Adhyaya 29
Veṇu-gīta-āhvāna and the Gopīs’ Appeal: The Opening of Rāsa-līlā
នៅរាត្រីព្រះចន្ទពេញវស្សារដូវស្លឹកឈើជ្រុះលើវೃន្ទាវនៈ ព្រះក្រឹષ્ણៈ ទោះជាអាត្មារាម និងមានអៃશ્વર્યពេញលេញ ក៏បង្វែរទៅមធុរ-រសៈ ហើយដោយយោគមាយា ព្រះអង្គផ្លុំខ្លុយហៅគោពី។ គោពីបោះបង់កិច្ចការផ្ទះ ទោះមានទំនៀមទម្លាប់រារាំង; អ្នកដែលទៅមិនបាន សមាធិដោយវិរះហៈ ដុតបាប និងអស់បុណ្យដោយការចងចាំខ្លាំង។ បរិក្សិតសួរថា គោពីដែលមើលព្រះក្រឹષ્ણៈជាគូស្នេហ៍ តើដល់សិទ្ធិដូចម្តេច; សុកទេវៈឆ្លើយថា ការចងចាំខ្លាំងលើហរិ—ទោះជាកាម ភ័យ កំហឹង ឬស្នេហា—នាំទៅរកព្រះអង្គ ហើយភក្តិទទួលកំពូល។ ព្រះក្រឹષ્ણៈសាកល្បង និងណែនាំឲ្យត្រឡប់ទៅធម៌—ភារកិច្ចគ្រួសារ និងភាពសុចរិត—ថា ភក្តិកើតពីស្រាវណៈ គីរតនៈ ទស្សនៈ និងស្មរណៈ មិនមែនតែជិតរាងកាយ។ គោពីបង្ហាញសិទ្ធាន្តៈនៃការជ្រកកោនតែមួយ៖ ព្រះក្រឹષ્ણៈជាប្តីពិត អាត្មា និងសាច់ញាតិរបស់សត្វទាំងអស់; ពួកនាងសុំបម្រើនៅព្រះបាទ។ ព្រះអង្គពេញចិត្ត ចាប់ផ្តើមលីឡាស្នេហានៅច្រាំងយមុនា ប៉ុន្តែពេលអហង្គារកើតឡើង ព្រះអង្គលាក់ខ្លួន បើកផ្លូវទៅជំពូកបន្ទាប់នៃការស្វែងរក និងវិរះហ-ភក្តិជ្រាលជ្រៅ។
Shlokas
Verse 1
श्रीबादरायणिरुवाच भगवानपि ता रात्री: शारदोत्फुल्लमल्लिका: । वीक्ष्य रन्तुं मनश्चक्रे योगमायामुपाश्रित: ॥ १ ॥
ស្រី បាទរាយណី បាននិយាយថា—ព្រះភគវាន ពេលបានឃើញរាត្រីរដូវសរទដែលក្រអូបដោយផ្កាមល្លិកាដែលកំពុងរីក បានពឹងផ្អែកលើយោគមាយា ហើយបង្វែរព្រះហឫទ័យទៅរកលីឡានៃសេចក្តីស្នេហា។
Verse 2
तदोडुराज: ककुभ: करैर्मुखंप्राच्या विलिम्पन्नरुणेन शन्तमै: । स चर्षणीनामुदगाच्छुचो मृजन्प्रिय: प्रियाया इव दीर्घदर्शन: ॥ २ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះចន្ទបានរះឡើង លាបពណ៌ក្រហមស្រាលដោយកាំរស្មីដ៏ស្ងប់ស្ងាត់លើមុខមេឃខាងកើត ហើយលាងបំបាត់ទុក្ខសោករបស់អ្នកដែលមើលវា។ ព្រះចន្ទនោះដូចជាស្វាមីជាទីស្រឡាញ់ត្រឡប់មកក្រោយការបែកគ្នាយូរ តុបតែងមុខភរិយាជាទីស្រឡាញ់ដោយកុង្គុម។
Verse 3
दृष्ट्वा कुमुद्वन्तमखण्डमण्डलंरमाननाभं नवकुङ्कुमारुणम् । वनं च तत्कोमलगोभी रञ्जितंजगौ कलं वामदृशां मनोहरम् ॥ ३ ॥
ព្រះក្រឹស្ណបានឃើញព្រះចន្ទពេញវង់មិនខូចខាត ភ្លឺក្រហមដូចក្រហមស៊ីនាបារីដែលទើបលាប ដូចមុខរបស់ព្រះនាងលក្ខ្មី។ ព្រះអង្គក៏ឃើញផ្កាគុមុទបើក និងព្រៃត្រូវបានបំភ្លឺដោយពន្លឺទន់ភ្លន់នៃព្រះចន្ទ។ ដូច្នេះ ព្រះអង្គបានផ្លុំខ្លុយយ៉ាងផ្អែមល្ហែម ទាក់ទាញចិត្តនារីគោពីភ្នែកស្រស់។
Verse 4
निशम्य गीतं तदनङ्गवर्धनंव्रजस्त्रिय: कृष्णगृहीतमानसा: । आजग्मुरन्योन्यमलक्षितोद्यमा:स यत्र कान्तो जवलोलकुण्डला: ॥ ४ ॥
ពេលស្ត្រីនៅវ្រាជបានឮបទខ្លុយរបស់ក្រឹស្ណ ដែលបង្កើនអារម្មណ៍ស្នេហា ចិត្តរបស់ពួកនាងត្រូវព្រះអង្គទាក់ទាញយកទៅ។ ពួកនាងទៅរកទីដែលអ្នកស្នេហារង់ចាំ ដោយម្នាក់ៗមិនឲ្យអ្នកដទៃដឹង ហើយដោយសាររហ័ស ក្រវិលក៏រវើរវាយទៅមក។
Verse 5
दुहन्त्योऽभिययु: काश्चिद् दोहं हित्वा समुत्सुका: । पयोऽधिश्रित्य संयावमनुद्वास्यापरा ययु: ॥ ५ ॥
មានគោពីខ្លះកំពុងក្រឡុកទឹកដោះគោ; ពេលឮសម្លេងខ្លុយរបស់ក្រឹស្ណ ពួកនាងក៏រំភើបចិត្ត ទុកការក្រឡុកហើយប្រញាប់ទៅ។ មានអ្នកខ្លះទុកទឹកដោះឲ្យកកលើចង្ក្រាន និងអ្នកខ្លះទុកនំឲ្យឆេះក្នុងឡ—ហើយទៅជួបព្រះអង្គ។
Verse 6
परिवेषयन्त्यस्तद्धित्वा पाययन्त्य: शिशून् पय: । शुश्रूषन्त्य: पतीन् काश्चिदश्नन्त्योऽपास्य भोजनम् ॥ ६ ॥ लिम्पन्त्य: प्रमृजन्त्योऽन्या अञ्जन्त्य: काश्च लोचने । व्यत्यस्तवस्त्राभरणा: काश्चित् कृष्णान्तिकं ययु: ॥ ७ ॥
មានគោពីខ្លះកំពុងរៀបចំអាហារ ខ្លះកំពុងបំបៅទឹកដោះដល់ទារក ខ្លះកំពុងបម្រើប្តី និងខ្លះកំពុងបរិភោគ—ប៉ុន្តែពួកនាងទាំងអស់បានបោះបង់កិច្ចការទាំងនោះ ហើយទៅជួបក្រឹស្ណ។ គោពីផ្សេងទៀតកំពុងលាបគ្រឿងក្រអូប សម្អាតខ្លួន ឬលាបកាជ្ជលលើភ្នែក; ទោះសម្លៀកបំពាក់ និងគ្រឿងអលង្ការរញ៉េរញ៉ៃ ក៏ពួកនាងប្រញាប់ទៅជិតព្រះក្រឹស្ណ។
Verse 7
परिवेषयन्त्यस्तद्धित्वा पाययन्त्य: शिशून् पय: । शुश्रूषन्त्य: पतीन् काश्चिदश्नन्त्योऽपास्य भोजनम् ॥ ६ ॥ लिम्पन्त्य: प्रमृजन्त्योऽन्या अञ्जन्त्य: काश्च लोचने । व्यत्यस्तवस्त्राभरणा: काश्चित् कृष्णान्तिकं ययु: ॥ ७ ॥
គោពីខ្លះកំពុងតែងខ្លួន ខ្លះកំពុងបំបៅទារកដោយទឹកដោះ ខ្លះកំពុងបម្រើប្តី ហើយខ្លះកំពុងបរិភោគអាហារ; ប៉ុន្តែពួកនាងទាំងអស់បានបោះបង់កិច្ចការទាំងនោះ ហើយទៅជួបព្រះស្រីក្រឹស្ណ។ គោពីផ្សេងទៀតកំពុងងូតទឹក លាបកាយ ជូតសម្អាត តែងមុខ និងលាបកាជលលើភ្នែក; តែពួកនាងក៏ឈប់ភ្លាមៗ ហើយរត់ទៅរកក្រឹស្ណ ទាំងសម្លៀកបំពាក់ និងគ្រឿងអលង្ការរញ៉េរញ៉ៃ។
Verse 8
ता वार्यमाणा: पतिभि: पितृभिर्भ्रातृबन्धुभि: । गोविन्दापहृतात्मानो न न्यवर्तन्त मोहिता: ॥ ८ ॥
ប្តីៗ ឪពុកៗ បងប្អូនប្រុស និងសាច់ញាតិផ្សេងៗព្យាយាមរារាំងពួកនាង; ប៉ុន្តែគោវិន្ទបានលួចយកបេះដូងរបស់ពួកនាងរួចហើយ ដូច្នេះពួកនាងដែលត្រូវមន្តស្នេហ៍មិនត្រឡប់ក្រោយឡើយ។ ពួកនាងត្រូវសំឡេងខ្លុយរបស់ព្រះអង្គទាក់ទាញ ហើយបដិសេធមិនវិលត្រឡប់។
Verse 9
अन्तर्गृहगता: काश्चिद् गोप्योऽलब्धविनिर्गमा: । कृष्णं तद्भावनायुक्ता दध्युर्मीलितलोचना: ॥ ९ ॥
គោពីខ្លះនៅខាងក្នុងផ្ទះ ហើយមិនអាចចេញទៅបានទេ។ ពួកនាងបិទភ្នែក ដោយចិត្តជាប់ក្នុងភាវៈសេចក្តីស្រឡាញ់ដ៏បរិសុទ្ធ ហើយធ្វើសមាធិលើព្រះក្រឹស្ណ។
Verse 10
दु:सहप्रेष्ठविरहतीव्रतापधुताशुभा: । ध्यानप्राप्ताच्युताश्लेषनिर्वृत्या क्षीणमङ्गला: ॥ १० ॥ तमेव परमात्मानं जारबुद्ध्यापि सङ्गता: । जहुर्गुणमयं देहं सद्य: प्रक्षीणबन्धना: ॥ ११ ॥
សម្រាប់គោពីដែលមិនអាចទៅជួបព្រះក្រឹស្ណបាន ការបែកឆ្ងាយពីអ្នកជាទីស្រឡាញ់ដែលមិនអាចទ្រាំទ្រ បានក្លាយជាកំដៅដ៏ខ្លាំង ឆេះបំផ្លាញកម្មអាក្រក់ទាំងអស់។ ដោយសមាធិ ពួកនាងបានទទួលអារម្មណ៍អោបក្រសោបរបស់អច្យុត; សេចក្តីរីករាយដ៏លើសលប់នោះក៏ធ្វើឲ្យបុណ្យលោកិយរបស់ពួកនាងស្រកស្រាយ។ ទោះព្រះអង្គជាបរមាត្មា ក៏ដោយ ពួកនាងគិតថាព្រះអង្គជាគូស្នេហ៍ប្រុស ហើយស្និទ្ធស្នាលក្នុងភាវៈនោះ; ដូច្នេះចំណងកម្មត្រូវបានលុបបំបាត់ ហើយពួកនាងបានបោះបង់រាងកាយធំដែលកើតពីគុណៈភ្លាមៗ។
Verse 11
दु:सहप्रेष्ठविरहतीव्रतापधुताशुभा: । ध्यानप्राप्ताच्युताश्लेषनिर्वृत्या क्षीणमङ्गला: ॥ १० ॥ तमेव परमात्मानं जारबुद्ध्यापि सङ्गता: । जहुर्गुणमयं देहं सद्य: प्रक्षीणबन्धना: ॥ ११ ॥
សម្រាប់គោពីដែលមិនអាចទៅជួបព្រះក្រឹស្ណបាន ការបែកឆ្ងាយពីអ្នកជាទីស្រឡាញ់ដែលមិនអាចទ្រាំទ្រ បានក្លាយជាកំដៅដ៏ខ្លាំង ឆេះបំផ្លាញកម្មអាក្រក់ទាំងអស់។ ដោយសមាធិ ពួកនាងបានទទួលអារម្មណ៍អោបក្រសោបរបស់អច្យុត; សេចក្តីរីករាយដ៏លើសលប់នោះក៏ធ្វើឲ្យបុណ្យលោកិយរបស់ពួកនាងស្រកស្រាយ។ ទោះព្រះអង្គជាបរមាត្មា ក៏ដោយ ពួកនាងគិតថាព្រះអង្គជាគូស្នេហ៍ប្រុស ហើយស្និទ្ធស្នាលក្នុងភាវៈនោះ; ដូច្នេះចំណងកម្មត្រូវបានលុបបំបាត់ ហើយពួកនាងបានបោះបង់រាងកាយធំដែលកើតពីគុណៈភ្លាមៗ។
Verse 12
श्रीपरीक्षिदुवाच कृष्णं विदु: परं कान्तं न तु ब्रह्मतया मुने । गुणप्रवाहोपरमस्तासां गुणधियां कथम् ॥ १२ ॥
ព្រះបរិក្សិតមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ មុនី, កោពីទាំងឡាយស្គាល់ព្រះក្រឹෂ្ណា ត្រឹមតែជាគូស្នេហ៍ដ៏អធិក មិនមែនជាព្រះប្រហ្មន៍ សច្ចៈដាច់ខាតទេ។ ដូច្នេះ ចិត្តដែលត្រូវរលកគុណៈហូរទៅ នឹងរួចផុតពីការចងភ្ជាប់លោកិយបានដូចម្តេច?»
Verse 13
श्रीशुक उवाच उक्तं पुरस्तादेतत्ते चैद्य: सिद्धिं यथा गत: । द्विषन्नपि हृषीकेशं किमुताधोक्षजप्रिया: ॥ १३ ॥
ព្រះសុកទេវៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ចំណុចនេះខ្ញុំបានពន្យល់អ្នកពីមុនហើយ ថា សិសុបាល (ចៃទ្យៈ) ទៅដល់សិទ្ធិដូចម្តេច។ បើសូម្បីអ្នកដែលស្អប់ហ្រឹសីកេសក៏បានភាពពេញលេញ តើអ្នកស្រឡាញ់របស់អធោក្សជៈនឹងមិនលើសលប់យ៉ាងណា!»
Verse 14
नृणां नि:श्रेयसार्थाय व्यक्तिर्भगवतो नृप । अव्ययस्याप्रमेयस्य निर्गुणस्य गुणात्मन: ॥ १४ ॥
ឱ ព្រះរាជា ដើម្បីប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុតរបស់មនុស្សទាំងឡាយ ព្រះភគវានបានបង្ហាញព្រះអង្គក្នុងលោក។ ព្រះអង្គមិនអស់មិនសាប និងមិនអាចវាស់វែងបាន; ទោះលើសគុណៈក៏ដោយ ក៏ជាអធិបតីនៃគុណៈទាំងឡាយ។
Verse 15
कामं क्रोधं भयं स्नेहमैक्यं सौहृदमेव च । नित्यं हरौ विदधतो यान्ति तन्मयतां हि ते ॥ १५ ॥
អ្នកណាដែលបង្វែរកាមៈ កំហឹង ភ័យ ស្នេហាការពារ អារម្មណ៍ឯកភាព ឬមិត្តភាព ទៅកាន់ព្រះហរិជានិច្ច អ្នកនោះប្រាកដជាក្លាយជាអ្នកតន្មយក្នុងព្រះអង្គ។
Verse 16
न चैवं विस्मय: कार्यो भवता भगवत्यजे । योगेश्वरेश्वरे कृष्णे यत एतद् विमुच्यते ॥ १६ ॥
អ្នកមិនគួរភ្ញាក់ផ្អើលដល់ថ្នាក់នេះចំពោះព្រះក្រឹෂ្ណា ព្រះភគវានអជៈ អធិបតីលើអធិបតីនៃយោគៈទាំងឡាយទេ។ ព្រោះព្រះអង្គឯងហើយដែលរំដោះលោកនេះ។
Verse 17
ता दृष्ट्वान्तिकमायाता भगवान् व्रजयोषित: । अवदद् वदतां श्रेष्ठो वाच: पेशैर्विमोहयन् ॥ १७ ॥
ព្រះភគវាន ស្រីក្រឹષ્ણ ឃើញក្មេងស្រីវ្រាជាមកដល់ជិតៗ ទ្រង់ជាអ្នកពូកែវាចា បានស្វាគមន៍ដោយពាក្យផ្អែមល្ហែម ធ្វើឲ្យចិត្តពួកនាងស្រពិចស្រពិល។
Verse 18
श्रीभगवानुवाच स्वागतं वो महाभागा: प्रियं किं करवाणि व: । व्रजस्यानामयं कच्चिद् ब्रूतागमनकारणम् ॥ १८ ॥
ព្រះភគវានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ស្ត្រីអ្នកមានភាគវាសនាធំ សូមស្វាគមន៍។ ខ្ញុំគួរធ្វើអ្វីដើម្បីឲ្យអ្នកទាំងឡាយពេញចិត្ត? នៅវ្រាជាសុខសាន្តល្អទេ? សូមប្រាប់ហេតុផលនៃការមក»។
Verse 19
रजन्येषा घोररूपा घोरसत्त्वनिषेविता । प्रतियात व्रजं नेह स्थेयं स्त्रीभि: सुमध्यमा: ॥ १९ ॥
យប់នេះគួរឲ្យភ័យខ្លាចណាស់ ហើយសត្វសាហាវកំពុងលាក់លៀមនៅទីនេះ។ ឱ ស្រីចង្កេះស្រឡូនទាំងឡាយ ចូរត្រឡប់ទៅវ្រាជវិញ; កន្លែងនេះមិនសមសម្រាប់ស្ត្រីស្នាក់នៅទេ។
Verse 20
मातर: पितर: पुत्रा भ्रातर: पतयश्च व: । विचिन्वन्ति ह्यपश्यन्तो मा कृढ्वं बन्धुसाध्वसम् ॥ २० ॥
ពេលមិនឃើញអ្នកនៅផ្ទះ ម្តាយ ឪពុក កូនប្រុស បងប្អូន និងស្វាមីរបស់អ្នកប្រាកដជាកំពុងស្វែងរក។ កុំធ្វើឲ្យសាច់ញាតិព្រួយបារម្ភ។
Verse 21
दृष्टं वनं कुसुमितं राकेशकररञ्जितम् । यमुनानिललीलैजत्तरुपल्लवशोभितम् ॥ २१ ॥ तद् यात मा चिरं गोष्ठं शुश्रूषध्वं पतीन् सती: । क्रन्दन्ति वत्सा बालाश्च तान् पाययत दुह्यत ॥ २२ ॥
អ្នកទាំងឡាយបានឃើញព្រៃវೃន្ទាវន៍ដែលពោរពេញដោយផ្កា នឹងភ្លឺរលោងដោយពន្លឺព្រះចន្ទពេញវង់ ហើយត្រូវបានតុបតែងដោយដើមឈើដែលស្លឹកអណ្ដែតញ័រតាមខ្យល់ទន់ពីយមុនា។ ដូច្នេះឥឡូវចូរត្រឡប់ទៅភូមិអ្នកគោដោយកុំយឺត។ ឱ ស្ត្រីអ្នកមានសីលធម៌ ចូរបម្រើស្វាមីរបស់អ្នក ហើយបំបៅទារក និងកូនគោដែលកំពុងយំ ព្រមទាំងដោះទឹកដោះឲ្យពួកគេឆ្អែត។
Verse 22
दृष्टं वनं कुसुमितं राकेशकररञ्जितम् । यमुनानिललीलैजत्तरुपल्लवशोभितम् ॥ २१ ॥ तद् यात मा चिरं गोष्ठं शुश्रूषध्वं पतीन् सती: । क्रन्दन्ति वत्सा बालाश्च तान् पाययत दुह्यत ॥ २२ ॥
អ្នកទាំងអស់បានឃើញព្រៃវೃន្ទាវននេះហើយ—ពោរពេញដោយផ្កា និងភ្លឺរលោងដោយពន្លឺព្រះច័ន្ទពេញវង់។ អ្នកក៏បានឃើញសម្រស់ដើមឈើដែលស្លឹករញ្ជួយដោយខ្យល់ទន់ពីទន្លេយមុនា។ ដូច្នេះឥឡូវសូមត្រឡប់ទៅភូមិអ្នកគោឲ្យឆាប់ កុំយឺត។ ឱ ស្ត្រីសុចរិតទាំងឡាយ ចូរបម្រើប្តី និងបំបៅទារកនិងកូនគោដែលកំពុងយំ ហើយចូរច្របាច់ទឹកដោះគោផង។
Verse 23
अथ वा मदभिस्नेहाद् भवत्यो यन्त्रिताशया: । आगता ह्युपपन्नं व: प्रीयन्ते मयि जन्तव: ॥ २३ ॥
ឬក៏ដោយសារសេចក្តីស្នេហាដ៏ខ្លាំងចំពោះខ្ញុំ បានគ្រប់គ្រងចិត្តអ្នក ហើយអ្នកបានមកទីនេះ។ នេះក៏សមហេតុសមផលដែរ ព្រោះសត្វមានជីវិតទាំងអស់មានសេចក្តីស្រឡាញ់ធម្មជាតិចំពោះខ្ញុំ។
Verse 24
भर्तु: शुश्रूषणं स्त्रीणां परो धर्मो ह्यमायया । तद्बन्धूनां च कल्याण: प्रजानां चानुपोषणम् ॥ २४ ॥
ធម៌ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់សម្រាប់ស្ត្រីគឺ បម្រើប្តីដោយចិត្តស្មោះត្រង់ មិនមានល្បិចកល ប្រព្រឹត្តល្អចំពោះគ្រួសារប្តី និងថែទាំចិញ្ចឹមកូនៗឲ្យបានល្អ។
Verse 25
दु:शीलो दुर्भगो वृद्धो जडो रोग्यधनोऽपि वा । पति: स्त्रीभिर्न हातव्यो लोकेप्सुभिरपातकी ॥ २५ ॥
ស្ត្រីដែលប្រាថ្នាគោលដៅល្អក្នុងជីវិតក្រោយ មិនគួរបោះបង់ប្តីដែលមិនបានធ្លាក់ចេញពីធម៌ទេ ទោះបីគាត់មានអាកប្បកិរិយាមិនល្អ អភ័ព្វ ចាស់ ទំនងល្ងង់ ឈឺ ឬក្រីក្រក៏ដោយ។
Verse 26
अस्वर्ग्यमयशस्यं च फल्गु कृच्छ्रं भयावहम् । जुगुप्सितं च सर्वत्र ह्यौपपत्यं कुलस्त्रिय: ॥ २६ ॥
សម្រាប់ស្ត្រីមកពីគ្រួសារដែលគួរគោរព ការទាក់ទងផិតក្បត់តូចតាចតែងតែត្រូវបានស្តីបន្ទោសគ្រប់ទីកន្លែង។ វាបិទផ្លូវទៅសួគ៌ បំផ្លាញកេរ្តិ៍ឈ្មោះ និងនាំមកនូវការលំបាកនិងការភ័យខ្លាច។
Verse 27
श्रवणाद् दर्शनाद्ध्यानान्मयि भावोऽनुकीर्तनात् । न तथा सन्निकर्षेण प्रतियात ततो गृहान् ॥ २७ ॥
សេចក្តីស្រឡាញ់ដ៏លើសលោកចំពោះខ្ញុំ កើតឡើងដោយភក្តិៈ ស្តាប់អំពីខ្ញុំ មើលទ្រង់ទ្រាយបូជារូបរបស់ខ្ញុំ សមាធិលើខ្ញុំ និងច្រៀងសរសើរព្រះគុណរបស់ខ្ញុំ មិនមែនដោយការជិតស្និទ្ធតាមរាងកាយប៉ុណ្ណោះទេ។ ដូច្នេះសូមត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ។
Verse 28
श्रीशुक उवाच इति विप्रियमाकर्ण्य गोप्यो गोविन्दभाषितम् । विषण्णा भग्नसङ्कल्पाश्चिन्तामापुर्दुरत्ययाम् ॥ २८ ॥
ព្រះសុកទេវៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ ពេលបានឮពាក្យមិនពេញចិត្តដែលគោវិន្ទបាននិយាយ កោពីទាំងឡាយក៏សោកសៅ។ ក្តីសង្ឃឹមដ៏ធំរបស់ពួកនាងត្រូវបាក់បែក ហើយពួកនាងធ្លាក់ក្នុងកង្វល់ដែលលំបាកឆ្លងកាត់។
Verse 29
कृत्वा मुखान्यव शुच: श्वसनेन शुष्यद्- बिम्बाधराणि चरणेन भुव: लिखन्त्य: । अस्रैरुपात्तमसिभि: कुचकुङ्कुमानि तस्थुर्मृजन्त्य उरुदु:खभरा: स्म तूष्णीम् ॥ २९ ॥
ពួកកោពីក្បាលទម្លាក់ចុះ មុខក៏ទម្លាក់ចុះដែរ។ ដង្ហើមធ្ងន់ពោរពេញដោយទុក្ខធ្វើឲ្យបបូរមាត់ក្រហមរបស់ពួកនាងស្ងួត។ ពួកនាងប្រើម្រាមជើងកោសដី។ ទឹកភ្នែកហូរយកខ្មៅភ្នែកទៅ ហើយលាងកុಂಕុមលើទ្រូងឲ្យរលាយ។ ដូច្នេះពួកនាងឈរនิ่งស្ងៀម ទ្រាំទ្រភារទុក្ខដ៏ធំ។
Verse 30
प्रेष्ठं प्रियेतरमिव प्रतिभाषमाणं कृष्णं तदर्थविनिवर्तितसर्वकामा: । नेत्रे विमृज्य रुदितोपहते स्म किञ्चित्- संरम्भगद्गदगिरोऽब्रुवतानुरक्ता: ॥ ३० ॥
ទោះបីក្រឹស្ណាជាទីស្រឡាញ់បំផុតរបស់ពួកនាង ហើយដោយសារគាត់ពួកនាងបានបោះបង់ក្តីប្រាថ្នាផ្សេងទាំងអស់ ក៏ដោយ គាត់នៅតែមានពាក្យមិនអនុគ្រោះដល់ពួកនាង។ ទោះយ៉ាងណា ក្តីស្រឡាញ់របស់ពួកនាងចំពោះគាត់មិនរអាក់រអួលឡើយ។ ពួកនាងបញ្ឈប់ការយំ ជូតភ្នែក ហើយនិយាយដោយសំឡេងញ័រពីអារម្មណ៍រំភើប។
Verse 31
गोप्य ऊचु: मैवं विभोऽर्हति भवान् गदितुं नृशंसं सन्त्यज्य सर्वविषयांस्तव पादमूलम् । भक्ता भजस्व दुरवग्रह मा त्यजास्मान् देवो यथादिपुरुषो भजते मुमुक्षून् ॥ ३१ ॥
កោពីទាំងឡាយនិយាយថា៖ ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏មានអំណាច មិនសមដែលព្រះអង្គនិយាយយ៉ាងសាហាវដូចនេះទេ។ ពួកយើងបានបោះបង់សេចក្តីរីករាយលោកិយទាំងអស់ ហើយមកសុំជ្រកក្រោមព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ។ ឱ ព្រះអង្គដែលរឹងរូស សូមកុំបោះបង់ពួកយើង; ពួកយើងជាភក្តិរបស់ព្រះអង្គ។ ដូចដែលអាទិបុរស ព្រះនារាយណៈ ទទួលនិងឆ្លើយតបចំពោះអ្នកប្រាថ្នាមោក្សៈ សូមព្រះអង្គក៏ទទួលពួកយើងដូចគ្នា។
Verse 32
यत्पत्यपत्यसुहृदामनुवृत्तिरङ्ग स्त्रीणां स्वधर्म इति धर्मविदा त्वयोक्तम् । अस्त्वेवमेतदुपदेशपदे त्वयीशे प्रेष्ठो भवांस्तनुभृतां किल बन्धुरात्मा ॥ ३२ ॥
ឱព្រះក្រឹស្ណាជាទីស្រឡាញ់ ក្នុងនាមជាអ្នកដឹងធម៌ អ្នកបានបង្រៀនថា កាតព្វកិច្ចសាសនារបស់ស្ត្រីគឺបម្រើប្តី កូន និងញាតិដោយស្មោះត្រង់។ វាជាការពិត ប៉ុន្តែសេវានោះគួរតែឧទ្ទិសដល់ព្រះអង្គ ព្រោះព្រះអង្គជាមិត្តជាទីស្រឡាញ់បំផុតរបស់សត្វមានកាយ ជាញាតិជិតស្និទ្ធ និងជាអាត្មានៃពួកគេ។
Verse 33
कुर्वन्ति हि त्वयि रतिं कुशला: स्व आत्मन् नित्यप्रिये पतिसुतादिभिरार्तिदै: किम् । तन्न: प्रसीद परमेश्वर मा स्म छिन्द्या आशां धृतां त्वयि चिरादरविन्दनेत्र ॥ ३३ ॥
ឱព្រះអង្គជាអាត្មានៃយើង និងជាព្រះស្នេហានិរន្តរ៍ អ្នកប្រាជ្ញដែលជំនាញខាងវិញ្ញាណតែងបង្វែរព្រះស្នេហាទៅកាន់ព្រះអង្គ ព្រោះពួកគេស្គាល់ព្រះអង្គថាជាអាត្មាពិត និងជាព្រះស្នេហាអស់កល្ប។ តើយើងត្រូវការអ្វីពីប្តី កូន និងញាតិដែលតែបង្កទុក្ខ? ដូច្នេះ ឱព្រះអម្ចាស់កំពូល សូមមេត្តា; ឱព្រះអង្គមានព្រះនេត្រដូចផ្កាឈូក សូមកុំកាត់បំបែកសេចក្តីសង្ឃឹមដែលយើងកាន់ទុកយូរមកហើយ ដើម្បីបានស្និទ្ធស្នាលជាមួយព្រះអង្គ។
Verse 34
चित्तं सुखेन भवतापहृतं गृहेषु यन्निर्विशत्युत करावपि गृह्यकृत्ये । पादौ पदं न चलतस्तव पादमूलाद् याम: कथं व्रजमथो करवाम किं वा ॥ ३४ ॥
រហូតមកដល់ថ្ងៃនេះ ចិត្តរបស់យើងលង់ក្នុងកិច្ចការផ្ទះ ប៉ុន្តែព្រះអង្គបានលួចយកទាំងចិត្ត និងដៃរបស់យើងចេញពីការងារផ្ទះដោយងាយ។ ឥឡូវនេះ ជើងរបស់យើងមិនអាចផ្លាស់ចេញពីមូលព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គបានសូម្បីមួយជំហាន។ យើងនឹងត្រឡប់ទៅវ្រាជាដូចម្តេច? ទៅដល់ទីនោះហើយយើងនឹងធ្វើអ្វី?
Verse 35
सिञ्चाङ्ग नस्त्वदधरामृतपूरकेण हासावलोककलगीतजहृच्छयाग्निम् । नो चेद्वयं विरहजाग्न्युपयुक्तदेहा ध्यानेन याम पदयो: पदवीं सखे ते ॥ ३५ ॥
ឱសហាយក្រឹស្ណា សូមព្រះអង្គស្រោចលើពួកយើងដោយអម្រឹតពីព្រះឱស្ឋ ដើម្បីពន្លត់ភ្លើងកាមនៅក្នុងបេះដូង ដែលព្រះអង្គបានបញ្ឆេះដោយស្នាមញញឹម សម្លឹង និងបទភ្លេងខ្លុយផ្អែម។ បើមិនដូច្នោះទេ យើងនឹងប្រគល់រាងកាយនេះទៅភ្លើងនៃការបែកឆ្ងាយពីព្រះអង្គ ហើយដូចយោគីទាំងឡាយ នឹងឈានដល់ទីដំណាក់នៃព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គដោយសមាធិ។
Verse 36
यर्ह्यम्बुजाक्ष तव पादतलं रमाया दत्तक्षणं क्वचिदरण्यजनप्रियस्य । अस्प्राक्ष्म तत्प्रभृति नान्यसमक्षमञ्ज: स्थातुं स्त्वयाभिरमिता बत पारयाम: ॥ ३६ ॥
ឱព្រះអង្គមានព្រះនេត្រដូចផ្កាឈូក ព្រះនាងលក្ខ្មីចាត់ទុកពេលដែលបានប៉ះបាតព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គដូចជាពិធីបុណ្យ។ ព្រះអង្គក៏ជាទីស្រឡាញ់របស់អ្នករស់នៅព្រៃផងដែរ; ដូច្នេះយើងក៏នឹងប៉ះព្រះបាទផ្កាឈូកនោះ។ ចាប់ពីពេលនោះទៅ ដោយបានពេញចិត្តដោយព្រះអង្គយ៉ាងសព្វគ្រប់ យើងនឹងមិនអាចសូម្បីតែឈរនៅមុខបុរសផ្សេងទៀតបានឡើយ។
Verse 37
श्रीर्यत्पदाम्बुजरजश्चकमे तुलस्या लब्ध्वापि वक्षसि पदं किल भृत्यजुष्टम् । यस्या: स्ववीक्षण उतान्यसुरप्रयास- स्तद्वद् वयं च तव पादरज: प्रपन्ना: ॥ ३७ ॥
ព្រះនាងលក្ខ្មី ដែលទេវតាទាំងឡាយខិតខំស្វែងរកព្រះទស្សនៈមេត្តារបស់នាង បានទទួលទីតាំងអចិន្ត្រៃយ៍លើទ្រូងព្រះនារាយណ៍ហើយ ក៏នៅតែប្រាថ្នាធូលីព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះអម្ចាស់ ទោះបីត្រូវចែករំលែកជាមួយទុលសីទេវី និងអ្នកបម្រើជាច្រើនក៏ដោយ។ ដូច្នេះយើងក៏បានមកសុំជ្រកក្រោមធូលីព្រះបាទរបស់ព្រះองค์។
Verse 38
तन्न: प्रसीद वृजिनार्दन तेऽङ्घ्रिमूलं प्राप्ता विसृज्य वसतीस्त्वदुपासनाशा: । त्वत्सुन्दरस्मितनिरीक्षणतीव्रकाम- तप्तात्मनां पुरुषभूषण देहि दास्यम् ॥ ३८ ॥
ដូច្នេះ សូមព្រះអម្ចាស់អ្នកបំបាត់ទុក្ខទាំងឡាយ មេត្តាប្រោសយើង។ ដើម្បីមកដល់គល់ផ្កាឈូកព្រះបាទរបស់ព្រះองค์ យើងបានបោះបង់ផ្ទះ និងគ្រួសារ ហើយគ្មានបំណងអ្វីក្រៅពីការគោរពបូជា និងបម្រើព្រះองค์។ ចិត្តយើងកំពុងឆេះដោយក្តីប្រាថ្នាខ្លាំងដែលកើតពីស្នាមញញឹម និងព្រះទស្សនៈដ៏ស្រស់ស្អាតរបស់ព្រះองค์; ឱ ព្រះអម្ចាស់ជាគ្រឿងអលង្ការនៃមនុស្ស សូមប្រទានឲ្យយើងបានជាទាសីបម្រើ។
Verse 39
वीक्ष्यालकावृतमुखं तव कुण्डलश्री- गण्डस्थलाधरसुधं हसितावलोकम् । दत्ताभयं च भुजदण्डयुगं विलोक्य वक्ष: श्रियैकरमणं च भवाम दास्य: ॥ ३९ ॥
ដោយឃើញព្រះមុខដែលត្រូវសក់រួញរុំជុំវិញ ព្រះថ្ពាល់ដែលរុងរឿងដោយសោភ័ណភាពក្រវិល ព្រះបបូរមាត់ដូចទឹកអម្រឹត និងព្រះទស្សនៈញញឹម; ហើយឃើញដៃទាំងពីរដ៏អស្ចារ្យដែលបំបាត់ភ័យ និងទ្រូងដែលជាកន្លែងរីករាយតែមួយរបស់ព្រះនាងលក្ខ្មី—យើងត្រូវក្លាយជាទាសីបម្រើព្រះองค์។
Verse 40
का स्त्र्यङ्ग ते कलपदायतवेणुगीत- सम्मोहितार्यचरितान्न चलेत्त्रिलोक्याम् । त्रैलोक्यसौभगमिदं च निरीक्ष्य रूपं यद् गोद्विजद्रुममृगा: पुलकान्यबिभ्रन् ॥ ४० ॥
ឱ ក្រឹស្ណា ស្ត្រីណាខ្លះនៅក្នុងបីលោក ដែលមិននឹងលំអៀងពីធម៌មារយាទា ពេលត្រូវមន្តស្នេហ៍ដោយសូរស័ព្ទខ្លុយដ៏ផ្អែមល្ហែម និងទាញយូររបស់ព្រះองค์? រូបសោភ័ណរបស់ព្រះองค์នាំសុភមង្គលដល់ត្រីលោក។ ពិតប្រាកដណាស់ សូម្បីគោ បក្សី ដើមឈើ និងសត្វក្តាន់ ក៏មានរោមឈរឡើងពេលឃើញរូបស្រស់ស្អាតរបស់ព្រះองค์។
Verse 41
व्यक्तं भवान् व्रजभयार्तिहरोऽभिजातो देवो यथादिपुरुष: सुरलोकगोप्ता । तन्नो निधेहि करपङ्कजमार्तबन्धो तप्तस्तनेषु च शिर:सु च किङ्करीणाम् ॥ ४१ ॥
ច្បាស់ណាស់ ព្រះองค์បានប្រសូត្រឡើងដើម្បីបំបាត់ភ័យ និងទុក្ខរបស់ប្រជាជនវ្រាជ ដូចដែលព្រះអាទិបុរស ការពារពិភពទេវតា។ ដូច្នេះ ឱ មិត្តរបស់អ្នកទុក្ខ សូមដាក់ព្រះហត្ថផ្កាឈូករបស់ព្រះองค์លើក្បាល និងលើទ្រូងដែលកំពុងឆេះរបស់យើង អ្នកបម្រើស្រីរបស់ព្រះองค์។
Verse 42
श्रीशुक उवाच इति विक्लवितं तासां श्रुत्वा योगेश्वरेश्वर: । प्रहस्य सदयं गोपीरात्मारामोऽप्यरीरमत् ॥ ४२ ॥
ព្រះសុគទេវៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ ព្រះក្រឹષ્ણា អធិរាជនៃយោគីទាំងអស់ បានស្តាប់ពាក្យសោកស្តាយរបស់គោពី ហើយញញឹមដោយមេត្តា ទោះជាព្រះអង្គពេញបរិបូរណ៍ក្នុងព្រះអង្គឯង ក៏រីករាយលេងជាមួយពួកនាង។
Verse 43
ताभि: समेताभिरुदारचेष्टित: प्रियेक्षणोत्फुल्लमुखीभिरच्युत: । उदारहासद्विजकुन्ददीधति- र्व्यरोचतैणाङ्क इवोडुभिर्वृत: ॥ ४३ ॥
នៅកណ្ដាលគោពីដែលប្រមូលផ្តុំ មុខស្រស់ប៉ោងដោយព្រះនេត្រស្នេហា ព្រះក្រឹષ્ણា អច្យុតៈ អ្នកមានលីឡាឧត្តម ប្រៀបដូចព្រះចន្ទដែលមានផ្កាយព័ទ្ធជុំវិញ; ស្នាមញញឹមទូលាយបញ្ចេញពន្លឺធ្មេញដូចកុំពុះផ្កាម្លិះ។
Verse 44
उपगीयमान उद्गायन् वनिताशतयूथप: । मालां बिभ्रद्वैजयन्तीं व्यचरन्मण्डयन् वनम् ॥ ४४ ॥
ពេលគោពីច្រៀងសរសើរព្រះអង្គ មេដឹកនាំនារីរាប់រយគឺព្រះក្រឹષ્ણា ក៏ច្រៀងឆ្លើយតបដោយសំឡេងខ្លាំង។ ព្រះអង្គពាក់មាលាវៃជយន្តី ហើយដើរលេងក្នុងចំណោមពួកនាង បន្ថែមសោភ័ណភាពដល់ព្រៃវೃន្ទាវន។
Verse 45
नद्या: पुलिनमाविश्य गोपीभिर्हिमवालुकम् । जुष्टं तत्तरलानन्दिकुमुदामोदवायुना ॥ ४५ ॥ बाहुप्रसारपरिरम्भकरालकोरु- नीवीस्तनालभननर्मनखाग्रपातै: । क्ष्वेल्यावलोकहसितैर्व्रजसुन्दरीणा- मुत्तम्भयन् रतिपतिं रमयां चकार ॥ ४६ ॥
ព្រះក្រឹષ્ણា បានទៅជាមួយគោពីទៅកាន់ច្រាំងយមុនា ដែលខ្សាច់ត្រជាក់ និងខ្យល់ដែលមានជីវិតដោយរលកទឹក នាំក្លិនក្រអូបផ្កាឈូកមក។ នៅទីនោះ ព្រះអង្គលាតដៃអោបគោពី; ដោយប៉ះដៃ សក់ ភ្លៅ ខ្សែក្រវាត់ និងទ្រូង ដោយកោសលេងៗដោយចុងក្រចក ព្រមទាំងលេងសើច មើល និងសើចជាមួយពួកនាង ព្រះអង្គបានបង្កើនកាមទេវក្នុងចិត្តស្រីស្អាតវ្រាជ ហើយរីករាយក្នុងលីឡារបស់ព្រះអង្គ។
Verse 46
नद्या: पुलिनमाविश्य गोपीभिर्हिमवालुकम् । जुष्टं तत्तरलानन्दिकुमुदामोदवायुना ॥ ४५ ॥ बाहुप्रसारपरिरम्भकरालकोरु- नीवीस्तनालभननर्मनखाग्रपातै: । क्ष्वेल्यावलोकहसितैर्व्रजसुन्दरीणा- मुत्तम्भयन् रतिपतिं रमयां चकार ॥ ४६ ॥
ព្រះក្រឹષ્ણា បានទៅជាមួយគោពីទៅកាន់ច្រាំងយមុនា ដែលខ្សាច់ត្រជាក់ និងខ្យល់ដែលមានជីវិតដោយរលកទឹក នាំក្លិនក្រអូបផ្កាឈូកមក។ នៅទីនោះ ព្រះអង្គលាតដៃអោបគោពី; ដោយប៉ះដៃ សក់ ភ្លៅ ខ្សែក្រវាត់ និងទ្រូង ដោយកោសលេងៗដោយចុងក្រចក ព្រមទាំងលេងសើច មើល និងសើចជាមួយពួកនាង ព្រះអង្គបានបង្កើនកាមទេវក្នុងចិត្តស្រីស្អាតវ្រាជ ហើយរីករាយក្នុងលីឡារបស់ព្រះអង្គ។
Verse 47
एवं भगवत: कृष्णाल्लब्धमाना महात्मन: । आत्मानं मेनिरे स्त्रीणां मानिन्यो ह्यधिकं भुवि ॥ ४७ ॥
ដោយបានទទួលព្រះគុណពិសេសពីព្រះភគវាន ស្រីក្រឹෂ្ណា ក្រុមគោពីបានកើតមោទនភាពលើសំណាងរបស់ខ្លួន។ ម្នាក់ៗគិតថា ខ្លួនជាស្ត្រីល្អបំផុតលើផែនដី។
Verse 48
तासां तत् सौभगमदं वीक्ष्य मानं च केशव: । प्रशमाय प्रसादाय तत्रैवान्तरधीयत ॥ ४८ ॥
ព្រះកេសវៈឃើញមោទនភាព និងអំណួតដែលកើតពីសំណាងរបស់គោពី ទ្រង់ចង់បន្ធូរអហങ്കារ និងប្រទានព្រះគុណបន្ថែម ដូច្នេះទ្រង់បានលាក់ខ្លួនភ្លាមៗនៅទីនោះ។
Frequently Asked Questions
Kṛṣṇa’s “send them back” speech functions as a līlā of testing and instruction: it exposes the gopīs’ exclusive śaraṇāgati (single-point refuge) and removes any trace of mixed motivation. It also clarifies siddhānta that bhakti is not reducible to physical proximity; true union is absorption in the Lord through devotion. In traditional commentarial reading, this is anugraha—mercy in the form of intensifying prema.
Śukadeva explains that Kṛṣṇa is nirguṇa and the controller of the guṇas; absorption in Him transforms the heart. Even hostile absorption (as with Śiśupāla) grants liberation; therefore, the gopīs’ loving absorption—though expressed in madhura-bhāva—purifies more completely. Their intense viraha burns pāpa and even exhausts attachment to puṇya, nullifying karmic bondage through single-minded fixation on Hari.
They are Vraja’s cowherd women prevented by external obstacles (family restraint, circumstance). The text presents their inward meeting through smaraṇa: meditation so intense that separation itself becomes a direct spiritual experience, demonstrating that bhakti’s efficacy is rooted in consciousness and surrender, not merely location.
Kṛṣṇa disappears to remove the gopīs’ emerging māna/pride from receiving His attention and to deepen their dependence on Him alone. This pivot inaugurates the next narrative movement—searching for Kṛṣṇa and the intensification of viraha—which is portrayed as a higher refinement of prema.