Adhyaya 59
The Slaying of Narakāsura (Bhaumāsura), Rescue of the Princesses, and the Pārijāta Episode Begins
ដោយឆ្លើយតាមសំណួររបស់ព្រះបារីក្សិត ព្រះសុកទេវពណ៌នាថា ព្រះឥន្ទ្រាប្រាប់អំពីបោមាសុរ (នរកាសុរ) លួចក្រវិលរបស់អទិតិ ឆ័ត្ររបស់វរុណ និងទីលេងមន្ទរ។ ព្រះក្រឹષ્ણជាមួយសត្យភាមា ជិះគរុឌទៅក្រុងប្រាគ្យោតិសបុរ បំបែកការពារជាន់ៗ (ថ្ម អាវុធ ភ្លើង-ទឹក-ខ្យល់ និងខ្សែមុរ-បាស) ដោយអាវុធទេវ។ មុរឡើងពីគូទឹកវាយគរុឌ តែព្រះក្រឹષ્ણបំបាត់មីស៊ីល ហើយកាត់ក្បាលដោយចក្រ។ មេបញ្ជាការ និងកូនមុរត្រូវបំផ្លាញ; បន្ទាប់មកព្រះក្រឹષ્ણបំបែកកងទ័ពនរកាសុរ ហើយកាត់ក្បាលគាត់ដោយចក្រ។ ភូមិទេវីយកវត្ថុដែលលួចមកថ្វាយ សរសើរព្រះក្រឹષ્ણលើសគុណាទាំងបី ហើយសុំការពារកូនបោមា—បានព្រះអភ័យ។ ក្នុងវាំង ព្រះអង្គឃើញព្រះនាង ១៦,០០០ ដែលត្រូវចាប់ពង្រត់ ផ្ញើទៅទ្វារកាដោយកិត្តិយស និងទ្រព្យសម្បត្តិ ប្រគល់ក្រវិលអទិតិវិញ ហើយតាមសំណើសត្យភាមា យកដើមបារីជាតា នាំទៅជម្លោះជាមួយឥន្ទ្រា និងលីឡានៅទ្វារកា ដែលព្រះក្រឹષ્ણពង្រីករূপរាប់ពាន់ ដើម្បីរៀបការជាមួយព្រះនាងទាំងនោះ។
Shlokas
Verse 1
श्रीराजोवाच यथा हतो भगवता भौमो येने च ता: स्त्रिय: । निरुद्धा एतदाचक्ष्व विक्रमं शार्ङ्गधन्वन: ॥ १ ॥
ព្រះបាទបរិក្សិតមានព្រះបន្ទូលថា៖ ភោមាសុរៈដែលចាប់ស្ត្រីជាច្រើនឃុំឃាំង ត្រូវបានព្រះភគវានសម្លាប់ដោយរបៀបណា? សូមពណ៌នាវីរភាពរបស់ព្រះសារង្គធន្វា (ព្រះក្រឹស្ណៈ)។
Verse 2
श्रीशुक उवाच इन्द्रेण हृतछत्रेण हृतकुण्डलबन्धुना । हृतामराद्रिस्थानेन ज्ञापितो भौमचेष्टितम् । सभार्यो गरुडारूढ: प्राग्ज्योतिषपुरं ययौ ॥ २ ॥ गिरिदुर्गै: शस्त्रदुर्गैर्जलाग्न्यनिलदुर्गमम् । मुरपाशायुतैर्घोरैर्दृढै: सर्वत आवृतम् ॥ ३ ॥
ព្រះស្រីសុកទេវៈបានមានព្រះបន្ទូលថា បន្ទាប់ពីភោមបានលួចក្រវិលរបស់មាតាឥន្ទ្រា ឆត្ររបស់វរុណ និងទីកម្សាន្តរបស់ទេវតានៅលើកំពូលភ្នំមន្ទរ ឥន្ទ្រាបានទៅជួបព្រះភគវាន ស្រីក្រឹស្ណៈ ហើយទូលប្រាប់អំពីអំពើអាក្រក់នោះ។ បន្ទាប់មក ព្រះភគវានយាងជាមួយព្រះមហេសី សត្យភាមា ជិះគរុឌទៅកាន់ប្រាគ្យោតិષបុរៈ ដែលត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញគ្រប់ទិសដោយបន្ទាយភ្នំ បន្ទាយអាវុធគ្មានអ្នក បន្ទាយទឹក ភ្លើង និងខ្យល់ ហើយមានឧបសគ្គខ្សែមុរបាសៈដ៏គួរភ័យ និងរឹងមាំ។
Verse 3
श्रीशुक उवाच इन्द्रेण हृतछत्रेण हृतकुण्डलबन्धुना । हृतामराद्रिस्थानेन ज्ञापितो भौमचेष्टितम् । सभार्यो गरुडारूढ: प्राग्ज्योतिषपुरं ययौ ॥ २ ॥ गिरिदुर्गै: शस्त्रदुर्गैर्जलाग्न्यनिलदुर्गमम् । मुरपाशायुतैर्घोरैर्दृढै: सर्वत आवृतम् ॥ ३ ॥
ព្រះស្រីសុកទេវៈបានមានព្រះបន្ទូលថា ឥន្ទ្រាបានទូលព្រះភគវានថា ភោមបានហរណឆត្រ ក្រវិលជាដើម និងបានលួចទីកម្សាន្តរបស់ទេវតានៅលើកំពូលមន្ទរ។ បន្ទាប់មក ព្រះភគវានយាងជាមួយសត្យភាមា ជិះគរុឌទៅកាន់ប្រាគ្យោតិષបុរៈ ដែលត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយបន្ទាយភ្នំ បន្ទាយអាវុធ បន្ទាយទឹក ភ្លើង និងខ្យល់ ហើយមានខ្សែមុរបាសៈដ៏គួរភ័យ និងរឹងមាំជាឧបសគ្គ។
Verse 4
गदया निर्बिभेदाद्रीन् शस्त्रदुर्गाणि सायकै: । चक्रेणाग्निं जलं वायुं मुरपाशांस्तथासिना ॥ ४ ॥
ដោយគុទ្ទក (ក្លឹប) ព្រះភគវានបានបំបែកបន្ទាយថ្មភ្នំ; ដោយព្រួញបានបំបែកបន្ទាយអាវុធ; ដោយចក្រាបានកាត់បន្ទាយភ្លើង ទឹក និងខ្យល់; ហើយដោយដាវបានកាត់ខ្សែមុរបាសៈ បើកផ្លូវ។
Verse 5
शङ्खनादेन यन्त्राणि हृदयानि मनस्विनाम् । प्राकारं गदया गुर्व्या निर्बिभेद गदाधर: ॥ ५ ॥
ដោយសំឡេងស័ង្ខរបស់ព្រះគទាធរ ព្រះអង្គបានបំបែកត្រាមន្ត្រា និងយន្តការការពារនៃបន្ទាយ ហើយធ្វើឲ្យបេះដូងអ្នកការពារដ៏ក្លាហានរញ្ជួយ។ បន្ទាប់មក ដោយគុទ្ទកធ្ងន់ ព្រះអង្គបានវាយបំផ្លាញជញ្ជាំងព្រំប្រទល់ជុំវិញ។
Verse 6
पाञ्चजन्यध्वनिं श्रुत्वा युगान्तशनिभीषणम् । मुर: शयान उत्तस्थौ दैत्य: पञ्चशिरा जलात् ॥ ६ ॥
ពេលឮសំឡេងស័ង្ខបាញ្ចជន្យៈរបស់ព្រះក្រឹស្ណៈ ដែលគួរភ័យដូចរន្ទះនៅចុងកាលយុគ មុរៈអសុរៈប្រាំក្បាល ដែលដេកនៅបាតទឹកក្នុងខ្សាច់ជុំវិញក្រុង បានភ្ញាក់ឡើង ហើយលេចចេញពីទឹក។
Verse 7
त्रिशूलमुद्यम्य सुदुर्निरीक्षणो युगान्तसूर्यानलरोचिरुल्बण: । ग्रसंस्त्रिलोकीमिव पञ्चभिर्मुखै- रभ्यद्रवत्तार्क्ष्यसुतं यथोरग: ॥ ७ ॥
ដោយបញ្ចេញពន្លឺដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាចដូចភ្លើងព្រះអាទិត្យនៅចុងបញ្ចប់នៃយុគសម័យ មុរៈ ហាក់ដូចជាកំពុងលេបត្របាក់ពិភពលោកទាំងបីជាមួយនឹងមាត់ទាំងប្រាំរបស់គាត់។ គាត់បានលើកត្រីស៊ូលរបស់គាត់ ហើយស្ទុះទៅវាយប្រហារ គ្រុឌ ដែលជាបុត្ររបស់ តាក្ស ដូចជាសត្វពស់។
Verse 8
आविध्य शूलं तरसा गरुत्मते निरस्य वक्त्रैर्व्यनदत्स पञ्चभि: । स रोदसी सर्वदिशोऽम्बरं महा- नापूरयन्नण्डकटाहमावृणोत् ॥ ८ ॥
មុរៈ បានបង្វិលត្រីស៊ូលរបស់គាត់ ហើយបន្ទាប់មកបានគប់វាຢ່າງសាហាវទៅលើ គ្រុឌ ដោយស្រែកយ៉ាងខ្លាំងពីមាត់ទាំងប្រាំ។ សំឡេងនោះបានពេញផែនដី និងផ្ទៃមេឃ គ្រប់ទិសទី និងដែនកំណត់នៃលំហអាកាស រហូតដល់វាបន្លឺឡើងប៉ះនឹងសំបកនៃចក្រវាឡ។
Verse 9
तदापतद् वै त्रिशिखं गरुत्मते हरि: शराभ्यामभिनत्त्रिधोजसा । मुखेषु तं चापि शरैरताडयत् तस्मै गदां सोऽपि रुषा व्यमुञ्चत ॥ ९ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះហරි បានប្រើព្រួញពីរដើមបាញ់កម្ទេចត្រីស៊ូលដែលហោះសំដៅទៅ គ្រុឌ ឱ្យបាក់ជាបីកំណាត់។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានបាញ់ព្រួញជាច្រើនទៅលើមុខរបស់ មុរៈ ហើយបិសាចនោះក៏បានគប់ដំបងរបស់វាទៅលើព្រះអង្គដោយកំហឹង។
Verse 10
तामापतन्तीं गदया गदां मृधे गदाग्रजो निर्बिभिदे सहस्रधा । उद्यम्य बाहूनभिधावतोऽजित: शिरांसि चक्रेण जहार लीलया ॥ १० ॥
ខណៈដែលដំបងរបស់ មុរៈ ហោះសំដៅទៅព្រះអង្គនៅលើសមរភូមិ ព្រះ គទាគ្រជ (ព្រះក្រឹស្នា) បានស្ទាក់វាដោយដំបងរបស់ព្រះអង្គ ហើយវាយបំបែកវាជាពាន់បំណែក។ បន្ទាប់មក មុរៈ បានលើកដៃឡើងខ្ពស់ ហើយស្ទុះទៅរកព្រះដ៏មិនអាចយកឈ្នះបាន ដែលព្រះអង្គបានកាត់ក្បាលរបស់វាដោយអាវុធចក្រារបស់ព្រះអង្គយ៉ាងងាយស្រួល។
Verse 11
व्यसु: पपाताम्भसि कृत्तशीर्षो निकृत्तशृङ्गोऽद्रिरिवेन्द्रतेजसा । तस्यात्मजा: सप्त पितुर्वधातुरा: प्रतिक्रियामर्षजुष: समुद्यता: ॥ ११ ॥
រាងកាយដែលគ្មានក្បាល និងគ្មានជីវិតរបស់ មុរៈ បានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងទឹក ដូចជាភ្នំដែលកំពូលត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ដោយថាមពលនៃរន្ទះរបស់ព្រះឥន្ទ្រ។ កូនប្រុសទាំងប្រាំពីររបស់បិសាចនោះ ខឹងសម្បារនឹងការស្លាប់របស់ឪពុកពួកគេ ក៏បានត្រៀមខ្លួនដើម្បីសងសឹក។
Verse 12
ताम्रोऽन्तरिक्ष: श्रवणो विभावसु- र्वसुर्नभस्वानरुणश्च सप्तम: । पीठं पुरस्कृत्य चमूपतिं मृधे भौमप्रयुक्ता निरगन् धृतायुधा: ॥ १२ ॥
តាមបញ្ជារបស់ Bhaumasura កូនប្រុសទាំង ៧ របស់ Mura គឺ Tamra, Antariksa, Sravana, Vibhavasu, Vasu, Nabhasvan និង Aruna បានដើរតាមមេទ័ព Pitha ចូលទៅក្នុងសមរភូមិដោយកាន់អាវុធ។
Verse 13
प्रायुञ्जतासाद्य शरानसीन् गदा: शक्त्यृष्टिशूलान्यजिते रुषोल्बणा: । तच्छस्त्रकूटं भगवान् स्वमार्गणै- रमोघवीर्यस्तिलशश्चकर्त ह ॥ १३ ॥
ពួកអ្នកចម្បាំងដ៏កាចសាហាវទាំងនេះបានវាយប្រហារព្រះក្រឹស្នាដ៏ខ្លាំងក្លាដោយកំហឹងយ៉ាងខ្លាំង ដោយប្រើព្រួញ ដាវ ដំបង លំពែង និងត្រីស៊ូល ប៉ុន្តែព្រះដ៏មានព្រះភាគបានកាត់អាវុធទាំងនោះជាបំណែកតូចៗដូចគ្រាប់ល្ង ដោយព្រួញរបស់ព្រះអង្គ។
Verse 14
तान् पीठमुख्याननयद् यमक्षयं निकृत्तशीर्षोरुभुजाङ्घ्रिवर्मण: । स्वानीकपानच्युतचक्रसायकै- स्तथा निरस्तान् नरको धरासुत: । निरीक्ष्य दुर्मर्षण आस्रवन्मदै- र्गजै: पयोधिप्रभवैर्निराक्रमात् ॥ १४ ॥
ព្រះអង្គបានកាត់ក្បាល ភ្លៅ ដៃ ជើង និងអាវក្រោះរបស់គូប្រជែងទាំងនេះដែលដឹកនាំដោយ Pitha ហើយបញ្ជូនពួកគេទាំងអស់ទៅកាន់ឋានរបស់ Yamaraja ។ Narakasura ដែលជាកូនប្រុសរបស់ផែនដី មិនអាចទប់កំហឹងរបស់គាត់បានទេ នៅពេលដែលគាត់បានឃើញវាសនារបស់មេដឹកនាំយោធារបស់គាត់។ ដូច្នេះ គាត់បានចេញពីបន្ទាយជាមួយដំរីដែលកើតពីសមុទ្រទឹកដោះ ដែលកំពុងបញ្ចេញសារធាតុ mada ពីថ្ងាសរបស់ពួកគេដោយក្តីរំភើប។
Verse 15
दृष्ट्वा सभार्यं गरुडोपरि स्थितं सूर्योपरिष्टात् सतडिद् घनं यथा । कृष्णं स तस्मै व्यसृजच्छतघ्नीं योधाश्च सर्वे युगपच्च विव्यधु: ॥ १५ ॥
ព្រះក្រឹស្នា និងភរិយារបស់ទ្រង់ ដែលគង់នៅលើគ្រុឌ មើលទៅដូចជាពពកដែលមានផ្លេកបន្ទោរនៅពីលើព្រះអាទិត្យ។ ពេលឃើញព្រះអង្គ Bhauma បានបញ្ចេញអាវុធ Sataghni របស់គាត់ទៅកាន់ព្រះអង្គ ភ្លាមនោះទាហានរបស់ Bhauma ទាំងអស់បានវាយប្រហារព្រមៗគ្នាជាមួយនឹងអាវុធរបស់ពួកគេ។
Verse 16
तद् भौमसैन्यं भगवान् गदाग्रजो विचित्रवाजैर्निशितै: शिलीमुखै: । निकृत्तबाहूरुशिरोध्रविग्रहं चकार तर्ह्येव हताश्वकुञ्जरम् ॥ १६ ॥
នៅពេលនោះ ព្រះ Gadagraja បានបាញ់ព្រួញដ៏មុតស្រួចរបស់ទ្រង់ទៅកាន់កងទ័ពរបស់ Bhaumasura ។ ព្រួញទាំងនេះ ដែលបង្ហាញរោមចម្រុះពណ៌ បានកាត់បន្ថយកងទ័ពនោះទៅជាគំនរសាកសពដែលមានដៃ ភ្លៅ និងក ដាច់ចេញពីគ្នា។ ព្រះអង្គក៏បានសម្លាប់សេះ និងដំរីរបស់គូប្រជែងផងដែរ។
Verse 17
यानि योधै: प्रयुक्तानि शस्त्रास्त्राणि कुरूद्वह । हरिस्तान्यच्छिनत्तीक्ष्णै: शरैरेकैकशस्त्रिभि: ॥ १७ ॥ उह्यमान: सुपर्णेन पक्षाभ्यां निघ्नता गजान् । गुरुत्मता हन्यमानास्तुण्डपक्षनखेर्गजा: ॥ १८ ॥ पुरमेवाविशन्नार्ता नरको युध्ययुध्यत ॥ १९ ॥
ឱ វីរបុរសកុរុ អាវុធ និងអាស្ត្រទាំងឡាយដែលទាហានសត្រូវបាញ់មក ព្រះហរិបានប្រើព្រួញមុត កាត់បំផ្លាញមួយៗដោយព្រួញបីដើម។
Verse 18
यानि योधै: प्रयुक्तानि शस्त्रास्त्राणि कुरूद्वह । हरिस्तान्यच्छिनत्तीक्ष्णै: शरैरेकैकशस्त्रिभि: ॥ १७ ॥ उह्यमान: सुपर्णेन पक्षाभ्यां निघ्नता गजान् । गुरुत्मता हन्यमानास्तुण्डपक्षनखेर्गजा: ॥ १८ ॥ पुरमेवाविशन्नार्ता नरको युध्ययुध्यत ॥ १९ ॥
នៅពេលសុប័ណ្ណគ្រុឌកំពុងព្រះអង្គទ្រង់ជិះ គ្រុឌមានអานุភាពបានវាយដំដំរីសត្រូវដោយស្លាប; ដំរីដែលត្រូវចំពុះ ស្លាប និងក្រចកវាយ បានភ័យរត់ចូលក្រុងវិញ។
Verse 19
यानि योधै: प्रयुक्तानि शस्त्रास्त्राणि कुरूद्वह । हरिस्तान्यच्छिनत्तीक्ष्णै: शरैरेकैकशस्त्रिभि: ॥ १७ ॥ उह्यमान: सुपर्णेन पक्षाभ्यां निघ्नता गजान् । गुरुत्मता हन्यमानास्तुण्डपक्षनखेर्गजा: ॥ १८ ॥ पुरमेवाविशन्नार्ता नरको युध्ययुध्यत ॥ १९ ॥
ពេលដំរីទាំងឡាយរត់ចូលក្រុងវិញ នរកាសុរនៅសល់តែម្នាក់ឯងលើសមរភូមិ ហើយបន្តប្រយុទ្ធប្រឆាំងព្រះក្រឹષ્ણ។
Verse 20
दृष्ट्वा विद्रावितं सैन्यं गरुडेनार्दितं स्वकं । तं भौम: प्राहरच्छक्त्या वज्र: प्रतिहतो यत: । नाकम्पत तया विद्धो मालाहत इव द्विप: ॥ २० ॥
ឃើញកងទ័ពខ្លួនត្រូវគ្រុឌបណ្តេញ និងទារុណកម្ម ភោមៈបានវាយប្រហារដោយលំពែងសក្ដិដែលធ្លាប់ទប់វជ្រៈរបស់ឥន្ទ្រា; ប៉ុន្តែទោះត្រូវចាក់ ក៏គ្រុឌមិនរញ្ជួយ ដូចដំរីត្រូវមាលាផ្កា។
Verse 21
शूलं भौमोऽच्युतं हन्तुमाददे वितथोद्यम: । तद्विसर्गात् पूर्वमेव नरकस्य शिरो हरि: । अपाहरद् गजस्थस्य चक्रेण क्षुरनेमिना ॥ २१ ॥
ភោមៈ (នរក) លើកត្រីសូលចង់សម្លាប់អច្យុត; ប៉ុន្តែមុននឹងបោះចេញ ព្រះហរិបានកាត់ក្បាលនរកដែលអង្គុយលើដំរី ដោយចក្រមុតដូចកាំបិត។
Verse 22
सकुण्डलं चारुकिरीटभूषणं बभौ पृथिव्यां पतितं समुज्ज्वलम् । हा हेति साध्वित्यृषय: सुरेश्वरा माल्यैर्मुकुन्दं विकिरन्त ईडिरे ॥ २२ ॥
ក្បាលរបស់ភៅមាសុរៈដែលធ្លាក់លើដី បានភ្លឺរលោងយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះត្រូវបានតុបតែងដោយក្រវិល និងមកុដដ៏ស្រស់ស្អាត។ នៅពេលមានសំឡេង “អូយ!” និង “សាធុ!” ឡើង ឥសី និងទេវតាធំៗ បានបូជាព្រះមុកុន្ទ ដោយបោះពួងផ្កាមាល្យចុះលើព្រះអង្គ។
Verse 23
ततश्च भू: कृष्णमुपेत्य कुण्डले प्रतप्तजाम्बूनदरत्नभास्वरे । सवैजयन्त्या वनमालयार्पयत् प्राचेतसं छत्रमथो महामणिम् ॥ २३ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះនាងភូមិបានចូលទៅជិតព្រះក្រឹෂ្ណៈ ហើយប្រគេនក្រវិលរបស់អទិតិ ដែលធ្វើពីមាសជាំបូនដៈភ្លឺរលោង បញ្ចូលត្បូងមានពន្លឺ។ នាងក៏បានប្រគេនផ្កាមាលាវៃជយន្តី ឆ័ត្ររបស់វរុណ និងមហាត្បូងគឺកំពូលភ្នំមន្ទរ។
Verse 24
अस्तौषीदथ विश्वेशं देवी देववरार्चितम् । प्राञ्जलि: प्रणता राजन् भक्तिप्रवणया धिया ॥ २४ ॥
ឱ ព្រះរាជា បន្ទាប់មក ព្រះនាងបានចាប់ផ្តើមសរសើរព្រះអម្ចាស់នៃសកលលោក ដែលទេវតាដ៏ប្រសើរបំផុតគោរពបូជា។ នាងបានកោតក្បាលក្រាប ហើយឈរដោយដៃប្រណម ជាមួយចិត្តពោរពេញដោយភក្តិ ដើម្បីស្តូត្រព្រះអង្គ។
Verse 25
भूमिरुवाच नमस्ते देवदेवेश शङ्खचक्रगदाधर । भक्तेच्छोपात्तरूपाय परमात्मन् नमोऽस्तु ते ॥ २५ ॥
ព្រះនាងភូមិបានមានព្រះបន្ទូល៖ «សូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះអង្គ ឱ ព្រះអម្ចាស់លើទេវទាំងអស់ អ្នកកាន់ស័ង្ខ ចក្រ និងគទា។ ឱ បរមាត្មា ព្រះអង្គទទួលយករូបរាងនានា ដើម្បីបំពេញបំណងរបស់ភក្ត; សូមនមស្ការចំពោះព្រះអង្គ»។
Verse 26
नम: पङ्कजनाभाय नम: पङ्कजमालिने । नम: पङ्कजनेत्राय नमस्ते पङ्कजाङ्घ्रये ॥ २६ ॥
សូមនមស្ការចំពោះព្រះអង្គ អ្នកមានផ្ចិតដូចផ្កាឈូក; សូមនមស្ការចំពោះព្រះអង្គ អ្នកពាក់មាលាផ្កាឈូក។ សូមនមស្ការចំពោះព្រះអង្គ អ្នកមានភ្នែកដូចផ្កាឈូក; សូមនមស្ការចំពោះព្រះអង្គ អ្នកមានព្រះបាទដូចផ្កាឈូក។
Verse 27
नमो भगवते तुभ्यं वासुदेवाय विष्णवे । पुरुषायादिबीजाय पूर्णबोधाय ते नम: ॥ २७ ॥
សូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះអង្គ ព្រះវាសុទេវ-វិષ્ણុ ព្រះបុរសដើមកំណើត គ្រាប់ពូជដើម និងព្រះជ្ញាសព្វគ្រប់ សូមក្រាបបង្គំ
Verse 28
अजाय जनयित्रेऽस्य ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये । परावरात्मन् भूतात्मन् परमात्मन् नमोऽस्तु ते ॥ २८ ॥
សូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះអង្គ អ្នកមិនកើត ជាអ្នកបង្កើតលោកនេះ ជាព្រះព្រហ្មន៍មានអំណាចអនន្ត; ជាព្រលឹងនៃខ្ពស់និងទាប ជាព្រលឹងនៃសត្វទាំងអស់ ជាព្រះបរមាត្មា សូមក្រាបបង្គំ
Verse 29
त्वं वै सिसृक्षुरज उत्कटं प्रभो तमो निरोधाय बिभर्ष्यसंवृत: । स्थानाय सत्त्वं जगतो जगत्पते काल: प्रधानं पुरुषो भवान् पर: ॥ २९ ॥
ឱព្រះអម្ចាស់មិនកើត! ពេលព្រះអង្គប្រាថ្នាបង្កើត ព្រះអង្គធ្វើឲ្យរាជស៍ក្លាយជាខ្លាំង; សម្រាប់ការលាយបំផ្លាញ ព្រះអង្គបង្ហាញតមស៍; សម្រាប់ការរក្សា ព្រះអង្គបង្ហាញសត្តវៈ—តែព្រះអង្គមិនត្រូវបានគុណទាំងនេះគ្របដណ្តប់ឡើយ។ ឱម្ចាស់លោក! ព្រះអង្គជាកាលៈ ប្រធាន និងបុរុសៈ ប៉ុន្តែព្រះអង្គនៅលើសពីវាទាំងអស់។
Verse 30
अहं पयो ज्योतिरथानिलो नभो मात्राणि देवा मन इन्द्रियाणि । कर्ता महानित्यखिलं चराचरं त्वय्यद्वितीये भगवन्नयं भ्रम: ॥ ३० ॥
ឱព្រះភគវាន! នេះជាមោហៈថា ដី ទឹក ភ្លើង ខ្យល់ អាកាស វត្ថុអារម្មណ៍ ទេវតា ចិត្ត អង្គញាណ អហង្គារ និងមហត្តត្តវៈ មានដោយឡែកពីព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គជាអង្គតែមួយគ្មានទីពីរ; ចលនានិងអចលនាទាំងអស់ស្ថិតនៅក្នុងព្រះអង្គ។
Verse 31
तस्यात्मजोऽयं तव पादपङ्कजं भीत: प्रपन्नार्तिहरोपसादित: । तत् पालयैनं कुरु हस्तपङ्कजं शिरस्यमुष्याखिलकल्मषापहम् ॥ ३१ ॥
នេះជាកូនប្រុសរបស់ភៅមាសុរៈ។ ដោយភ័យខ្លាច គាត់បានមកសុំជ្រកនៅបាតផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ ព្រោះព្រះអង្គលុបបំបាត់ទុក្ខរបស់អ្នកសុំជ្រក។ សូមការពារគាត់ ហើយសូមដាក់ព្រះហស្តផ្កាឈូក ដែលបំបាត់បាបទាំងអស់ លើក្បាលរបស់គាត់។
Verse 32
श्रीशुक उवाच इति भूम्यर्थितो वाग्भिर्भगवान् भक्तिनम्रया । दत्त्वाभयं भौमगृहं प्राविशत् सकलर्द्धिमत् ॥ ३२ ॥
ព្រះសុកទេវបានមានព្រះវាចា៖ ព្រះមាតាភូមិបានអង្វរដោយពាក្យសម្រទន់ពេញដោយភក្តិ ដូច្នេះព្រះអម្ចាស់បានប្រទានអភ័យដល់ចៅប្រុសរបស់នាង ហើយចូលទៅក្នុងព្រះបរមរាជវាំងរបស់ភោមាសុរ ដែលពោរពេញដោយទ្រព្យសម្បត្តិគ្រប់យ៉ាង។
Verse 33
तत्र राजन्यकन्यानां षट्सहस्राधिकायुतम् । भौमाहृतानां विक्रम्य राजभ्यो ददृशे हरि: ॥ ३३ ॥
នៅទីនោះ ព្រះហរិបានឃើញព្រះនាងរាជកញ្ញាចំនួនដប់ប្រាំមួយពាន់នាក់ ដែលភោមបានលួចយកដោយកម្លាំងពីស្តេចជាច្រើន។
Verse 34
तं प्रविष्टं स्त्रियो वीक्ष्य नरवर्यं विमोहिता: । मनसा वव्रिरेऽभीष्टं पतिं दैवोपसादितम् ॥ ३४ ॥
ពេលស្ត្រីទាំងនោះឃើញបុរសដ៏ប្រសើរបំផុតចូលមក ពួកនាងក៏ត្រូវមន្តស្នេហ៍។ ក្នុងចិត្ត ពួកនាងម្នាក់ៗបានទទួលព្រះអង្គ ដែលវាសនានាំមកទីនោះ ជាស្វាមីដែលខ្លួនប្រាថ្នា។
Verse 35
भूयात् पतिरयं मह्यं धाता तदनुमोदताम् । इति सर्वा: पृथक् कृष्णे भावेन हृदयं दधु: ॥ ३५ ॥
ដោយគំនិតថា «សូមព្រះអ្នកកំណត់វាសនាអនុម័តឲ្យបុរសនេះក្លាយជាស្វាមីរបស់ខ្ញុំ» ព្រះនាងម្នាក់ៗបានដាក់បេះដូងរបស់នាងលើព្រះក្រឹស្ណ ដោយភាវៈស្រឡាញ់ភក្តិ។
Verse 36
ता: प्राहिणोद्द्वारवतीं सुमृष्टविरजोऽम्बरा: । नरयानैर्महाकोशान् रथाश्वान् द्रविणं महत् ॥ ३६ ॥
ព្រះអម្ចាស់បានឲ្យព្រះនាងទាំងនោះស្លៀកពាក់អាវពាក់ស្អាតឥតមលិន ហើយផ្ញើទៅកាន់ទ្វារកា ដោយស្នែងស្នែង (យានសម្រាប់មនុស្ស) ព្រមទាំងទ្រព្យសម្បត្តិធំៗ ដូចជា រទេះ សេះ និងទ្រព្យធនច្រើន។
Verse 37
ऐरावतकुलेभांश्च चतुर्दन्तांस्तरस्विन: । पाण्डुरांश्च चतु:षष्टिं प्रेरयामास केशव: ॥ ३७ ॥
ព្រះកេសវៈបានបញ្ជូនដំរីស ៦៤ ក្បាល ពណ៌ស រហ័ស ជាវង្សអៃរាវតៈ មួយៗមានភ្លុកបួន។
Verse 38
गत्वा सुरेन्द्रभवनं दत्त्वादित्यै च कुण्डले । पूजितस्त्रिदशेन्द्रेण महेन्द्रयाण्या च सप्रिय: ॥ ३८ ॥ चोदितो भार्ययोत्पाट्य पारिजातं गरुत्मति । आरोप्य सेन्द्रान् विबुधान् निर्जित्योपानयत्पुरम् ॥ ३९ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះអច្យុតៈបានទៅកាន់វិមានព្រះឥន្ទ្រា ព្រះមហាក្សត្រនៃទេវតា ហើយប្រគល់ក្រវិលជូនមាតា អទិតិ; នៅទីនោះ ព្រះឥន្ទ្រា និងព្រះមហេសីបានបូជាព្រះក្រឹស្ណៈជាមួយព្រះនាងសត្យភាមា។
Verse 39
गत्वा सुरेन्द्रभवनं दत्त्वादित्यै च कुण्डले । पूजितस्त्रिदशेन्द्रेण महेन्द्रयाण्या च सप्रिय: ॥ ३८ ॥ चोदितो भार्ययोत्पाट्य पारिजातं गरुत्मति । आरोप्य सेन्द्रान् विबुधान् निर्जित्योपानयत्पुरम् ॥ ३९ ॥
តាមព្រះបន្ទូលព្រះនាងសត្យភាមា ព្រះអម្ចាស់បានដកដើមបារិជាតសួគ៌ចេញទាំងឫស ហើយដាក់លើខ្នងគរុឌ; បន្ទាប់ពីឈ្នះព្រះឥន្ទ្រា និងទេវតាទាំងឡាយ ព្រះក្រឹស្ណៈបាននាំវាមកកាន់រាជធានីរបស់ព្រះองค์។
Verse 40
स्थापित: सत्यभामाया गृहोद्यानोपशोभन: । अन्वगुर्भ्रमरा: स्वर्गात् तद्गन्धासवलम्पटा: ॥ ४० ॥
ពេលបានដាំរួច ដើមបារិជាតបានលម្អសួនក្នុងព្រះរាជវាំងរបស់ព្រះនាងសត្យភាមា; ហ្វូងឃ្មុំដែលលោភលន់ក្លិនក្រអូប និងទឹកផ្អែមរបស់វា បានហោះតាមមកពីសួគ៌។
Verse 41
ययाच आनम्य किरीटकोटिभि: पादौ स्पृशन्नच्युतमर्थसाधनम् । सिद्धार्थ एतेन विगृह्यते महा- नहो सुराणां च तमो धिगाढ्यताम् ॥ ४१ ॥
ទោះបីព្រះឥន្ទ្រាបានកោតក្បាល ប៉ះព្រះបាទព្រះអច្យុតៈដោយចុងមកុដ ហើយសុំឲ្យបំពេញបំណងក្តី ក៏ពេលបានសម្រេចគោលបំណងហើយ ទេវតាធំរូបនោះវិញជ្រើសរើសច្បាំងនឹងព្រះអម្ចាស់អធិឧត្តម—អូ! ភាពងងឹតនៃអវិជ្ជារបស់ទេវតាទាំងឡាយ! សូមឲ្យអំណាចសម្បត្តិរបស់ពួកគេត្រូវបានស្តីបន្ទោស។
Verse 42
अथो मुहूर्त एकस्मिन् नानागारेषु ता: स्त्रिय: । यथोपयेमे भगवान् तावद् रूपधरोऽव्यय: ॥ ४२ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះភគវានដ៏មិនរលាយ បានបែងរូបជារូបដាច់ដោយឡែកសម្រាប់កូនក្រមុំម្នាក់ៗ ហើយបានអភិសេករៀបការជាមួយព្រះនាងទាំងអស់ក្នុងពេលតែមួយ នៅក្នុងព្រះរាជវាំងរបស់នាងៗ តាមពិធីបរិសុទ្ធ។
Verse 43
गृहेषु तासामनपाय्यतर्ककृ- न्निरस्तसाम्यातिशयेष्ववस्थित: । रेमे रमाभिर्निजकामसम्प्लुतो यथेतरो गार्हकमेधिकांश्चरन् ॥ ४३ ॥
ព្រះអម្ចាស់ជាអ្នកប្រតិបត្តិកម្មអស្ចារ្យលើសការគិត បានស្ថិតនៅជានិច្ចក្នុងព្រះរាជវាំងរបស់ព្រះមហេសីទាំងឡាយ ដែលគ្មានអ្វីស្មើ ឬលើសបាន។ ទោះព្រះអង្គពេញបរិបូរណ៍ក្នុងព្រះអង្គឯង ក៏នៅតែរីករាយជាមួយព្រះភរិយាដ៏ពេញចិត្ត ហើយដូចប្តីធម្មតា បានបំពេញធម៌គ្រួសារ។
Verse 44
इत्थं रमापतिमवाप्य पतिं स्त्रियस्ता ब्रह्मादयोऽपि न विदु: पदवीं यदीयाम् । भेजुर्मुदाविरतमेधितयानुराग- हासावलोकनवसङ्गमजल्पलज्जा: ॥ ४४ ॥
ដូច្នេះ ស្ត្រីទាំងនោះបានទទួលព្រះលក្ខ្មីបតិជាស្វាមី—អ្នកដែលសូម្បីតែព្រះព្រហ្មា និងទេវតាធំៗក៏មិនដឹងផ្លូវចូលទៅជិត។ ដោយសេចក្តីរីករាយកើនឡើងជានិច្ច ពួកនាងពោរពេញដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ ប្តូរភ្នែកញញឹម ស្និទ្ធស្នាលជានិច្ចថ្មីៗ មានការលេងសើច សន្ទនាមធుర និងភាពអៀនខ្មាស់របស់ស្ត្រី។
Verse 45
प्रत्युद्गमासनवरार्हणपादशौच- ताम्बूलविश्रमणवीजनगन्धमाल्यै: । केशप्रसारशयनस्नपनोपहार्यै- र्दासीशता अपि विभोर्विदधु: स्म दास्यम् ॥ ४५ ॥
ទោះបីព្រះមហេសីនីមួយៗមានអ្នកបម្រើរាប់រយក៏ដោយ ពួកនាងក៏ជ្រើសរើសបម្រើព្រះអម្ចាស់ដោយខ្លួនឯង—ចេញទៅទទួលស្វាគមន៍ដោយទន់ភ្លន់ ថ្វាយអាសនៈ បូជាដោយគ្រឿងបរិក្ខារល្អឥតខ្ចោះ លាងនិងម៉ាស្សាព្រះបាទ ថ្វាយតាំបូល (ប៉ាន់) វាយកង្ហារ លាបចន្ទន៍ក្រអូប ពាក់មាលាផ្កា រៀបចំសក់ រៀបចំគ្រែ ថ្វាយស្នាន និងថ្វាយអំណោយនានា។
Frequently Asked Questions
Kṛṣṇa penetrates Naraka’s heavily protected capital Prāgyotiṣa-pura by countering each defensive layer with an appropriate divine weapon (gadā, arrows, cakra, and sword). After defeating Mura and Naraka’s commanders, He isolates Narakāsura on the battlefield and severs his head with the Sudarśana cakra while Naraka sits upon his elephant—demonstrating the Lord’s precise, effortless sovereignty over asuric power.
Mura is the five-headed guardian demon who rises from the moat to defend Prāgyotiṣa-pura. His death marks the collapse of the city’s protective threshold: once the ‘gatekeeper’ of adharma is removed, Naraka’s military structure rapidly fails. The episode also showcases poṣaṇa—Kṛṣṇa’s protection of Garuḍa and His devotees—by neutralizing Mura’s trident and assault.
Her stuti functions as siddhānta embedded in itihāsa: even while acting as a warrior-king, Kṛṣṇa remains the guṇa-atīta Absolute who orchestrates creation, maintenance, and destruction without being conditioned by rajas, sattva, or tamas. This frames the slaying of Naraka not as ordinary violence but as īśānukathā—divine governance restoring cosmic and social order.
Bhūmi-devī presents Naraka’s frightened son (her grandson) to Kṛṣṇa and requests protection. Kṛṣṇa grants him fearlessness, indicating the Bhāgavata principle that surrender (even through a guardian’s plea) invokes the Lord’s shelter; the narrative emphasizes mercy and continuity of rightful order after the removal of a tyrant.
The princesses had been abducted and socially displaced by Naraka’s coercion; Kṛṣṇa’s marriage restores their honor and provides lawful protection within dharma. The Bhāgavata further teaches His inconceivable potency (acintya-śakti): He expands into separate forms to marry them simultaneously, showing that divine intimacy and divine infinity are not contradictory.
Returning Aditi’s earrings completes the dharmic restitution that motivated the campaign—Kṛṣṇa protects the devas by correcting theft rooted in asuric dominance. Taking the pārijāta at Satyabhāmā’s request transitions the narrative into the deva–Bhagavān tension: even after being benefited, Indra contests Kṛṣṇa, illustrating how pride can persist despite worship, and setting up the next chapter’s conflict and resolution.