Adhyaya 21
The Gopīs Glorify the Song of Kṛṣṇa’s Flute (Veṇu-gīta)
នៅវೃន្ទាវន ពេលរដូវភ្លៀងផ្លាស់ទៅរដូវស្លឹកឈើជ្រុះស្រស់ថ្លា សុកទេវពិពណ៌នាទឹកព្រៃដែលបានបរិសុទ្ធ និងខ្យល់ក្រអូប ខណៈព្រះក្រឹષ્ણចូលព្រៃជាមួយព្រះបលរាម ក្មេងគោល និងហ្វូងគោ។ ពេលលោតគោ ព្រះអង្គផ្លុំខ្លុយ ហើយសំឡេងនោះចូលទៅក្នុងបេះដូងនារីគោលវ្រាជា (គោពី) ដែលប្រមូលគ្នាសម្ងាត់ និយាយដោយអារម្មណ៍រំភើប ប្រែ kāma ទៅជា bhakti-rasa។ ពួកនាងសរសើរសម្រស់ សម្លៀកបំពាក់ ស្នាមជើង និងខ្លុយរបស់ព្រះអង្គ ហើយពង្រីកទស្សនៈថា ខ្លុយ សត្វក្តាន់ បក្សី ទន្លេ ពពក ស្ត្រីជនព្រៃ និងភ្នំគោវರ್ಧន ល្អឥតខ្ចោះព្រោះបានប៉ះពាល់ព្រះអង្គ។ ចុងក្រោយ គោពីជ្រាបជ្រែងក្នុង smaraṇa បង្កើតស្ពានអារម្មណ៍ទៅកាន់ madhurya នៃវ្រាជា ដែលនឹងកាន់តែខ្លាំងក្នុងលីឡាបន្ទាប់ៗ ដល់ខ្សែរឿង rāsa-līlā។
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच इत्थं शरत्स्वच्छजलं पद्माकरसुगन्धिना । न्यविशद् वायुना वातं सगोगोपालकोऽच्युत: ॥ १ ॥
ព្រះសុកទេវៈបានមានព្រះបន្ទូលថា—ដូច្នេះនៅរដូវសរទ្ដ ទឹកក្លាយជាស្អាតថ្លា ហើយខ្យល់ត្រជាក់ក្រអូបដោយក្លិនផ្កាឈូកពីបឹងស្អាតៗ។ ព្រះអច្យុតៈ ស្ថិតជាមួយហ្វូងគោ និងមិត្តគោបាលរបស់ព្រះអង្គ បានចូលទៅក្នុងព្រៃវೃន្ទាវន។
Verse 2
कुसुमितवनराजिशुष्मिभृङ्ग- द्विजकुलघुष्टसर:सरिन्महीध्रम् । मधुपतिरवगाह्य चारयन् गा: सहपशुपालबलश्चुकूज वेणुम् ॥ २ ॥
បឹង ទន្លេ និងភ្នំនានានៅវೃន្ទាវន បានលាន់ឮដោយសំឡេងឃ្មុំមេឃ្មុំដែលស្រវឹងទឹកឃ្មុំ និងហ្វូងបក្សីនៅចន្លោះដើមឈើផ្ការីក។ មធុបតិ ព្រះស្រីក្រឹស្ណ បានចូលទៅក្នុងព្រៃនោះជាមួយព្រះបលរាម និងក្មេងគោបាល ហើយពេលដឹកគោទៅស៊ីស្មៅ ព្រះអង្គបានបន្លឺពិណូ (ខ្លុយ)។
Verse 3
तद् व्रजस्त्रिय आश्रुत्य वेणुगीतं स्मरोदयम् । काश्चित्परोक्षं कृष्णस्य स्वसखीभ्योऽन्ववर्णयन् ॥ ३ ॥
ពេលនារីវ្រាជបានឮបទភ្លេងខ្លុយរបស់ព្រះក្រឹស្ណៈ ដែលបង្កើតការកើនឡើងនៃសេចក្តីស្នេហា នារីខ្លះបានលួចពោលសរសើរគុណលក្ខណៈរបស់ព្រះក្រឹស្ណៈទៅកាន់មិត្តស្និទ្ធ។
Verse 4
तद्वर्णयितुमारब्धा: स्मरन्त्य: कृष्णचेष्टितम् । नाशकन् स्मरवेगेन विक्षिप्तमनसो नृप ॥ ४ ॥
ពួកនាងចាប់ផ្តើមពណ៌នាព្រះក្រឹស្ណៈ ប៉ុន្តែពេលនឹកដល់លីឡារបស់ព្រះអង្គ ឱ ព្រះរាជា កម្លាំងសេចក្តីស្នេហាបានរំខានចិត្ត ដល់ថ្នាក់មិនអាចនិយាយបន្តបាន។
Verse 5
बर्हापीडं नटवरवपु: कर्णयो: कर्णिकारं बिभ्रद् वास: कनककपिशं वैजयन्तीं च मालाम् । रन्ध्रान् वेणोरधरसुधया पूरयन्गोपवृन्दै- र्वृन्दारण्यं स्वपदरमणं प्राविशद् गीतकीर्ति: ॥ ५ ॥
ព្រះក្រឹស្ណៈពាក់មកុដស្លាបក្ងោក លម្អត្រចៀកដោយផ្កាកර්ណិការពណ៌ខៀវ ស្លៀកពീതាំបរភ្លឺដូចមាស និងពាក់មាលាវೈជយន្តី ក្នុងរូបនាដកដ៏អស្ចារ្យ ព្រះអង្គចូលទៅក្នុងព្រៃវೃន្ទាវន បន្ថែមសោភ័ណដោយស្នាមជើងរបស់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គបំពេញរន្ធខ្លុយដោយទឹកមធុរពីបបូរមាត់ ខណៈក្មេងគោបាលច្រៀងកិត្តិយសរបស់ព្រះអង្គ។
Verse 6
इति वेणुरवं राजन् सर्वभूतमनोहरम् । श्रुत्वा व्रजस्त्रिय: सर्वा वर्णयन्त्योऽभिरेभिरे ॥ ६ ॥
ឱ ព្រះរាជា ពេលនារីវ្រាជទាំងអស់បានឮសំឡេងខ្លុយរបស់ព្រះក្រឹស្ណៈ ដែលទាក់ទាញចិត្តសត្វលោកទាំងមូល ពួកនាងបានឱបគ្នាទៅវិញទៅមក ហើយចាប់ផ្តើមពណ៌នាអំពីសំឡេងនោះ។
Verse 7
श्रीगोप्य ऊचु: अक्षण्वतां फलमिदं न परं विदाम: सख्य: पशूननु विवेशयतोर्वयस्यै: । वक्त्रं व्रजेशसुतयोरनवेणु जुष्टं यैर्वा निपीतमनुरक्तकटाक्षमोक्षम् ॥ ७ ॥
ពួកគោពីនិយាយថា៖ ឱ មិត្តស្រីទាំងឡាយ យើងមិនដឹងថាមានផលនៃភ្នែកណាធំជាងនេះទេ—មុខដ៏ស្រស់ស្អាតរបស់ព្រះបុត្រទាំងពីររបស់នន្ទមហារាជ ដែលប្រកបដោយខ្លុយនៅបបូរមាត់ ពេលព្រះអង្គចូលព្រៃជាមួយមិត្តភក្តិ ដឹកគោទៅមុខ ហើយបញ្ចេញក្រសែភ្នែកពោរពេញដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ទៅកាន់អ្នកវೃន្ទាវន; អ្នកដែលបានឃើញ នោះជាអ្នកមានពរ។
Verse 8
चूतप्रवालबर्हस्तबकोत्पलाब्ज- मालानुपृक्तपरिधानविचित्रवेशौ । मध्ये विरेजतुरलं पशुपालगोष्ठ्यां रङ्गे यथा नटवरौ क्व च गायमानौ ॥ ८ ॥
ព្រះក្រឹស្ណ និងព្រះបលរាម តុបតែងដោយពន្លកស្វាយថ្មី ស្លាបក្ងោក ផ្កាឈូក និងផ្កាអុបទល ព្រមទាំងចង្កោមកុមារផ្កា ហើយស្លៀកពាក់អាវពណ៌ចម្រុះដែលមានមាលាដាក់លើ ក៏ភ្លឺរលោងយ៉ាងអស្ចារ្យនៅកណ្ដាលក្រុមក្មេងគោपाल។ ពួកទ្រង់ដូចជានាដករល្អបំផុតលើឆាក ហើយពេលខ្លះក៏ច្រៀងផងដែរ។
Verse 9
गोप्य: किमाचरदयं कुशलं स्म वेणु- र्दामोदराधरसुधामपि गोपिकानाम् । भुङ्क्ते स्वयं यदवशिष्टरसं ह्रदिन्यो हृष्यत्त्वचोऽश्रु मुमुचुस्तरवो यथार्या: ॥ ९ ॥
ឱ ក្រុមគោពី! ខ្លុយនេះបានធ្វើកុសលអ្វីដែរ ទើបអាចលេបលាន់អម្រឹតពីបបូរមាត់របស់ព្រះដាមោទរ តែម្នាក់ឯង ហើយទុកឲ្យយើងត្រឹមតែរសជាតិដែលនៅសល់—ទោះអម្រឹតនោះពិតជាសម្រាប់គោពីទាំងឡាយ! បុព្វបុរសរបស់ខ្លុយ គឺដើមឫស្សី ទឹកភ្នែករីករាយហូរ; ហើយទន្លេមាតា នៅច្រាំងដែលឫស្សីកើត ក៏រីករាយរហូតរោមឈរ—ផ្កាឈូករបស់នាងឈរដូចរោមកាយ។
Verse 10
वृन्दावनं सखि भुवो वितनोति कीर्तिं यद् देवकीसुतपदाम्बुजलब्धलक्ष्मि । गोविन्दवेणुमनु मत्तमयूरनृत्यं प्रेक्ष्याद्रिसान्ववरतान्यसमस्तसत्त्वम् ॥ १० ॥
ឱ មិត្តស្រី! វೃន្ទាវន បន្តពង្រីកកិត្តិយសរបស់ផែនដី ព្រោះបានទទួលទ្រព្យសម្បត្តិគឺផ្កាឈូកនៃព្រះបាទរបស់ព្រះក្រឹស្ណ ព្រះបុត្រនៃទេវគី។ តាមសូរស័ព្ទខ្លុយរបស់គោវិន្ទ មយូរៗរាំដោយស្រវឹងស្រវាង; ហើយសត្វផ្សេងៗដែលមើលពីកំពូលភ្នំ ក៏ស្រឡាំងកាំង។
Verse 11
धन्या: स्म मूढगतयोऽपि हरिण्य एता या नन्दनन्दनमुपात्तविचित्रवेशम् । आकर्ण्य वेणुरणितं सहकृष्णसारा: पूजां दधुर्विरचितां प्रणयावलोकै: ॥ ११ ॥
សូម្បីតែសត្វក្តាន់ស្រីដែលសាមញ្ញទាំងនេះក៏ជាអ្នកមានពុទ្ធិពរ ព្រោះបានចូលទៅជិតព្រះក្រឹស្ណ នន្ទនន្ទន ដែលតុបតែងវេសដ៏ចម្រុះ ហើយកំពុងផ្លុំខ្លុយ។ ជាមួយសត្វក្តាន់ខ្មៅ (ក្រឹស្ណសារ) ពួកវាស្តាប់សូរខ្លុយ ហើយដាក់ការបូជាព្រះអម្ចាស់ដោយសម្លឹងពេញដោយសេចក្តីស្នេហា។
Verse 12
कृष्णं निरीक्ष्य वनितोत्सवरूपशीलं श्रुत्वा च तत्क्वणितवेणुविविक्तगीतम् । देव्यो विमानगतय: स्मरनुन्नसारा भ्रश्यत्प्रसूनकबरा मुमुहुर्विनीव्य: ॥ १२ ॥
ពេលបានឃើញព្រះក្រឹស្ណ—ដែលរូបសោភា និងសីលធម៌របស់ទ្រង់ជាពិធីបុណ្យសម្រាប់ស្ត្រី—ហើយបានស្តាប់បទចម្រៀងខ្លុយដ៏កង្វក់ក្នុងភាពស្ងប់ស្ងាត់ នារីទេវតា (ភរិយាទេវ) ដែលកំពុងហោះក្នុងវិមានជាមួយស្វាមី ត្រូវកាមទេវរំញោចចិត្ត។ ពួកនាងមមាញឹកមោហិតដល់ថ្នាក់ផ្កាចេញពីសក់ ខ្សែក្រវាត់ចង្កេះរលុង ហើយស្ទើរតែសន្លប់។
Verse 13
गावश्च कृष्णमुखनिर्गतवेणुगीत- पीयूषमुत्तभितकर्णपुटै: पिबन्त्य: । शावा: स्नुतस्तनपय:कवला: स्म तस्थु- र्गोविन्दमात्मनि दृशाश्रुकला: स्पृशन्त्य: ॥ १३ ॥
ហ្វូងគោផឹកទឹកអម្រឹតនៃបទភ្លេងខ្លុយដែលហូរចេញពីមាត់ព្រះក្រឹષ્ણ ដោយលើកត្រចៀកឡើងធ្វើជាភាជនៈ។ កូនគោដែលមាត់ពេញដោយទឹកដោះពីទ្រូងម្តាយសើមៗ ឈរនิ่ง ហើយដោយភ្នែកពេញទឹកភ្នែក ទទួលយកគោវិន្ទចូលក្នុងខ្លួន និងអោបព្រះองค์ក្នុងបេះដូង។
Verse 14
प्रायो बताम्ब विहगा मुनयो वनेऽस्मिन् कृष्णेक्षितं तदुदितं कलवेणुगीतम् । आरुह्य ये द्रुमभुजान् रुचिरप्रवालान् शृण्वन्ति मीलितदृशो विगतान्यवाच: ॥ १४ ॥
ម្តាយអើយ ក្នុងព្រៃនេះ បក្សីទាំងឡាយហាក់ដូចជាស្មើនឹងមហាមុនី។ ដើម្បីបានឃើញព្រះក្រឹષ્ણ ពួកវាឡើងទៅលើសាខាដើមឈើដ៏ស្រស់ស្អាត បិទភ្នែក ហើយស្តាប់សំឡេងខ្លុយដ៏ផ្អែមល្ហែមក្នុងភាពស្ងៀមស្ងាត់ ដោយមិនចាប់អារម្មណ៍សំឡេងផ្សេងទៀត។
Verse 15
नद्यस्तदा तदुपधार्य मुकुन्दगीत- मावर्तलक्षितमनोभवभग्नवेगा: । आलिङ्गनस्थगितमूर्मिभुजैर्मुरारे- र्गृह्णन्ति पादयुगलं कमलोपहारा: ॥ १५ ॥
ពេលទន្លេទាំងឡាយឮបទភ្លេងរបស់មុកុន្ទ ចិត្តក៏កើតក្តីប្រាថ្នា ហើយលំហូររបស់វាត្រូវបំបែក ក្លាយជាវង់ទឹកកួចកង្វល់។ បន្ទាប់មក ដោយដៃជារលក ទន្លេអោបព្រះបាទដូចផ្កាឈូករបស់មូរារី ហើយថ្វាយផ្កាឈូកជាអំណោយបូជា។
Verse 16
दृष्ट्वातपे व्रजपशून् सह रामगोपै: सञ्चारयन्तमनु वेणुमुदीरयन्तम् । प्रेमप्रवृद्ध उदित: कुसुमावलीभि: सख्युर्व्यधात् स्ववपुषाम्बुद आतपत्रम् ॥ १६ ॥
ទោះនៅក្រោមកម្តៅថ្ងៃរដូវក្តៅក៏ដោយ ព្រះក្រឹષ્ણនៅជាមួយព្រះបលរាម និងក្មេងគោបាល ដឹកនាំសត្វទាំងឡាយនៃវ្រាជ ហើយផ្លុំខ្លុយជានិច្ច។ ឃើញដូច្នេះ ពពកលើមេឃពង្រីកខ្លួនដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ បង្កើតជាឆ័ត្រពីរាងកាយខ្លួនឯង ដោយមានចំណុចទឹកដូចផ្កាច្រើនៗ ដើម្បីជួយបាំងថ្ងៃឲ្យមិត្ត។
Verse 17
पूर्णा: पुलिन्द्य उरुगायपदाब्जराग- श्रीकुङ्कुमेन दयितास्तनमण्डितेन । तद्दर्शनस्मररुजस्तृणरूषितेन लिम्पन्त्य आननकुचेषु जहुस्तदाधिम् ॥ १७ ॥
ស្ត្រីពុលិន្ទនៅតំបន់វೃន្ទាវន ឃើញកുങ്കុមពណ៌ក្រហមដែលទទួលពណ៌ពីព្រះបាទដូចផ្កាឈូករបស់អុរុគាយៈ (ព្រះក្រឹષ્ણ) ដែលមុននេះបានតុបតែងទ្រូងស្រីជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះองค์ ហើយឥឡូវជាប់លើស្មៅ។ ពួកនាងលាបវាលើមុខ និងទ្រូង ហើយភាពកង្វល់ក្តីប្រាថ្នាក៏ស្ងប់ស្ងាត់។
Verse 18
हन्तायमद्रिरबला हरिदासवर्यो यद् रामकृष्णचरणस्परशप्रमोद: । मानं तनोति सहगोगणयोस्तयोर्यत् पानीयसूयवसकन्दरकन्दमूलै: ॥ १८ ॥
ឱ មិត្តស្រីទាំងឡាយ ភ្នំគោវර්ធននេះជាអ្នកបម្រើព្រះហរិដ៏ល្អបំផុត! វាផ្គត់ផ្គង់ដល់ព្រះស្រីក្រឹષ્ણ និងព្រះបលរាម ជាមួយកូនគោ គោ និងមិត្តគោបាល នូវទឹកផឹក ស្មៅទន់ រូងភ្នំ ផ្លែឈើ ផ្កា បន្លែ និងឫសកន្ទុយ ដើម្បីគោរពព្រះអម្ចាស់។ ពេលព្រះបាទដូចផ្កាឈូកប៉ះ វាក៏រីករាយអស់កល្ប។
Verse 19
गा गोपकैरनुवनं नयतोरुदार- वेणुस्वनै: कलपदैस्तनुभृत्सु सख्य: । अस्पन्दनं गतिमतां पुलकस्तरुणां निर्योगपाशकृतलक्षणयोर्विचित्रम् ॥ १९ ॥
មិត្តស្រីទាំងឡាយ ពេលព្រះក្រឹષ્ણ និងព្រះបលរាម ដើរឆ្លងកាត់ព្រៃជាមួយមិត្តគោបាល ដឹកនាំហ្វូងគោ សំឡេងខ្លុយដ៏ផ្អែមល្ហែមរបស់ព្រះអង្គធ្វើឲ្យសត្វដែលចល័តស្ទាក់ស្ទើរនិងស្ងៀមស្ងាត់ ខណៈដែលដើមឈើដែលមិនចល័តក៏ញ័រដោយរោមញើសនៃអានន្ទ។ ហើយខ្សែដែលព្រះអង្គកាន់សម្រាប់ចងជើងក្រោយគោពេលដោះទឹកដោះ—ពិតជាអស្ចារ្យ។
Verse 20
एवंविधा भगवतो या वृन्दावनचारिण: । वर्णयन्त्यो मिथो गोप्य: क्रीडास्तन्मयतां ययु: ॥ २० ॥
ដូច្នេះ កាលដែលគោពីនារីទាំងឡាយពិពណ៌នាលីឡារីករាយរបស់ព្រះភគវាន ដែលដើរលេងក្នុងព្រៃវೃन्दាវន ដល់គ្នាទៅវិញទៅមក ពួកនាងក៏លង់លៀមក្នុងការចងចាំព្រះអង្គទាំងស្រុង។
Frequently Asked Questions
The flute functions as nāda-brahma in līlā form: divine sound that bypasses mere intellect and directly awakens the heart’s dormant devotion. In this chapter, the flute-song draws all beings—gopīs, animals, birds, rivers, clouds—into a shared field of remembrance, showing that bhakti is elicited by Bhagavān’s self-manifesting beauty and mercy. The gopīs’ praise also highlights intimacy: the flute touches Kṛṣṇa’s lips, symbolizing proximity to the Lord that devotees yearn for.
Bhāgavata theology presents Vraja-prema as transcendental, yet it is expressed through human-like emotions to make the Absolute relatable and relishable (rasa). ‘Cupid’ here indicates the overwhelming force of attraction that, in conditioned life, binds one to sense pleasure, but in Vraja it is purified into prema—where desire is centered only on Kṛṣṇa’s pleasure. The gopīs’ speech breaking and their absorption in remembrance are signs of mahā-bhāva, not material lust.
The gopīs call many recipients fortunate: the flute (for tasting Kṛṣṇa’s lip-nectar), deer (for worshiping with loving glances), birds (for silent absorption like sages), rivers (for offering lotuses and embracing His feet), clouds (for shading Him as a friend), the Vraja-aborigine women (for contact with kuṅkuma from His feet), and especially Govardhana Hill (for serving Kṛṣṇa with grass, water, caves, and fruits). The unifying criterion is proximity and service to Kṛṣṇa—direct or indirect—revealing bhāgya (fortune) as devotional contact.
Govardhana is praised as the best devotee because it performs continuous, practical sevā—providing resources for Kṛṣṇa, Balarāma, cows, and cowherds—while being ‘touched’ by Their lotus feet. This frames devotion not only as emotion but as embodied service (poshana in a localized, intimate mode), and it foreshadows Govardhana’s later centrality in Vraja-līlā.