Adhyaya 35
Gopī-gīta in Separation: The Flute’s Call and Vraja’s Ecstatic Response
សុកទេវពិពណ៌នាចង្វាក់ជីវិតវ្រាជៈ៖ ពេលក្រឹṣṇa ចូលព្រៃចិញ្ចឹមគោ ចិត្តនារីគោពាល (gopī) តាមព្រះអង្គ ហើយថ្ងៃរបស់ពួកនាងត្រូវបានគាំទ្រដោយកីរតនៈអំពីលីឡារបស់ព្រះអង្គ។ ពួកនាងនិយាយគ្នាអំពីសូរស្លុត្រី—ឥរិយាបថ ម្រាមដៃទន់ ភ្នែកចិញ្ចើមរាំ—និងអំណាចសូរនោះដែលធ្វើឲ្យស្ត្រីសួគ៌ដើរជាមួយសិទ្ធៈក៏ស្រឡាំងកាំង។ ទស្សនៈពង្រីកទៅជាពិភពធម្មជាតិនៃភក្តិ៖ គោ ក្តាន់ និងគោឈ្មោលឈប់ស្ងៀមក្នុងសុខានុភាព; ទន្លេឈប់ហូរ ប្រាថ្នាធូលីជើងផ្កាឈូក; ដើមឈើ និងវល្លិផ្ទុះផ្លែផ្កា និងទឹកជ័រហូរ ដូចបង្ហាញវិṣṇu ក្នុងបេះដូង។ ពពកផ្តល់ផ្គរលាន់ទន់ ផ្កា និងស្រមោលដូចឆ័ត្រ; ទេវធំៗ (ព្រហ្មា សិវៈ ឥន្ទ្រ) ក៏ច្របូកច្របល់ដោយសារសារសំខាន់នៃតន្ត្រី។ ចុងក្រោយពិពណ៌នាពេលល្ងាចព្រះអង្គត្រឡប់មកជាមួយគោ ទទួលការសរសើរពីទេវ និងមិត្តភក្តិ បង្ហាញថាការបែកគ្នាពេលថ្ងៃនាំទៅកាន់ការចង់បានយប់ និងលីឡាដែលការចងចាំក្លាយជាការជួបផ្ទាល់។
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच गोप्य: कृष्णे वनं याते तमनुद्रुतचेतस: । कृष्णलीला: प्रगायन्त्यो निन्युर्दु:खेन वासरान् ॥ १ ॥
ព្រះសុកទេវៈបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ រាល់ពេលដែលព្រះក្រឹស្ណាទៅព្រៃ ចិត្តរបស់គោពីរត់តាមព្រះអង្គទៅ។ ពួកនាងបានចំណាយថ្ងៃទាំងឡាយដោយទុក្ខសោក ដោយច្រៀងអំពីលីឡារបស់ព្រះក្រឹស្ណា។
Verse 2
श्रीगोप्य ऊचु: वामबाहुकृतवामकपोलो वल्गितभ्रुरधरार्पितवेणुम् । कोमलाङ्गुलिभिराश्रितमार्गं गोप्य ईरयति यत्र मुकुन्द: ॥ २ ॥ व्योमयानवनिता: सह सिद्धै- र्विस्मितास्तदुपधार्य सलज्जा: । काममार्गणसमर्पितचित्ता: कश्मलं ययुरपस्मृतनीव्य: ॥ ३ ॥
គោពីបាននិយាយថា៖ នៅពេលមុកុន្ទដាក់ថ្ពាល់ឆ្វេងលើដៃឆ្វេង ធ្វើឱ្យចិញ្ចើមរាំ ដាក់ខ្លុយលើបបូរមាត់ ហើយប្រើម្រាមដៃទន់ភ្លន់បិទរន្ធខ្លុយ បង្កើតសំឡេងផ្អែមល្ហែម—នៅពេលនោះ ទេវតានារីដែលធ្វើដំណើរតាមមេឃជាមួយស្វាមីរបស់ពួកនាង គឺពួកសិទ្ធៈ ក៏ភ្ញាក់ផ្អើលស្តាប់ ហើយខ្មាស់អៀន ព្រោះចិត្តរបស់ពួកនាងលំអៀងទៅរកការតាមរកកាមប្រាថ្នា ដល់ថ្នាក់វឹកវរ ហើយមិនដឹងថាខ្សែក្រវាត់សម្លៀកបំពាក់កំពុងរលុង។
Verse 3
श्रीगोप्य ऊचु: वामबाहुकृतवामकपोलो वल्गितभ्रुरधरार्पितवेणुम् । कोमलाङ्गुलिभिराश्रितमार्गं गोप्य ईरयति यत्र मुकुन्द: ॥ २ ॥ व्योमयानवनिता: सह सिद्धै- र्विस्मितास्तदुपधार्य सलज्जा: । काममार्गणसमर्पितचित्ता: कश्मलं ययुरपस्मृतनीव्य: ॥ ३ ॥
ពួកគោពីនិយាយថា៖ ពេលមុកុន្ទដាក់ថ្ពាល់ឆ្វេងលើដៃឆ្វេង ប្រើម្រាមដៃទន់បិទរន្ធខ្លុយ ហើយឲ្យចិញ្ចើមរាំ ទ្រង់ផ្លុំខ្លុយដោយសូរស័ព្ទបរិសុទ្ធ។ នៅពេលនោះ ទេវនារីដែលធ្វើដំណើរតាមមេឃជាមួយពួកសិទ្ធៈភ្ញាក់ផ្អើល។ ពួកនាងស្តាប់ហើយខ្មាស់អៀន ព្រោះចិត្តរអិលទៅផ្លូវកាម; ក្នុងភាពកង្វល់ ពួកនាងមិនដឹងថាខ្សែក្រវាត់សម្លៀកបំពាក់កំពុងរលុងឡើយ។
Verse 4
हन्त चित्रमबला: शृणुतेदं हारहास उरसि स्थिरविद्युत् । नन्दसूनुरयमार्तजनानां नर्मदो यर्हि कूजितवेणु: ॥ ४ ॥ वृन्दशो व्रजवृषा मृगगावो वेणुवाद्यहृतचेतस आरात् । दन्तदष्टकवला धृतकर्णा निद्रिता लिखितचित्रमिवासन् ॥ ५ ॥
ឱស្រីសហាយទាំងឡាយ អស្ចារ្យណាស់—ស្តាប់ចុះ! ព្រះបុត្រនន្ទៈ អ្នកផ្តល់សេចក្តីរីករាយដល់អ្នកទុក្ខ មានពន្លឺដូចរន្ទះស្ថិតលើទ្រូង និងស្នាមញញឹមភ្លឺដូចខ្សែកអលង្ការ។ ពេលទ្រង់ផ្លុំខ្លុយដែលសូរដូចសត្វបក្សីច្រៀង គោព្រៃ (ក្របី/គោឈ្មោល) ក្តាន់ និងគោនៅវ្រាជ ដែលឈរជាក្រុមឆ្ងាយៗ ត្រូវសូរនោះទាក់ទាញចិត្ត។ ពួកវាឈប់ខាំស្មៅ កាន់កំណាត់អាហារនៅចន្លោះធ្មេញ លើកត្រចៀកស្តាប់ ហើយស្ងៀមស្ងាត់ដូចជាកំពុងដេក ឬដូចរូបក្នុងគំនូរ។
Verse 5
हन्त चित्रमबला: शृणुतेदं हारहास उरसि स्थिरविद्युत् । नन्दसूनुरयमार्तजनानां नर्मदो यर्हि कूजितवेणु: ॥ ४ ॥ वृन्दशो व्रजवृषा मृगगावो वेणुवाद्यहृतचेतस आरात् । दन्तदष्टकवला धृतकर्णा निद्रिता लिखितचित्रमिवासन् ॥ ५ ॥
ឱស្រីសហាយទាំងឡាយ អស្ចារ្យណាស់—ស្តាប់ចុះ! ព្រះបុត្រនន្ទៈ អ្នកផ្តល់សេចក្តីរីករាយដល់អ្នកទុក្ខ មានពន្លឺដូចរន្ទះស្ថិតលើទ្រូង និងស្នាមញញឹមភ្លឺដូចខ្សែកអលង្ការ។ ពេលទ្រង់ផ្លុំខ្លុយដែលសូរដូចសត្វបក្សីច្រៀង គោព្រៃ ក្តាន់ និងគោនៅវ្រាជ ដែលឈរជាក្រុមឆ្ងាយៗ ត្រូវសូរនោះទាក់ទាញចិត្ត។ ពួកវាឈប់ខាំស្មៅ កាន់កំណាត់អាហារនៅចន្លោះធ្មេញ លើកត្រចៀកស្តាប់ ហើយស្ងៀមស្ងាត់ដូចជាកំពុងដេក ឬដូចរូបក្នុងគំនូរ។
Verse 6
बर्हिणस्तबकधातुपलाशै- र्बद्धमल्लपरिबर्हविडम्ब: । कर्हिचित् सबल आलि स गोपै- र्गा: समाह्वयति यत्र मुकुन्द: ॥ ६ ॥ तर्हि भग्नगतय: सरितो वै तत्पदाम्बुजरजोऽनिलनीतम् । स्पृहयतीर्वयमिवाबहुपुण्या: प्रेमवेपितभुजा: स्तिमिताप: ॥ ७ ॥
សហាយជាទីស្រឡាញ់ អំឡុងខ្លះ មុកុន្ទតុបតែងព្រះអង្គដោយស្លឹក ព្រលឹងមយូរ និងធាតុរ៉ែពណ៌ៗ ដើម្បីលេងល្បែងដូចអ្នកប្រដាល់។ បន្ទាប់មក ជាមួយបលរាម និងក្មេងគោបាល ទ្រង់ផ្លុំខ្លុយហៅហ្វូងគោ។ នៅពេលនោះ ទន្លេទាំងឡាយក៏បំបែកលំហូរហើយឈប់; ទឹករបស់វាស្ងៀមស្ងាត់ដោយអេកស្តាស៊ីនៃសេចក្តីស្រឡាញ់ ព្រោះវាប្រាថ្នាធូលីពីព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ទ្រង់ដែលខ្យល់នឹងនាំមក។ តែដូចពួកយើងដែលមានបុណ្យតិច ទន្លេនោះបានតែរង់ចាំដោយដៃដែលញ័រដោយព្រេមប៉ុណ្ណោះ។
Verse 7
बर्हिणस्तबकधातुपलाशै- र्बद्धमल्लपरिबर्हविडम्ब: । कर्हिचित् सबल आलि स गोपै- र्गा: समाह्वयति यत्र मुकुन्द: ॥ ६ ॥ तर्हि भग्नगतय: सरितो वै तत्पदाम्बुजरजोऽनिलनीतम् । स्पृहयतीर्वयमिवाबहुपुण्या: प्रेमवेपितभुजा: स्तिमिताप: ॥ ७ ॥
សហាយជាទីស្រឡាញ់ អំឡុងខ្លះ មុកុន្ទតុបតែងព្រះអង្គដោយស្លឹក ព្រលឹងមយូរ និងធាតុរ៉ែពណ៌ៗ ដើម្បីលេងល្បែងដូចអ្នកប្រដាល់។ បន្ទាប់មក ជាមួយបលរាម និងក្មេងគោបាល ទ្រង់ផ្លុំខ្លុយហៅហ្វូងគោ។ នៅពេលនោះ ទន្លេទាំងឡាយក៏បំបែកលំហូរហើយឈប់; ទឹករបស់វាស្ងៀមស្ងាត់ដោយអេកស្តាស៊ីនៃសេចក្តីស្រឡាញ់ ព្រោះវាប្រាថ្នាធូលីពីព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ទ្រង់ដែលខ្យល់នឹងនាំមក។ តែដូចពួកយើងដែលមានបុណ្យតិច ទន្លេនោះបានតែរង់ចាំដោយដៃដែលញ័រដោយព្រេមប៉ុណ្ណោះ។
Verse 8
अनुचरै: समनुवर्णितवीर्य आदिपूरुष इवाचलभूति: । वनचरो गिरितटेषु चरन्ती- र्वेणुनाह्वयति गा: स यदा हि ॥ ८ ॥ वनलतास्तरव आत्मनि विष्णुं व्यञ्जयन्त्य इव पुष्पफलाढ्या: । प्रणतभारविटपा मधुधारा: प्रेमहृष्टतनवो ववृषु: स्म ॥ ९ ॥ दर्शनीयतिलको वनमाला- दिव्यगन्धतुलसीमधुमत्तै: । अलिकुलैरलघुगीतामभीष्ट- माद्रियन् यर्हि सन्धितवेणु: ॥ १० ॥ सरसि सारसहंसविहङ्गा- श्चारुगीताहृतचेतस एत्य । हरिमुपासत ते यतचित्ता हन्त मीलितदृशो धृतमौना: ॥ ११ ॥
ព្រះក្រឹស្ណាដើរលេងក្នុងព្រៃជាមួយមិត្តសហាយ ដែលច្រៀងសរសើរវីរភាពរបស់ព្រះអង្គ ឲ្យព្រះអង្គបញ្ចេញព្រះឫទ្ធិដូចអាទិបុរស។ ពេលព្រះអង្គផ្លុំខ្លុយហៅគោដែលដើរលើជម្រាលភ្នំ
Verse 9
अनुचरै: समनुवर्णितवीर्य आदिपूरुष इवाचलभूति: । वनचरो गिरितटेषु चरन्ती- र्वेणुनाह्वयति गा: स यदा हि ॥ ८ ॥ वनलतास्तरव आत्मनि विष्णुं व्यञ्जयन्त्य इव पुष्पफलाढ्या: । प्रणतभारविटपा मधुधारा: प्रेमहृष्टतनवो ववृषु: स्म ॥ ९ ॥ दर्शनीयतिलको वनमाला- दिव्यगन्धतुलसीमधुमत्तै: । अलिकुलैरलघुगीतामभीष्ट- माद्रियन् यर्हि सन्धितवेणु: ॥ १० ॥ सरसि सारसहंसविहङ्गा- श्चारुगीताहृतचेतस एत्य । हरिमुपासत ते यतचित्ता हन्त मीलितदृशो धृतमौना: ॥ ११ ॥
នៅពេលនោះ វល្លិ និងដើមឈើក្នុងព្រៃសម្បូរដោយផ្កា និងផ្លែ ដូចជាបង្ហាញព្រះវិษ្ណុក្នុងចិត្ត។ មែកឈើទ្រេតចុះដោយទម្ងន់ រាងកាយព្រឺព្រួចដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ភក្តិ ហើយបញ្ចេញទឹកជ័រផ្អែមដូចភ្លៀង។
Verse 10
अनुचरै: समनुवर्णितवीर्य आदिपूरुष इवाचलभूति: । वनचरो गिरितटेषु चरन्ती- र्वेणुनाह्वयति गा: स यदा हि ॥ ८ ॥ वनलतास्तरव आत्मनि विष्णुं व्यञ्जयन्त्य इव पुष्पफलाढ्या: । प्रणतभारविटपा मधुधारा: प्रेमहृष्टतनवो ववृषु: स्म ॥ ९ ॥ दर्शनीयतिलको वनमाला- दिव्यगन्धतुलसीमधुमत्तै: । अलिकुलैरलघुगीतामभीष्ट- माद्रियन् यर्हि सन्धितवेणु: ॥ १० ॥ सरसि सारसहंसविहङ्गा- श्चारुगीताहृतचेतस एत्य । हरिमुपासत ते यतचित्ता हन्त मीलितदृशो धृतमौना: ॥ ११ ॥
នៅពេលព្រះក្រឹស្ណាដែលមានតិលកស្រស់ស្អាត ពាក់វនមាលា ហើយត្រូវហ៊ុំព័ទ្ធដោយហ្វូងឃ្មុំដែលមមាញឹកដោយទឹកឃ្មុំ និងក្លិនទុលសីដ៏ទេវី ព្រះអង្គយកខ្លុយទៅបបូរមាត់ បន្លឺបទភ្លេងផ្អែមដែលព្រះអង្គពេញចិត្ត; ហ្វូងឃ្មុំដូចជាគោរពស្តាប់បទចម្រៀងនោះ។
Verse 11
अनुचरै: समनुवर्णितवीर्य आदिपूरुष इवाचलभूति: । वनचरो गिरितटेषु चरन्ती- र्वेणुनाह्वयति गा: स यदा हि ॥ ८ ॥ वनलतास्तरव आत्मनि विष्णुं व्यञ्जयन्त्य इव पुष्पफलाढ्या: । प्रणतभारविटपा मधुधारा: प्रेमहृष्टतनवो ववृषु: स्म ॥ ९ ॥ दर्शनीयतिलको वनमाला- दिव्यगन्धतुलसीमधुमत्तै: । अलिकुलैरलघुगीतामभीष्ट- माद्रियन् यर्हि सन्धितवेणु: ॥ १० ॥ सरसि सारसहंसविहङ्गा- श्चारुगीताहृतचेतस एत्य । हरिमुपासत ते यतचित्ता हन्त मीलितदृशो धृतमौना: ॥ ११ ॥
នៅក្នុងស្រះទឹក សត្វស្លាបដូចជា សារ៉ាស ហង្ស និងបក្សីផ្សេងៗ ត្រូវចិត្តលួចដោយបទភ្លេងដ៏ពិរោះ ហើយហោះមកជិត។ ពួកវាមានចិត្តផ្តោតតែមួយ បូជាព្រះហរិ; បិទភ្នែក រក្សាមោនភាព ហាក់ដូចជានៅក្នុងសមាធិ។
Verse 12
सहबल: स्रगवतंसविलास: सानुषु क्षितिभृतो व्रजदेव्य: । हर्षयन् यर्हि वेणुरवेण जातहर्ष उपरम्भति विश्वम् ॥ १२ ॥ महदतिक्रमणशङ्कितचेता मन्दमन्दमनुगर्जति मेघ: । सुहृदमभ्यवर्षत् सुमनोभि- श्छायया च विदधत् प्रतपत्रम् ॥ १३ ॥
ឱ ទេវីនៃវ្រាជា! ពេលព្រះក្រឹស្ណាសប្បាយរីករាយជាមួយព្រះបលរាមនៅលើជម្រាលភ្នំ ដោយលេងសើចពាក់កម្រងផ្កាលើក្បាល ព្រះអង្គធ្វើឲ្យសត្វលោកទាំងអស់រីករាយដោយសំឡេងខ្លុយ; ពិភពលោកទាំងមូលក៏ពោរពេញដោយសេចក្តីអំណរ។
Verse 13
सहबल: स्रगवतंसविलास: सानुषु क्षितिभृतो व्रजदेव्य: । हर्षयन् यर्हि वेणुरवेण जातहर्ष उपरम्भति विश्वम् ॥ १२ ॥ महदतिक्रमणशङ्कितचेता मन्दमन्दमनुगर्जति मेघ: । सुहृदमभ्यवर्षत् सुमनोभि- श्छायया च विदधत् प्रतपत्रम् ॥ १३ ॥
ឱ ទេវីនារីនៃវ្រាជ! នៅពេលព្រះក្រឹષ્ણលេងល្បែងជាមួយព្រះបលរាមលើជម្រាលភ្នំ ដោយពាក់កម្រងផ្កាជាអលង្ការលើក្បាល ហើយធ្វើឲ្យលោកទាំងមូលរីករាយដោយសំឡេងខ្លុយដ៏ក្រអូបរបស់ព្រះអង្គ នោះពពកនៅជិតៗដែលខ្លាចថានឹងល្មើសមហាបុរស ក៏គ្រាន់តែរន្ទះស្រាលៗជាសម្របសម្រួល។ វាប្រោះផ្កាលើមិត្តស្និទ្ធព្រះក្រឹષ્ણ ហើយផ្តល់ស្រមោលដូចឆ័ត្រការពារព្រះអង្គពីថ្ងៃ។
Verse 14
विविधगोपचरणेषु विदग्धो वेणुवाद्य उरुधा निजशिक्षा: । तव सुत: सति यदाधरबिम्बे दत्तवेणुरनयत् स्वरजाती: ॥ १४ ॥ सवनशस्तदुपधार्य सुरेशा: शक्रशर्वपरमेष्ठिपुरोगा: । कवय आनतकन्धरचित्ता: कश्मलं ययुरनिश्चिततत्त्वा: ॥ १५ ॥
ឱ មាតាយសោដាដ៏បរិសុទ្ធ! កូនប្រុសរបស់អ្នកជំនាញក្នុងសិល្បៈទាំងអស់នៃជីវិតអ្នកគោល; ដោយការបណ្តុះបណ្តាលរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ ព្រះអង្គបានបង្កើតរបៀបផ្លុំខ្លុយថ្មីៗជាច្រើន។ ពេលព្រះអង្គដាក់ខ្លុយលើបបូរមាត់ក្រហមដូចផ្លែបിംបា ហើយបញ្ចេញសូរស្វរឲ្យហូរជាមេឡូឌីនានា នោះព្រះព្រហ្ម ព្រះសិវៈ ព្រះឥន្ទ្រ និងទេវតាធំៗផ្សេងទៀតក៏ស្រពិចស្រពិលចិត្ត។ ទោះជាពួកគេជាអ្នកប្រាជ្ញកំពូល ក៏មិនអាចកំណត់សារសំខាន់នៃតន្ត្រីនោះបានទេ ដូច្នេះពួកគេបន្ទាបក្បាល និងចិត្តក្នុងការគោរព។
Verse 15
विविधगोपचरणेषु विदग्धो वेणुवाद्य उरुधा निजशिक्षा: । तव सुत: सति यदाधरबिम्बे दत्तवेणुरनयत् स्वरजाती: ॥ १४ ॥ सवनशस्तदुपधार्य सुरेशा: शक्रशर्वपरमेष्ठिपुरोगा: । कवय आनतकन्धरचित्ता: कश्मलं ययुरनिश्चिततत्त्वा: ॥ १५ ॥
ឱ មាតាយសោដាដ៏បរិសុទ្ធ! កូនប្រុសរបស់អ្នកជំនាញក្នុងសិល្បៈទាំងអស់នៃជីវិតអ្នកគោល; ដោយការបណ្តុះបណ្តាលរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ ព្រះអង្គបានបង្កើតរបៀបផ្លុំខ្លុយថ្មីៗជាច្រើន។ ពេលព្រះអង្គដាក់ខ្លុយលើបបូរមាត់ក្រហមដូចផ្លែបിംបា ហើយបញ្ចេញសូរស្វរឲ្យហូរជាមេឡូឌីនានា នោះព្រះព្រហ្ម ព្រះសិវៈ ព្រះឥន្ទ្រ និងទេវតាធំៗផ្សេងទៀតក៏ស្រពិចស្រពិលចិត្ត។ ទោះជាពួកគេជាអ្នកប្រាជ្ញកំពូល ក៏មិនអាចកំណត់សារសំខាន់នៃតន្ត្រីនោះបានទេ ដូច្នេះពួកគេបន្ទាបក្បាល និងចិត្តក្នុងការគោរព។
Verse 16
निजपदाब्जदलैर्ध्वजवज्र- नीरजाङ्कुशविचित्रललामै: । व्रजभुव: शमयन् खुरतोदं वर्ष्मधुर्यगतिरीडितवेणु: ॥ १६ ॥ व्रजति तेन वयं सविलास- वीक्षणार्पितमनोभववेगा: । कुजगतिं गमिता न विदाम: कश्मलेन कवरं वसनं वा ॥ १७ ॥
នៅពេលព្រះក្រឹષ્ણដើរឆ្លងកាត់វ្រាជដោយជើងទន់ដូចស្លឹកផ្កាឈូក ដែលមានសញ្ញាវិចិត្រដូចទង់ វជ្រៈ ផ្កាឈូក និងអង្គុស ព្រះអង្គបន្ធូរឈឺចាប់របស់ដីដែលរងការចាក់ចុះពីក្រចកជើងគោ។ ព្រះអង្គផ្លុំខ្លុយដ៏ល្បី ហើយរាងកាយរបស់ព្រះអង្គចលនាដោយលំនាំផ្អែមល្ហែមដូចដំណើរដំរី។ ដូច្នេះយើងនាងគោពី ដែលត្រូវព្រះអង្គសម្លឹងលេងល្បែងបង្កើនកម្លាំងកាមទេវ ក៏ឈរនิ่งដូចដើមឈើ មិនដឹងថាសក់ និងសម្លៀកបំពាក់របស់យើងកំពុងរលុងទៅទេ។
Verse 17
निजपदाब्जदलैर्ध्वजवज्र- नीरजाङ्कुशविचित्रललामै: । व्रजभुव: शमयन् खुरतोदं वर्ष्मधुर्यगतिरीडितवेणु: ॥ १६ ॥ व्रजति तेन वयं सविलास- वीक्षणार्पितमनोभववेगा: । कुजगतिं गमिता न विदाम: कश्मलेन कवरं वसनं वा ॥ १७ ॥
នៅពេលព្រះក្រឹષ્ણដើរឆ្លងកាត់វ្រាជដោយជើងទន់ដូចស្លឹកផ្កាឈូក ដែលមានសញ្ញាវិចិត្រដូចទង់ វជ្រៈ ផ្កាឈូក និងអង្គុស ព្រះអង្គបន្ធូរឈឺចាប់របស់ដីដែលរងការចាក់ចុះពីក្រចកជើងគោ។ ព្រះអង្គផ្លុំខ្លុយដ៏ល្បី ហើយរាងកាយរបស់ព្រះអង្គចលនាដោយលំនាំផ្អែមល្ហែមដូចដំណើរដំរី។ ដូច្នេះយើងនាងគោពី ដែលត្រូវព្រះអង្គសម្លឹងលេងល្បែងបង្កើនកម្លាំងកាមទេវ ក៏ឈរនิ่งដូចដើមឈើ មិនដឹងថាសក់ និងសម្លៀកបំពាក់របស់យើងកំពុងរលុងទៅទេ។
Verse 18
मणिधर: क्वचिदागणयन् गा मालया दयितगन्धतुलस्या: । प्रणयिनोऽनुचरस्य कदांसे प्रक्षिपन् भुजमगायत यत्र ॥ १८ ॥ क्वणितवेणुरववञ्चितचित्ता: कृष्णमन्वसत कृष्णगृहिण्य: । गुणगणार्णमनुगत्य हरिण्यो गोपिका इव विमुक्तगृहाशा: ॥ १९ ॥
ឥឡូវនេះ ព្រះក្រឹષ્ણឈរនៅកន្លែងមួយ កំពុងរាប់គោរបស់ព្រះអង្គដោយខ្សែគ្រឿងមណី។ ព្រះអង្គពាក់មាលាទុលសីដែលក្រអូបដោយក្លិននៃព្រះនាងជាទីស្រឡាញ់ ហើយដាក់ដៃលើស្មាមិត្តគោបាលដ៏ស្និទ្ធ បន្ទាប់មកផ្លុំខ្លុយ និងច្រៀង។ សំឡេងនោះធ្វើឲ្យភរិយាក្តាន់ខ្មៅមនោរម្យចិត្ត មកជិតសមុទ្រគុណធម៌គឺព្រះក្រឹષ્ણ ហើយអង្គុយក្បែរ; ដូចកោពី ពួកនាងបោះបង់សង្ឃឹមសុខក្នុងគ្រួសារ។
Verse 19
मणिधर: क्वचिदागणयन् गा मालया दयितगन्धतुलस्या: । प्रणयिनोऽनुचरस्य कदांसे प्रक्षिपन् भुजमगायत यत्र ॥ १८ ॥ क्वणितवेणुरववञ्चितचित्ता: कृष्णमन्वसत कृष्णगृहिण्य: । गुणगणार्णमनुगत्य हरिण्यो गोपिका इव विमुक्तगृहाशा: ॥ १९ ॥
ដោយសំឡេងខ្លុយក្រអូបកង្វក់ដែលបន្លំចិត្ត ភរិយាក្តាន់ខ្មៅបានតាមព្រះក្រឹષ્ણ—សមុទ្រគុណធម៌—មកដល់ហើយអង្គុយជិតព្រះអង្គ; ដូចកោពី ពួកនាងបោះបង់សង្ឃឹមសុខក្នុងជីវិតគ្រួសារ។
Verse 20
कुन्ददामकृतकौतुकवेषो गोपगोधनवृतो यमुनायाम् । नन्दसूनुरनघे तव वत्सो नर्मद: प्रणयिणां विजहार ॥ २० ॥ मन्दवायुरुपवात्यनुकूलं मानयन् मलयजस्पर्शेन । वन्दिनस्तमुपदेवगणा ये वाद्यगीतबलिभि: परिवव्रु: ॥ २१ ॥
ឱ យសោដា ដ៏បរិសុទ្ធ! កូនស្រឡាញ់របស់អ្នក ព្រះនន្ទសូនុ បានតុបតែងខ្លួនយ៉ាងរីករាយដោយមាលាផ្កាម្លិះ (កុន្ទ) ហើយកំពុងវិហារលេងតាមមាត់យមុនា ជាមួយក្រុមគោបាល និងហ្វូងគោ បង្កើតសេចក្តីរីករាយដល់មិត្តស្និទ្ធ។
Verse 21
कुन्ददामकृतकौतुकवेषो गोपगोधनवृतो यमुनायाम् । नन्दसूनुरनघे तव वत्सो नर्मद: प्रणयिणां विजहार ॥ २० ॥ मन्दवायुरुपवात्यनुकूलं मानयन् मलयजस्पर्शेन । वन्दिनस्तमुपदेवगणा ये वाद्यगीतबलिभि: परिवव्रु: ॥ २१ ॥
ខ្យល់ស្រាលបក់យ៉ាងអនុគ្រោះ ដូចជាគោរពព្រះអង្គដោយសสัมผัสក្លិនក្រអូបត្រជាក់នៃចន្ទន៍មលយ។ ហើយក្រុមឧបदेវៈដូចជាអ្នកសរសើរ ឈរល้อมជុំវិញ ព្រមទាំងថ្វាយតន្ត្រី ចម្រៀង និងគ្រឿងបូជាឧបសគ្គ។
Verse 22
वत्सलो व्रजगवां यदगध्रो वन्द्यमानचरण: पथि वृद्धै: । कृत्स्नगोधनमुपोह्य दिनान्ते गीतवेणुरनुगेडितकीर्ति: ॥ २२ ॥ उत्सवं श्रमरुचापि दृशीना- मुन्नयन् खुररजश्छुरितस्रक् । दित्सयैति सुहृदासिष एष देवकीजठरभूरुडुराज: ॥ २३ ॥
ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះគោនៅវ្រាជា ព្រះអង្គបានក្លាយជាអ្នកលើកភ្នំគោវර්ធន។ នៅចុងថ្ងៃ បន្ទាប់ពីប្រមូលហ្វូងគោទាំងមូលហើយត្រឡប់មកវិញ ព្រះអង្គផ្លុំខ្លុយជាបទចម្រៀង; តាមផ្លូវ មនុស្សចាស់ៗគោរពព្រះបាទ និងក្មេងគោបាលដែលដើរតាម ច្រៀងសរសើរកិត្តិយសរបស់ព្រះអង្គ។ មាលារបស់ព្រះអង្គប្រឡាក់ធូលីពីក្រចកគោ ហើយសោភ័ណភាពដែលរីករាយដោយភាពនឿយហត់ ក្លាយជាពិធីបុណ្យសម្រាប់ភ្នែក; ព្រះក្រឹષ્ણដែលចង់បំពេញបំណងមិត្តភក្តិ ដូចព្រះចន្ទដែលរះពីគភ៌យសោដា។
Verse 23
वत्सलो व्रजगवां यदगध्रो वन्द्यमानचरण: पथि वृद्धै: । कृत्स्नगोधनमुपोह्य दिनान्ते गीतवेणुरनुगेडितकीर्ति: ॥ २२ ॥ उत्सवं श्रमरुचापि दृशीना- मुन्नयन् खुररजश्छुरितस्रक् । दित्सयैति सुहृदासिष एष देवकीजठरभूरुडुराज: ॥ २३ ॥
ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះគោនៅវ្រាជា ព្រះក្រឹស្ណៈបានក្លាយជាព្រះអង្គអ្នកលើកភ្នំគោវර්ធន។ នៅចុងថ្ងៃ ព្រះអង្គប្រមូលគោទាំងអស់របស់ព្រះអង្គហើយត្រឡប់មកវិញ ដោយផ្លុំខ្លុយជាបទចម្រៀងបរិសុទ្ធ; តាមផ្លូវ ពួកមនុស្សចាស់ និងទេវតាបូជាព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ ហើយក្មេងគោបាលដែលដើរតាមសូត្រសរសើរកិត្តិយស។ កម្រងផ្ការបស់ព្រះអង្គពោរពេញដោយធូលីពីក្រចកគោ ហើយសោភ័ណភាពដែលរលោងឡើងដោយភាពនឿយហត់ក្លាយជាពិធីបុណ្យសម្រាប់ភ្នែកទាំងអស់។ ដើម្បីបំពេញបំណងមិត្តភក្តិ ព្រះអង្គដូចព្រះចន្ទដែលរះពីពោះមាតាយសោដា។
Verse 24
मदविघूर्णितलोचन ईषत्- मानद: स्वसुहृदां वनमाली । बदरपाण्डुवदनो मृदुगण्डं मण्डयन् कनककुण्डललक्ष्म्या ॥ २४ ॥ यदुपतिर्द्विरदराजविहारो यामिनीपतिरिवैष दिनान्ते । मुदितवक्त्र उपयाति दुरन्तं मोचयन् व्रजगवां दिनतापम् ॥ २५ ॥
ភ្នែករបស់ព្រះក្រឹស្ណៈរមៀលបន្តិចដូចជាមានមោទនភាព ប៉ុន្តែព្រះអង្គនៅតែស្វាគមន៍មិត្តសុចរិតដោយកិត្តិយស; ព្រះអង្គពាក់វនមាលា កម្រងផ្កាព្រៃ។ មុខសភ្លឺមានពណ៌ដូចផ្លែបដារា ហើយពន្លឺក្រវិលមាសបន្ថែមសោភ័ណភាពដល់ថ្ពាល់ទន់។ នៅពេលថ្ងៃលិច ព្រះអម្ចាស់វង្សយទុដើរយ៉ាងអស្ចារ្យដូចដំរីរាជា មានមុខរីករាយដូចព្រះចន្ទម្ចាស់រាត្រី ហើយដោះស្រាយកំដៅថ្ងៃចេញពីគោវ្រាជា។
Verse 25
मदविघूर्णितलोचन ईषत्- मानद: स्वसुहृदां वनमाली । बदरपाण्डुवदनो मृदुगण्डं मण्डयन् कनककुण्डललक्ष्म्या ॥ २४ ॥ यदुपतिर्द्विरदराजविहारो यामिनीपतिरिवैष दिनान्ते । मुदितवक्त्र उपयाति दुरन्तं मोचयन् व्रजगवां दिनतापम् ॥ २५ ॥
ភ្នែករបស់ព្រះក្រឹស្ណៈរមៀលបន្តិចដូចជាមានមោទនភាព ប៉ុន្តែព្រះអង្គនៅតែស្វាគមន៍មិត្តសុចរិតដោយកិត្តិយស; ព្រះអង្គពាក់វនមាលា កម្រងផ្កាព្រៃ។ មុខសភ្លឺមានពណ៌ដូចផ្លែបដារា ហើយពន្លឺក្រវិលមាសបន្ថែមសោភ័ណភាពដល់ថ្ពាល់ទន់។ នៅពេលថ្ងៃលិច ព្រះអម្ចាស់វង្សយទុដើរយ៉ាងអស្ចារ្យដូចដំរីរាជា មានមុខរីករាយដូចព្រះចន្ទម្ចាស់រាត្រី ហើយដោះស្រាយកំដៅថ្ងៃចេញពីគោវ្រាជា។
Verse 26
श्रीशुक उवाच एवं व्रजस्त्रियो राजन् कृष्णलीलानुगायती: । रेमिरेऽह:सु तच्चित्तास्तन्मनस्का महोदया: ॥ २६ ॥
ព្រះស្រីសុកទេវ គោស្វាមីមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ ព្រះរាជា! ដូច្នេះហើយ ស្ត្រីនៅវೃន្ទាវន ក្នុងពេលថ្ងៃ បានរីករាយដោយច្រៀងលីឡារបស់ព្រះក្រឹស្ណៈជានិច្ច; ចិត្ត និងគំនិតរបស់ពួកនាងលង់នៅក្នុងព្រះអង្គ ហើយពោរពេញដោយសេចក្តីរីករាយដូចមហោತ್ಸವ។
Frequently Asked Questions
The passage magnifies Kṛṣṇa’s veṇu-nāda as transcendental attraction (ākarṣaṇa) that surpasses social and cosmic boundaries. The ‘disturbance’ is not endorsement of mundane lust but a poetic revelation of how Bhagavān’s beauty and sound subdue conditioned propriety and awaken involuntary absorption. Bhāgavata rhetoric uses this to assert Kṛṣṇa’s supremacy: if even celestial beings lose composure, the gopīs’ exclusive fixation is shown as spiritually inevitable and theologically meaningful.
These are Bhāgavata signs (lakṣaṇa) of bhakti’s contagion in Vraja: the environment mirrors the devotees’ inner state. Rivers halting suggests nature’s suspension before the Absolute, yearning for contact with His pāda-raja (foot-dust). Trees and creepers becoming luxuriant and ‘manifesting Viṣṇu’ indicates sattvika transformation—external fertility symbolizing internal revelation—teaching that devotion is not only psychological but cosmically participatory in Kṛṣṇa’s līlā.
Śukadeva Gosvāmī narrates to King Parīkṣit, framing the gopīs’ speech as daytime kīrtana born from separation during Kṛṣṇa’s forest pastimes. This frame is crucial: it presents the gopīs’ words as sādhana (continuous remembrance) and as pramāṇa (authoritative testimony) for the Bhāgavata’s theology of āśraya—Kṛṣṇa as the supreme object of love.
The evening return (go-cāraṇa completion) resolves the day’s vipralambha with a glimpse of reunion: Kṛṣṇa, dusted by cows’ hooves, worshiped along the path, and welcomed by friends. Literarily it provides narrative progression from daytime separation to the intensification of Vraja’s nocturnal affect; theologically it shows poṣaṇa—Kṛṣṇa as the one who protects, gathers, and ‘delivers’ Vraja (including the cows) from hardship while simultaneously nourishing devotees’ longing into deeper bhakti.