Adhyaya 55
Pradyumna’s Abduction, Mahā-māyā, and the Slaying of Śambara
បន្តវដ្តទ្វារការបស់ព្រះក្រឹષ્ણា អធ្យាយនេះពិពណ៌នាការស្ដារឡើងវិញនៃកាមទេវៈតាមរយៈព្រះប្រទ្យុម្នៈ ព្រះបុត្ររបស់ព្រះក្រឹષ્ણា និងព្រះរុកមិណី។ កាមទេវៈដែលធ្លាប់ត្រូវព្រះរុទ្រាដុតឲ្យរលាយ ចូលទៅក្នុងវាសុទេវៈ ហើយកើតជាព្រះប្រទ្យុម្នៈ មានសោភ័ណភាព និងកម្លាំងស្មើព្រះបិតា។ អសុរ សម្បរា ខ្លាចសត្រូវដែលវាសនាកំណត់ លួចទារកបោះចូលសមុទ្រ; ត្រីលេបទារក ហើយត្រីនោះត្រូវនាំមកផ្ទះបាយរបស់សម្បរា។ មាយាវតីបានរកឃើញទារក ហើយតាមព្រះនារទៈ បង្ហាញថានាងជារាតិ ភរិយាកាមទេវៈ។ ពេលប្រទ្យុម្នៈធំឡើង រាតិប្រាប់អត្តសញ្ញាណ និងបង្រៀនមហាមាយា (កើតពីសត្តវៈ) ដើម្បីបង្ក្រាបមន្តអាក្រក់។ ប្រទ្យុម្នៈប្រយុទ្ធឈ្នះសម្បរា ទោះមានមន្តដៃត្យជាច្រើន ហើយត្រឡប់ទៅទ្វារកាជាមួយរាតិ; ស្ត្រីក្នុងវាំងច្រឡំគិតថាជាព្រះក្រឹષ્ણា រុកមិណីមានអារម្មណ៍មាតា ហើយស្គាល់តាមព្រះនារទៈ។
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच कामस्तु वासुदेवांशो दग्ध: प्राग् रुद्रमन्युना । देहोपपत्तये भूयस्तमेव प्रत्यपद्यत ॥ १ ॥
ព្រះស្រីសុកទេវៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ កាមទេវៈ ដែលជាភាគមួយនៃវាសុទេវៈ កាលមុនត្រូវបានដុតជាផេះដោយកំហឹងរបស់រុទ្រ។ ឥឡូវនេះ ដើម្បីទទួលបានរាងកាយថ្មី គាត់បានលាយចូលវិញទៅក្នុងវាសុទេវៈនោះឯង។
Verse 2
स एव जातो वैदर्भ्यां कृष्णवीर्यसमुद्भव: । प्रद्युम्न इति विख्यात: सर्वतोऽनवम: पितु: ॥ २ ॥
ព្រះអង្គបានប្រសូតក្នុងគភ៌នៃវៃទර්ភី ពីព្រះវិរុទ្ធិរបស់ព្រះស្រីក្រឹષ્ણ ហើយមានព្រះនាមថា «ប្រទ្យុម្ន»។ ព្រះអង្គមិនទាបជាងព្រះបិតាទេក្នុងគ្រប់ប្រការ។
Verse 3
तं शम्बर: कामरूपी हृत्वा तोकमनिर्दशम् । स विदित्वात्मन: शत्रुं प्रास्योदन्वत्यगाद् गृहम् ॥ ३ ॥
អសុរៈសម្បរ ដែលអាចបម្លែងរូបតាមចិត្ត បានលួចយកទារកដែលមិនទាន់គ្រប់ដប់ថ្ងៃ។ ដោយដឹងថាព្រះប្រទ្យុម្នជាសត្រូវរបស់ខ្លួន វាបានបោះចោលទៅក្នុងសមុទ្រ ហើយត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ។
Verse 4
तं निर्जगार बलवान् मीन: सोऽप्यपरै: सह । वृतो जालेन महता गृहीतो मत्स्यजीविभि: ॥ ४ ॥
ត្រីមួយដែលមានកម្លាំងបានលេបព្រះអង្គ។ ត្រីនោះជាមួយត្រីផ្សេងៗ ត្រូវបានចាប់ក្នុងអន្ទាក់សំណាញ់ធំ ហើយត្រូវអ្នកនេសាទចាប់យក។
Verse 5
तं शम्बराय कैवर्ता उपाजह्रुरुपायनम् । सूदा महानसं नीत्वावद्यन् सुधितिनाद्भुतम् ॥ ५ ॥
អ្នកនេសាទបានយកត្រីដ៏អស្ចារ្យនោះទៅជាអំណោយដល់សម្បរ។ សម្បរបញ្ជាឲ្យចុងភៅនាំទៅផ្ទះបាយ ហើយចាប់ផ្តើមកាត់វាដោយកាំបិតសម្លាប់សត្វ។
Verse 6
दृष्ट्वा तदुदरे बालं मायावत्यै न्यवेदयन् । नारदोऽकथयत् सर्वं तस्या: शङ्कितचेतस: । बालस्य तत्त्वमुत्पत्तिं मत्स्योदरनिवेशनम् ॥ ६ ॥
ពេលឃើញទារកប្រុសនៅក្នុងពោះត្រី ចុងភៅបានប្រគល់ទារកនោះឲ្យម៉ាយាវតីដែលភ្ញាក់ផ្អើល។ បន្ទាប់មក នារទមុនីបានបង្ហាញខ្លួន ហើយពន្យល់អស់ទាំងអំពីអត្តសញ្ញាណកុមារ កំណើត និងការចូលទៅស្ថិតក្នុងពោះត្រី ដល់នាងដែលមានចិត្តសង្ស័យ។
Verse 7
सा च कामस्य वै पत्नी रतिर्नाम यशस्विनी । पत्युर्निर्दग्धदेहस्य देहोत्पत्तिं प्रतीक्षती ॥ ७ ॥ निरूपिता शम्बरेण सा सूदौदनसाधने । कामदेवं शिशुं बुद्ध्वा चक्रे स्नेहं तदार्भके ॥ ८ ॥
តាមពិត ម៉ាយ៉ាវទី គឺជា រតិ ដែលជាភរិយាដ៏ល្បីល្បាញរបស់ កាមទេព។ នាងកំពុងរង់ចាំស្វាមីរបស់នាងទទួលបានរាងកាយថ្មី បន្ទាប់ពីរាងកាយចាស់ត្រូវបានដុតបំផ្លាញ។ សម្ពរៈ បានចាត់តាំងនាងឱ្យធ្វើម្ហូប។ នៅពេលដែល ម៉ាយ៉ាវទី ដឹងថាទារកនេះគឺជា កាមទេព នាងក៏ចាប់ផ្តើមមានចិត្តស្រលាញ់ចំពោះទ្រង់។
Verse 8
सा च कामस्य वै पत्नी रतिर्नाम यशस्विनी । पत्युर्निर्दग्धदेहस्य देहोत्पत्तिं प्रतीक्षती ॥ ७ ॥ निरूपिता शम्बरेण सा सूदौदनसाधने । कामदेवं शिशुं बुद्ध्वा चक्रे स्नेहं तदार्भके ॥ ८ ॥
តាមពិត ម៉ាយ៉ាវទី គឺជា រតិ ដែលជាភរិយាដ៏ល្បីល្បាញរបស់ កាមទេព។ នាងកំពុងរង់ចាំស្វាមីរបស់នាងទទួលបានរាងកាយថ្មី បន្ទាប់ពីរាងកាយចាស់ត្រូវបានដុតបំផ្លាញ។ សម្ពរៈ បានចាត់តាំងនាងឱ្យធ្វើម្ហូប។ នៅពេលដែល ម៉ាយ៉ាវទី ដឹងថាទារកនេះគឺជា កាមទេព នាងក៏ចាប់ផ្តើមមានចិត្តស្រលាញ់ចំពោះទ្រង់។
Verse 9
नातिदीर्घेण कालेन स कार्ष्णि रूढयौवन: । जनयामास नारीणां वीक्षन्तीनां च विभ्रमम् ॥ ९ ॥
ក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លី បុត្ររបស់ ព្រះគ្រិស្នា គឺ ប្រទ្យុម្នៈ បានពេញវ័យជាកំលោះពេញលេញ។ ទ្រង់បានធ្វើឱ្យស្ត្រីទាំងឡាយដែលបានសម្លឹងមើលទ្រង់ หลงសេ្នហ៍។
Verse 10
सा तं पतिं पद्मदलायतेक्षणं प्रलम्बबाहुं नरलोकसुन्दरम् । सव्रीडहासोत्तभितभ्रुवेक्षती प्रीत्योपतस्थे रतिरङ्ग सौरतै: ॥ १० ॥
បពិត្រមហារាជ ដោយស្នាមញញឹមដ៏អៀនខ្មាស និងការលើកចិញ្ចើម ម៉ាយ៉ាវទី បានបង្ហាញកាយវិការផ្សេងៗនៃសេចក្តីស្រឡាញ់រវាងស្វាមីនិងភរិយា នៅពេលដែលនាងចូលទៅជិតស្វាមីរបស់នាងដោយក្តីស្រឡាញ់ ដែលមានភ្នែកធំដូចស្រទាប់ផ្កាឈូក មានដៃវែង និងជាបុរសដែលស្រស់ស្អាតបំផុត។
Verse 11
तामह भगवान् कार्ष्णिर्मातस्ते मतिरन्यथा । मातृभावमतिक्रम्य वर्तसे कामिनी यथा ॥ ११ ॥
ព្រះប្រទ្យុម្នៈ មានព្រះបន្ទូលទៅកាន់នាងថា "ឱ មាតាអើយ ឥរិយាបថរបស់មាតាបានផ្លាស់ប្តូរហើយ។ មាតាកំពុងបំពានលើអារម្មណ៍ដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់ម្តាយ ហើយប្រព្រឹត្តខ្លួនដូចជាគូស្នេហ៍"។
Verse 12
रतिरुवाच भवान् नारायणसुत: शम्बरेणहृतो गृहात् । अहं तेऽधिकृता पत्नी रति: कामो भवान् प्रभो ॥ १२ ॥
រតីបាននិយាយថា ព្រះអង្គជាព្រះបុត្ររបស់ព្រះនារាយណៈ ហើយត្រូវសម្បរ លួចយកចេញពីផ្ទះឪពុកម្តាយ។ ខ្ញុំ រតី ជាព្រះភរិយាស្របច្បាប់របស់ព្រះអង្គ ព្រះអម្ចាស់ ព្រោះព្រះអង្គគឺកាមទេវ។
Verse 13
एष त्वानिर्दशं सिन्धावक्षिपच्छम्बरोऽसुर: । मत्स्योऽग्रसीत्तदुदरादित: प्राप्तो भवान् प्रभो ॥ १३ ॥
អសុរ សម្បរ បានបោះព្រះអង្គចូលសមុទ្រ នៅពេលព្រះអង្គមិនទាន់គ្រប់ដប់ថ្ងៃ។ ត្រីមួយបានលេបព្រះអង្គ; បន្ទាប់មក ពួកយើងបានរកឃើញព្រះអង្គវិញនៅទីនេះ ពីក្នុងពោះត្រីនោះ ព្រះអម្ចាស់។
Verse 14
तमिमं जहि दुर्धर्षं दुर्जयं शत्रुमात्मन: । मायाशतविदं तं च मायाभिर्मोहनादिभि: ॥ १४ ॥
ឥឡូវនេះ សូមព្រះអង្គសម្លាប់សម្បរ ដ៏គួរភ័យ និងពិបាកឈ្នះ ដែលជាសត្រូវរបស់ព្រះអង្គ។ ទោះគេដឹងមន្តមាយាជាច្រើនរយ ក៏ព្រះអង្គនឹងឈ្នះគេដោយមាយាធ្វើឲ្យវង្វេង និងវិធីផ្សេងៗ។
Verse 15
परीशोचति ते माता कुररीव गतप्रजा । पुत्रस्नेहाकुला दीना विवत्सा गौरिवातुरा ॥ १५ ॥
មាតារបស់ព្រះអង្គ ដោយបាត់បង់ព្រះបុត្រា កំពុងយំសោកដូចបក្សីកុរារីដែលបាត់កូន។ នាងត្រូវសេចក្តីស្រឡាញ់កូនគ្រប់គ្រង ដ៏ទុក្ខទ្រាំ និងឈឺចាប់ ដូចគោដែលបាត់កូនគោ។
Verse 16
प्रभाष्यैवं ददौ विद्यां प्रद्युम्नाय महात्मने । मायावती महामायां सर्वमायाविनाशिनीम् ॥ १६ ॥
[សុកទេវ គោស្វាមី បន្តថា:] និយាយដូច្នេះហើយ មាយាវតីបានប្រគល់វិជ្ជាអាថ៌កំបាំងឈ្មោះ “មហាមាយា” ដល់ព្រះប្រទ្យុម្ន មហાત્મា ដែលអាចបំផ្លាញមន្តមាយាបំភាន់ទាំងអស់។
Verse 17
स च शम्बरमभ्येत्य संयुगाय समाह्वयत् । अविषह्यैस्तमाक्षेपै: क्षिपन् सञ्जनयन् कलिम् ॥ १७ ॥
ព្រះប្រទ្យុម្នៈ ចូលទៅជិត សម្បរ ហើយអំពាវនាវឲ្យប្រយុទ្ធ ដោយបោះពាក្យប្រមាថដ៏មិនអាចទ្រាំបាន ដើម្បីបង្កកលហៈ។
Verse 18
सोऽधिक्षिप्तो दुर्वाचोभि: पदाहत इवोरग: । निश्चक्राम गदापाणिरमर्षात्ताम्रलोचन: ॥ १८ ॥
សម្បរ ដែលត្រូវពាក្យសម្តីកាច់ករ ប៉ះពាល់ចិត្ត ក៏ក្រហាយដូចពស់ត្រូវទាត់។ គាត់ចេញមកដោយកាន់គទា ភ្នែកក្រហមដោយកំហឹង។
Verse 19
गदामाविध्य तरसा प्रद्युम्नाय महात्मने । प्रक्षिप्य व्यनदन्नादं वज्रनिष्पेषनिष्ठुरम् ॥ १९ ॥
សម្បរ បង្វិលគទាដោយល្បឿន ហើយបោះទៅលើ ព្រះប្រទ្យុម្នៈ មហាត្មា បង្កសំឡេងរឹងខ្លាំងដូចរន្ទះបុក។
Verse 20
तामापतन्तीं भगवान् प्रद्युम्नो गदया गदाम् । अपास्य शत्रवे क्रुद्ध: प्राहिणोत् स्वगदां नृप ॥ २० ॥
ឱ ព្រះរាជា ពេលគទារបស់សម្បរ ហោះមកជិត ព្រះប្រទ្យុម្នៈ ព្រះអម្ចាស់ បានវាយបំបាត់ដោយគទារបស់ព្រះអង្គ ហើយបន្ទាប់មកដោយកំហឹង បានបោះគទារបស់ព្រះអង្គទៅលើសត្រូវ។
Verse 21
स च मायां समाश्रित्य दैतेयीं मयदर्शितम् । मुमुचेऽस्त्रमयं वर्षं कार्ष्णौ वैहायसोऽसुर: ॥ २१ ॥
បន្ទាប់មក អសុរនោះពឹងផ្អែកលើមាយារបស់ពួកដៃត្យ ដែលមយទានវៈបានបង្រៀន ហើយបានលេចឡើងលើមេឃ បញ្ចេញភ្លៀងអាវុធលើព្រះបុត្រានៃព្រះក្រឹષ્ણ។
Verse 22
बाध्यमानोऽस्त्रवर्षेण रौक्मिणेयो महारथ: । सत्त्वात्मिकां महाविद्यां सर्वमायोपमर्दिनीम् ॥ २२ ॥
ដោយរងការវាយប្រហារពី អាវុធជាច្រើន ព្រះរុក្មិណេយ្យ ដែលជាអ្នកចម្បាំងដ៏ខ្លាំងក្លា បានប្រើប្រាស់ មហាមាយា ដែលកើតចេញពី គុណធម៌ ដើម្បីកម្ចាត់ មាយា ទាំងឡាយ។
Verse 23
ततो गौह्यकगान्धर्वपैशाचोरगराक्षसी: । प्रायुङ्क्त शतशो दैत्य: कार्ष्णिर्व्यधमयत्स ता: ॥ २३ ॥
បន្ទាប់មក យក្សនោះបានបញ្ចេញអាវុធមាយារាប់រយ របស់ពួក គុហ្យកៈ គន្ធព្វ បីសាច នាគ និង រា ក្សស ប៉ុន្តែ បុត្ររបស់ព្រះគ្រិស្នា បានកម្ទេចពួកវាទាំងអស់។
Verse 24
निशातमसिमुद्यम्य सकिरीटं सकुण्डलम् । शम्बरस्य शिर: कायात् ताम्रश्मश्र्वोजसाहरत् ॥ २४ ॥
ដោយដកដាវដ៏មុតស្រួចរបស់ទ្រង់ ព្រះប្រទ្យុម្ន បានកាត់ក្បាលរបស់ សម្បរៈ ដែលមានពុកមាត់ពណ៌ក្រហម ពាក់មកុដ និង កាវ យ៉ាងខ្លាំងក្លា។
Verse 25
आकीर्यमाणो दिविजै: स्तुवद्भि: कुसुमोत्करै: । भार्ययाम्बरचारिण्या पुरं नीतो विहायसा ॥ २५ ॥
ខណៈដែលពួកទេវតាបាន rải ផ្កា និង សូត្រ ធម៌ សរសើរ ព្រះប្រទ្យុម្ន ភរិយារបស់ទ្រង់បានលេចមកលើមេឃ ហើយនាំទ្រង់ហោះ ត្រឡប់ទៅកាន់ ក្រុង ទ្វារកា វិញ។
Verse 26
अन्त:पुरवरं राजन् ललनाशतसङ्कुलम् । विवेश पत्न्या गगनाद् विद्युतेव बलाहक: ॥ २६ ॥
បពិត្រមហារាជ ព្រះប្រទ្យុម្ន និង ភរិយា របស់ទ្រង់ គឺប្រៀបដូចជា ពពក អមដោយ ផ្លេកបន្ទោរ នៅពេលដែលពួកគេចុះពីលើមេឃ ចូលទៅក្នុង ដំណាក់ ខាងក្នុង ដែលពោរពេញទៅដោយ ស្រីស្អាត ជាច្រើន។
Verse 27
तं दृष्ट्वा जलदश्यामं पीतकौशेयवाससम् । प्रलम्बबाहुं ताम्राक्षं सुस्मितं रुचिराननम् ॥ २७ ॥ स्वलङ्कृतमुखाम्भोजं नीलवक्रालकालिभि: । कृष्णं मत्वा स्त्रियो ह्रीता निलिल्युस्तत्र तत्र ह ॥ २८ ॥
ពេលស្ត្រីក្នុងព្រះរាជវាំងឃើញព្រះអង្គមានពណ៌ខៀវងងឹតដូចពពកភ្លៀង ស្លៀកពាក់សូត្រពណ៌លឿង មានដៃវែង ភ្នែកមានពណ៌ក្រហមស្រាល មុខស្រស់ដូចផ្កាឈូកជាមួយញញឹមទន់ភ្លន់ ព្រមទាំងគ្រឿងអលង្ការល្អ និងសក់ខៀវរួញក្រាស់ ពួកនាងគិតថាជាព្រះស្រីក្រឹෂ្ណា ហើយដោយអៀនខ្មាស់ក៏លាក់ខ្លួននៅទីនេះទីនោះ។
Verse 28
तं दृष्ट्वा जलदश्यामं पीतकौशेयवाससम् । प्रलम्बबाहुं ताम्राक्षं सुस्मितं रुचिराननम् ॥ २७ ॥ स्वलङ्कृतमुखाम्भोजं नीलवक्रालकालिभि: । कृष्णं मत्वा स्त्रियो ह्रीता निलिल्युस्तत्र तत्र ह ॥ २८ ॥
ដោយឃើញព្រះអង្គមានពណ៌ខៀវងងឹតដូចពពកភ្លៀង ស្លៀកសូត្រពណ៌លឿង ដៃវែង ភ្នែកក្រហមស្រាល មុខស្រស់ជាមួយញញឹមទន់ភ្លន់ និងតុបតែងដោយគ្រឿងអលង្ការល្អជាមួយសក់ខៀវរួញក្រាស់ ស្ត្រីទាំងឡាយគិតថាជាព្រះស្រីក្រឹෂ្ណា ហើយអៀនខ្មាស់ក៏លាក់ខ្លួននៅទីនេះទីនោះ។
Verse 29
अवधार्य शनैरीषद्वैलक्षण्येन योषित: । उपजग्मु: प्रमुदिता: सस्त्रीरत्नं सुविस्मिता: ॥ २९ ॥
បន្តិចម្តងៗ ដោយសង្កេតឃើញភាពខុសតិចតួចរវាងរូបរាងរបស់គាត់និងព្រះក្រឹෂ្ណា ស្ត្រីទាំងឡាយបានដឹងថាគាត់មិនមែនជាព្រះអម្ចាស់ទេ។ ដោយរីករាយ និងភ្ញាក់ផ្អើល ពួកនាងបានចូលទៅជិតព្រះប្រទ្យុម្ន និងព្រះភរិយារបស់ទ្រង់ ដែលជារតនៈក្នុងចំណោមស្ត្រី។
Verse 30
अथ तत्रासितापाङ्गी वैदर्भी वल्गुभाषिणी । अस्मरत् स्वसुतं नष्टं स्नेहस्नुतपयोधरा ॥ ३० ॥
នៅទីនោះ រុកមិណី នារីវៃទර්ភៈ មានភ្នែកខ្មៅស្រស់ និងពាក្យសម្តីផ្អែមល្ហែម ពេលឃើញព្រះប្រទ្យុម្ន នាងនឹកដល់កូនប្រុសដែលបាត់បង់; ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ ទ្រូងរបស់នាងក៏សើមឡើង។
Verse 31
को न्वयं नरवैदूर्य: कस्य वा कमलेक्षण: । धृत: कया वा जठरे केयं लब्धा त्वनेन वा ॥ ३१ ॥
បុរសភ្នែកដូចផ្កាឈូក ដែលជារតនៈក្នុងចំណោមមនុស្សនេះ ជានរណា? គាត់ជាកូនរបស់អ្នកណា ហើយស្ត្រីណាបានពោះគាត់ក្នុងមាតា? ហើយស្ត្រីនេះជានរណា ដែលគាត់បានទទួលជាភរិយា?
Verse 32
मम चाप्यात्मजो नष्टो नीतो य: सूतिकागृहात् । एतत्तुल्यवयोरूपो यदि जीवति कुत्रचित् ॥ ३२ ॥
បើកូនប្រុសដែលខ្ញុំបាត់បង់ ដែលត្រូវបានចាប់ពង្រត់ពីបន្ទប់សម្រាលកូន នៅមានជីវិតនៅកន្លែងណាមួយ នោះគាត់នឹងមានអាយុ និងរូបរាងស្មើនឹងយុវជននេះ។
Verse 33
कथं त्वनेन सम्प्राप्तं सारूप्यं शार्ङ्गधन्वन: । आकृत्यावयवैर्गत्या स्वरहासावलोकनै: ॥ ३३ ॥
ប៉ុន្តែហេតុអ្វីយុវជននេះបានទទួលសារូប្យយ៉ាងខ្លាំងជាមួយព្រះអម្ចាស់របស់ខ្ញុំ ព្រះស្រីក្រឹស្ណៈ អ្នកកាន់ធ្នូសារង្គ—ទាំងរាងកាយ អវយវៈ ជំហានដើរ សម្លេង ស្នាមញញឹម និងការសម្លឹងមើល?
Verse 34
स एव वा भवेन्नूनं यो मे गर्भे धृतोऽर्भक: । अमुष्मिन् प्रीतिरधिका वाम: स्फुरति मे भुज: ॥ ३४ ॥
បាទ/ចាស ពិតប្រាកដណាស់ គាត់គឺជាកូនដែលខ្ញុំបានអង្គុយទុកក្នុងផ្ទៃ; ព្រោះសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះគាត់កើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង ហើយដៃឆ្វេងរបស់ខ្ញុំកំពុងញ័រ។
Verse 35
एवं मीमांसमानायां वैदर्भ्यां देवकीसुत: । देवक्यानकदुन्दुभ्यामुत्तम:श्लोक आगमत् ॥ ३५ ॥
នៅពេលព្រះនាងរុកមិណី នារីវៃទರ್ಭៈ កំពុងពិចារណាដូច្នេះ ព្រះស្រីក្រឹស្ណៈ ព្រះបុត្ររបស់ទេវគី អ្នកដែលត្រូវបានសរសើរដោយស្លោកដ៏ឧត្តម បានមកដល់ទីនោះជាមួយទេវគី និងវសុទេវ (អានកទុនទុភិ)។
Verse 36
विज्ञातार्थोऽपि भगवांस्तूष्णीमास जनार्दन: । नारदोऽकथयत् सर्वं शम्बराहरणादिकम् ॥ ३६ ॥
ទោះបីព្រះជនារទនៈបានជ្រាបរឿងទាំងអស់រួចហើយក៏ដោយ ព្រះองค์នៅតែស្ងៀម; ប៉ុន្តែឥសីនារ៉ដបានពន្យល់អស់ទាំងអ្វីៗ ចាប់ពីការចាប់ពង្រត់ទារកដោយសំបរ និងបន្តទៅទៀត។
Verse 37
तच्छ्रुत्वा महदाश्चर्यं कृष्णान्त:पुरयोषित: । अभ्यनन्दन् बहूनब्दान् नष्टं मृतमिवागतम् ॥ ३७ ॥
ពេលស្ត្រីក្នុងព្រះរាជវាំងរបស់ព្រះក្រឹស្ណៈបានឮរឿងអស្ចារ្យដ៏ធំនោះ ពួកនាងរីករាយស្វាគមន៍ព្រះប្រទ្យុម្ន ដែលបានបាត់បង់ជាច្រើនឆ្នាំ ហើយឥឡូវត្រឡប់មកដូចជាកើតឡើងពីសេចក្តីស្លាប់។
Verse 38
देवकी वसुदेवश्च कृष्णरामौ तथा स्त्रिय: । दम्पती तौ परिष्वज्य रुक्मिणी च ययुर्मुदम् ॥ ३८ ॥
ទេវគី វសុទេវ ព្រះក្រឹស្ណៈ ព្រះបលរាម និងស្ត្រីទាំងអស់ក្នុងព្រះរាជវាំង—ជាពិសេសព្រះនាងរុកមិណី—បានឱបគូយុវវ័យនោះ ហើយរីករាយយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 39
नष्टं प्रद्युम्नमायातमाकर्ण्य द्वारकौकस: । अहो मृत इवायातो बालो दिष्ट्येति हाब्रुवन् ॥ ३९ ॥
ពេលឮថាព្រះប្រទ្យុម្នដែលបាត់បង់បានត្រឡប់មកដល់ដ្វារកា ប្រជាជនដ្វារកាបាននិយាយថា «អូហូ! ដោយព្រះវាសនា កុមារនេះត្រឡប់មកដូចជាចេញពីសេចក្តីស្លាប់!»
Verse 40
यं वै मुहु: पितृसरूपनिजेशभावा- स्तन्मातरो यदभजन् रहरूढभावा: । चित्रं न तत् खलु रमास्पदबिम्बबिम्बे कामे स्मरेऽक्षविषये किमुतान्यनार्य: ॥ ४० ॥
មិនមែនជារឿងអស្ចារ្យទេដែលស្ត្រីក្នុងវាំង ដែលគួរតែមានមេត្តាមាតាបិតាចំពោះព្រះប្រទ្យុម្ន ក៏បានមានការទាក់ទាញដ៏រីករាយក្នុងចិត្ត ដូចជាព្រះអង្គជាព្រះម្ចាស់របស់ពួកនាង។ ព្រោះព្រះអង្គមានរូបសម្បត្តិស្រដៀងព្រះបិតា ជាប្រតិមារូបនៃសោភ័ណភាពព្រះក្រឹស្ណៈ អ្នកជាទីពឹងរបស់ព្រះនាងលក្ខ្មី ហើយបង្ហាញមុខមាត់ដូចជាកាមទេវ។ ដូច្នេះស្ត្រីដទៃទៀតនឹងមានអារម្មណ៍យ៉ាងណា!
Frequently Asked Questions
Śambara recognizes Pradyumna as his destined enemy and acts preemptively, a common Purāṇic motif where adharma attempts to thwart providence (daiva). The kidnapping intensifies the theme of poṣaṇa: despite asuric strategy and māyā, the Lord’s lineage is preserved and ultimately triumphs.
The chapter states Kāmadeva—burned by Rudra—merged back into Vāsudeva to obtain a new body, then took birth from Kṛṣṇa as Pradyumna. The point is theological: even forces like desire (kāma) are purified and re-situated when sourced in and serving Vāsudeva, and Pradyumna embodies divine beauty that enchants yet remains under dharma and devotion.
Māyāvatī is Rati, Kāmadeva’s wife, placed in Śambara’s house. Because Pradyumna is Kāmadeva reborn, her conjugal bhāva awakens naturally. The narrative also clarifies dharmic boundaries: Pradyumna initially objects on the assumption of a maternal relationship, and the situation is resolved only after authoritative revelation (Nārada) establishes their true identities.
Mahā-māyā here is a higher mystic science associated with sattva (clarity and divine order) that nullifies lower, tamasic/daityic spells. Śambara’s sorcery—learned from Maya Dānava—relies on bewilderment and aggression, whereas Mahā-māyā functions as superior knowledge/power aligned with the Lord’s will, enabling Pradyumna to counter weapon-showers and illusionary assaults.
Pradyumna is described as a near-perfect reflection of Kṛṣṇa’s form—dark rain-cloud complexion, long arms, lotus face, ornaments—so the women’s initial misrecognition underscores the theological claim that he is ‘in no respect inferior’ in beauty. The episode also illustrates how divine beauty evokes powerful rasa, even requiring contextual knowledge to place emotions within proper relationships.