្ញារបស់ខ្ញុំត្រូវទុក្ខវេទនានៃសង្សារបិទបាំង? ក្នុងលោកនេះ មានតែអ្នកដែលបានផុតពីចំណងភពប៉ុណ្ណោះទើបគួរឃើញព្រះអង្គ។
Verse 27
देवदेव जगन्नाथ गोविन्द पुरुषोत्तम । नारायण हृषीकेश पुण्यश्लोकाच्युताव्यय ॥ २७ ॥ अनुजानीहि मां कृष्ण यान्तं देवगतिं प्रभो । यत्र क्वापि सतश्चेतो भूयान्मे त्वत्पदास्पदम् ॥ २८ ॥
ឱ ព្រះទេវទេវៈ ជគន្នាថៈ គោវិន្ទៈ បុរសោត្តមៈ នារាយណៈ ហ្រឹសីកេសៈ បុណ្យស្លោកៈ អច្យុតៈ អវ្យយៈ!
Verse 28
देवदेव जगन्नाथ गोविन्द पुरुषोत्तम । नारायण हृषीकेश पुण्यश्लोकाच्युताव्यय ॥ २७ ॥ अनुजानीहि मां कृष्ण यान्तं देवगतिं प्रभो । यत्र क्वापि सतश्चेतो भूयान्मे त्वत्पदास्पदम् ॥ २८ ॥
ឱ ព្រះក្រឹស្ណៈជាព្រះអម្ចាស់ សូមអនុញ្ញាតឲ្យខ្ញុំចេញទៅកាន់គតិរបស់ទេវតា; ទោះខ្ញុំនៅទីណាក៏ដោយ សូមចិត្តខ្ញុំស្ថិតក្នុងការជ្រកកោនព្រះបាទរបស់ព្រះអង្គជានិច្ច
Verse 29
नमस्ते सर्वभावाय ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये । कृष्णाय वासुदेवाय योगानां पतये नम: ॥ २९ ॥
ខ្ញុំសូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះអង្គ អ្នកជាមូលដ្ឋាននៃសភាវៈទាំងអស់ ជាព្រះប្រហ្មន៍ដ៏អធិឧត្តម មានអានុភាពអនន្ត; ខ្ញុំសូមក្រាបបង្គំជាបន្តបន្ទាប់ចំពោះព្រះក្រឹស្ណៈ ព្រះបុត្ររបស់វាសុទេវៈ ជាព្រះអម្ចាស់នៃយោគៈទាំងឡាយ
Verse 30
इत्युक्त्वा तं परिक्रम्य पादौ स्पृष्ट्वा स्वमौलिना । अनुज्ञातो विमानाग्र्यमारुहत् पश्यतां नृणाम् ॥ ३० ॥
ក្រោយពោលដូច្នេះ មហារាជ ន្រឹគ បានដើរប្រទក្សិណជុំវិញព្រះក្រឹស្ណៈ ហើយប៉ះមកុដលើព្រះបាទរបស់ព្រះអង្គ។ ពេលបានអនុញ្ញាតឲ្យចាកចេញ នៅចំពោះមុខមនុស្សទាំងឡាយ គាត់បានឡើងលើវិមានទេវតាដ៏អស្ចារ្យ។
Verse 31
कृष्ण: परिजनं प्राह भगवान् देवकीसुत: । ब्रह्मण्यदेवो धर्मात्मा राजन्याननुशिक्षयन् ॥ ३१ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះភគវាន ក្រឹស្ណៈ ព្រះបុត្ររបស់ទេវគី—អ្នកគោរពស្រឡាញ់ព្រះព្រាហ្មណ៍ជាពិសេស និងជាសារធាតុនៃធម៌—បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ព្រះបរិវារ ហើយបានបង្រៀនវណ្ណៈរាជទូទៅ។
Verse 32
दुर्जरं बत ब्रह्मस्वं भुक्तमग्नेर्मनागपि । तेजीयसोऽपि किमुत राज्ञां ईश्वरमानिनाम् ॥ ३२ ॥
ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ព្រាហ្មណ៍ គឺលំបាករំលាយយ៉ាងខ្លាំង; សូម្បីអ្នកមានអานุភាពលើសភ្លើង បរិភោគតិចតួចក៏មិនអាចរំលាយបាន។ ចុះក្សត្រដែលគិតខ្លួនជាម្ចាស់ ហ៊ានបរិភោគវិញ តើមិនធ្ងន់ធ្ងរប៉ុណ្ណា!
Verse 33
नाहं हालाहलं मन्ये विषं यस्य प्रतिक्रिया । ब्रह्मस्वं हि विषं प्रोक्तं नास्य प्रतिविधिर्भुवि ॥ ३३ ॥
ខ្ញុំមិនចាត់ទុក “ហាលាហល” ជាពុលពិតទេ ព្រោះវាមានថ្នាំ解។ តែទ្រព្យព្រាហ្មណ៍ដែលលួចយកទៅវិញ គឺពុលពិតប្រាកដ ព្រោះក្នុងលោកនេះគ្មានវិធីសង្រ្គោះ។
Verse 34
हिनस्ति विषमत्तारं वह्निरद्भि: प्रशाम्यति । कुलं समूलं दहति ब्रह्मस्वारणिपावक: ॥ ३४ ॥
ពុលសម្លាប់តែអ្នកដែលផឹកវា ហើយភ្លើងធម្មតាអាចពន្លត់ដោយទឹក។ តែភ្លើងដែលកើតពី “ឈើអរណី” នៃទ្រព្យព្រាហ្មណ៍ នឹងដុតបំផ្លាញគ្រួសារចោរទាំងមូល ដល់ឫសគល់។
Verse 35
ब्रह्मस्वं दुरनुज्ञातं भुक्तं हन्ति त्रिपूरुषम् । प्रसह्य तु बलाद् भुक्तं दश पूर्वान् दशापरान् ॥ ३५ ॥
បើបរិភោគទ្រព្យព្រាហ្មណ៍ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតត្រឹមត្រូវ វានឹងបំផ្លាញបីជំនាន់។ តែបើលួចយកដោយបង្ខំ ឬអាស្រ័យអំណាចរដ្ឋហ៊ានហូប វានឹងបំផ្លាញបុព្វបុរសដប់ជំនាន់ និងកូនចៅដប់ជំនាន់ទាំងអស់។
Verse 36
राजानो राजलक्ष्म्यान्धा नात्मपातं विचक्षते । निरयं येऽभिमन्यन्ते ब्रह्मस्वं साधु बालिशा: ॥ ३६ ॥
ក្សត្រដែលត្រូវរាជសម្បត្តិបិទភ្នែក មិនឃើញការធ្លាក់ចុះរបស់ខ្លួនទេ។ អ្នកដែលលោភចង់បរិភោគទ្រព្យព្រាហ្មណ៍ដោយភាពល្ងង់ខ្លៅ ទោះបង្ហាញថាល្អក៏ដោយ ពិតប្រាកដគឺកំពុងប្រាថ្នានរក។
Verse 37
गृह्णन्ति यावत: पांशून् क्रन्दतामश्रुबिन्दव: । विप्राणां हृतवृत्तीनां वदान्यानां कुटुम्बिनाम् ॥ ३७ ॥ राजानो राजकुल्याश्च तावतोऽब्दान्निरङ्कुशा: । कुम्भीपाकेषु पच्यन्ते ब्रह्मदायापहारिण: ॥ ३८ ॥
ចំនួនឆ្នាំស្មើនឹងភាគល្អិតធូលីដែលត្រូវបានប៉ះដោយទឹកភ្នែករបស់ព្រាហ្មណ៍អ្នកសប្បុរស ដែលមានគ្រួសារពឹងផ្អែក និងត្រូវគេលួចទ្រព្យ—ស្តេចដែលគ្មានការគ្រប់គ្រង ហើយលួចយកទ្រព្យព្រាហ្មណ៍ នឹងត្រូវដុតឲ្យពុះជាមួយរាជវង្ស ក្នុងនរកឈ្មោះ កុម្ភីបាក។
Verse 38
गृह्णन्ति यावत: पांशून् क्रन्दतामश्रुबिन्दव: । विप्राणां हृतवृत्तीनां वदान्यानां कुटुम्बिनाम् ॥ ३७ ॥ राजानो राजकुल्याश्च तावतोऽब्दान्निरङ्कुशा: । कुम्भीपाकेषु पच्यन्ते ब्रह्मदायापहारिण: ॥ ३८ ॥
ចំនួនឆ្នាំស្មើនឹងភាគល្អិតធូលីដែលត្រូវបានប៉ះដោយទឹកភ្នែករបស់ព្រាហ្មណ៍អ្នកសប្បុរស ដែលមានគ្រួសារពឹងផ្អែក និងត្រូវគេលួចទ្រព្យ—ស្តេចដែលគ្មានការគ្រប់គ្រង ហើយលួចយកទ្រព្យព្រាហ្មណ៍ នឹងត្រូវដុតឲ្យពុះជាមួយរាជវង្ស ក្នុងនរកឈ្មោះ កុម្ភីបាក។
Verse 39
स्वदत्तां परदत्तां वा ब्रह्मवृत्तिं हरेच्च य: । षष्टिवर्षसहस्राणि विष्ठायां जायते कृमि: ॥ ३९ ॥
មិនថាជាទានដែលខ្លួនបានឲ្យ ឬទានដែលអ្នកដទៃបានឲ្យ—អ្នកណាលួចយកទ្រព្យសម្រាប់ជីវិតរបស់ព្រាហ្មណ៍ នឹងកើតជាពពួកដង្កូវក្នុងអសារធាតុ (លាមក) រយៈពេលហុកសិបពាន់ឆ្នាំ។
Verse 40
न मे ब्रह्मधनं भूयाद् यद् गृध्वाल्पायुषो नरा: । पराजिताश्च्युता राज्याद् भवन्त्युद्वेजिनोऽहय: ॥ ४० ॥
ខ្ញុំមិនប្រាថ្នាទ្រព្យរបស់ព្រាហ្មណ៍ទេ។ អ្នកណាដែលលោភលន់លើវា នឹងមានអាយុខ្លី ត្រូវបរាជ័យ បាត់បង់រាជ្យ ហើយក្លាយជាពស់ដែលបង្កការរំខានដល់អ្នកដទៃ។
Verse 41
विप्रं कृतागसमपि नैव द्रुह्यत मामका: । घ्नन्तं बहु शपन्तं वा नमस्कुरुत नित्यश: ॥ ४१ ॥
ឱអ្នកដើរតាមខ្ញុំទាំងឡាយ កុំធ្វើអាក្រក់ចំពោះព្រាហ្មណ៍អ្នកប្រាជ្ញ ទោះបីគាត់បានប្រព្រឹត្តកំហុសក៏ដោយ។ ទោះគាត់វាយ ឬសាបសែនជាញឹកញាប់ ក៏ចូរបន្តគោរពនមស្ការគាត់ជានិច្ច។
Verse 42
यथाहं प्रणमे विप्राननुकालं समाहित: । तथा नमत यूयं च योऽन्यथा मे स दण्डभाक् ॥ ४२ ॥
ដូចដែលខ្ញុំតែងតែគោរពបូជាប្រាហ្មណ៍ដោយចិត្តសមាធិជានិច្ច អ្នកទាំងអស់គ្នាក៏ត្រូវគោរពពួកគេដូចគ្នា។ អ្នកណាធ្វើផ្ទុយ នឹងត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មពីខ្ញុំ។
Verse 43
ब्राह्मणार्थो ह्यपहृतो हर्तारं पातयत्यध: । अजानन्तमपि ह्येनं नृगं ब्राह्मणगौरिव ॥ ४३ ॥
ពេលទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ប្រាហ្មណ៍ត្រូវបានលួចយក ទោះបីដោយមិនដឹងក៏ដោយ វានឹងធ្វើឲ្យអ្នកយកនោះធ្លាក់ចុះជាក់ជាមិនខាន ដូចគោរបស់ប្រាហ្មណ៍ដែលធ្វើឲ្យ ន្រឹគ ធ្លាក់ចុះ។
Verse 44
एवं विश्राव्य भगवान् मुकुन्दो द्वारकौकस: । पावन: सर्वलोकानां विवेश निजमन्दिरम् ॥ ४४ ॥
បន្ទាប់ពីបានណែនាំប្រជាជនទ្វារកាដូច្នេះ ព្រះមហាព្រះ Mukunda អ្នកបរិសុទ្ធសកលលោកទាំងអស់ បានចូលទៅក្នុងព្រះរាជវាំងរបស់ព្រះអង្គ។
Frequently Asked Questions
The act dramatizes Bhagavān’s role as āśraya: karma can bind a jīva to degradation, but the Lord’s direct intervention can release him instantly. The “well” functions as a narrative emblem of saṁsāra, while Kṛṣṇa’s effortless rescue shows that liberation is ultimately granted by divine grace, not merely by accumulated piety.
Nṛga, son of Ikṣvāku, was famed for extraordinary charity, especially cow-gifts to qualified brāhmaṇas. He became a lizard due to an inadvertent but unresolved offense: a brāhmaṇa’s cow wandered into his herd and was donated to another brāhmaṇa. Because neither claimant accepted restitution, the karmic fault matured, and upon choosing to suffer sinful reactions first before enjoying his piety, Nṛga fell to a lizard body until delivered by Kṛṣṇa.
Kṛṣṇa frames brāhmaṇa-dhana as spiritually “indigestible” because it is tied to sacred trust and dharma. Ordinary poison may have an antidote and harms mainly the consumer, but misappropriating brāhmaṇa property generates severe, far-reaching consequences—socially and karmically—affecting family lines and leading to hellish suffering, especially for rulers who abuse power.
The chapter implies that rulers must act with extreme caution in dāna (charity), verify rightful ownership, and seek dharmic resolution with humility. When a mistake occurs, sincere restitution should be offered, but the narrative warns that some harms cannot be “priced away” if sacred parties refuse settlement—therefore prevention, reverence, and restraint are essential in rāja-dharma.
Because the brāhmaṇa represents the social embodiment of śāstra, yajña, and spiritual learning; disrespect destabilizes dharma itself. Kṛṣṇa’s instruction is not a blanket endorsement of wrongdoing, but a mandate for kings and citizens to maintain reverence and non-violence toward sacred authority, addressing faults through proper dharmic mechanisms rather than retaliation.