Adhyaya 52
Mucukunda’s Departure; Jarāsandha’s Pursuit; Prelude to Rukmiṇī’s Abduction (Rukmiṇī’s Message Begins)
ជំពូកនេះភ្ជាប់រឿងពីរ៖ បន្ទាប់ពីព្រះក្រឹṣṇaប្រទានពរ ព្រះបាទមុចុកុនដា វង់ជុំវិញព្រះអង្គ ចេញពីរូងភ្នំ ឃើញសត្វលោកមានកម្ពស់តូចចុះជាសញ្ញានៃការចាប់ផ្តើមកលិយុគ ហើយធ្វើដំណើរទៅជើងឯកទៅគន្ធមាទន និងបដារិកាស្រាម ដើម្បីបូជានរ-នារាយណៈដោយតបស្យា បង្ហាញការលះបង់ដែលមានភក្តិជាគោល។ ខាងមួយទៀត ព្រះក្រឹṣṇaត្រឡប់ទៅមថុរា បង្ក្រាបយវនជុំវិញ ហើយយកទ្រព្យសម្បត្តិទៅទ្វារកា ពេលជរាសន្ធមកជាមួយកងទ័ព២៣។ ព្រះក្រឹṣṇa និងព្រះបលរាម ធ្វើនរ-លីឡា ដោយរត់គេច បោះទ្រព្យឡើងភ្នំប្រវರ್ಷណៈ ជរាសន្ធដុតភ្នំ តែព្រះអង្គទាំងពីរលោតចេញដោយមិនឲ្យឃើញ ហើយត្រឡប់ទៅទ្វារកាដែលសមុទ្រការពារ ខណៈជរាសន្ធយល់ច្រឡំថាបានឈ្នះហើយថយក្រោយ។ បន្ទាប់មករំលឹកអាពាហ៍ពិពាហ៍ព្រះបលរាមជាមួយរៃវតី និងបើកផ្លូវទៅអាពាហ៍ពិពាហ៍ព្រះក្រឹṣṇaជាមួយរុកមិណី កូនស្រីភីष្មកៈ។ ព្រះបារីក្សិតសួរ ឲ្យសុកទេវចាប់ផ្តើមរឿងវិទರ್ಭៈ៖ គ្រួសារភីष្មកៈ ការជ្រើសរើសព្រះក្រឹṣṇaរបស់រុកមិណី ការប្រឆាំងរបស់រុកមី និងផែនការរៀបការនាងជាមួយសិសុបាលា ហើយលិខិតសម្ងាត់របស់រុកមិណីផ្ញើតាមព្រះព្រាហ្មណ៍ សុំឲ្យព្រះក្រឹṣṇaធ្វើការភ្លាមៗ ដើម្បីនាំទៅជំពូកបន្ទាប់។
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच इत्थं सोऽनग्रहीतोऽङ्ग कृष्णेनेक्ष्वाकुनन्दन: । तं परिक्रम्य सन्नम्य निश्चक्राम गुहामुखात् ॥ १ ॥
ព្រះសុកទេវៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ ព្រះរាជា ដូច្នេះ មុចុកុន្ទៈ ជាវង្សអិក្ស្វាគុ ដែលបានទទួលព្រះគុណពីព្រះក្រឹષ્ણៈ បានដើរវង់ជុំវិញព្រះអង្គ ក្រាបបង្គំ ហើយចេញតាមមាត់រូងភ្នំ។
Verse 2
संवीक्ष्य क्षुल्लकान् मर्त्यान् पशून्वीरुद्वनस्पतीन् । मत्वा कलियुगं प्राप्तं जगाम दिशमुत्तराम् ॥ २ ॥
ពេលឃើញមនុស្ស សត្វ ដើមឈើ និងរុក្ខជាតិទាំងឡាយតូចចុះយ៉ាងខ្លាំង ហើយដឹងថាយុគកលិបានមកដល់ មុចុកុន្ទៈក៏ធ្វើដំណើរទៅទិសខាងជើង។
Verse 3
तप:श्रद्धायुतो धीरो नि:सङ्गो मुक्तसंशय: । समाधाय मन: कृष्णे प्राविशद् गन्धमादनम् ॥ ३ ॥
ព្រះមហាក្សត្រដែលមានតបៈ និងសទ្ធា ជាមនុស្សធ្ងន់ធ្ងរ មិនជាប់ពាក់ព័ន្ធ និងគ្មានសង្ស័យ បានផ្តោតចិត្តលើព្រះក្រឹષ્ણ ហើយចូលទៅកាន់ភ្នំគន្ធមាទន។
Verse 4
बदर्याश्रममासाद्य नरनारायणालयम् । सर्वद्वन्द्वसह: शान्तस्तपसाराधयद्धरिम् ॥ ४ ॥
គាត់បានទៅដល់បដារិកាស្រាម ដែលជាទីស្ថានរបស់ព្រះនរ-នារាយណៈ; នៅទីនោះ គាត់អត់ធ្មត់ចំពោះទ្វេភាគទាំងអស់ ដោយស្ងប់ស្ងាត់ ហើយបូជាព្រះហរិដោយតបៈដ៏តឹងរឹង។
Verse 5
भगवान् पुनराव्रज्य पुरीं यवनवेष्टिताम् । हत्वा म्लेच्छबलं निन्ये तदीयं द्वारकां धनम् ॥ ५ ॥
ព្រះអម្ចាស់បានត្រឡប់ទៅកាន់ទីក្រុងដែលនៅតែត្រូវយវនៈព័ទ្ធជុំវិញ; បន្ទាប់ពីបំផ្លាញកងទ័ពម្លេច្ឆៈ ព្រះអង្គបានចាប់ផ្តើមនាំទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេទៅទ្វារកា។
Verse 6
नीयमाने धने गोभिर्नृभिश्चाच्युतचोदितै: । आजगाम जरासन्धस्त्रयोविंशत्यनीकप: ॥ ६ ॥
នៅពេលទ្រព្យសម្បត្តិកំពុងត្រូវដឹកជញ្ជូនដោយគោ និងមនុស្សតាមព្រះបញ្ជារបស់អច្យុតៈ នោះជរាសន្ធៈបានមកដល់ ដោយដឹកនាំកងទ័ពអក្សោហិណីចំនួនម្ភៃបី។
Verse 7
विलोक्य वेगरभसं रिपुसैन्यस्य माधवौ । मनुष्यचेष्टामापन्नौ राजन् दुद्रुवतुर्द्रुतम् ॥ ७ ॥
ឱ ព្រះរាជា ពេលឃើញកម្លាំងរលកដ៏សាហាវនៃកងទ័ពសត្រូវ ព្រះមាធវទាំងពីរ បានធ្វើដូចមនុស្ស ហើយរត់ចេញទៅយ៉ាងលឿន។
Verse 8
विहाय वित्तं प्रचुरमभीतौ भीरुभीतवत् । पद्भ्यां पद्मपलाशाभ्यां चेलतुर्बहुयोजनम् ॥ ८ ॥
ដោយបោះបង់ទ្រព្យសម្បត្តិដ៏ច្រើន ទោះគ្មានភ័យក៏ធ្វើដូចជាភ័យ ព្រះអង្គទាំងពីរដើរឆ្ងាយជាច្រើនយោជន៍ដោយព្រះបាទដូចស្លឹកផ្កាឈូក។
Verse 9
पलायमानौ तौ दृष्ट्वा मागध: प्रहसन्बली । अन्वधावद् रथानीकैरीशयोरप्रमाणवित् ॥ ९ ॥
ពេលឃើញព្រះអង្គទាំងពីរហាក់ដូចជាកំពុងរត់គេច ចារាសន្ធៈ ក្សត្រមគធដ៏មានកម្លាំង សើចខ្លាំង ហើយដេញតាមដោយកងរទេះ និងទ័ពថ្មើរជើង; គាត់មិនយល់ពីស្ថានៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នៃព្រះអម្ចាស់ទាំងពីរនោះទេ។
Verse 10
प्रद्रुत्य दूरं संश्रान्तौ तुङ्गमारुहतां गिरिम् । प्रवर्षणाख्यं भगवान् नित्यदा यत्र वर्षति ॥ १० ॥
បន្ទាប់ពីរត់ឆ្ងាយ ហាក់ដូចជាអស់កម្លាំង ព្រះអង្គទាំងពីរឡើងភ្នំខ្ពស់ឈ្មោះ ប្រវර්ษណៈ ដែលនៅទីនោះ ព្រះឥន្ទ្រ បង្អួតភ្លៀងជានិច្ច។
Verse 11
गिरौ निलीनावाज्ञाय नाधिगम्य पदं नृप । ददाह गिरिमेधोभि: समन्तादग्निमुत्सृजन् ॥ ११ ॥
ឱ ព្រះរាជា! ទោះដឹងថាព្រះអង្គទាំងពីរលាក់ខ្លួនលើភ្នំ ក៏ចារាសន្ធៈមិនអាចរកឃើញស្នាមរបស់ព្រះអង្គទេ; ដូច្នេះគាត់ដាក់ឈើឆេះជុំវិញ ហើយបញ្ចេញភ្លើងដុតភ្នំឲ្យឆេះ។
Verse 12
तत उत्पत्य तरसा दह्यमानतटादुभौ । दशैकयोजनात्तुङ्गान्निपेततुरधो भुवि ॥ १२ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះអង្គទាំងពីរលោតឡើងដោយល្បឿនពីជម្រាលភ្នំដែលកំពុងឆេះ ហើយចុះមកដល់ដីខាងក្រោមពីភ្នំខ្ពស់ដល់១១យោជន៍។
Verse 13
अलक्ष्यमाणौ रिपुणा सानुगेन यदूत्तमौ । स्वपुरं पुनरायातौ समुद्रपरिखां नृप ॥ १३ ॥
ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! ដោយមិនឲ្យសត្រូវ និងពួកអនុចររបស់វាមើលឃើញ ព្រះយាទុទាំងពីរដ៏ឧត្តមនោះ បានត្រឡប់ទៅកាន់ទីក្រុងទ្វារកា របស់ព្រះអង្គវិញ ដែលមានសមុទ្រជាគូទឹកការពារ។
Verse 14
सोऽपि दग्धाविति मृषा मन्वानो बलकेशवौ । बलमाकृष्य सुमहन्मगधान् मागधो ययौ ॥ १४ ॥
ជរាសន្ធៈនៃមគធ បានយល់ច្រឡំថា ព្រះបលរាម និងព្រះកេសវៈ ត្រូវភ្លើងដុតស្លាប់; ដូច្នេះគាត់បានដកកងទ័ពដ៏ធំរបស់ខ្លួន ហើយត្រឡប់ទៅនគរមគធវិញ។
Verse 15
आनर्ताधिपति: श्रीमान् रैवतो रैवतीं सुताम् । ब्रह्मणा चोदित: प्रादाद् बलायेति पुरोदितम् ॥ १५ ॥
តាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះព្រហ្មា រైవតៈ អធិបតីដ៏សម្បូរបែបនៃអានរតៈ បានប្រគល់កូនស្រី រైవតី ឲ្យព្រះបលរាមជាគូស្វាមីភរិយា ដូចដែលបានពិពណ៌នាមុននេះ។
Verse 16
भगवानपि गोविन्द उपयेमे कुरूद्वह । वैदर्भीं भीष्मकसुतां श्रियो मात्रां स्वयंवरे ॥ १६ ॥ प्रमथ्य तरसा राज्ञ: शाल्वादींश्चैद्यपक्षगान् । पश्यतां सर्वलोकानां तार्क्ष्यपुत्र: सुधामिव ॥ १७ ॥
ឱ វីរបុរសក្នុងវង្សកុរុ! ព្រះភគវាន គោវិន្ទ ដោយព្រះអង្គផ្ទាល់ បានរៀបអភិសេកជាមួយ វៃទර්ភី កូនស្រីរបស់ ភីෂ្មកៈ ដែលជាអಂសរូបនៃព្រះស្រីលក្ខ្មី ក្នុងពិធីស្វយំវរ។ តាមបំណងរបស់ រុក្មিণី ព្រះអង្គបានបង្ក្រាប សាល្វៈ និងស្តេចទាំងឡាយដែលគាំទ្រ សិឝុបាល ដោយល្បឿន; ហើយមុខមនុស្សទាំងអស់ ព្រះក្រឹෂ್ಣ បាននាំរុក្មিণីទៅ ដូចគ្រុឌលួចអម្រឹតពីទេវតា។
Verse 17
भगवानपि गोविन्द उपयेमे कुरूद्वह । वैदर्भीं भीष्मकसुतां श्रियो मात्रां स्वयंवरे ॥ १६ ॥ प्रमथ्य तरसा राज्ञ: शाल्वादींश्चैद्यपक्षगान् । पश्यतां सर्वलोकानां तार्क्ष्यपुत्र: सुधामिव ॥ १७ ॥
ឱ វីរបុរសក្នុងវង្សកុរុ! ព្រះភគវាន គោវិន្ទ ដោយព្រះអង្គផ្ទាល់ បានរៀបអភិសេកជាមួយ វៃទර්ភី កូនស្រីរបស់ ភីෂ្មកៈ ដែលជាអಂសរូបនៃព្រះស្រីលក្ខ្មី ក្នុងពិធីស្វយំវរ។ តាមបំណងរបស់ រុក្មিণី ព្រះអង្គបានបង្ក្រាប សាល្វៈ និងស្តេចទាំងឡាយដែលគាំទ្រ សិឝុបាល ដោយល្បឿន; ហើយមុខមនុស្សទាំងអស់ ព្រះក្រឹෂ್ಣ បាននាំរុក្មিণីទៅ ដូចគ្រុឌលួចអម្រឹតពីទេវតា។
Verse 18
श्रीराजोवाच भगवान् भीष्मकसुतां रुक्मिणीं रुचिराननाम् । राक्षसेन विधानेन उपयेम इति श्रुतम् ॥ १८ ॥
ព្រះបាទ បរិក្សិត មានព្រះបន្ទូលថា ខ្ញុំបានឮថា ព្រះភគវាន បានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយ នាងរុកមិណី កូនស្រីរបស់ ភីෂ្មកៈ ដែលមានមុខស្រស់ស្អាត តាមរបៀបរាក្សស។
Verse 19
भगवन् श्रोतुमिच्छामि कृष्णस्यामिततेजस: । यथा मागधशाल्वादीन् जित्वा कन्यामुपाहरत् ॥ १९ ॥
ឱព្រះអម្ចាស់ ខ្ញុំប្រាថ្នាស្តាប់ថា ព្រះក្រឹෂ្ណៈដ៏មានតេជៈអសীম បានឈ្នះស្តេចដូចជា ម៉ាគធ និង សាល្វា ហើយនាំកូនក្រមុំទៅដូចម្តេច។
Verse 20
ब्रह्मन् कृष्णकथा: पुण्या माध्वीर्लोकमलापहा: । को नु तृप्येत शृण्वान: श्रुतज्ञो नित्यनूतना: ॥ २० ॥
ឱព្រះព្រាហ្មណ៍ កថាព្រះក្រឹෂ្ណៈ គឺបរិសុទ្ធ ផ្អែមដូចទឹកឃ្មុំ និងលាងសម្អាតមលិនភាពនៃលោក; អ្នកស្តាប់ដែលចេះរសជាតិណា នឹងឆ្អែតចិត្តបានដូចម្តេច ខណៈវានិច្ចថ្មីជានិច្ច?
Verse 21
श्रीबादरायणिरुवाच राजासीद् भीष्मको नाम विदर्भाधिपतिर्महान् । तस्य पञ्चाभवन् पुत्रा: कन्यैका च वरानना ॥ २१ ॥
ព្រះស្រី បាទរាយណី មានព្រះបន្ទូលថា មានស្តេចមហាអំណាចមួយអង្គឈ្មោះ ភីෂ្មកៈ ជាអធិបតីនៃ វិទರ್ಭៈ។ ព្រះអង្គមានព្រះរាជបុត្រ ៥ និងព្រះរាជកន្យា ១ ដែលមានមុខស្រស់ស្អាត។
Verse 22
रुक्म्यग्रजो रुक्मरथो रुक्मबाहुरनन्तर: । रुक्मकेशो रुक्ममाली रुक्मिण्येषा स्वसा सती ॥ २२ ॥
រុក្មី ជាព្រះរាជបុត្រច្បង; បន្ទាប់មក រុក្មរថ, រុក្មបាហុ, រុក្មកេស និង រុក្មម៉ាលី។ ប្អូនស្រីរបស់ពួកគេគឺ នាងរុកមិណី ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងសុចរិត។
Verse 23
सोपश्रुत्य मुकुन्दस्य रूपवीर्यगुणश्रिय: । गृहागतैर्गीयमानास्तं मेने सदृशं पतिम् ॥ २३ ॥
ពេលបានឮភ្ញៀវមកដល់ព្រះរាជវាំងច្រៀងសរសើរអំពីសម្រស់ វីរភាព គុណធម៌ និងសិរីរុងរឿងរបស់ មុកុន្ទៈ រុកមិណីបានសម្រេចថាព្រះองค์ជាស្វាមីសមស្របបំផុតសម្រាប់នាង។
Verse 24
तां बुद्धिलक्षणौदार्यरूपशीलगुणाश्रयाम् । कृष्णश्च सदृशीं भार्यां समुद्वोढुं मनो दधे ॥ २४ ॥
ព្រះក្រឹស្ណៈបានជ្រាបថា រុកមិណីមានប្រាជ្ញា សញ្ញាមង្គល ចិត្តទូលាយ សម្រស់ កិរិយាមារយាទ និងគុណល្អទាំងឡាយ ដូច្នេះព្រះองค์បានសម្រេចចិត្តរៀបអភិសេកនាងជាព្រះមហេសីសមស្រប។
Verse 25
बन्धूनामिच्छतां दातुं कृष्णाय भगिनीं नृप । ततो निवार्य कृष्णद्विड् रुक्मी चैद्यममन्यत ॥ २५ ॥
បពិត្រព្រះរាជា ទោះបីសាច់ញាតិចង់ប្រគល់ប្អូនស្រីឲ្យព្រះក្រឹស្ណៈក៏ដោយ រុកមីដែលស្អប់ព្រះក្រឹស្ណៈបានហាមឃាត់ ហើយសម្រេចប្រគល់រុកមិណីឲ្យ សិឝុបាល។
Verse 26
तदवेत्यासितापाङ्गी वैदर्भी दुर्मना भृशम् । विचिन्त्याप्तं द्विजं कञ्चित् कृष्णाय प्राहिणोद्द्रुतम् ॥ २६ ॥
ពេលដឹងផែនការនោះ វៃទರ್ಭីដែលមានភ្នែកខ្មៅ រុកមិណីសោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំង។ នាងពិចារណាស្ថានការណ៍ហើយ ប្រញាប់ផ្ញើព្រាហ្មណ៍ដែលទុកចិត្តបានទៅកាន់ព្រះក្រឹស្ណៈ។
Verse 27
द्वारकां स समभ्येत्य प्रतीहारै: प्रवेशित: । अपश्यदाद्यं पुरुषमासीनं काञ्चनासने ॥ २७ ॥
ពេលទៅដល់ ទ្វារកា ព្រាហ្មណ៍នោះត្រូវបានអ្នកយាមទ្វារនាំចូល ហើយបានឃើញព្រះបុរសដើមកំណើត ព្រះភគវាន ប្រកបដោយសិរី សោយរាជ្យលើបល្ល័ង្កមាស។
Verse 28
दृष्ट्वा ब्रह्मण्यदेवस्तमवरुह्य निजासनात् । उपवेश्यार्हयां चक्रे यथात्मानं दिवौकस: ॥ २८ ॥
ព្រះស្រីក្រឹષ્ણា ព្រះអម្ចាស់អ្នកគោរពព្រះព្រាហ្មណ៍ ទ្រង់ឃើញព្រាហ្មណ៍នោះហើយ ចុះពីសីហាសន៍ បង្គាប់ឲ្យអង្គុយ ហើយទ្រង់គោរពបូជាគាត់ ដូចដែលទេវតាបូជាព្រះអង្គ។
Verse 29
तं भुक्तवन्तं विश्रान्तमुपगम्य सतां गति: । पाणिनाभिमृशन् पादावव्यग्रस्तमपृच्छत ॥ २९ ॥
ក្រោយព្រាហ្មណ៍នោះបានបរិភោគហើយសម្រាក ព្រះស្រីក្រឹષ્ણា—គោលដៅរបស់សន្តបុរស—បានចូលទៅជិត ហើយទ្រង់ម៉ាស្សាព្រះបាទរបស់គាត់ដោយព្រះហស្តផ្ទាល់ រួចសួរដោយស្ងប់ស្ងាត់។
Verse 30
कच्चिद् द्विजवरश्रेष्ठ धर्मस्ते वृद्धसम्मत: । वर्तते नातिकृच्छ्रेण सन्तुष्टमनस: सदा ॥ ३० ॥
[ព្រះអម្ចាស់មានព្រះបន្ទូល:] ឱ ព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ តើការប្រតិបត្តិធម៌របស់អ្នក ដែលអ្នកចាស់ទុំអនុម័ត កំពុងដំណើរការដោយមិនលំបាកខ្លាំងទេឬ? ចិត្តអ្នកសព្វថ្ងៃសុខសាន្តពេញចិត្តឬ?
Verse 31
सन्तुष्टो यर्हि वर्तेत ब्राह्मणो येन केनचित् । अहीयमान: स्वद्धर्मात् स ह्यस्याखिलकामधुक् ॥ ३१ ॥
ពេលព្រាហ្មណ៍ពេញចិត្តនឹងអ្វីក៏ដោយដែលមកដល់ ហើយមិនរអិលចេញពីស្វធម៌របស់ខ្លួន នោះធម៌នោះឯងក្លាយជាកាមធេនុ សម្រេចបំណងទាំងអស់ឲ្យគាត់។
Verse 32
असन्तुष्टोऽसकृल्लोकानाप्नोत्यपि सुरेश्वर: । अकिञ्चनोऽपि सन्तुष्ट: शेते सर्वाङ्गविज्वर: ॥ ३२ ॥
ព្រាហ្មណ៍ដែលមិនពេញចិត្ត នឹងរំខានចិត្តវង្វេងពីលោកមួយទៅលោកមួយ ទោះបានក្លាយជាស្តេចសួគ៌ក៏ដោយ; តែព្រាហ្មណ៍ដែលពេញចិត្ត ទោះគ្មានអ្វីក៏ដោយ ក៏សម្រាកដោយសុខសាន្ត អវយវៈទាំងអស់គ្មានទុក្ខវេទនា។
Verse 33
विप्रान् स्वलाभसन्तुष्टान् साधून् भूतसुहृत्तमान् । निरहङ्कारिण: शान्तान् नमस्ये शिरसासकृत् ॥ ३३ ॥
ខ្ញុំសូមឱនក្បាលគោរពម្តងហើយម្តងទៀតចំពោះព្រាហ្មណ៍ដែលពេញចិត្តនឹងលាភរបស់ខ្លួន ជាសាធុជន គ្មានអហង្គារ ស្ងប់ស្ងាត់ និងជាមិត្តល្អបំផុតរបស់សត្វមានជីវិតទាំងអស់។
Verse 34
कच्चिद् व: कुशलं ब्रह्मन् राजतो यस्य हि प्रजा: । सुखं वसन्ति विषये पाल्यमाना: स मे प्रिय: ॥ ३४ ॥
ឱ ព្រាហ្មណ៍ តើអ្នកទាំងឡាយសុខសប្បាយទេ? តើព្រះរាជារបស់អ្នកថែរក្សាសុខុមាលភាពរបស់អ្នកឬ? ព្រះរាជាដែលក្នុងប្រទេសរបស់ព្រះអង្គ ប្រជាជនរស់នៅដោយសុខ និងត្រូវបានការពារ នោះជាព្រះរាជាដែលខ្ញុំស្រឡាញ់យ៉ាងខ្លាំង។
Verse 35
यतस्त्वमागतो दुर्गं निस्तीर्येह यदिच्छया । सर्वं नो ब्रूह्यगुह्यं चेत् किं कार्यं करवाम ते ॥ ३५ ॥
អ្នកមកពីណា ដោយឆ្លងកាត់ផ្លូវ/សមុទ្រដ៏លំបាកនេះ ហើយមកដោយគោលបំណងអ្វី? ប្រសិនបើមិនមែនជារឿងសម្ងាត់ សូមប្រាប់យើងទាំងអស់ ហើយប្រាប់ថាយើងអាចធ្វើអ្វីសម្រាប់អ្នកបាន។
Verse 36
एवं सम्पृष्टसम्प्रश्नो ब्राह्मण: परमेष्ठिना । लीलागृहीतदेहेन तस्मै सर्वमवर्णयत् ॥ ३६ ॥
ដូច្នេះ ពេលត្រូវបានសួរដោយព្រះបុគ្គលភាពដ៏អធិឋាន ដែលទទួលកាយដើម្បីលីឡា ព្រាហ្មណ៍នោះបានប្រាប់ព្រះអង្គអំពីអ្វីៗទាំងអស់។
Verse 37
श्रीरुक्मिण्युवाच श्रुत्वा गुणान् भुवनसुन्दर शृण्वतां ते निर्विश्य कर्णविवरैर्हरतोऽङ्गतापम् । रूपं दृशां दृशिमतामखिलार्थलाभं त्वय्यच्युताविशति चित्तमपत्रपं मे ॥ ३७ ॥
ព្រះនាង រុក្មិណី មានព្រះបន្ទូលថា—ឱ សម្រស់នៃលោកទាំងបី! ខ្ញុំបានឮអំពីគុណលក្ខណៈរបស់ព្រះអង្គ ដែលចូលតាមរន្ធត្រចៀករបស់អ្នកស្តាប់ ហើយបំបាត់កម្តៅទុក្ខនៃរាងកាយ; ហើយបានឮអំពីរូបសម្រស់របស់ព្រះអង្គ ដែលបំពេញបំណងទាំងអស់នៃការមើលឃើញរបស់អ្នកដែលបានឃើញ។ ឱ អច្យុត ក្រឹស្ណា! ចិត្តដែលមិនអៀនខ្មាសរបស់ខ្ញុំបានចូលទៅស្ថិតនៅក្នុងព្រះអង្គ។
Verse 38
का त्वा मुकुन्द महती कुलशीलरूप- विद्यावयोद्रविणधामभिरात्मतुल्यम् । धीरा पतिं कुलवती न वृणीत कन्या काले नृसिंह नरलोकमनोऽभिरामम् ॥ ३८ ॥
ឱ មុកុន្ទ! ក្នុងវង្សត្រកូល សីលធម៌ សម្រស់ ចំណេះដឹង យុវវ័យ ទ្រព្យសម្បត្តិ និងអំណាច ព្រះអង្គស្មើតែព្រះអង្គឯងប៉ុណ្ណោះ។ ឱ សិង្ហក្នុងចំណោមមនុស្ស! ព្រះអង្គធ្វើឲ្យចិត្តមនុស្សទាំងឡាយរីករាយ។ នៅពេលសមរម្យ នារីកុលសម្បត្តិ មានសេចក្តីធ្ងន់ធ្ងរ និងសមស្របរៀបការ អ្នកណាមិនជ្រើសព្រះអង្គជាស្វាមី?
Verse 39
तन्मे भवान् खलु वृत: पतिरङ्ग जाया- मात्मार्पितश्च भवतोऽत्र विभो विधेहि । मा वीरभागमभिमर्शतु चैद्य आराद् गोमायुवन्मृगपतेर्बलिमम्बुजाक्ष ॥ ३९ ॥
ដូច្នេះ ឱ ព្រះអម្ចាស់ជាទីស្រឡាញ់ ខ្ញុំបានជ្រើសព្រះអង្គជាស្វាមី ហើយប្រគល់ខ្លួនឯងដល់ព្រះអង្គ។ ឱ ព្រះអង្គមានអំណាច សូមមកឲ្យរហ័ស ហើយធ្វើឲ្យខ្ញុំជាព្រះភរិយារបស់ព្រះអង្គ។ ឱ ព្រះនេត្រដូចផ្កាឈូក សូមកុំឲ្យ សិសុបាល ប៉ះពាល់ចំណែកវីរបុរស ដូចចចកលួចទ្រព្យសម្បត្តិសិង្ហ។
Verse 40
पूर्तेष्टदत्तनियमव्रतदेवविप्र- गुर्वर्चनादिभिरलं भगवान् परेश: । आराधितो यदि गदाग्रज एत्य पाणिं गृह्णातु मे न दमघोषसुतादयोऽन्ये ॥ ४० ॥
ប្រសិនបើខ្ញុំបានគោរពបូជាព្រះបុគ្គលភាពដ៏អធិរាជ ដោយកុសលកម្ម ពិធីយញ្ញ បរិច្ចាគ ពិធីនានា និងវ្រត ព្រមទាំងការគោរពដល់ទេវតា ព្រាហ្មណ៍ និងគ្រូ ឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់ហើយ សូមឲ្យ កដាគ្រជ មកកាន់ និងកាន់ដៃខ្ញុំ មិនមែនកូនដាមឃោស ឬអ្នកដទៃឡើយ។
Verse 41
श्वोभाविनि त्वमजितोद्वहने विदर्भान् गुप्त: समेत्य पृतनापतिभि: परीत: । निर्मथ्य चैद्यमगधेन्द्रबलं प्रसह्य मां राक्षसेन विधिनोद्वह वीर्यशुल्काम् ॥ ४१ ॥
ឱ ព្រះអង្គមិនអាចឈ្នះបាន! ស្អែកពេលពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ខ្ញុំជិតចាប់ផ្តើម សូមព្រះអង្គមកដល់វិទರ್ಭដោយសម្ងាត់ ហើយឲ្យមេបញ្ជាការកងទ័ពរបស់ព្រះអង្គព័ទ្ធជុំវិញ។ បន្ទាប់មក សូមបំបាក់កម្លាំងរបស់ ចៃទ្យ និង មគធេន្រ ដោយកម្លាំង ហើយឱ វីរបុរស សូមរៀបការខ្ញុំតាមរបៀបរាក្សស ដោយឈ្នះខ្ញុំដោយវីរភាពរបស់ព្រះអង្គ។
Verse 42
अन्त:पुरान्तरचरीमनिहत्य बन्धून्- त्वामुद्वहे कथमिति प्रवदाम्युपायम् । पूर्वेद्युरस्ति महती कुलदेवयात्रा यस्यां बहिर्नववधूर्गिरिजामुपेयात् ॥ ४२ ॥
ព្រោះខ្ញុំស្នាក់នៅក្នុងបន្ទប់ខាងក្នុងនៃវាំង ព្រះអង្គអាចសួរថា «តើខ្ញុំអាចនាំអ្នកទៅដោយមិនសម្លាប់សាច់ញាតិរបស់អ្នកបានយ៉ាងដូចម្តេច?» ខ្ញុំនឹងប្រាប់វិធីមួយ៖ មួយថ្ងៃមុនអាពាហ៍ពិពាហ៍ មានដំណើរដង្ហែដ៏ធំសម្រាប់គោរពទេវតាប្រចាំវង្ស; ក្នុងដំណើរនោះ នារីកូនក្រមុំថ្មីចេញក្រៅទីក្រុងទៅទស្សនាទេវី គិរិជា។
Verse 43
यस्याङ्घ्रिपङ्कजरज:स्नपनं महान्तो वाञ्छन्त्युमापतिरिवात्मतमोऽपहत्यै । यर्ह्यम्बुजाक्ष न लभेय भवत्प्रसादं जह्यामसून्व्रतकृशान् शतजन्मभि: स्यात् ॥ ४३ ॥
ឱ ព្រះអង្គមានព្រះនេត្រដូចផ្កាឈូក! មហាបុរសទាំងឡាយ សូម្បីតែព្រះសិវៈ អុមាបតិ ក៏ប្រាថ្នាចង់ងូតក្នុងធូលីនៃព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ ដើម្បីបំផ្លាញភាពងងឹតនៃអវិជ្ជា។ ប្រសិនបើខ្ញុំមិនបានព្រះប្រសាទ និងព្រះមេត្តារបស់ព្រះអង្គទេ ខ្ញុំនឹងបោះបង់ជីវិតដែលខ្សោយដោយវ្រត និងតបៈដ៏តឹងរឹង; ទោះជាយ៉ាងណា ក្រោយរយៗជាតិ ប្រហែលទើបបានព្រះករុណា។
Verse 44
ब्राह्मण उवाच इत्येते गुह्यसन्देशा यदुदेव मयाहृता: । विमृश्य कर्तुं यच्चात्र क्रियतां तदनन्तरम् ॥ ४४ ॥
ព្រះព្រាហ្មណ៍បាននិយាយថា៖ ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃយទុ! នេះជាសារសម្ងាត់ដែលខ្ញុំបាននាំមក។ សូមព្រះអង្គពិចារណាឲ្យល្អថា ក្នុងស្ថានការណ៍នេះគួរធ្វើអ្វី ហើយសូមធ្វើភ្លាមៗ។
Frequently Asked Questions
The phrase signals nara-līlā: the Lords are never overpowered, yet they enact humanlike strategies to accomplish broader purposes—relieving pressure on Mathurā, repositioning events toward Dvārakā, and drawing Jarāsandha into actions that reveal his ignorance (thinking the Lords burned). This preserves the līlā’s dramatic texture while affirming the Lord’s transcendence and sovereign control.
Traditional Purāṇic descriptions of Kali include diminishing longevity, strength, and bodily stature. Mucukunda’s observation functions as a narrative marker of yuga-transition awareness and as a moral-theological cue: recognizing decline, he turns from royal identity to bhakti-infused tapas at Badarikāśrama, illustrating the Bhāgavata’s preferred response to Kali—devotional orientation and inner renunciation.
Rukmiṇī (Vaidarbhī), daughter of King Bhīṣmaka of Vidarbha, is presented as the Lord’s eternal consort in the līlā context, hence described as a direct expansion of the goddess of fortune (Śrī/Lakṣmī). The text uses this to frame the marriage not as ordinary alliance-building but as divine union, with political conflict (Śiśupāla’s party) serving as the backdrop for revealing Bhagavān’s supremacy and the devotee’s surrender.
Kṛṣṇa’s praise establishes a bhakti-ethical standard: true spiritual authority is marked by santoṣa, humility, and welfare for all beings. It also elevates the messenger’s dignity and models proper dharma for rulers and householders—suggesting that ritual status without inner contentment yields restlessness, whereas contentment grounded in dharma supports clarity, peace, and devotion.
It introduces the Vidarbha royal family, Rukmiṇī’s deliberate choice of Kṛṣṇa, the obstacle (Rukmī arranging her marriage to Śiśupāla), and the tactical solution (the Girijā temple procession). The chapter ends with the brāhmaṇa delivering Rukmiṇī’s confidential appeal and urging immediate action—creating a direct narrative handoff to the next chapter’s execution of the plan and the ensuing confrontation with rival kings.