Adhyaya 34
Dashama SkandhaAdhyaya 3432 Verses

Adhyaya 34

Ambikā-vana Śiva-pūjā; Nanda Saved from the Serpent; Śaṅkhacūḍa Slain

បន្តដំណើរធម្មយាត្រានៅវ្រាជា ពួកមេគោបាលធ្វើដំណើរដោយរទេះទៅព្រៃអំបិកា ដើម្បីបូជាព្រះសិវៈ (បសុបតិ) និងទេវីអំបិកា ងូតទឹកក្នុងទន្លេសរស្វតី ហើយបរិច្ចាគទានដល់ព្រាហ្មណ៍។ យប់នោះ ខណៈកាន់វ្រត និងអត់អាហារ នន្ទមហារាជត្រូវពស់ធំចាប់; គោបាលជួយមិនបាន រហូតព្រះក្រឹෂ್ಣមកប៉ះពស់ដោយព្រះបាទ ហើយសង្គ្រោះនន្ទ។ ពស់នោះជាវិទ្យាធរ សុទർശន ត្រូវបណ្តាសា ព្រោះបំពានឥសីអង្គិរាស; គាត់សរសើរថា ដർശន និងបាទស្បರ್ಶរបស់ក្រឹෂ್ಣ លើសការសូត្រឈ្មោះតែប៉ុណ្ណោះ ហើយត្រឡប់ទៅលោករបស់ខ្លួន។ វ្រាជវាសីត្រឡប់ផ្ទះដោយអស្ចារ្យនិយាយពីអំណាចក្រឹષṇ។ បន្ទាប់មក ព្រះក្រឹષṇa និងបលរាមលេងព្រៃយប់ ច្រៀងរីករាយជាមួយគោពី; សង្ខចូឌ (អ្នកបម្រើគុវេរ) ចាប់ក្មេងស្រីៗ។ ព្រះអម្ចាស់ដេញតាម បលរាមការពារគោពី ខណៈក្រឹષṇa សម្លាប់អសុរ ហើយប្រគល់មកុតមណីឲ្យបលរាម—បង្ហាញប្រធានបទការពារ និងការរក្សារាសានៃវ្រាជា។

Shlokas

Verse 1

श्रीशुक उवाच एकदा देवयात्रायां गोपाला जातकौतुका: । अनोभिरनडुद्युक्तै: प्रययुस्तेऽम्बिकावनम् ॥ १ ॥

ព្រះស្រីសុកទេវៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ មួយថ្ងៃ ពួកគោបាលមានចិត្តកក់ក្តៅចង់ធ្វើដេវយាត្រា (ធ្វើបូជាព្រះសិវៈ) បានធ្វើដំណើរដោយរទេះគោឈ្មោលទៅកាន់ព្រៃអំបិកា។

Verse 2

तत्र स्‍नात्वा सरस्वत्यां देवं पशुपतिं विभुम् । आनर्चुरर्हणैर्भक्त्या देवीं च नृपतेऽम्बिकाम् ॥ २ ॥

ឱ ព្រះរាជា នៅទីនោះពួកគេបានងូតទឹកក្នុងទន្លេសរស្វតី ហើយបន្ទាប់មកបានបូជាព្រះបសុបតិដ៏មានអานุភាព (ព្រះសិវៈ) ដោយសេចក្តីភក្តិ និងគ្រឿងបូជានានា ព្រមទាំងបូជាទេវីអំបិកា ព្រះមហេសីរបស់ព្រះអង្គ។

Verse 3

गावो हिरण्यं वासांसि मधु मध्वन्नमाद‍ृता: । ब्राह्मणेभ्यो ददु: सर्वे देवो न: प्रीयतामिति ॥ ३ ॥

ពួកគេបានប្រគេនដល់ព្រាហ្មណ៍ដោយក្តីគោរព នូវគោ មាស សម្លៀកបំពាក់ និងអាហារឆ្អិនលាយទឹកឃ្មុំ; ហើយបានអធិស្ឋានថា «សូមព្រះទេវតាប្រសন্নចំពោះយើង»។

Verse 4

ऊषु: सरस्वतीतीरे जलं प्राश्य यतव्रता: । रजनीं तां महाभागा नन्दसुनन्दकादय: ॥ ४ ॥

នន្ទៈ សុនន្ទកៈ និងគោបាលដ៏មានសំណាងផ្សេងៗ បានស្នាក់នៅយប់នោះនៅលើច្រាំងទន្លេសរស្វតី។ ពួកគេបានគោរពវ្រតយ៉ាងតឹងរឹង ដោយអត់អាហារ និងផឹកតែទឹកប៉ុណ្ណោះ។

Verse 5

कश्चिन्महानहिस्तस्मिन् विपिनेऽतिबुभुक्षित: । यद‍ृच्छयागतो नन्दं शयानमुरगोऽग्रसीत् ॥ ५ ॥

នៅពេលយប់ ក្នុងព្រៃនោះ មានពស់ធំមួយឃ្លានខ្លាំងបានលេចមកដោយចៃដន្យ។ វារអណ្ដែតពោះទៅដល់ព្រះនន្ទមហារាជដែលកំពុងដេក ហើយចាប់ផ្តើមលេបព្រះអង្គ។

Verse 6

स चुक्रोशाहिना ग्रस्त: कृष्ण कृष्ण महानयम् । सर्पो मां ग्रसते तात प्रपन्नं परिमोचय ॥ ६ ॥

នៅក្នុងក្រញាំពស់ នន្ទមហារាជបានស្រែកថា «ក្រឹស្ណា! ក្រឹស្ណា! កូនស្រឡាញ់អើយ! ពស់ធំនេះកំពុងលេបខ្ញុំ។ ខ្ញុំសូមចុះចូលជាសរណៈចំពោះព្រះអង្គ សូមដោះលែងខ្ញុំ!»

Verse 7

तस्य चाक्रन्दितं श्रुत्वा गोपाला: सहसोत्थिता: । ग्रस्तं च द‍ृष्ट्वा विभ्रान्ता: सर्पं विव्यधुरुल्मुकै: ॥ ७ ॥

ពេលឮសម្លេងអំពាវនាវរបស់នន្ទ ពួកគោបាលបានក្រោកឡើងភ្លាមៗ។ ឃើញព្រះអង្គកំពុងត្រូវលេប ពួកគេភ័យស្លន់ស្លោ ហើយវាយពស់ដោយពិលភ្លើងកំពុងឆេះ។

Verse 8

अलातैर्दह्यमानोऽपि नामुञ्चत्तमुरङ्गम: । तमस्पृशत्पदाभ्येत्य भगवान्सात्वतां पति: ॥ ८ ॥

ទោះបីត្រូវពិលភ្លើងដុតក៏ដោយ ពស់នោះមិនព្រមលែងនន្ទមហារាជឡើយ។ បន្ទាប់មក ព្រះភគវាន ស្រីក្រឹស្ណា ម្ចាស់នៃអ្នកភក្តិ បានមកដល់ ហើយប៉ះពស់នោះដោយព្រះបាទ។

Verse 9

स वै भगवत: श्रीमत्पादस्पर्शहताशुभ: । भेजे सर्पवपुर्हित्वा रूपं विद्याधरार्चितम् ॥ ९ ॥

ដោយការប៉ះព្រះបាទដ៏សិរីរុងរឿងរបស់ព្រះភគវាន អំពើអាក្រក់ និងផលបាបទាំងអស់របស់ពស់នោះត្រូវបានបំផ្លាញ។ ដូច្នេះវាបានបោះបង់រាងពស់ ហើយលេចឡើងជារូបវិទ្យាធរ ដែលគួរឲ្យគោរពបូជា។

Verse 10

तमपृच्छद् धृषीकेश: प्रणतं समवस्थितम् । दीप्यमानेन वपुषा पुरुषं हेममालिनम् ॥ १० ॥

បន្ទាប់មក ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិឧត្តម ហ្រឹសីកេសៈ បានសួរបុរសនោះ ដែលឈរនៅមុខព្រះអង្គដោយក្បាលទាបចុះ រាងកាយភ្លឺចែងចាំង និងតុបតែងដោយខ្សែកមាស។

Verse 11

को भवान् परया लक्ष्म्या रोचतेऽद्भ‍ुतदर्शन: । कथं जुगुप्सितामेतां गतिं वा प्रापितोऽवश: ॥ ११ ॥

[ព្រះក្រឹស្ណៈមានព្រះបន្ទូល:] លោកម្ចាស់ អ្នកមើលទៅអស្ចារ្យណាស់ ភ្លឺរលោងដោយសោភ័ណភាពដ៏អធិក។ អ្នកជានរណា? ហើយនរណាបង្ខំឲ្យអ្នកទទួលរាងកាយពស់ដ៏គួរភ័យនេះ?

Verse 12

सर्प उवाच अहं विद्याधर: कश्चित्सुदर्शन इति श्रुत: । श्रिया स्वरूपसम्पत्त्या विमानेनाचरन् दिश: ॥ १२ ॥ ऋषीन् विरूपाङ्गिरस: प्राहसं रूपदर्पित: । तैरिमां प्रापितो योनिं प्रलब्धै: स्वेन पाप्मना ॥ १३ ॥

ពស់បានឆ្លើយថា៖ ខ្ញុំជាវិទ្យាធរ​ម្នាក់ ឈ្មោះ សុទර්សនៈ ដែលល្បីល្បាញ។ ដោយសម្បត្តិ និងសោភ័ណភាព ខ្ញុំធ្លាប់ធ្វើដំណើរទៅគ្រប់ទិសដោយយានហោះរបស់ខ្ញុំ។ ម្តងមួយ ខ្ញុំបានឃើញព្រះឥសីមួយចំនួនពីវង្សអង្គិរា ដែលរូបរាងមិនស្អាត; ដោយអួតអាងរូបសម្រស់ ខ្ញុំបានចំអកពួកគេ ហើយដោយបាបនោះ ពួកគេបានធ្វើឲ្យខ្ញុំធ្លាក់មកកំណើតទាបនេះ។

Verse 13

सर्प उवाच अहं विद्याधर: कश्चित्सुदर्शन इति श्रुत: । श्रिया स्वरूपसम्पत्त्या विमानेनाचरन् दिश: ॥ १२ ॥ ऋषीन् विरूपाङ्गिरस: प्राहसं रूपदर्पित: । तैरिमां प्रापितो योनिं प्रलब्धै: स्वेन पाप्मना ॥ १३ ॥

ពស់បានឆ្លើយថា៖ ខ្ញុំជាវិទ្យាធរ​ម្នាក់ ឈ្មោះ សុទර්សនៈ ដែលល្បីល្បាញ។ ដោយសម្បត្តិ និងសោភ័ណភាព ខ្ញុំធ្លាប់ធ្វើដំណើរទៅគ្រប់ទិសដោយយានហោះរបស់ខ្ញុំ។ ម្តងមួយ ខ្ញុំបានឃើញព្រះឥសីមួយចំនួនពីវង្សអង្គិរា ដែលរូបរាងមិនស្អាត; ដោយអួតអាងរូបសម្រស់ ខ្ញុំបានចំអកពួកគេ ហើយដោយបាបនោះ ពួកគេបានធ្វើឲ្យខ្ញុំធ្លាក់មកកំណើតទាបនេះ។

Verse 14

शापो मेऽनुग्रहायैव कृतस्तै: करुणात्मभि: । यदहं लोकगुरुणा पदा स्पृष्टो हताशुभ: ॥ १४ ॥

បណ្តាសារបស់ព្រះឥសីអ្នកមានមេត្តានោះ ពិតប្រាកដជាសម្រាប់ប្រយោជន៍របស់ខ្ញុំ; ព្រោះឥឡូវនេះ ខ្ញុំត្រូវបានប៉ះដោយព្រះបាទរបស់លោកគ្រូ នៃពិភពទាំងឡាយ ហើយអសុភទាំងអស់បានរលាយបាត់។

Verse 15

तं त्वाहं भवभीतानां प्रपन्नानां भयापहम् । आपृच्छे शापनिर्मुक्त: पादस्पर्शादमीवहन् ॥ १५ ॥

ឱ​ព្រះអម្ចាស់! ព្រះអង្គបំបាត់ភ័យទាំងអស់សម្រាប់អ្នកដែលខ្លាចសង្សារហើយសុំជ្រកកោនព្រះអង្គ។ ដោយការប៉ះព្រះបាទរបស់ព្រះអង្គ ខ្ញុំបានរួចផុតពីបណ្តាសារបស់ឥសី; ព្រះអង្គអ្នកបំបាត់ទុក្ខ សូមអនុញ្ញាតឲ្យខ្ញុំត្រឡប់ទៅលោករបស់ខ្ញុំ។

Verse 16

प्रपन्नोऽस्मि महायोगिन् महापुरुष सत्पते । अनुजानीहि मां देव सर्वलोकेश्वरेश्वर ॥ १६ ॥

ឱ​មហាយោគី ឱ​មហាបុរស ឱ​ព្រះអម្ចាស់នៃអ្នកសក្ការៈ! ខ្ញុំសូមចុះចាញ់ជ្រកកោនព្រះអង្គ។ ឱ​ព្រះទេវៈ ព្រះអង្គជាព្រះអម្ចាស់លើព្រះអម្ចាស់ទាំងអស់ក្នុងសកលលោក សូមបញ្ជាខ្ញុំតាមព្រះហឫទ័យ។

Verse 17

ब्रह्मदण्डाद्विमुक्तोऽहं सद्यस्तेऽच्युत दर्शनात् । यन्नाम गृह्णन्नखिलान् श्रोतृनात्मानमेव च । सद्य: पुनाति किं भूयस्तस्य स्पृष्ट: पदा हि ते ॥ १७ ॥

ឱ​អច្យុត! ដោយបានឃើញព្រះអង្គតែប៉ុណ្ណោះ ខ្ញុំបានរួចផុតពីទណ្ឌកម្មរបស់ព្រះព្រាហ្មណ៍ភ្លាមៗ។ អ្នកណាដែលសូត្រព្រះនាមរបស់ព្រះអង្គ នឹងបរិសុទ្ធទាំងអ្នកស្តាប់ និងខ្លួនឯងភ្លាមៗ; ដូច្នេះ ការប៉ះព្រះបាទដូចផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ នឹងមានពុទ្ធិផលមហិមាយ៉ាងណា!

Verse 18

इत्यनुज्ञाप्य दाशार्हं परिक्रम्याभिवन्द्य च । सुदर्शनो दिवं यात: कृच्छ्रान्नन्दश्च मोचित: ॥ १८ ॥

ដូច្នេះ បន្ទាប់ពីទទួលបានការអនុញ្ញាតពីព្រះក្រឹស្ណ (ដាសារហៈ) ទេវតាសុទർശនបានដើរប្រទក្សិណជុំវិញព្រះអង្គ ក្រាបបង្គំ ហើយត្រឡប់ទៅស្ថានសួគ៌របស់ខ្លួន។ នន្ទមហារាជក៏ត្រូវបានសង្គ្រោះពីគ្រោះថ្នាក់នោះដែរ។

Verse 19

निशाम्य कृष्णस्य तदात्मवैभवं व्रजौकसो विस्मितचेतसस्तत: । समाप्य तस्मिन् नियमं पुनर्व्रजं नृपाययुस्तत् कथयन्त आद‍ृता: ॥ १९ ॥

ពេលឃើញអานุភាពដ៏អស្ចារ្យដែលបញ្ចេញពីព្រះអង្គផ្ទាល់របស់ព្រះក្រឹស្ណា ប្រជាជនវ្រាជបានភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង។ ឱ​ព្រះរាជា បន្ទាប់មកពួកគេបានបញ្ចប់វិន័យនៃការបូជាព្រះសិវៈ ហើយត្រឡប់ទៅវ្រាជវិញ ដោយនៅតាមផ្លូវពួកគេបាននិយាយសរសើរព្រះក្រឹស្ណាដោយក្តីគោរព។

Verse 20

कदाचिदथ गोविन्दो रामश्चाद्भ‍ुतविक्रम: । विजह्रतुर्वने रात्र्यां मध्यगौ व्रजयोषिताम् ॥ २० ॥

ម្តងមួយនៅពេលរាត្រីក្នុងព្រៃ ព្រះគោវិន្ទ និងព្រះបលរាម ដែលមានពលកម្លាំងអស្ចារ្យ បានលេងកម្សាន្តជាមួយក្មេងស្រីវ្រាជ។

Verse 21

उपगीयमानौ ललितं स्त्रीजनैर्बद्धसौहृदै: । स्वलङ्कृतानुलिप्ताङ्गौ स्रग्विनौ विरजोऽम्बरौ ॥ २१ ॥

ស្ត្រីដែលចងចិត្តដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ បានច្រៀងសរសើរព្រះគុណយ៉ាងទន់ភ្លន់; ព្រះទាំងពីរត្រូវបានតុបតែងស្រស់ស្អាត លាបក្លិនក្រអូប ពាក់កម្រងផ្កា និងស្លៀកពាក់ស្អាតឥតមលិន។

Verse 22

निशामुखं मानयन्तावुदितोडुपतारकम् । मल्लिकागन्धमत्तालि जुष्टं कुमुदवायुना ॥ २२ ॥

ព្រះទាំងពីរបានសរសើរពេលរាត្រីចាប់ផ្តើម ដែលសម្គាល់ដោយព្រះចន្ទរះ និងផ្កាយលេចឡើង; ខ្យល់ត្រជាក់ក្រអូបក្លិនផ្កាឈូក មានឃ្មុំមមាញឹកមេម៉ាយដោយក្លិនមல்லិកា។

Verse 23

जगतु: सर्वभूतानां मन:श्रवणमङ्गलम् । तौ कल्पयन्तौ युगत्स्वरमण्डलमूर्च्छितम् ॥ २३ ॥

ព្រះទាំងពីរបានច្រៀង ដោយបង្កើតជួរសំឡេងតន្ត្រីទាំងមូលក្នុងពេលតែមួយ; បទចម្រៀងនោះនាំមង្គល និងសេចក្តីរីករាយដល់ត្រចៀក និងចិត្តរបស់សត្វលោកទាំងអស់។

Verse 24

गोप्यस्तद्गीतमाकर्ण्य मूर्च्छिता नाविदन्नृप । स्रंसद्दुकूलमात्मानं स्रस्तकेशस्रजं तत: ॥ २४ ॥

ឱ ព្រះមហាក្សត្រ, ពេលបានឮបទចម្រៀងនោះ ក្រុមគោពីបានស្រឡាំងកាំងដូចជាសន្លប់; ភ្លេចខ្លួន ពួកនាងមិនដឹងថាសម្លៀកបំពាក់ល្អៗកំពុងរលុង ហើយសក់និងកម្រងផ្កាក៏រញ៉េរញ៉ៃ។

Verse 25

एवं विक्रीडतो: स्वैरं गायतो: सम्प्रमत्तवत् । शङ्खचूड इति ख्यातो धनदानुचरोऽभ्यगात् ॥ २५ ॥

នៅពេលព្រះស្រីក្រឹស្ណ និងព្រះបលរាម លេងតាមព្រះឆន្ទៈដ៏ផ្អែមល្ហែម ហើយច្រៀងដូចជាមានស្រវឹងស្រពិចស្រពិល នោះសង្គ្ខចូឌៈ អ្នកបម្រើរបស់គុវេរ (ធនទ) បានមកដល់ទីនោះ។

Verse 26

तयोर्निरीक्षतो राजंस्तन्नाथं प्रमदाजनम् । क्रोशन्तं कालयामास दिश्युदीच्यामशङ्कित: ॥ २६ ॥

ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ទោះបីព្រះអម្ចាស់ទាំងពីរកំពុងទតមើលក៏ដោយ សង្គ្ខចូឌៈមិនខ្លាចឡើយ បានបង្ខំដឹកនាំស្ត្រីទាំងនោះ—អ្នកដែលទទួលព្រះក្រឹស្ណ និងព្រះបលរាមជាព្រះនាថ—ឲ្យទៅទិសជើង ខណៈពួកនាងស្រែកយំ។

Verse 27

क्रोशन्तं कृष्ण रामेति विलोक्य स्वपरिग्रहम् । यथा गा दस्युना ग्रस्ता भ्रातरावन्वधावताम् ॥ २७ ॥

ព្រះអម្ចាស់ទាំងពីរបានឮសំឡេងអ្នកភក្តិហៅ «ក្រឹស្ណ! រាម!» ហើយឃើញពួកនាងដូចគោត្រូវចោរលួច ទាំងពីរព្រះបងប្អូនក៏រត់ដេញតាមអសុរ​នោះ។

Verse 28

मा भैष्टेत्यभयारावौ शालहस्तौ तरस्विनौ । आसेदतुस्तं तरसा त्वरितं गुह्यकाधमम् ॥ २८ ॥

ព្រះអម្ចាស់ទាំងពីរបានហៅថា «កុំភ័យ!» ហើយយកដុំឈើសាលៈកាន់ក្នុងព្រះហស្ត ដេញតាមដោយល្បឿនទៅរកគុហ្យកៈដ៏ទាបថោកនោះ ដែលកំពុងរត់គេចយ៉ាងលឿន។

Verse 29

स वीक्ष्य तावनुप्राप्तौ कालमृत्यू इवोद्विजन् । विषृज्य स्त्रीजनं मूढ: प्राद्रवज्जीवितेच्छया ॥ २९ ॥

ពេលសង្គ្ខចូឌៈឃើញព្រះអម្ចាស់ទាំងពីរចូលមកជិតដូចជាកាល និងមរណៈផ្ទាល់ខ្លួន គាត់ក៏កើតក្តីភ័យកង្វល់។ ដោយសេចក្តីវង្វេង គាត់បានបោះបង់ស្ត្រីទាំងនោះ ហើយរត់គេចដើម្បីរក្សាជីវិត។

Verse 30

तमन्वधावद् गोविन्दो यत्र यत्र स धावति । जिहीर्षुस्तच्छिरोरत्नं तस्थौ रक्षन् स्त्रियो बल: ॥ ३० ॥

ព្រះគោវិន្ទបានដេញតាមអសុរ ទៅគ្រប់ទីកន្លែងដែលវារត់គេច ដោយប្រាថ្នានឹងយករតនមកុដលើក្បាលវា។ ចំណែកព្រះបលរាមនៅជាមួយស្ត្រីទាំងឡាយ ដើម្បីការពារពួកនាង។

Verse 31

अविदूर इवाभ्येत्य शिरस्तस्य दुरात्मन: । जहार मुष्टिनैवाङ्ग सहचूडमणिं विभु: ॥ ३१ ॥

ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ព្រះអម្ចាស់ដ៏មានអานุភាពបានទៅទាន់សង្ខចូឌៈពីចម្ងាយ ដូចជានៅជិត ហើយបានប្រើកណ្ដាប់ដៃតែម្តង កាត់យកក្បាលអសុរអាក្រក់នោះ ព្រមទាំងរតនមកុដ។

Verse 32

शङ्खचूडं निहत्यैवं मणिमादाय भास्वरम् । अग्रजायाददात्प्रीत्या पश्यन्तीनां च योषिताम् ॥ ३२ ॥

បន្ទាប់ពីសម្លាប់សង្ខចូឌៈដូច្នេះ ហើយយកមណីភ្លឺចែងចាំងនោះមក ព្រះក្រឹស្ណាបានប្រគល់វា​ដោយសេចក្តីរីករាយដល់បងប្រុសរបស់ព្រះអង្គ គឺព្រះបលរាម ខណៈដែលគោពីកំពុងមើល។

Frequently Asked Questions

In the Bhāgavata’s Vaiṣṇava frame, devas like Śiva are honored as exalted devotees and empowered administrators within Bhagavān’s order (īśānukathā), not as independent supreme shelters. The cowherds’ Śiva-pūjā models dharmic culture—pilgrimage, vows, charity to brāhmaṇas—while the narrative simultaneously demonstrates that ultimate poṣaṇa comes from Kṛṣṇa alone: when Nanda is in mortal peril, ritual efforts and human strength fail, and deliverance occurs by Kṛṣṇa’s direct intervention. Thus the chapter harmonizes respect for Śiva with the Bhāgavata’s conclusion that Kṛṣṇa is the final refuge (āśraya).

The serpent was the Vidyādhara named Sudarśana, cursed to take a snake body for ridiculing sages of the Aṅgirā lineage out of pride in his beauty and opulence. His release occurs instantly by Kṛṣṇa’s foot-touch, illustrating (1) the purifying supremacy of contact with Bhagavān, (2) the pedagogical mercy within a curse when it leads one to the Lord, and (3) the Bhāgavata’s ethic that spiritual status is maintained by humility and reverence for brāhmaṇas and sages. Sudarśana’s prayers explicitly frame Kṛṣṇa as the remover of fear for those who surrender.

The night play and singing of Kṛṣṇa and Balarāma with the gopīs establishes a rasa setting—beauty, music, and absorbed devotion. Śaṅkhacūḍa’s abduction functions as an intrusion of adharma and fear into that intimacy. The Lords’ swift response—Balarāma guarding the gopīs while Kṛṣṇa pursues and kills the offender—dramatizes poṣaṇa: Bhagavān actively preserves the devotees’ safety and the sanctity of their loving exchange. The taking of the crest jewel underscores the removal of the aggressor’s power and the re-establishment of order under divine guardianship.