Adhyaya 62
Ūṣā-Haraṇa, Bāṇāsura’s Pride, and Aniruddha’s Capture (Prelude to Hari–Śaṅkara Conflict)
ដោយឆ្លើយតាមសំណួររបស់ព្រះបារីក្សិត ព្រះសុកទេវ ចាប់ផ្តើមរឿង ឧសា–អនិរុទ្ធ ដែលនឹងនាំទៅកាន់ការប៉ះទង្គិចធំរវាងព្រះក្រឹṣṇa (ហរិ) និងព្រះសិវ (សង្ករ)។ ជំពូកនេះបង្ហាញ បាណាសុរ ជាកូនបាលី មានអំណាច និងកិត្តិយស ជាអ្នកស្រឡាញ់ព្រះសិវយ៉ាងខ្លាំង; ដៃពាន់ និងរាជសម្បត្តិធ្វើឲ្យគាត់អួតអាង។ គាត់បានបម្រើតាណ្ឌវរបស់ព្រះសិវដោយតន្ត្រី ទទួលការការពារទីក្រុង សោណិតបុរ ហើយមានព្យាករណ៍ថាទង់របស់គាត់នឹងបាក់ពេលប្រយុទ្ធនឹងអ្នកស្មើព្រះសិវ—ជាសញ្ញាបង្ហាញព្រះក្រឹṣṇa។ បន្ទាប់មក ឧសា សុបិនឃើញយុវជនពណ៌ខៀវងងឹត ភ្នែកដូចផ្កាឈូក; មិត្តនាង ចិត្រាលេខា មានសិទ្ធិយោគ ស្គាល់គាត់ដោយគូររូបវ្រឹṣṇិ ហើយដឹងថា អនិរុទ្ធ ជាចៅព្រះក្រឹṣṇa។ នាងនាំអនិរុទ្ធពីទ្វារកាទៅបន្ទប់ឧសា ហើយស្នេហាសម្ងាត់កើតឡើង។ ពេលយាមរាយការណ៍ការបំពានលើកិត្តិយសក្រមុំ បាណាចូលវាយ; អនិរុទ្ធឈ្នះយាម ប៉ុន្តែចុងក្រោយត្រូវចងដោយ នាគបាសា របស់បាណា។ ការចាប់ខ្លួននេះក្លាយជាមូលហេតុឲ្យជំពូកបន្ទាប់កើនឡើង—ការឆ្លើយតបរបស់ព្រះក្រឹṣṇa និងសង្គ្រាមហរិ–សិវដែលជិតមកដល់។
Shlokas
Verse 1
श्रीराजोवाच बाणस्य तनयामूषामुपयेमे यदूत्तम: । तत्र युद्धमभूद् घोरं हरिशङ्करयोर्महत् । एतत् सर्वं महायोगिन् समाख्यातुं त्वमर्हसि ॥ १ ॥
ស្ដេច បរីក្សិត មានព្រះបន្ទូលថា៖ ឧត្តមបុរសនៃពួក យទុ បានរៀបអភិសេកជាមួយបុត្រីរបស់ បានាសុរ គឺនាង ឧសា ហើយជាលទ្ធផល សង្គ្រាមដ៏ធំ និងគួរឱ្យភ័យខ្លាចបានកើតឡើងរវាង ព្រះហរិ និង ព្រះសិវៈ។ សូមព្រះអង្គមេត្តាពន្យល់អំពីព្រឹត្តិការណ៍នេះផង បពិត្រមហាយោគី។
Verse 2
श्रीशुक उवाच बाण: पुत्रशतज्येष्ठो बलेरासीन्महात्मन: । येन वामनरूपाय हरयेऽदायि मेदिनी ॥ तस्यौरस: सुतो बाण: शिवभक्तिरत: सदा । मान्यो वदान्यो धीमांश्च सत्यसन्धो दृढव्रत: । शोणिताख्ये पुरे रम्ये स राज्यमकरोत् पुरा ॥ तस्य शम्भो: प्रासादेन किङ्करा इव तेऽमरा: । सहस्रबाहुर्वाद्येन ताण्डवेऽतोषयन्मृडम् ॥ २ ॥
សុកទេវៈ គោស្វាមី មានព្រះបន្ទូលថា៖ បានៈ គឺជាបុត្រច្បងនៃបុត្រទាំងមួយរយរបស់ ពលិមហារាជ ដែលបានបរិច្ចាគផែនដីទាំងមូលដល់ ព្រះហរិ ក្នុងទម្រង់ជា ព្រះវាមនៈ។ បានាសុរ គឺជាអ្នកគោរពបូជាដ៏ស្មោះស្ម័គ្ររបស់ ព្រះសិវៈ មានចិត្តទូលាយ និងទៀងត្រង់។ គេគ្រប់គ្រងក្រុង សោនិតបុរៈ និងបានធ្វើឱ្យព្រះសិវៈពេញព្រះទ័យដោយប្រើដៃមួយពាន់របស់គេប្រគុំតន្ត្រីក្នុងពេលរាំ តាន្ទវៈ។
Verse 3
भगवान् सर्वभूतेश: शरण्यो भक्तवत्सल: । वरेण छन्दयामास स तं वव्रे पुराधिपम् ॥ ३ ॥
ព្រះអម្ចាស់ជាម្ចាស់លើសត្វលោកទាំងអស់ ជាទីពឹងរបស់អ្នកភក្តិ និងមានព្រះហឫទ័យស្រឡាញ់អ្នកភក្តិ បានធ្វើឲ្យបាណាសុរារីករាយដោយប្រទានពរតាមចិត្ត។ បាណៈបានជ្រើសព្រះមហាទេវៈ សិវៈ ជាអ្នកការពារទីក្រុងរបស់ខ្លួន។
Verse 4
स एकदाह गिरिशं पार्श्वस्थं वीर्यदुर्मद: । किरीटेनार्कवर्णेन संस्पृशंस्तत्पदाम्बुजम् ॥ ४ ॥
បាណាសុរាដែលមមាញឹកដោយអំណាចរបស់ខ្លួន មួយថ្ងៃពេលព្រះគិរីសៈ (សិវៈ) ឈរនៅក្បែរ គាត់បានយកមកុដពណ៌ដូចព្រះអាទិត្យទៅប៉ះដល់ផ្កាឈូកនៃព្រះបាទ ហើយនិយាយដូច្នេះ។
Verse 5
नमस्ये त्वां महादेव लोकानां गुरुमीश्वरम् । पुंसामपूर्णकामानां कामपूरामराङ्घ्रिपम् ॥ ५ ॥
[បាណៈនិយាយ:] ឱ មហាទេវៈ ខ្ញុំសូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះអង្គ ជាគ្រូ និងជាព្រះអម្ចាស់នៃលោកទាំងឡាយ។ សម្រាប់មនុស្សដែលបំណងមិនទាន់ពេញលេញ ព្រះអង្គដូចជាដើមកល្បព្រឹក្សសួគ៌ដែលបំពេញបំណង។
Verse 6
दो:सहस्रं त्वया दत्तं परं भाराय मेऽभवत् । त्रिलोक्यां प्रतियोद्धारं न लभे त्वदृते समम् ॥ ६ ॥
ដៃមួយពាន់ដែលព្រះអង្គប្រទានឲ្យខ្ញុំ បានក្លាយជាបន្ទុកធ្ងន់តែប៉ុណ្ណោះ។ ក្រៅពីព្រះអង្គ ក្នុងត្រៃលោក ខ្ញុំមិនឃើញអ្នកប្រយុទ្ធណាដែលស្មើខ្ញុំឡើយ។
Verse 7
कण्डूत्या निभृतैर्दोर्भिर्युयुत्सुर्दिग्गजानहम् । आद्यायां चूर्णयन्नद्रीन् भीतास्तेऽपि प्रदुद्रुवु: ॥ ७ ॥
ឱ ព្រះអម្ចាស់ដើមកំណើត! ដោយដៃដែលរមាស់ចង់ប្រយុទ្ធ ខ្ញុំបានចេញទៅសង្គ្រាមនឹងដំរីអ្នកគ្រប់គ្រងទិសទាំងឡាយ ហើយកិនបំផ្លាញភ្នំៗឲ្យរលាយ; តែសូម្បីដំរីធំៗទាំងនោះក៏រត់គេចដោយភ័យ។
Verse 8
तच्छ्रुत्वा भगवान् क्रुद्ध: केतुस्ते भज्यते यदा । त्वद्दर्पघ्नं भवेन्मूढ संयुगं मत्समेन ते ॥ ८ ॥
ព្រះសិវៈបានស្តាប់ហើយក៏ខឹង ត្រាស់ថា «មនុស្សល្ងង់! ទង់របស់អ្នកនឹងបាក់ នៅពេលអ្នកប្រយុទ្ធនឹងអ្នកដែលស្មើនឹងយើង; សង្គ្រាមនោះនឹងបំផ្លាញមោទនភាពរបស់អ្នក»។
Verse 9
इत्युक्त: कुमतिर्हृष्ट: स्वगृहं प्राविशन्नृप । प्रतीक्षन् गिरिशादेशं स्ववीर्यनशनं कुधी: ॥ ९ ॥
ពេលត្រូវបានណែនាំដូច្នោះ បាណាសុរៈអ្នកមានបញ្ញាខ្សោយក៏រីករាយ។ ឱ ព្រះរាជា គាត់បានត្រឡប់ទៅផ្ទះ ហើយរង់ចាំព្រះបន្ទូលរបស់គិរីសៈ—ការបាត់បង់អំណាចវីរភាពរបស់ខ្លួន។
Verse 10
तस्योषा नाम दुहिता स्वप्ने प्राद्युम्निना रतिम् । कन्यालभत कान्तेन प्रागदृष्टश्रुतेन सा ॥ १० ॥
កូនស្រីរបស់បាណៈឈ្មោះ ឩសា បានជួបប្រទះសេចក្តីស្នេហារសក្នុងសុបិនជាមួយកូនប្រុសរបស់ប្រទ្យុម្នៈ ទោះនាងមិនធ្លាប់ឃើញ ឬឮអំពីគូស្នេហ៍នោះពីមុនឡើយ។
Verse 11
सा तत्र तमपश्यन्ती क्वासि कान्तेति वादिनी । सखीनां मध्य उत्तस्थौ विह्वला व्रीडिता भृशम् ॥ ११ ॥
ពេលនាងមិនឃើញគាត់ក្នុងសុបិនទៀត ឩសាបានភ្ញាក់ឡើងអង្គុយកណ្ដាលមិត្តស្រីៗ ហៅថា «អ្នកស្នេហា អ្នកនៅឯណា?» នាងរអាក់រអួល និងខ្មាស់អៀនយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 12
बाणस्य मन्त्री कुम्भाण्डश्चित्रलेखा च तत्सुता । सख्यपृच्छत् सखीमूषां कौतूहलसमन्विता ॥ १२ ॥
បាណៈមានមន្ត្រីឈ្មោះ កុម្ភាណ្ឌៈ ហើយកូនស្រីរបស់គាត់ឈ្មោះ ចិត្រលេខា។ នាងជាមិត្តស្និទ្ធរបស់ឩសា; ដោយពេញទៅដោយចំណង់ដឹង នាងបានសួរមិត្តរបស់នាងឩសា។
Verse 13
कं त्वं मृगयसे सुभ्रु कीदृशस्ते मनोरथ: । हस्तग्राहं न तेऽद्यापि राजपुत्र्युपलक्षये ॥ १३ ॥
ចិត្រលេខា បាននិយាយថា៖ «ឱ នាងមានចិញ្ចើមស្រស់! អ្នកកំពុងស្វែងរកនរណា? បំណងអ្វីកំពុងកើតឡើងក្នុងចិត្តអ្នក? ឱ ព្រះនាងរាជកុមារី, មកទល់ពេលនេះ ខ្ញុំមិនទាន់ឃើញបុរសណាមកកាន់ដៃអ្នកក្នុងពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍ទេ»។
Verse 14
दृष्ट: कश्चिन्नर: स्वप्ने श्याम: कमललोचन: । पीतवासा बृहद्बाहुर्योषितां हृदयंगम: ॥ १४ ॥
ឩសា បាននិយាយថា៖ «ក្នុងសុបិន ខ្ញុំបានឃើញបុរសម្នាក់ មានពណ៌ស្បែកខៀវងងឹត ភ្នែកដូចផ្កាឈូក ស្លៀកពាក់វស្ត្រពណ៌លឿង មានដៃធំខ្លាំង ហើយជាអ្នកប៉ះពាល់ដល់បេះដូងនារីទាំងឡាយ»។
Verse 15
तमहं मृगये कान्तं पाययित्वाधरं मधु । क्वापि यात: स्पृहयतीं क्षिप्त्वा मां वृजिनार्णवे ॥ १५ ॥
«ខ្ញុំកំពុងស្វែងរកព្រះស្នេហ៍នោះ។ បន្ទាប់ពីឲ្យខ្ញុំផឹកទឹកឃ្មុំពីបបូរមាត់របស់ទ្រង់ ទ្រង់បានទៅកន្លែងណាមួយ ហើយបានបោះចោលខ្ញុំ—អ្នកកំពុងអន្ទះសារចង់បានទ្រង់—ចូលទៅក្នុងសមុទ្រនៃទុក្ខវេទនា»។
Verse 16
चित्रलेखोवाच व्यसनं तेऽपकर्षामि त्रिलोक्यां यदि भाव्यते । तमानेष्ये नरं यस्ते मनोहर्ता तमादिश ॥ १६ ॥
ចិត្រលេខា បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំនឹងដកបំបាត់ទុក្ខវេទនារបស់អ្នក។ ប្រសិនបើទ្រង់អាចរកឃើញនៅទីណាមួយក្នុងត្រៃលោក ខ្ញុំនឹងនាំមកនូវបុរសដែលជាស្វាមីអនាគតរបស់អ្នក—អ្នកដែលបានលួចបេះដូងអ្នក។ សូមបង្ហាញខ្ញុំថា ទ្រង់ជានរណា»។
Verse 17
इत्युक्त्वा देवगन्धर्वसिद्धचारणपन्नगान् । दैत्यविद्याधरान् यक्षान् मनुजांश्च यथालिखत् ॥ १७ ॥
ពោលដូច្នេះហើយ ចិត្រលេខា បានចាប់ផ្តើមគូររូបយ៉ាងត្រឹមត្រូវនៃទេវតា គន្ធព្វ សិទ្ធ ចារណ បណ្ណគ ដៃត្យ វិទ្យាធរ យក្ស និងមនុស្សទាំងឡាយ។
Verse 18
मनुजेषु च सा वृष्णीन् शूरमानकदुन्दुभिम् । व्यलिखद् रामकृष्णौ च प्रद्युम्नं वीक्ष्य लज्जिता ॥ १८ ॥ अनिरुद्धं विलिखितं वीक्ष्योषावाङ्मुखी ह्रिया । सोऽसावसाविति प्राह स्मयमाना महीपते ॥ १९ ॥
ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ចិត្រលេខាបានគូររូបពួកវ្រឹෂ្ណីក្នុងចំណោមមនុស្ស ដូចជា សូរៈ អានកទុនទុភិ ព្រះបលរាម និងព្រះស្រីក្រឹෂ្ណ។ ឃើញរូបព្រះប្រទ្យុម្ន ឧសាខ្មាសអៀន ហើយពេលឃើញរូបព្រះអនិរុទ្ធ នាងទម្លាក់មុខដោយអៀនខ្មាស រួចញញឹមនិយាយថា «គាត់ហើយ! គាត់នោះឯង!»
Verse 19
मनुजेषु च सा वृष्णीन् शूरमानकदुन्दुभिम् । व्यलिखद् रामकृष्णौ च प्रद्युम्नं वीक्ष्य लज्जिता ॥ १८ ॥ अनिरुद्धं विलिखितं वीक्ष्योषावाङ्मुखी ह्रिया । सोऽसावसाविति प्राह स्मयमाना महीपते ॥ १९ ॥
ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ចិត្រលេខាបានគូររូបពួកវ្រឹෂ្ណីក្នុងចំណោមមនុស្ស ដូចជា សូរៈ អានកទុនទុភិ ព្រះបលរាម និងព្រះស្រីក្រឹෂ្ណ។ ឃើញរូបព្រះប្រទ្យុម្ន ឧសាខ្មាសអៀន ហើយពេលឃើញរូបព្រះអនិរុទ្ធ នាងទម្លាក់មុខដោយអៀនខ្មាស រួចញញឹមនិយាយថា «គាត់ហើយ! គាត់នោះឯង!»
Verse 20
चित्रलेखा तमाज्ञाय पौत्रं कृष्णस्य योगिनी । ययौ विहायसा राजन् द्वारकां कृष्णपालिताम् ॥ २० ॥
ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ចិត្រលេខាដែលមានអំណាចយោគៈ បានស្គាល់ថា ព្រះអង្គជាព្រះចៅ (អនិរុទ្ធ) របស់ព្រះក្រឹෂ្ណ ហើយបានធ្វើដំណើរតាមមេឃទៅកាន់ទ្វារកា ដែលស្ថិតក្រោមការពាររបស់ព្រះស្រីក្រឹෂ្ណ។
Verse 21
तत्र सुप्तं सुपर्यङ्के प्राद्युम्निं योगमास्थिता । गृहीत्वा शोणितपुरं सख्यै प्रियमदर्शयत् ॥ २१ ॥
នៅទីនោះ នាងបានឃើញព្រះអនិរុទ្ធ ព្រះរាជបុត្រារបស់ព្រះប្រទ្យុម្ន កំពុងដេកលើព្រះសយ្យាដ៏ល្អ។ ដោយអំណាចយោគៈ នាងបាននាំព្រះអង្គទៅកាន់សោណិតបុរៈ ហើយបង្ហាញព្រះអង្គជាព្រះស្នេហ៍ដល់សហាយនាង ឧសា។
Verse 22
सा च तं सुन्दरवरं विलोक्य मुदितानना । दुष्प्रेक्ष्ये स्वगृहे पुम्भी रेमे प्राद्युम्निना समम् ॥ २२ ॥
ពេលឧសាបានឃើញព្រះអង្គ—បុរសដ៏ស្រស់ស្អាតលើសគេ—មុខនាងភ្លឺរលោងដោយសេចក្តីរីករាយ។ នាងនាំព្រះរាជបុត្រារបស់ព្រះប្រទ្យុម្នទៅកាន់បន្ទប់ផ្ទាល់ខ្លួន ដែលបុរសមិនអាចសូម្បីតែឃើញ ហើយនៅទីនោះនាងបានរីករាយជាមួយព្រះអង្គ។
Verse 23
परार्ध्यवास:स्रग्गन्धधूपदीपासनादिभि: । पानभोजनभक्ष्यैश्च वाक्यै: शुश्रूषणार्चित: ॥ २३ ॥ गूढ: कन्यापुरे शश्वत्प्रवृद्धस्नेहया तया । नाहर्गणान् स बुबुधे ऊषयापहृतेन्द्रिय: ॥ २४ ॥
ឧសា បានបូជាអនិរុទ្ធដោយសេចក្តីភក្តី សถวายសម្លៀកបំពាក់មានតម្លៃខ្ពស់ កម្រងផ្កា ក្លិនក្រអូប ធូប ចង្កៀង កន្លែងអង្គុយ និងអ្វីៗផ្សេងទៀត ព្រមទាំងភេសជ្ជៈ អាហារជាច្រើន និងពាក្យផ្អែមល្ហែម។
Verse 24
परार्ध्यवास:स्रग्गन्धधूपदीपासनादिभि: । पानभोजनभक्ष्यैश्च वाक्यै: शुश्रूषणार्चित: ॥ २३ ॥ गूढ: कन्यापुरे शश्वत्प्रवृद्धस्नेहया तया । नाहर्गणान् स बुबुधे ऊषयापहृतेन्द्रिय: ॥ २४ ॥
នៅក្នុងទីស្នាក់នៅរបស់កញ្ញា ដោយលាក់ខ្លួន អនិរុទ្ធត្រូវបានសេចក្តីស្រឡាញ់របស់ឧសាដែលកើនឡើងជានិច្ចទាក់ទាញអារម្មណ៍ ដូច្នេះគាត់មិនដឹងថាថ្ងៃៗបានកន្លងផុតទៅទេ។
Verse 25
तां तथा यदुवीरेण भुज्यमानां हतव्रताम् । हेतुभिर्लक्षयां चक्रुरापृईतां दुरवच्छदै: ॥ २५ ॥ भटा आवेदयां चक्रू राजंस्ते दुहितुर्वयम् । विचेष्टितं लक्षयाम कन्याया: कुलदूषणम् ॥ २६ ॥
អ្នកយាមស្ត្រីបានសង្កេតឃើញសញ្ញាច្បាស់លាស់លើឧសា៖ នាងបានបំបែកព្រហ្មចារីវត និងរីករាយសុខដូចគូស្វាមីភរិយាជាមួយវីរបុរសយទុ; សញ្ញាទាំងនោះលាក់មិនបាន។
Verse 26
तां तथा यदुवीरेण भुज्यमानां हतव्रताम् । हेतुभिर्लक्षयां चक्रुरापृईतां दुरवच्छदै: ॥ २५ ॥ भटा आवेदयां चक्रू राजंस्ते दुहितुर्वयम् । विचेष्टितं लक्षयाम कन्याया: कुलदूषणम् ॥ २६ ॥
អ្នកយាមស្ត្រីបានទៅជូនដំណឹងដល់បាណាសុរា៖ «ព្រះរាជា យើងបានឃើញអាកប្បកិរិយាមិនសមរម្យនៅក្នុងព្រះកញ្ញា ដែលធ្វើឲ្យកិត្តិយសគ្រួសាររបស់កញ្ញាមានមន្ទិល»។
Verse 27
अनपायिभिरस्माभिर्गुप्तायाश्च गृहे प्रभो । कन्याया दूषणं पुम्भिर्दुष्प्रेक्ष्याया न विद्महे ॥ २७ ॥
«ព្រះអម្ចាស់ យើងបានយាមដោយមិនចាកចេញពីកន្លែងឡើយ; យើងមិនយល់ថា កញ្ញាដែលបានការពារនៅក្នុងវាំង ហើយបុរសមិនអាចមើលឃើញបាន សូម្បីតែម្តង តើហេតុអ្វីបានជាត្រូវបានបំពុលកិត្តិយស»។
Verse 28
तत: प्रव्यथितो बाणो दुहितु: श्रुतदूषण: । त्वरित: कन्यकागारं प्राप्तोऽद्राक्षीद् यदूद्वहम् ॥ २८ ॥
បន្ទាប់មក បាណាសុរៈបានឮដំណឹងអំពីកេរ្តិ៍អាស្រូវរបស់កូនស្រី ក៏រន្ធត់ខ្លាំង ហើយប្រញាប់ទៅកាន់វាំងនារី។ នៅទីនោះ គាត់បានឃើញ អនិរុទ្ធៈ មោទនភាពនៃវង្សយទុ។
Verse 29
कामात्मजं तं भुवनैकसुन्दरं श्यामं पिशङ्गाम्बरमम्बुजेक्षणम् । बृहद्भुजं कुण्डलकुन्तलत्विषा स्मितावलोकेन च मण्डिताननम् ॥ २९ ॥ दीव्यन्तमक्षै: प्रिययाभिनृम्णया तदङ्गसङ्गस्तनकुङ्कुमस्रजम् । बाह्वोर्दधानं मधुमल्लिकाश्रितां तस्याग्र आसीनमवेक्ष्य विस्मित: ॥ ३० ॥
បាណាសុរៈបានឃើញនៅមុខខ្លួន ដូចជាបុត្ររបស់កាមទេវៈ អ្នកស្រស់ស្អាតឯកក្នុងលោក មានពណ៌ស្យាម ស្លៀកពាក់ពណ៌លឿង ភ្នែកដូចផ្កាឈូក និងដៃធំមាំមួន។ មុខរបស់ព្រះអង្គត្រូវបានលម្អដោយពន្លឺក្រវិល និងសក់ ព្រមទាំងស្នាមញញឹមក្នុងទស្សនៈ។
Verse 30
कामात्मजं तं भुवनैकसुन्दरं श्यामं पिशङ्गाम्बरमम्बुजेक्षणम् । बृहद्भुजं कुण्डलकुन्तलत्विषा स्मितावलोकेन च मण्डिताननम् ॥ २९ ॥ दीव्यन्तमक्षै: प्रिययाभिनृम्णया तदङ्गसङ्गस्तनकुङ्कुमस्रजम् । बाह्वोर्दधानं मधुमल्लिकाश्रितां तस्याग्र आसीनमवेक्ष्य विस्मित: ॥ ३० ॥
គាត់បានឃើញ អនិរុទ្ធៈអង្គុយប្រឈមមុខនឹងនាងជាទីស្រឡាញ់ដ៏មង្គល ហើយលេងល្បែងគ្រាប់ស៊ីសងជាមួយនាង។ រវាងដៃទាំងពីររបស់ព្រះអង្គមានកម្រងផ្កាមធុមល្លិកា រដូវនិទាឃ ដែលប្រឡាក់ដោយម្សៅកុងកុមពីទ្រូងនាងពេលអោប។ ឃើញដូច្នេះ បាណាសុរៈភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 31
स तं प्रविष्टं वृतमाततायिभि- र्भटैरनीकैरवलोक्य माधव: । उद्यम्य मौर्वं परिघं व्यवस्थितो यथान्तको दण्डधरो जिघांसया ॥ ३१ ॥
ពេលមាធវៈ អនិរុទ្ធៈឃើញបាណាសុរៈចូលមក ដោយមានទាហានប្រដាប់អាវុធជាច្រើនព័ទ្ធជុំវិញ ព្រះអង្គបានលើកក្លឹបដែកឡើង ហើយឈរយ៉ាងមាំមួន ដើម្បីវាយប្រហារអ្នកណាដែលចូលលុកលុយ។ ព្រះអង្គដូចជាមរណៈកាន់ដំបងទណ្ឌកម្ម។
Verse 32
जिघृक्षया तान् परित: प्रसर्पत: शुनो यथा शूकरयूथपोऽहनत् । ते हन्यमाना भवनाद् विनिर्गता निर्भिन्नमूर्धोरुभुजा: प्रदुद्रुवु: ॥ ३२ ॥
ពេលយាមទាំងនោះរត់ចូលមកពីគ្រប់ទិស ដើម្បីចាប់ព្រះអង្គ អនិរុទ្ធៈបានវាយពួកគេ ដូចមេក្រុមជ្រូកព្រៃវាយសត្វឆ្កែ។ ត្រូវព្រះអង្គវាយរហូតរបួសធ្ងន់ ពួកគេរត់ចេញពីវាំង ដើម្បីសង្គ្រោះជីវិត ដោយក្បាល ភ្លៅ និងដៃបាក់បែក។
Verse 33
तं नागपाशैर्बलिनन्दनो बली घ्नन्तं स्वसैन्यं कुपितो बबन्ध ह । ऊषा भृशं शोकविषादविह्वला बद्धं निशम्याश्रुकलाक्ष्यरौत्सीत् ॥ ३३ ॥
បាណៈ កូនប្រុសដ៏មានអំណាចរបស់ពលី ដោយកំហឹង បានប្រើខ្សែអាថ៌កំបាំង នាគបាស បង្រួបចងព្រះអនិរុទ្ធ ដែលកំពុងបំផ្លាញកងទ័ពរបស់គាត់។ ពេលឧសា ឮដំណឹងថាព្រះអនិរុទ្ធត្រូវចាប់ នាងសោកសៅនិងទុក្ខស្រងោះ ក្រសែភ្នែកពេញទឹកភ្នែក ហើយយំសោក។
Frequently Asked Questions
Bāṇāsura is the powerful son of Bali Mahārāja, ruling Śoṇitapura and favored by Lord Śiva due to his devoted service. His importance lies in how his Śiva-bhakti, when mixed with intoxication of strength (mada), becomes the narrative catalyst for conflict with the Yadus. His pride invites Śiva’s prophetic warning that his flag will be broken by Śiva’s equal—setting the stage for Kṛṣṇa’s decisive intervention and the theological demonstration of the Lord’s supremacy and compassion.
Citralekhā uses both practical discernment and yogic siddhi. After hearing Ūṣā describe her dream-lover’s divine features (dark-blue complexion, lotus eyes, yellow garments, mighty arms), she draws accurate portraits of celestial beings and then the Vṛṣṇis of Dvārakā. Ūṣā identifies Aniruddha by emotional recognition. Citralekhā then travels via mystic skyway to Dvārakā and transports the sleeping Aniruddha to Śoṇitapura, illustrating how siddhi can function as an instrument within providential narrative—though not necessarily as a mark of spiritual maturity.
Aniruddha’s heroism easily disperses ordinary soldiers, but Bāṇāsura employs a specialized mystic weapon—nāga-pāśa (serpentine binding ropes)—to restrain him. In Bhāgavata narrative logic, such temporary reversals highlight the Lord’s larger orchestration: Aniruddha’s capture becomes the immediate cause for Kṛṣṇa and the Yadus to arrive, thereby fulfilling Śiva’s earlier prediction and moving the story toward the impending confrontation that will subdue Bāṇa’s pride while preserving the Lord’s devotees.
Ūṣā’s dream functions as a līlā-device that initiates mādhurya-rasa while also signaling divine arrangement beyond ordinary social planning. The dream establishes an irresistible attraction prior to physical meeting, emphasizing that relationships in Kṛṣṇa’s dynastic sphere often unfold under providential impetus. At the same time, the resulting secrecy and breach of royal decorum create the ethical and political tension that drives the plot toward Kṛṣṇa’s public intervention and the restoration of dharma through rightful resolution.