Adhyaya 26
The Vraja Elders Question Kṛṣṇa’s Identity; Nanda Recounts Garga’s Prophecy
បន្ទាប់ពីលីឡា Govardhana ដែលព្រះក្រឹṣṇa លើកភ្នំការពារវ្រាជយ៉ាងអស្ចារ្យ អ្នកចាស់ទុំអ្នកគោវាលមកសួរ Nanda Mahārāja ដោយភ្ញាក់ផ្អើលចំពោះការប្រព្រឹត្តអាទិទេពក្នុងរូបកុមារ។ ពួកគេរំលឹកអ чуд្ចារ្យមុនៗ៖ Pūtanā ត្រូវសម្លាប់ រទេះត្រូវបង្វិល Tṛṇāvarta ត្រូវបំផ្លាញ ដើមអរជុនភ្លោះត្រូវដោះស្រាយ ក៏ដូចជាជ័យជម្នះលើ Bakāsura, Vatsāsura, Dhenukāsura (ជាមួយ Balarāma), Pralambāsura (ដោយ Balarāma), អគ្គីភ័យព្រៃ និង Kāliya ហើយចុងក្រោយគឺការលើក Govardhana។ សេចក្តីស្រឡាញ់របស់ពួកគេចំពោះព្រះអង្គធ្វើឲ្យកើតសំណួរធម្មវិជ្ជា៖ កុមារនេះជានរណា ហេតុអ្វីសេចក្តីស្រឡាញ់មិនអាចទប់បាន? Nanda រំលឹកពាក្យសម្ងាត់របស់ Garga Muni ក្នុងពិធីដាក់ឈ្មោះ៖ ព្រះក្រឹṣṇa បង្ហាញក្នុងគ្រប់យុគដោយពណ៌ផ្សេងៗ ត្រូវហៅថា Vāsudeva មាននាម និងរូបជាច្រើន ហើយនឹងប្រព្រឹត្តសុភមង្គលដើម្បីការពារវ្រាជ និងទប់ស្កាត់អសន្តិភាព។ ចុងបញ្ចប់បញ្ជាក់ថា កំហឹង Indra ព្រោះយज्ञត្រូវរំខាន បានបង្កព្យុះ ហើយស្នាមញញឹមមេត្តារបស់ព្រះក្រឹṣṇa និងជម្រក Govardhana នាំទៅកាន់ការបន្ទាប និងការសម្របសម្រួលរបស់ Indra នៅជំពូកបន្ទាប់។
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच एवंविधानि कर्माणि गोपा: कृष्णस्य वीक्ष्य ते । अतद्वीर्यविद: प्रोचु: समभ्येत्य सुविस्मिता: ॥ १ ॥
ព្រះសុកទេវ គោស្វាមី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ពួកអ្នកគោពាលបានឃើញកិច្ចការរបស់ព្រះក្រឹស្ណ ដូចជាការលើកភ្នំគោវර්ធន ហើយភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង។ មិនអាចយល់អំពីអំណាចអತីន្រ្ទិយរបស់ព្រះองค์បាន ពួកគេបានទៅជិតនន្ទមហារាជ ហើយនិយាយដូចតទៅ។
Verse 2
बालकस्य यदेतानि कर्माण्यत्यद्भुतानि वै । कथमर्हत्यसौ जन्म ग्राम्येष्वात्मजुगुप्सितम् ॥ २ ॥
ពួកអ្នកគោលើកឡើងថា៖ ក្មេងនេះធ្វើកិច្ចការអស្ចារ្យលើសលប់; ដូច្នេះតើព្រះអង្គអាចសមរម្យកើតមកក្នុងចំណោមយើងជាមនុស្សជនបទលោភលន់លោកិយ ដោយកំណើតដែលសម្រាប់ព្រះអង្គហាក់ដូចជាគួរឲ្យអៀនខ្មាសដែរឬ?
Verse 3
य: सप्तहायनो बाल: करेणैकेन लीलया । कथं बिभ्रद् गिरिवरं पुष्करं गजराडिव ॥ ३ ॥
ក្មេងអាយុប្រាំពីរឆ្នាំនេះ អាចលើកភ្នំធំគោវර්ធនដោយដៃតែមួយ ដោយលីឡា ដូចស្តេចដំរីលើកផ្កាឈូក បានដូចម្តេច?
Verse 4
तोकेनामीलिताक्षेण पूतनाया महौजस: । पीत: स्तन: सह प्राणै: कालेनेव वयस्तनो: ॥ ४ ॥
នៅពេលជាទារកដែលភ្នែកស្ទើរមិនទាន់បើក ព្រះអង្គបានបៅទឹកដោះពីទ្រូងរបស់ពូតណាដែលមានអំណាចខ្លាំង ហើយបានស្រូបយកដង្ហើមជីវិតរបស់នាងផង ដូចកាលវេលាស្រូបយកយុវវ័យនៃរាងកាយ។
Verse 5
हिन्वतोऽध: शयानस्य मास्यस्य चरणावुदक् । अनोऽपतद् विपर्यस्तं रुदत: प्रपदाहतम् ॥ ५ ॥
ម្តងមួយ នៅពេលព្រះក្រឹស្ណតូចមានអាយុត្រឹមបីខែ គាត់ដេកនៅក្រោមរទេះធំ ហើយយំទាត់ជើង; ត្រឹមតែចុងម្រាមជើងប៉ះប៉ុណ្ណោះ រទេះនោះក៏ដួលហើយក្រឡាប់។
Verse 6
एकहायन आसीनो ह्रियमाणो विहायसा । दैत्येन यस्तृणावर्तमहन् कण्ठग्रहातुरम् ॥ ६ ॥
នៅអាយុមួយឆ្នាំ ខណៈព្រះអង្គអង្គុយស្ងប់ស្ងាត់ អសុរ ត្រឹណាវර්ត បានលើកព្រះអង្គឡើងទៅលើមេឃ; ប៉ុន្តែទារកក្រឹស្ណបានចាប់ករបស់វា ឲ្យវារងទុក្ខយ៉ាងខ្លាំង ហើយបានសម្លាប់វាដូច្នេះ។
Verse 7
क्वचिद्धैयङ्गवस्तैन्ये मात्रा बद्ध उदूखले । गच्छन्नर्जुनयोर्मध्ये बाहुभ्यां तावपातयत् ॥ ७ ॥
ម្តងមួយ ពេលត្រូវម្តាយចាប់បានថាលួចប៊ឺ នាងបានចងព្រះក្រឹષ્ણដោយខ្សែជាមួយអូខល។ ព្រះអង្គលូនដោយដៃទាំងពីរ អូសអូខលឆ្លងកណ្ដាលដើមអរជុនពីរ ហើយធ្វើឲ្យវាដួលចុះ។
Verse 8
वने सञ्चारयन् वत्सान् सरामो बालकैर्वृत: । हन्तुकामं बकं दोर्भ्यां मुखतोऽरिमपाटयत् ॥ ८ ॥
ម្តងទៀត នៅពេលព្រះក្រឹષ્ણកំពុងដឹកនាំកូនគោនៅព្រៃ ជាមួយព្រះបលរាម និងក្មេងគោបាល អសុរ បកាសុរ មកដោយចិត្តចង់សម្លាប់ព្រះអង្គ។ តែព្រះក្រឹષ્ણចាប់វាត្រង់មាត់ ហើយហែកវាចេញដោយដៃទាំងពីរ។
Verse 9
वत्सेषु वत्सरूपेण प्रविशन्तं जिघांसया । हत्वा न्यपातयत्तेन कपित्थानि च लीलया ॥ ९ ॥
ដោយចង់សម្លាប់ព្រះក្រឹષ્ણ អសុរ វត្សាសុរ បានបំលែងជាកូនគោ ហើយចូលលាយក្នុងហ្វូងកូនគោ។ ព្រះក្រឹષ્ણបានសម្លាប់វា ហើយប្រើរាងវាលេង ដើម្បីទម្លាក់ផ្លែកបិត្ថពីដើមឈើ។
Verse 10
हत्वा रासभदैतेयं तद्बन्धूंश्च बलान्वित: । चक्रे तालवनं क्षेमं परिपक्वफलान्वितम् ॥ १० ॥
ជាមួយព្រះបលរាម ព្រះក្រឹષ્ણបានសម្លាប់អសុរ រាសភ ដែលមានរូបដូចលា និងមិត្តរួមរបស់វា។ ដូច្នេះ ព្រៃតាលវន ក្លាយជាសុវត្ថិភាព និងសម្បូរដោយផ្លែត្នោតទុំ។
Verse 11
प्रलम्बं घातयित्वोग्रं बलेन बलशालिना । अमोचयद् व्रजपशून्गोपांश्चारण्यवह्नित: ॥ ११ ॥
បន្ទាប់ពីរៀបចំឲ្យព្រះបលរាមដ៏មានកម្លាំង សម្លាប់អសុរ ប្រាលម្បៈ ដ៏សាហាវ ព្រះក្រឹષ્ણបានសង្គ្រោះសត្វនិងក្មេងគោបាលនៅវ្រាជ ពីអគ្គីភ័យក្នុងព្រៃ។
Verse 12
आशीविषतमाहीन्द्रं दमित्वा विमदं ह्रदात् । प्रसह्योद्वास्य यमुनां चक्रेऽसौ निर्विषोदकाम् ॥ १२ ॥
ព្រះស្រីក្រឹស្ណៈបានបង្ក្រាបពស់ពុលខ្លាំង កាលិយៈ បំបាក់អំនួតរបស់វា ហើយបណ្តេញវាចេញពីបឹងទន្លេយមុនាដោយបង្ខំ។ ដូច្នេះ ព្រះអម្ចាស់បានធ្វើឲ្យទឹកយមុនាគ្មានពុល។
Verse 13
दुस्त्यजश्चानुरागोऽस्मिन् सर्वेषां नो व्रजौकसाम् । नन्दते तनयेऽस्मासु तस्याप्यौत्पत्तिक: कथम् ॥ १३ ॥
ឱ នន្ទៈ! សេចក្តីស្រឡាញ់របស់យើងទាំងអស់គ្នា ជាពលរដ្ឋវ្រាជ ចំពោះកូនប្រុសរបស់អ្នកនេះ លះបង់បានលំបាកណាស់។ ហើយហេតុអ្វីបានជា ព្រះអង្គផ្ទាល់ក៏មានស្នេហាដោយស្វ័យប្រវត្តិ ទាក់ទាញមកកាន់យើងដែរ?
Verse 14
क्व सप्तहायनो बाल: क्व महाद्रिविधारणम् । ततो नो जायते शङ्का व्रजनाथ तवात्मजे ॥ १४ ॥
មួយផ្នែក ក្មេងនេះមានអាយុត្រឹមតែប្រាំពីរឆ្នាំ ប៉ុន្តែមួយផ្នែកទៀត គាត់បានលើកភ្នំធំ គោវර්ធនៈ ឡើងទ្រទ្រង់។ ដូច្នេះ ឱ មេវ្រាជ សេចក្តីសង្ស័យអំពីកូនប្រុសរបស់អ្នកកើតឡើងក្នុងចិត្តយើង។
Verse 15
श्रीनन्द उवाच श्रूयतां मे वचो गोपा व्येतु शङ्का च वोऽर्भके । एनं कुमारमुद्दिश्य गर्गो मे यदुवाच ह ॥ १५ ॥
ព្រះនន្ទៈបាននិយាយថា៖ «ឱ ពួកគោបាលទាំងឡាយ សូមស្តាប់ពាក្យរបស់ខ្ញុំ ហើយសូមឲ្យសេចក្តីសង្ស័យអំពីកូនតូចរបស់ខ្ញុំរលាយទៅ។ អំពីកុមារនេះ កាលពីមុន គ៌គមុនីបានប្រាប់ខ្ញុំដូច្នេះ»។
Verse 16
वर्णास्त्रय: किलास्यासन् गृह्णतोऽनुयुगं तनू: । शुक्लो रक्तस्तथा पीत इदानीं कृष्णतां गत: ॥ १६ ॥
[គ៌គមុនីបាននិយាយថា:] កូនប្រុសរបស់អ្នក បង្ហាញជាអវតារ ក្នុងគ្រប់យុគ។ កាលមុន ព្រះអង្គបានទទួលបីពណ៌—ស, ក្រហម និងលឿង—ឥឡូវនេះ ព្រះអង្គបានបង្ហាញក្នុងពណ៌ខ្មៅស្រអែម។
Verse 17
प्रागयं वसुदेवस्य क्वचिज्जातस्तवात्मज: । वासुदेव इति श्रीमानभिज्ञा: सम्प्रचक्षते ॥ १७ ॥
កូនប្រុសដ៏រុងរឿងរបស់អ្នកនេះ ដោយហេតុផលជាច្រើន កាលពីមុនក៏ធ្លាប់បង្ហាញខ្លួនជាកូនរបស់វសុទេវៈនៅពេលខ្លះ; ដូច្នេះអ្នកប្រាជ្ញខ្លះៗហៅកុមារនេះថា «វាសុទេវៈ»។
Verse 18
बहूनि सन्ति नामानि रूपाणि च सुतस्य ते । गुणकर्मानुरूपाणि तान्यहं वेद नो जना: ॥ १८ ॥
កូនរបស់អ្នកមាននាម និងរូបជាច្រើន សមស្របតាមគុណធម៌ដ៏លើសលោក និងលីឡាកម្មរបស់ព្រះองค์; ខ្ញុំដឹងទាំងនេះ ប៉ុន្តែមនុស្សទូទៅមិនយល់ទេ។
Verse 19
एष व: श्रेय आधास्यद् गोपगोकुलनन्दन: । अनेन सर्वदुर्गाणि यूयमञ्जस्तरिष्यथ ॥ १९ ॥
កុមារនេះ ជានន្ទននៃអ្នកគោបាល និងគោកុល នឹងបន្ថែមសេចក្តីមង្គល និងអានន្ទដ៏លើសលោកដល់អ្នកជានិច្ច; ដោយព្រះគុណរបស់ព្រះองค์តែប៉ុណ្ណោះ អ្នកនឹងឆ្លងកាត់គ្រប់ទុក្ខលំបាកដោយងាយ។
Verse 20
पुरानेन व्रजपते साधवो दस्युपीडिता: । अराजके रक्ष्यमाणा जिग्युर्दस्यून्समेधिता: ॥ २० ॥
ឱ នន្ទ មេវ្រាជៈ តាមកំណត់ត្រានៅក្នុងពុរាណៈ ពេលដែលរដ្ឋាភិបាលក្លាយជាអराजក និងអសមត្ថ ហើយមនុស្សសុចរិតត្រូវបានរំខានដោយចោរ-ដស្យុ កុមារនេះបានបង្ហាញខ្លួន ដើម្បីទប់ស្កាត់អ្នកអាក្រក់ និងការពារប្រជាជនឲ្យរីកចម្រើន។
Verse 21
य एतस्मिन् महाभागे प्रीतिं कुर्वन्ति मानवा: । नारयोऽभिभवन्त्येतान् विष्णुपक्षानिवासुरा: ॥ २१ ॥
មនុស្សណាដែលមានសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះព្រះក្រឹស្ណៈដ៏មហាភាគ និងជាមង្គលសព្វយ៉ាង នោះសត្រូវមិនអាចឈ្នះពួកគេបានទេ; ដូចអសុរមិនអាចបង្កគ្រោះដល់ទេវតាដែលមានព្រះវិષ્ણុជាភាគីដែរ នោះអ្នកដែលភ្ជាប់ចិត្តនឹងព្រះក្រឹស្ណៈក៏មិនអាចត្រូវបរាជ័យបាន។
Verse 22
तस्मान्नन्द कुमारोऽयं नारायणसमो गुणै: । श्रिया कीर्त्यानुभावेन तत्कर्मसु न विस्मय: ॥ २२ ॥
ដូច្នេះ ឱ នន្ទមហារាជ កូនប្រុសរបស់លោកនេះ ស្មើនឹងព្រះនារាយណ៍ដោយគុណធម៌ដ៏លើសលោក។ ក្នុងសិរីល្អ ព្រះនាម កិត្តិយស និងឥទ្ធិពល ព្រះองค์ដូចព្រះនារាយណ៍ពិតៗ ដូច្នេះកុំភ្ញាក់ផ្អើលចំពោះកិច្ចការរបស់ព្រះองค์។
Verse 23
इत्यद्धा मां समादिश्य गर्गे च स्वगृहं गते । मन्ये नारायणस्यांशं कृष्णमक्लिष्टकारिणम् ॥ २३ ॥
ក្រោយពេលគ៌្គ ឫសី បានប្រាប់ខ្ញុំដូច្នេះ ហើយត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់គាត់ ខ្ញុំបានគិតថា ព្រះក្រឹស្ណៈ ដែលធ្វើឲ្យយើងរួចផុតពីទុក្ខលំបាក ពិតជាជាអំសៈនៃព្រះនារាយណ៍។
Verse 24
इति नन्दवच: श्रुत्वा गर्गगीतं व्रजौकस: । मुदिता नन्दमानर्चु: कृष्णं च गतविस्मया: ॥ २४ ॥
ពេលបានឮនន្ទមហារាជនិយាយឡើងវិញនូវពាក្យរបស់គ៌្គមុនី ប្រជាជនវ្រាជបានរីករាយ។ ភាពសង្ស័យរបស់ពួកគេបានរលាយ ហើយពួកគេបានគោរពបូជានន្ទ និងព្រះក្រឹស្ណៈដោយកិត្តិយសយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 25
देवे वर्षति यज्ञविप्लवरुषा वज्राश्मवर्षानिलै:सीदत्पालपशुस्त्रियात्मशरणं दृष्ट्वानुकम्प्युत्स्मयन् । उत्पाट्यैककरेण शैलमबलो लीलोच्छिलीन्ध्रं यथाबिभ्रद् गोष्ठमपान्महेन्द्रमदभित् प्रीयान्न इन्द्रो गवाम् ॥ २५ ॥
ពេលយញ្ញត្រូវបានរំខាន ឥន្ទ្រៈខឹងខ្លាំង ហើយបញ្ជូនភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង ព្រិលកក សាយភ្លើង និងខ្យល់កន្ត្រាក់មកលើគោកុល ធ្វើឲ្យអ្នកគោល (គោពាល) សត្វ និងស្ត្រីទាំងឡាយទទួលទុក្ខវេទនា។ ព្រះក្រឹស្ណៈដ៏ពេញដោយមេត្តា ឃើញពួកគេដែលមានព្រះองค์ជាសេចក្តីជ្រកកោនតែមួយ ក៏ញញឹម ហើយលើកភ្នំគោវර්ធនដោយដៃតែមួយ ដូចក្មេងតូចលើកផ្សិតលេង។ ដោយទ្រភ្នំនោះ ព្រះองค์បានការពារសហគមន៍គោពាល និងបំបាក់មោទនភាពក្លែងក្លាយរបស់មហេន្ទ្រៈ។ សូមឲ្យព្រះគោវិន្ទៈ ម្ចាស់គោទាំងឡាយ ពេញព្រះហឫទ័យចំពោះយើង។
Frequently Asked Questions
Their doubt arises from the collision of intimacy and transcendence: they experience Kṛṣṇa as Nanda’s child (mādhurya), yet His deeds reveal limitless potency (aiśvarya). The Bhāgavata portrays this tension as spiritually productive—Vraja’s love remains primary, while the elders seek a conceptual frame to reconcile extraordinary protection and demon-slaying with His apparent human birth.
Nanda cites Garga Muni’s confidential assessment given during the naming ceremony: Kṛṣṇa is an avatāra who appears in every millennium (yuga), previously manifested in three colors (white, red, yellow) and now in a dark hue; He is sometimes known as Vāsudeva; He has many names and forms; and He will always act auspiciously for Vraja, enabling them to surpass dangers. This testimony reframes Kṛṣṇa’s acts as consistent with divine protection (poṣaṇa).
They recall Pūtanā, Śakaṭāsura (cart), Tṛṇāvarta, the deliverance of the arjuna trees (Yamalārjuna), Bakāsura, Vatsāsura, Dhenukāsura (with Balarāma), Pralambāsura (killed by Balarāma), a forest fire, Kāliya, and finally Indra’s storm countered by Govardhana-lifting. The point is not mere heroism: each episode functions as poṣaṇa—Bhagavān’s active safeguarding of devotees—and as nirodha—checking demoniac disruption of dharma and Vraja’s devotional life.
Garga’s statement is traditionally read as describing the Lord’s yuga-avatāras: in different ages the Lord appears with different varṇas (complexions) and corresponding modes of dharma. Many Vaiṣṇava commentarial traditions connect the ‘yellow’ manifestation with a divine appearance associated with saṅkīrtana-yajña, while ‘blackish’ here directly identifies Kṛṣṇa’s present manifestation. The passage supports the doctrine of recurring divine descents (avatāra) while preserving Kṛṣṇa’s unique position in the Bhāgavata’s theology.