Adhyaya 8
Dhruva’s Humiliation, Sunīti’s Counsel, and Nārada’s Bhakti-Yoga Instruction
មૈត្រេយ្យាបង្ហាញវង្សត្រកូលនៃអធម្មៈ៖ អធម្មៈ និងមិថ្យាបង្កើតការអួតអាង ការបោកបញ្ឆោត លោភ កំហឹង ច្រណែន កាលី ពាក្យរឹងរ៉ៃ មរណៈ ភ័យ ក្តីឈឺចាប់ និងនរក បង្ហាញថាវិបត្តិសង្គមកើតពីអំពើអាក្រក់ក្នុងចិត្ត។ បន្ទាប់មកគាត់និយាយពីពូជពង្សស្វាយម្ភូវមនុ ដោយផ្តោតលើព្រះរាជា ឧត្តានបាទា ព្រះមហេសី សុនីទី និងសុរុចិ និងកូនៗ ធ្រុវ និងឧត្តម។ ធ្រុវចង់អង្គុយលើភ្លៅព្រះបិតា តែត្រូវបដិសេធ; ពាក្យកាត់ចិត្តរបស់សុរុចិបង្កើនមោទនភាពក្សត្រីយៈ ហើយភាពស្ងៀមស្ងាត់របស់ព្រះរាជាបង្កើនរបួសចិត្ត។ សុនីទីបង្វែរធ្រុវពីការសងសឹកទៅរកការជ្រកកោននៅព្រះនារាយណៈ ដោយប្រាប់ថា សូម្បីព្រះប្រាមហា និងមនុ ក៏បានសម្រេចដោយបូជាព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះអម្ចាស់។ នារ៉ដៈសាកល្បងធ្រុវដោយអធិប្បាយអំពីអត់ធ្មត់ និងកម្ម ប៉ុន្តែធ្រុវសារភាពមហិច្ឆតា និងសុំតំណែងខ្ពស់ជាងគេ។ នារ៉ដៈផ្តល់សាធនាច្បាស់៖ ទៅមធុវនៈលើទន្លេយមុនា អនុវត្តយោគៈតាមវិន័យ សមាធិលើរូបវិស្ណុមានបួនដៃ និងជបមន្ត្រ dvādaśākṣarī «oṁ namo bhagavate vāsudevāya»។ ធ្រុវចេញទៅធ្វើតបស្យា; ព្រះរាជាសោកស្តាយត្រូវនារ៉ដៈលួងលោម។ តបស្យាខ្លាំងឡើងរបស់ធ្រុវធ្វើឲ្យលោកធាតុកក្រើក ដេវតាសុំជំនួយពីព្រះអម្ចាស់ ហើយព្រះអម្ចាស់សន្យាថានឹងចូលមកដោះស្រាយ បើកផ្លូវទៅជំពូកបន្ទាប់។
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच सनकाद्या नारदश्च ऋभुर्हंसोऽरुणिर्यति: । नैते गृहान् ब्रह्मसुता ह्यावसन्नूर्ध्वरेतस: ॥ १ ॥
មૈត្រេយៈបាននិយាយថា—កុមារ៤អង្គដឹកនាំដោយសនកៈ និងនារ៉ដៈ ឫភុ ហំសៈ អរុណិ និងយតិ—ទាំងអស់ជាព្រះបុត្ររបស់ព្រហ្មា; ប៉ុន្តែពួកគេមិនរស់នៅគេហដ្ឋានទេ ក្លាយជា ūrdhva-retā គឺព្រះសិស្សព្រហ្មចារីដ៏មាំមួនក្នុងព្រហ្មចរិយាដ៏បរិសុទ្ធ។
Verse 2
मृषाधर्मस्य भार्यासीद्दम्भं मायां च शत्रुहन् । असूत मिथुनं तत्तु निऋर्तिर्जगृहेऽप्रज: ॥ २ ॥
ព្រះបុត្រមួយទៀតរបស់ព្រហ្មា គឺ ម្រឹសាធម្ម (អធម្ម) មានភរិយាឈ្មោះ ម្រឹសា (ភាពក្លែងក្លាយ)។ ពីការរួមគ្នារបស់ពួកគេ កើតអសុរ២នាក់ឈ្មោះ ដម្ភៈ (ការធ្វើពុត) និង មាយា (ការបោកបញ្ឆោត)។ បន្ទាប់មក អសុរឈ្មោះ និរឋ្តិ ដែលគ្មានកូន បានយកពួកគេទៅចិញ្ចឹម។
Verse 3
तयो: समभवल्लोभो निकृतिश्च महामते । ताभ्यां क्रोधश्च हिंसा च यद्दुरुक्ति: स्वसा कलि: ॥ ३ ॥
ឱ មហាមតិ! ពី ដម្ភៈ និង មាយា កើតមាន លោភៈ (លោភលន់) និង និក្រឹតិ (ល្បិចកល)។ ពីពួកគេ កើតមាន ក្រោធៈ (កំហឹង) និង ហിംសា (ការបៀតបៀន)។ ហើយពី ក្រោធៈ និង ហിംសា កើតមាន កាលិ និងប្អូនស្រីរបស់គេ ឌុរវុក្តិ (ពាក្យកាច)។
Verse 4
दुरुक्तौ कलिराधत्त भयं मृत्युं च सत्तम । तयोश्च मिथुनं जज्ञे यातना निरयस्तथा ॥ ४ ॥
ឱ បុរសល្អប្រសើរ! ពីការរួមគ្នារវាង កលិ និងពាក្យសម្តីរឹងរ៉ៃ បានកើត ‘ម្រឹត្យុ’ (មរណភាព) និង ‘ភីតិ’ (ភាពភ័យខ្លាច)។ ពីការរួមគ្នារវាង ម្រឹត្យុ និងភីតិ បានកើត ‘យាតនា’ (ទុក្ខវេទនា) និង ‘និរាយ’ (នរក)។
Verse 5
सङ्ग्रहेण मयाख्यात: प्रतिसर्गस्तवानघ । त्रि: श्रुत्वैतत्पुमान् पुण्यं विधुनोत्यात्मनो मलम् ॥ ५ ॥
ឱ អ្នកគ្មានមន្ទិល! ខ្ញុំបានពណ៌នាដោយសង្ខេបអំពី ‘ប្រតិសර්គ’ (មូលហេតុនៃការបំផ្លាញ/ប្រល័យ)។ អ្នកណាស្តាប់បីដង នឹងទទួលបុណ្យ និងលាងសម្អាតមន្ទិលបាបចេញពីវិញ្ញាណ។
Verse 6
अथात: कीर्तये वंशं पुण्यकीर्ते: कुरूद्वह । स्वायम्भुवस्यापि मनोर्हरेरंशांशजन्मन: ॥ ६ ॥
មೈត្រេយៈបានបន្តថា៖ ឱ កុរូដ៏ប្រសើរ! ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពណ៌នាពូជពង្សរបស់ ស្វាយಂಭុវ មនុ ដែលមានកិត្តិយសបរិសុទ្ធ ហើយបានកើតពីអំសនៃអំសរបស់ព្រះហរិ (ព្រះបុគ្គលដ៏អធិឋាន)។
Verse 7
प्रियव्रतोत्तानपादौ शतरूपापते: सुतौ । वासुदेवस्य कलया रक्षायां जगत: स्थितौ ॥ ७ ॥
ពីព្រះនាង សតរូបា ស្វាយંભុវ មនុ មានព្រះរាជបុត្រពីរអង្គ គឺ ព្រីយវ្រត និង ឧត្តានបាទ។ ព្រោះទាំងពីរមកពីកលាអំស (ភាគ) នៃព្រះវាសុទេវៈ ដូច្នេះពួកគេមានសមត្ថភាពក្នុងការការពារពិភពលោក និងថែរក្សាប្រជាជន។
Verse 8
जाये उत्तानपादस्य सुनीति: सुरुचिस्तयो: । सुरुचि: प्रेयसी पत्युर्नेतरा यत्सुतो ध्रुव: ॥ ८ ॥
ព្រះបាទ ឧត្តានបាទ មានព្រះមហេសីពីរអង្គ គឺ សុនីតិ និង សុរុចិ។ សុរុចិ ជាទីស្រឡាញ់ជាងគេរបស់ព្រះបាទ; ចំណែក សុនីតិ ដែលមានព្រះរាជបុត្រាឈ្មោះ ធ្រុវៈ មិនមែនជាព្រះមហេសីដែលព្រះបាទពេញចិត្តទេ។
Verse 9
एकदा सुरुचे: पुत्रमङ्कमारोप्य लालयन् । उत्तमं नारुरुक्षन्तं ध्रुवं राजाभ्यनन्दत ॥ ९ ॥
កាលពីព្រេងនាយ ព្រះបាទឧត្តានបាទ កំពុងបីបុត្ររបស់នាងសុរុចិ គឺឧត្តម ដាក់លើភ្លៅ។ ព្រះធ្រុវ ក៏បានព្យាយាមឡើងលើភ្លៅរបស់ស្ដេចដែរ ប៉ុន្តែស្ដេចមិនបានស្វាគមន៍ទ្រង់ឡើយ។
Verse 10
तथा चिकीर्षमाणं तं सपत्न्यास्तनयं ध्रुवम् । सुरुचि: शृण्वतो राज्ञ: सेर्ष्यमाहातिगर्विता ॥ १० ॥
ខណៈដែលកុមារ ព្រះធ្រុវ កំពុងព្យាយាមឡើងលើភ្លៅបិតា នាងសុរុចិ ជាម្តាយចុង មានចិត្តច្រណែនយ៉ាងខ្លាំង ហើយដោយក្តីអំនួត នាងចាប់ផ្តើមនិយាយដើម្បីឱ្យស្តេចបានឮ។
Verse 11
न वत्स नृपतेर्धिष्ण्यं भवानारोढुमर्हति । न गृहीतो मया यत्त्वं कुक्षावपि नृपात्मज: ॥ ११ ॥
ព្រះนางសុរុចិ បានប្រាប់ព្រះធ្រុវថា៖ កូនសំឡាញ់ អ្នកមិនសមនឹងអង្គុយលើបល្ល័ង្ក ឬលើភ្លៅរបស់ស្តេចឡើយ។ ពិតណាស់ អ្នកក៏ជាបុត្ររបស់ស្តេចដែរ ប៉ុន្តែដោយសារអ្នកមិនបានកើតចេញពីផ្ទៃរបស់ខ្ញុំ អ្នកមិនមានលក្ខណៈសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីអង្គុយលើភ្លៅបិតារបស់អ្នកឡើយ។
Verse 12
बालोऽसि बत नात्मानमन्यस्त्रीगर्भसम्भृतम् । नूनं वेद भवान् यस्य दुर्लभेऽर्थे मनोरथ: ॥ १२ ॥
កូនសំឡាញ់ អ្នកមិនដឹងខ្លួនទេថា អ្នកមិនបានកើតចេញពីផ្ទៃរបស់ខ្ញុំទេ គឺកើតពីស្ត្រីផ្សេង។ ដូច្នេះ អ្នកគួរដឹងថា ការព្យាយាមរបស់អ្នកនឹងត្រូវបរាជ័យ។ អ្នកកំពុងព្យាយាមបំពេញបំណងប្រាថ្នាដែលមិនអាចទៅរួច។
Verse 13
तपसाराध्य पुरुषं तस्यैवानुग्रहेण मे । गर्भे त्वं साधयात्मानं यदीच्छसि नृपासनम् ॥ १३ ॥
ប្រសិនបើអ្នកពិតជាចង់ឡើងគ្រងរាជ្យបល្ល័ង្ករបស់ស្តេចមែននោះ អ្នកត្រូវតែធ្វើតបៈយ៉ាងតឹងរ៉ឹង។ ជាដំបូង អ្នកត្រូវបំពេញចិត្តព្រះនារាយណ៍ជាម្ចាស់ ហើយបន្ទាប់មក នៅពេលដែលអ្នកទទួលបានការប្រោសប្រទានពីទ្រង់ អ្នកនឹងត្រូវចាប់កំណើតក្នុងផ្ទៃរបស់ខ្ញុំនៅជាតិក្រោយ។
Verse 14
मैत्रेय उवाच मातु: सपत्न्या: स दुरुक्तिविद्ध: श्वसन् रुषा दण्डहतो यथाहि: । हित्वा मिषन्तं पितरं सन्नवाचं जगाम मातु: प्ररुदन् सकाशम् ॥ १४ ॥
មૈត្រេយៈបាននិយាយថា—ធ្រុវៈត្រូវពាក្យរឹងរូសរបស់ម្តាយចុងប៉ះពាល់ ដកដង្ហើមធ្ងន់ដោយកំហឹង ដូចពស់ត្រូវឈើវាយ។ ឃើញឪពុកស្ងៀមមិនតវ៉ា គាត់ចាកចេញពីព្រះរាជវាំង ហើយយំទៅរកម្តាយរបស់ខ្លួន។
Verse 15
तं नि:श्वसन्तं स्फुरिताधरोष्ठं सुनीतिरुत्सङ्ग उदूह्य बालम् । निशम्य तत्पौरमुखान्नितान्तं सा विव्यथे यद्गदितं सपत्न्या ॥ १५ ॥
ឃើញធ្រុវៈដកដង្ហើមធ្ងន់ បបូរមាត់ញ័រដោយកំហឹង និងយំយ៉ាងសោកសៅ ព្រះនាងសុនីទីបានលើកកូនឡើងដាក់លើភ្លៅ។ អ្នកនៅក្នុងវាំងដែលបានឮពាក្យរឹងរូសរបស់សុរុចិ បានប្រាប់លម្អិតទាំងអស់; សុនីទីក៏សោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំង។
Verse 16
सोत्सृज्य धैर्यं विललाप शोक दावाग्निना दावलतेव बाला । वाक्यं सपत्न्या: स्मरती सरोज श्रिया दृशा बाष्पकलामुवाह ॥ १६ ॥
សុនីទីបោះបង់ភាពអត់ធ្មត់ ហើយយំរំលែកដោយសោកសៅ ដូចស្លឹកដែលឆេះក្នុងភ្លើងព្រៃនៃទុក្ខ។ ពេលនាងនឹកដល់ពាក្យរបស់សវតី មុខដូចផ្កាឈូករបស់នាងពេញដោយទឹកភ្នែក ហើយនាងបាននិយាយដូច្នេះ។
Verse 17
दीर्घं श्वसन्ती वृजिनस्य पार- मपश्यती बालकमाह बाला । मामङ्गलं तात परेषु मंस्था भुङ्क्ते जनो यत्परदु:खदस्तत् ॥ १७ ॥
នាងក៏ដកដង្ហើមវែងៗ ហើយមិនឃើញវិធីដោះស្រាយទុក្ខនេះឡើយ។ ពេលរកមិនឃើញអុបាយ នាងបាននិយាយទៅកូនថា—កូនអើយ កុំប្រាថ្នាអមង្គលចំពោះអ្នកដទៃ; អ្នកណាដែលបង្កទុក្ខដល់អ្នកដទៃ ចុងក្រោយនឹងទទួលទុក្ខនោះវិញ។
Verse 18
सत्यं सुरुच्याभिहितं भवान्मे यद्दुर्भगाया उदरे गृहीत: । स्तन्येन वृद्धश्च विलज्जते यां भार्येति वा वोढुमिडस्पतिर्माम् ॥ १८ ॥
សុនីទីបាននិយាយថា—កូនអើយ អ្វីដែលសុរុចិបាននិយាយគឺពិត។ ឪពុករបស់កូនដែលជាព្រះរាជា មិនចាត់ទុកខ្ញុំជាប្រពន្ធទេ សូម្បីជាសេវក៏មិន; ព្រះองค์មានអារម្មណ៍អៀនក្នុងការទទួលស្គាល់ខ្ញុំ។ ដូច្នេះពិតណាស់ កូនកើតពីផ្ទៃពោះនារីអភ័ព្វ ហើយធំឡើងដោយទឹកដោះនាង។
Verse 19
आतिष्ठ तत्तात विमत्सरस्त्वम् उक्तं समात्रापि यदव्यलीकम् । आराधयाधोक्षजपादपद्मं यदीच्छसेऽध्यासनमुत्तमो यथा ॥ १९ ॥
កូនអើយ ចូរលះបង់ចិត្តច嫉 និងឈរមាំ។ ពាក្យរបស់ម្តាយចុង សុរុចិ ទោះរឹងមាំក៏ជាការពិត។ បើចង់បានរាជសింహាសនដូច ឧត្តមៈ ចូរប្រញាប់អារាធនាព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះអធោក្សជៈ។
Verse 20
यस्याङ्घ्रि पद्मं परिचर्य विश्व विभावनायात्तगुणाभिपत्ते: । अजोऽध्यतिष्ठत्खलु पारमेष्ठ्यं पदं जितात्मश्वसनाभिवन्द्यम् ॥ २० ॥
ព្រះបរមបុរសអស្ចារ្យណាស់ ដោយសេវាព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះองค์ បុព្វបុរសរបស់អ្នក គឺព្រះព្រហ្មា (អជៈ) ទទួលបានសមត្ថភាពបង្កើតលោក។ ទោះមិនកើតក៏ដោយ គាត់បានកាន់តំណែងបរមេស្ឋីដោយព្រះគុណ ដែលសូម្បីមហាយោគីគ្រប់គ្រងចិត្ត និងប្រាណក៏គោរព។
Verse 21
तथा मनुर्वो भगवान् पितामहो यमेकमत्या पुरुदक्षिणैर्मखै: । इष्ट्वाभिपेदे दुरवापमन्यतो भौमं सुखं दिव्यमथापवर्ग्यम् ॥ २१ ॥
ដូចគ្នានេះ ពូជបុរសរបស់អ្នក ស្វាយម្ភូវ មនុ បានធ្វើយញ្ញធំៗជាច្រើន និងចែកទានយ៉ាងសម្បូរ ដោយសទ្ធាឯកមុខបានអារាធនាព្រះភគវានឲ្យពេញព្រះហឫទ័យ។ ដោយហេតុនោះ គាត់បានសម្រេចសុខលោកិយដ៏ខ្ពស់បំផុត ហើយបន្ទាប់មកបានអបវರ್ಗៈ—មោក្សៈ—ដែលពិបាករកបានដោយបូជាទេវតា។
Verse 22
तमेव वत्साश्रय भृत्यवत्सलं मुमुक्षुभिर्मृग्यपदाब्जपद्धतिम् । अनन्यभावे निजधर्मभाविते मनस्यवस्थाप्य भजस्व पूरुषम् ॥ २२ ॥
កូនអើយ ចូរយកព្រះភគវានដែលស្រឡាញ់អ្នកបម្រើជាទីពឹង។ អ្នកប្រាថ្នាមោក្សៈតែងស្វែងរកជម្រកនៅព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះองค์តាមផ្លូវភក្តិ។ ដោយបានសុទ្ធសាធពីធម៌កាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន ចូរដាក់ព្រះองค์ក្នុងបេះដូងដោយចិត្តមិនបែកបាក់ ហើយបម្រើជានិច្ច។
Verse 23
नान्यं तत: पद्मपलाशलोचनाद् दु:खच्छिदं ते मृगयामि कञ्चन । यो मृग्यते हस्तगृहीतपद्मया श्रियेतरैरङ्ग विमृग्यमाणया ॥ २३ ॥
ធ្រុវា សម្រាប់ម្តាយ មិនមានអ្នកណាអាចកាត់បន្ថយទុក្ខរបស់កូនបានក្រៅពីព្រះភគវានដែលមានភ្នែកដូចស្លឹកផ្កាឈូក។ ទេវតាដូចព្រះព្រហ្មាស្វែងរកព្រះគុណរបស់ព្រះនាងលក្ខ្មី ប៉ុន្តែព្រះនាងលក្ខ្មីដែលកាន់ផ្កាឈូកនៅដៃវិញ តែងត្រៀមបម្រើព្រះអម្ចាស់ជានិច្ច។
Verse 24
मैत्रेय उवाच एवं सञ्जल्पितं मातुराकर्ण्यार्थागमं वच: । सन्नियम्यात्मनात्मानं निश्चक्राम पितु: पुरात् ॥ २४ ॥
មૈត្រេយៈបានមានពាក្យថា—ក្រោយស្តាប់ឱវាទរបស់មាតា សុនីទី ដែលនាំទៅកាន់គោលបំណង ធ្រុវៈបានសម្រួលចិត្ត និងដោយប្រាជ្ញា និងសេចក្តីសម្រេចដាច់ខាត ចាកចេញពីផ្ទះឪពុក។
Verse 25
नारदस्तदुपाकर्ण्य ज्ञात्वा तस्य चिकीर्षितम् । स्पृष्ट्वा मूर्धन्यघघ्नेन पाणिना प्राह विस्मित: ॥ २५ ॥
នារ៉ដៈបានឮដំណឹងនោះ ហើយដឹងចេតនារបស់ធ្រុវៈ ក៏មានការភ្ញាក់ផ្អើល។ គាត់ចូលទៅជិត ប៉ះក្បាលក្មេងដោយដៃបរិសុទ្ធដែលបំបាត់បាប ហើយនិយាយថា។
Verse 26
अहो तेज: क्षत्रियाणां मानभङ्गममृष्यताम् । बालोऽप्ययं हृदा धत्ते यत्समातुरसद्वच: ॥ २६ ॥
អូហ៍ ពន្លឺកម្លាំងរបស់ក្សត្រិយៈគួរឱ្យអស្ចារ្យណាស់! ពួកគេមិនអាចអត់ធ្មត់ការប៉ះពាល់កិត្តិយសបានទេ។ សូមមើល ក្មេងតូចនេះក៏ទ្រាំមិនបានចំពោះពាក្យរឹងរូសរបស់ម្តាយចុង នៅក្នុងចិត្ត។
Verse 27
नारद उवाच नाधुनाप्यवमानं ते सम्मानं वापि पुत्रक । लक्षयाम: कुमारस्य सक्तस्य क्रीडनादिषु ॥ २७ ॥
នារ៉ដៈនិយាយថា—កូនអើយ ឥឡូវនេះខ្ញុំមិនឃើញថាមានការប្រមាថ ឬការគោរពចំពោះអ្នកឡើយ។ អ្នកនៅតែជាក្មេងដែលចូលចិត្តលេង; ហេតុអ្វីបានជាពាក្យប៉ះពាល់កិត្តិយសធ្វើឲ្យអ្នករំខានដល់ដូច្នេះ?
Verse 28
विकल्पे विद्यमानेऽपि न ह्यसन्तोषहेतव: । पुंसो मोहमृते भिन्ना यल्लोके निजकर्मभि: ॥ २८ ॥
ធ្រុវៈ ទោះមានជម្រើសក៏ដោយ ក៏មិនមានហេតុអ្វីត្រូវមិនពេញចិត្តឡើយ។ ការមិនពេញចិត្តនេះជាលក្ខណៈនៃម៉ាយា; សត្វមានជីវិតស្ថិតក្រោមអំណាចកម្មមុនៗ ដូច្នេះក្នុងលោកមានស្ថានភាពផ្សេងៗសម្រាប់រីករាយ ឬទទួលទុក្ខ។
Verse 29
परितुष्येत्ततस्तात तावन्मात्रेण पूरुष: । दैवोपसादितं यावद्वीक्ष्येश्वरगतिं बुध: ॥ २९ ॥
ឱកូនអើយ មនុស្សគួរតែពេញចិត្តត្រឹមតែអ្វីដែលបានមក។ អ្នកមានប្រាជ្ញា ឃើញដំណើរអស្ចារ្យរបស់ព្រះអម្ចាស់ ហើយទទួលយកទាំងអំណោយល្អ និងអាក្រក់ តាមព្រះឆន្ទៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ព្រះองค์។
Verse 30
अथ मात्रोपदिष्टेन योगेनावरुरुत्ससि । यत्प्रसादं स वै पुंसां दुराराध्यो मतो मम ॥ ३० ॥
ឥឡូវនេះ អ្នកបានសម្រេចចិត្តអនុវត្តយោគៈសមាធិតាមការណែនាំរបស់ម្តាយ ដើម្បីទទួលបានព្រះគុណរបស់ព្រះអម្ចាស់ប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែតាមមតិរបស់ខ្ញុំ ការធ្វើឲ្យព្រះបុគ្គលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ពេញព្រះហឫទ័យ គឺលំបាកខ្លាំងសម្រាប់មនុស្សធម្មតា។
Verse 31
मुनय: पदवीं यस्य नि:सङ्गेनोरुजन्मभि: । न विदुर्मृगयन्तोऽपि तीव्रयोगसमाधिना ॥ ३१ ॥
នារ៉ទមុនីបន្តថា ទោះបីព្យាយាមអស់ជាច្រើនជាតិ ដោយនៅឥតជាប់ពាក់ព័ន្ធ ទម្លាក់ខ្លួនក្នុងសមាធិយោគៈដ៏ខ្លាំង និងអនុវត្តតបស្យាជាច្រើនប្រភេទ ក៏យោគីជាច្រើនមិនអាចរកឃើញចុងបញ្ចប់នៃផ្លូវសម្រេចព្រះបានឡើយ។
Verse 32
अतो निवर्ततामेष निर्बन्धस्तव निष्फल: । यतिष्यति भवान् काले श्रेयसां समुपस्थिते ॥ ३२ ॥
ដូច្នេះ កូនជាទីស្រឡាញ់ ការតាំងចិត្តរឹងរូសនេះរបស់អ្នកគ្មានផលទេ វាមិនជោគជ័យឡើយ។ ចូរត្រឡប់ទៅផ្ទះ។ ពេលអ្នកធំឡើង ដោយព្រះគុណរបស់ព្រះអម្ចាស់ អ្នកនឹងមានឱកាសសម្រាប់ការអនុវត្តយោគៈទាំងនេះ; នៅពេលនោះចូរធ្វើ។
Verse 33
यस्य यद्दैवविहितं स तेन सुखदु:खयो: । आत्मानं तोषयन्देही तमस: पारमृच्छति ॥ ३३ ॥
អ្វីដែលវាសនាដ៏ទេវតាបានកំណត់សម្រាប់នរណាម្នាក់ អ្នកមានកាយគួរទទួលយកវា ជាសុខឬទុក្ខ ហើយរក្សាចិត្តឲ្យពេញចិត្ត។ អ្នកអត់ធ្មត់ដូចនេះ អាចឆ្លងកាត់ភាពងងឹតនៃអវិជ្ជាបានយ៉ាងងាយ។
Verse 34
गुणाधिकान्मुदं लिप्सेदनुक्रोशं गुणाधमात् । मैत्रीं समानादन्विच्छेन्न तापैरभिभूयते ॥ ३४ ॥
ជួបអ្នកមានគុណធម៌លើសខ្លួន ត្រូវរីករាយ; ជួបអ្នកទាបជាង ត្រូវមានមេត្តាករុណា; ជួបអ្នកស្មើ ត្រូវបង្កើតមិត្តភាព។ ដូច្នេះ ទុក្ខបីប្រការនៃលោកវត្ថុមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន។
Verse 35
ध्रुव उवाच सोऽयं शमो भगवता सुखदु:खहतात्मनाम् । दर्शित: कृपया पुंसां दुर्दर्शोऽस्मद्विधैस्तु य: ॥ ३५ ॥
ធ្រុវបាននិយាយថា—ឱ នារទជី សម្រាប់អ្នកដែលចិត្តរងការរំខានដោយសុខនិងទុក្ខវត្ថុ ការណែនាំដែលលោកបានពន្យល់ដោយមេត្តាដើម្បីឲ្យបានសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ គឺល្អយ៉ាងពិត។ ប៉ុន្តែខ្ញុំត្រូវអវិជ្ជាបាំងបិត; ទស្សនៈនេះមិនប៉ះពាល់ដល់ចិត្តខ្ញុំទេ។
Verse 36
अथापि मेऽविनीतस्य क्षात्त्रं घोरमुपेयुष: । सुरुच्या दुर्वचोबाणैर्न भिन्ने श्रयते हृदि ॥ ३६ ॥
ទោះជាយ៉ាងណា ព្រះអម្ចាស់ ខ្ញុំមិនទទួលយកការណែនាំរបស់លោក ដូចជាមនុស្សមិនគោរព; ប៉ុន្តែវាមិនមែនជាកំហុសខ្ញុំទេ។ ព្រោះកើតក្នុងវង្សក្សត្រីយ៍ សភាពខ្ញុំក្លាយជាខ្លាំងក្លា។ ពាក្យរឹងរូសរបស់សុរុចិបានចាក់ចូលក្នុងបេះដូងខ្ញុំ; ដូច្នេះ ការណែនាំដ៏មានគុណរបស់លោកមិនអាចស្ថិតនៅក្នុងចិត្តខ្ញុំបាន។
Verse 37
पदं त्रिभुवनोत्कृष्टं जिगीषो: साधु वर्त्म मे । ब्रूह्यस्मत्पितृभिर्ब्रह्मन्नन्यैरप्यनधिष्ठितम् ॥ ३७ ॥
ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍អ្នកប្រាជ្ញ ខ្ញុំប្រាថ្នាចង់បានតំណែងដ៏ឧត្តមបំផុតក្នុងលោកទាំងបី ដែលមិនមាននរណាម្នាក់—សូម្បីតែឪពុក និងបុព្វបុរសរបស់ខ្ញុំ—បានកាន់កាប់។ សូមមេត្តាប្រាប់ផ្លូវសុចរិត និងសុទ្ធសាធ ដើម្បីឲ្យខ្ញុំសម្រេចគោលបំណងជីវិត។
Verse 38
नूनं भवान्भगवतो योऽङ्गज: परमेष्ठिन: । वितुदन्नटते वीणां हिताय जगतोऽर्कवत् ॥ ३८ ॥
ពិតប្រាកដណាស់ លោកជាបុត្រដ៏សមគួររបស់ព្រះព្រហ្មា ព្រះបរមេស្ឋី។ លោកធ្វើដំណើរទៅមក ព្រមទាំងលេងវីណា ដើម្បីប្រយោជន៍សុខសាន្តនៃសកលលោក ដូចព្រះអាទិត្យដែលវិលជុំដើម្បីគ្រប់សត្វលោក។
Verse 39
मैत्रेय उवाच इत्युदाहृतमाकर्ण्य भगवान्नारदस्तदा । प्रीत: प्रत्याह तं बालं सद्वाक्यमनुकम्पया ॥ ३९ ॥
មૈត្រេយៈបាននិយាយថា—ព្រះនារ៉ទមុនីបានស្តាប់ពាក្យរបស់ធ្រុវមហារាជ ហើយមានមេត្តាករុណាខ្លាំង ដើម្បីបង្ហាញព្រះគុណអហេតុក ទ្រង់បានផ្តល់ឧបদেশដ៏ល្អឥតខ្ចោះដល់កុមារនោះ។
Verse 40
नारद उवाच जनन्याभिहित: पन्था: स वै नि:श्रेयसस्य ते । भगवान् वासुदेवस्तं भज तं प्रवणात्मना ॥ ४० ॥
នារ៉ទបាននិយាយថា—ផ្លូវដែលម្តាយរបស់អ្នក សុនីទី បានណែនាំ គឺជាផ្លូវនាំទៅកាន់សេចក្តីសុខក្សេមខ្ពស់បំផុតសម្រាប់អ្នក។ ដូច្នេះ ចូរប្រាថ្នាបូជាភគវាន វាសុទេវ ដោយចិត្តទន់ភ្លន់និងសមర్ప។
Verse 41
धर्मार्थकाममोक्षाख्यं य इच्छेच्छ्रेय आत्मन: । एकं ह्येव हरेस्तत्र कारणं पादसेवनम् ॥ ४१ ॥
អ្នកណាដែលប្រាថ្នាផលនៃ ធម្មៈ អត្ថៈ កាមៈ និងចុងក្រោយ មោក្សៈ គួរតែចូលរួមក្នុងសេវាភក្តិចំពោះភគវាន ហរិ; ព្រោះការបម្រើព្រះបាទដូចផ្កាឈូករបស់ទ្រង់ ជាមូលហេតុនៃការសម្រេចទាំងអស់។
Verse 42
तत्तात गच्छ भद्रं ते यमुनायास्तटं शुचि । पुण्यं मधुवनं यत्र सान्निध्यं नित्यदा हरे: ॥ ४२ ॥
ដូច្នេះ កូនអើយ សូមសេចក្តីមង្គលមានដល់អ្នក។ ចូរទៅកាន់ច្រាំងដ៏បរិសុទ្ធនៃទន្លេយមុនា; នៅទីនោះមានព្រៃបុណ្យឈ្មោះ មធុវន ដែលជាទីស្នាក់នៅជិតស្និទ្ធនិច្ចរបស់ភគវាន ហរិ។
Verse 43
स्नात्वानुसवनं तस्मिन् कालिन्द्या: सलिले शिवे । कृत्वोचितानि निवसन्नात्मन: कल्पितासन: ॥ ४३ ॥
ក្នុងទឹកដ៏មង្គល បរិសុទ្ធ និងថ្លារបស់ទន្លេយមុនា ដែលហៅថា កាលិន្ទី ចូរងូតទឹកបីដងក្នុងមួយថ្ងៃ។ បន្ទាប់ពីងូតទឹក ចូរធ្វើវិន័យ និងកិច្ចប្រតិបត្តិដែលសមស្របតាមអෂ្ដាង្គយោគ ហើយអង្គុយស្ងប់ស្ងាត់លើអាសនៈដែលបានរៀបចំ។
Verse 44
प्राणायामेन त्रिवृता प्राणेन्द्रियमनोमलम् । शनैर्व्युदस्याभिध्यायेन्मनसा गुरुणा गुरुम् ॥ ४४ ॥
ក្រោយអង្គុយលើអាសនៈ ចូរអនុវត្តប្រាណាយាមបីប្រភេទ ហើយបន្តិចម្តងៗគ្រប់គ្រងប្រាណ ចិត្ត និងអង្គញ្ញាណ។ ដកចេញមលិនភាពវត្ថុទាំងអស់ ហើយដោយអត់ធ្មត់យ៉ាងខ្លាំង ចូរធ្វើសមាធិលើព្រះភគវាន ព្រះបុរសអតិបរមា។
Verse 45
प्रसादाभिमुखं शश्वत्प्रसन्नवदनेक्षणम् । सुनासं सुभ्रुवं चारुकपोलं सुरसुन्दरम् ॥ ४५ ॥
ព្រះមុខរបស់ព្រះអម្ចាស់ស្ថិតក្នុងភាពប្រទានព្រះគុណជានិច្ច ស្រស់ស្រាយ និងពេញដោយសេចក្តីពេញចិត្ត; ចំពោះអ្នកភក្តិ ព្រះអង្គមិនដែលបង្ហាញភាពមិនពេញចិត្តទេ ហើយតែងត្រៀមប្រទានពរ។ ភ្នែក ព្រួញ ច្រមុះលើក និងថ្ងាសទូលាយរបស់ព្រះអង្គសុទ្ធតែស្រស់ស្អាត លើសទេវតាទាំងអស់។
Verse 46
तरुणं रमणीयाङ्गमरुणोष्ठेक्षणाधरम् । प्रणताश्रयणं नृम्णं शरण्यं करुणार्णवम् ॥ ४६ ॥
នារទមុនីបន្តថា៖ រូបព្រះអម្ចាស់ស្ថិតក្នុងយុវវ័យជានិច្ច; អវយវៈទាំងអស់ស្រស់ស្អាត សមរម្យ និងគ្មានកំហុស។ ភ្នែក និងបបូរមាត់មានពណ៌ក្រហមស្រាលដូចព្រះអាទិត្យរះ។ ព្រះអង្គតែងត្រៀមផ្តល់ជម្រកដល់វិញ្ញាណដែលសម្របសម្រួល; អ្នកដែលបានឃើញព្រះអង្គមានសេចក្តីពេញចិត្តពេញលេញ។ ព្រះអង្គសមស្របជាម្ចាស់របស់អ្នកសម្របសម្រួល ព្រោះព្រះអង្គជាសមុទ្រករុណា។
Verse 47
श्रीवत्साङ्कं घनश्यामं पुरुषं वनमालिनम् । शङ्खचक्रगदापद्मैरभिव्यक्तचतुर्भुजम् ॥ ४७ ॥
ព្រះអម្ចាស់មានសញ្ញា «ស្រីវត្ស» លើទ្រូង ពណ៌កាយខៀវងងឹតដូចពពក។ ព្រះអង្គជាព្រះបុរសមានរូប និងពាក់វនមាលា។ ព្រះអង្គបង្ហាញជាចតុរភុជ ដោយកាន់សង្ខៈ ចក្រ គដា និងផ្កាឈូក។
Verse 48
किरीटिनं कुण्डलिनं केयूरवलयान्वितम् । कौस्तुभाभरणग्रीवं पीतकौशेयवाससम् ॥ ४८ ॥
ព្រះវាសុទេវៈ ព្រះបុរសអតិបរមា មានព្រះកាយទាំងមូលតុបតែងដោយអលង្ការ។ ព្រះអង្គពាក់មកុដអលង្ការត្បូង ក្រវិល ខ្សែក កងដៃ និងកងក្បាលដៃ; ករបស់ព្រះអង្គតុបតែងដោយត្បូងកៅស្តុភៈ ហើយព្រះអង្គស្លៀកពាក់សូត្រពណ៌លឿង។
Verse 49
काञ्चीकलापपर्यस्तं लसत्काञ्चननूपुरम् । दर्शनीयतमं शान्तं मनोनयनवर्धनम् ॥ ४९ ॥
ព្រះអម្ចាស់ត្រូវបានតុបតែងដោយខ្សែក្រវាត់មានកណ្ដឹងមាសតូចៗនៅចង្កេះ ហើយនៅព្រះបាទដូចផ្កាឈូកមានខ្សែជើងមាសភ្លឺរលោង។ ព្រះរូបកាយទ្រង់គួរឲ្យទស្សនាខ្លាំង ស្ងប់ស្ងាត់ និងបំពេញចិត្តភ្នែកនិងចិត្ត។
Verse 50
पद्भ्यां नखमणिश्रेण्या विलसद्भ्यां समर्चताम् । हृत्पद्मकर्णिकाधिष्ण्यमाक्रम्यात्मन्यवस्थितम् ॥ ५० ॥
យោគីពិតប្រាកដធ្វើសមាធិលើរូបទ្រង់ដ៏លើសលោក ដែលឈរនៅលើកណ្ដាលផ្កាឈូកក្នុងបេះដូងរបស់ពួកគេ។ ក្រចកនៅព្រះបាទដូចផ្កាឈូករបស់ទ្រង់ភ្លឺរលោងដូចត្បូង។
Verse 51
स्मयमानमभिध्यायेत्सानुरागावलोकनम् । नियतेनैकभूतेन मनसा वरदर्षभम् ॥ ५१ ॥
អ្នកសក្ការៈគួរធ្វើសមាធិលើព្រះអម្ចាស់ដែលញញឹមជានិច្ច ហើយទ្រង់បង្វែរព្រះនេត្រដោយមេត្តាករុណាទៅកាន់អ្នកភក្តិ។ ដោយចិត្តតែមួយដែលបានគ្រប់គ្រង ចូរមើលទៅកាន់ព្រះបុគ្គលអធិរាជ អ្នកប្រទានពរ។
Verse 52
एवं भगवतो रूपं सुभद्रं ध्यायतो मन: । निर्वृत्या परया तूर्णं सम्पन्नं न निवर्तते ॥ ५२ ॥
អ្នកដែលធ្វើសមាធិដូចនេះ ដោយផ្តោតចិត្តលើរូបទ្រង់ដ៏មង្គលជានិច្ច នឹងរួចផុតពីមលិនភាពវត្ថុយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយមិនធ្លាក់ចេញពីសមាធិលើព្រះអម្ចាស់ឡើយ។
Verse 53
जपश्च परमो गुह्य: श्रूयतां मे नृपात्मज । यं सप्तरात्रं प्रपठन्पुमान् पश्यति खेचरान् ॥ ५३ ॥
ឱ ព្រះរាជបុត្រា សូមស្តាប់ពីខ្ញុំអំពីមន្តជបដ៏សម្ងាត់បំផុតនេះ។ អ្នកណាដែលសូត្រវាដោយប្រុងប្រយ័ត្នអស់ប្រាំពីរយប់ អាចឃើញពួកសិទ្ធៈ មនុស្សពេញលេញដែលហោះហើរនៅលើមេឃ។
Verse 54
ॐ नमो भगवते वासुदेवाय । मन्त्रेणानेन देवस्य कुर्याद् द्रव्यमयीं बुध: । सपर्यां विविधैर्द्रव्यैर्देशकालविभागवित् ॥ ५४ ॥
“អោម នមោ ភគវតេ វាសុទេវាយ” ជាមន្ត្រ ១២ ព្យាង្គ។ អ្នកមានប្រាជ្ញាគួរពិចារណាទីកន្លែង‑ពេលវេលា ដំឡើងរូបបូជាព្រះស្រីក្រឹស្ណ ហើយបូជាតាមវិធានសាស្ត្រ ដោយផ្កា ផ្លែ និងនៃវេដ្យជាដើម។
Verse 55
सलिलै: शुचिभिर्माल्यैर्वन्यैर्मूलफलादिभि: । शस्ताङ्कुरांशुकैश्चार्चेत्तुलस्या प्रियया प्रभुम् ॥ ५५ ॥
គួរបូជាព្រះអម្ចាស់ដោយទឹកស្អាត កម្រងផ្កាបរិសុទ្ធ មើម‑ផ្លែពីព្រៃ មែកមួលថ្មី ក្លិបផ្កា ឬសំបកឈើ ហើយជាពិសេសថ្វាយស្លឹកទុលសី ដែលព្រះភគវានស្រឡាញ់យ៉ាងខ្លាំង។
Verse 56
लब्ध्वा द्रव्यमयीमर्चां क्षित्यम्ब्वादिषु वार्चयेत् । आभृतात्मा मुनि: शान्तो यतवाङ्मितवन्यभुक् ॥ ५६ ॥
អាចបូជារូបព្រះដែលធ្វើពីធាតុដូចជា ដី ទឹក ឈើ និងលោហៈ។ នៅព្រៃ ក៏អាចបង្កើតរូបដោយដី‑ទឹកប៉ុណ្ណោះ ហើយបូជាតាមគោលការណ៍ខាងលើ។ ភក្តាដែលគ្រប់គ្រងខ្លួនបាន គួរតែស្ងប់ស្ងាត់ សន្តិភាព គ្រប់គ្រងពាក្យសម្តី និងពេញចិត្តតែផ្លែ‑បន្លែដែលមានក្នុងព្រៃ។
Verse 57
स्वेच्छावतारचरितैरचिन्त्यनिजमायया । करिष्यत्युत्तमश्लोकस्तद् ध्यायेद्धृदयङ्गमम् ॥ ५७ ॥
ឱ ធ្រុវជាទីស្រឡាញ់! ក្រៅពីបូជាវិគ្រោះ និងសូត្រមន្ត្រ៣ដងក្នុងមួយថ្ងៃហើយ ចូរធ្វើសមាធិលើលីឡាទេវីយ៍របស់ព្រះឧត្តមស្លោកៈ ដែលទ្រង់បង្ហាញក្នុងអវតារផ្សេងៗ ដោយព្រះឆន្ទៈ និងសក្តិអស្ចារ្យរបស់ទ្រង់។
Verse 58
परिचर्या भगवतो यावत्य: पूर्वसेविता: । ता मन्त्रहृदयेनैव प्रयुञ्ज्यान्मन्त्रमूर्तये ॥ ५८ ॥
គួរតែដើរតាមគន្លងដែលភក្តាមុនៗបានបម្រើ‑បូជាព្រះអម្ចាស់ដោយគ្រឿងបូជាដែលកំណត់។ ឬម្យ៉ាងទៀត បូជានៅក្នុងបេះដូងដោយ “មន្ត្រហృदय” គឺសូត្រមន្ត្រថ្វាយព្រះភគវាន ដែលជាមន្ត្រមូរតិ និងមិនខុសពីមន្ត្រនោះឡើយ។
Verse 59
एवं कायेन मनसा वचसा च मनोगतम् । परिचर्यमाणो भगवान् भक्तिमत्परिचर्यया ॥ ५९ ॥ पुंसाममायिनां सम्यग्भजतां भाववर्धन: । श्रेयो दिशत्यभिमतं यद्धर्मादिषु देहिनाम् ॥ ६० ॥
អ្នកណាដែលបម្រើព្រះភគវានដោយកាយ ចិត្ត និងវាចា តាមវិធីភក្តិដែលបានកំណត់ដោយស្មោះត្រង់ ព្រះองค์ប្រទានផលតាមបំណងរបស់គាត់។
Verse 60
एवं कायेन मनसा वचसा च मनोगतम् । परिचर्यमाणो भगवान् भक्तिमत्परिचर्यया ॥ ५९ ॥ पुंसाममायिनां सम्यग्भजतां भाववर्धन: । श्रेयो दिशत्यभिमतं यद्धर्मादिषु देहिनाम् ॥ ६० ॥
សម្រាប់អ្នកដែលគ្មានល្បិចកល ហើយបូជាព្រះអង្គដោយត្រឹមត្រូវ ព្រះភគវានដែលបង្កើនភាវៈភក្តិ នឹងប្រទាន ធម្មៈ អត្ថៈ កាមៈ ឬ មោក្សៈ តាមអ្វីដែលអ្នកមានកាយប្រាថ្នា។
Verse 61
विरक्तश्चेन्द्रियरतौ भक्तियोगेन भूयसा । तं निरन्तरभावेन भजेताद्धा विमुक्तये ॥ ६१ ॥
បើអ្នកណាមានភាពតាំងចិត្តខ្លាំងចំពោះមោក្សៈ គាត់គួរតែឆ្ងាយពីការរីករាយអារម្មណ៍ និងបូជាព្រះអង្គដោយភក្តិយោគដ៏ខ្លាំង ជាមួយភាវៈជាប់លាប់ និងសទ្ធា ដើម្បីសេរីភាព។
Verse 62
इत्युक्तस्तं परिक्रम्य प्रणम्य च नृपार्भक: । ययौ मधुवनं पुण्यं हरेश्चरणचर्चितम् ॥ ६२ ॥
ក្រោយបានទទួលពាក្យណែនាំដូច្នេះ ព្រះរាជកុមារ ធ្រុវ បានដើរប្រទក្សិណជុំវិញ នារ៉ដមុនី ហើយក្រាបបង្គំដោយគោរព បន្ទាប់មកចេញដំណើរទៅមធុវនៈដ៏បរិសុទ្ធ ដែលមានស្នាមជើងផ្កាឈូករបស់ព្រះហរិ។
Verse 63
तपोवनं गते तस्मिन्प्रविष्टोऽन्त:पुरं मुनि: । अर्हितार्हणको राज्ञा सुखासीन उवाच तम् ॥ ६३ ॥
បន្ទាប់ពីធ្រុវចូលទៅកាន់ព្រៃតបៈ នារ៉ដមុនីបានចូលទៅក្នុងអន្តៈព្រះរាជវាំង។ ព្រះរាជាបានទទួលស្វាគមន៍ដោយគោរព និងក្រាបបង្គំ; ពេលអង្គុយស្រួលហើយ នារ៉ដមុនីចាប់ផ្តើមនិយាយទៅកាន់ព្រះរាជា។
Verse 64
नारद उवाच राजन् किं ध्यायसे दीर्घं मुखेन परिशुष्यता । किं वा न रिष्यते कामो धर्मो वार्थेन संयुत: ॥ ६४ ॥
ព្រះឥសី នារ៉ដា បានមានពាក្យថា៖ ឱ ព្រះរាជា ហេតុអ្វីបានជាព្រះองค์គិតយូរណាស់ ដល់មុខមាត់ហាក់ស្ងួតស្រក? តើមានឧបសគ្គក្នុងផ្លូវធម៌ អត្ថ និងកាម ឬ? ឬថា ធម៌ ឬកាម ដែលពឹងផ្អែកលើអត្ថ កំពុងចុះខ្សោយ?
Verse 65
राजोवाच सुतो मे बालको ब्रह्मन् स्त्रैणेनाकरुणात्मना । निर्वासित: पञ्चवर्ष: सह मात्रा महान्कवि: ॥ ६५ ॥
ព្រះរាជា មានពាក្យថា៖ ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ ខ្ញុំត្រូវបានចិត្តលង់លើភរិយា ដល់ថ្នាក់ធ្លាក់ចុះ និងក្លាយជាមនុស្សគ្មានមេត្តា។ ខ្ញុំបានបណ្តេញកូនប្រុសអាយុប្រាំឆ្នាំរបស់ខ្ញុំ ជាមួយម្តាយរបស់គេ ទោះបីគេជាមហាត្មា និងភក្តាដ៏អស្ចារ្យក៏ដោយ។
Verse 66
अप्यनाथं वने ब्रह्मन्मा स्मादन्त्यर्भकं वृका: । श्रान्तं शयानं क्षुधितं परिम्लानमुखाम्बुजम् ॥ ६६ ॥
ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ មុខកូនប្រុសខ្ញុំដូចផ្កាឈូក។ ខ្ញុំកំពុងគិតពីស្ថានភាពគ្រោះថ្នាក់របស់គេ—គេគ្មានអ្នកការពារនៅព្រៃ ប្រហែលឃ្លាន និងនឿយហត់ ដេកនៅកន្លែងណាមួយ; សូមកុំឲ្យចចកវាយប្រហារហូបគេ ដែលមានមុខផ្កាឈូកកំពុងស្រក។
Verse 67
अहो मे बत दौरात्म्यं स्त्रीजितस्योपधारय । योऽङ्कं प्रेम्णारुरुक्षन्तं नाभ्यनन्दमसत्तम: ॥ ६७ ॥
អូហ៍! សូមគិតមើលអំពីភាពអាក្រក់របស់ខ្ញុំ ដែលត្រូវភរិយាឈ្នះចិត្ត។ កូននោះដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ព្យាយាមឡើងមកលើភ្លៅខ្ញុំ ប៉ុន្តែខ្ញុំអ្នកទាបថោកមិនទទួលស្វាគមន៍ទេ មិនសូម្បីតែប៉ះពាល់ដោយមេត្តាសោះមួយភ្លែត—ខ្ញុំចិត្តរឹងប៉ុណ្ណា!
Verse 68
नारद उवाच मा मा शुच: स्वतनयं देवगुप्तं विशाम्पते । तत्प्रभावमविज्ञाय प्रावृङ्क्ते यद्यशो जगत् ॥ ६८ ॥
ព្រះឥសី នារ៉ដា បានមានពាក្យថា៖ ឱ ព្រះរាជា សូមកុំសោកស្តាយអំពីកូនប្រុសរបស់ព្រះองค์។ គេត្រូវបានព្រះភគវានការពារ។ ទោះព្រះองค์មិនទាន់ដឹងអំពីឥទ្ធិពលរបស់គេក៏ដោយ កេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់គេបានផ្សាយពាសពេញលោករួចហើយ។
Verse 69
सुदुष्करं कर्म कृत्वा लोकपालैरपि प्रभु: । ऐष्यत्यचिरतो राजन् यशो विपुलयंस्तव ॥ ६९ ॥
ឱ ព្រះមហាក្សត្រ កូនប្រុសរបស់ព្រះអង្គមានសមត្ថភាពខ្លាំង។ គាត់នឹងធ្វើកិច្ចការដ៏លំបាក ដែលសូម្បីតែអ្នកគ្រប់គ្រងលោកក៏ធ្វើបានលំបាក។ មិនយូរគាត់នឹងបញ្ចប់ភារកិច្ចហើយត្រឡប់មកវិញ និងនឹងផ្សព្វផ្សាយកិត្តិយសរបស់ព្រះអង្គទូទាំងលោក។
Verse 70
मैत्रेय उवाच इति देवर्षिणा प्रोक्तं विश्रुत्य जगतीपति: । राजलक्ष्मीमनादृत्य पुत्रमेवान्वचिन्तयत् ॥ ७० ॥
មૈត្រេយៈបាននិយាយថា បន្ទាប់ពីស្តាប់ពាក្យណែនាំរបស់ទេវឫសី នារ៉ទ ព្រះបាទ ឧត្តានបាទ បានមិនអើពើនឹងរាជសម្បត្តិដ៏រុងរឿង ហើយគិតតែអំពីព្រះរាជបុត្រ ធ្រុវ តែមួយគត់។
Verse 71
तत्राभिषिक्त: प्रयतस्तामुपोष्य विभावरीम् । समाहित: पर्यचरदृष्यादेशेन पूरुषम् ॥ ७१ ॥
នៅមធុវនៈ ធ្រុវ មហារាជ បានងូតទឹកសម្អាតខ្លួន ហើយអធិស្ឋានអត់អាហារពេញមួយយប់ដោយការប្រុងប្រយ័ត្ន។ បន្ទាប់មក តាមព្រះបន្ទូលណែនាំរបស់មហាឫសី នារ៉ទ គាត់បានបូជាព្រះភគវាន ព្រះបុរសអធិឧត្តម ដោយចិត្តផ្តោត។
Verse 72
त्रिरात्रान्ते त्रिरात्रान्ते कपित्थबदराशन: । आत्मवृत्त्यनुसारेण मासं निन्येऽर्चयन्हरिम् ॥ ७२ ॥
ក្នុងខែដំបូង ធ្រុវ មហារាជ បរិភោគតែផ្លែកាពិថ្ឋ និងផ្លែបដរី រៀងរាល់បីថ្ងៃម្តង ដើម្បីរក្សារាងកាយប៉ុណ្ណោះ។ ដោយវិធីនេះ គាត់បានចំណាយមួយខែពេញក្នុងការបូជាព្រះហរិ។
Verse 73
द्वितीयं च तथा मासं षष्ठे षष्ठेऽर्भको दिने । तृणपर्णादिभि: शीर्णै: कृतान्नोऽभ्यर्चयन्विभुम् ॥ ७३ ॥
ក្នុងខែទីពីរ ក្មេងតូច ធ្រុវ បរិភោគតែរៀងរាល់ប្រាំមួយថ្ងៃម្តង ហើយអាហាររបស់គាត់គឺស្មៅស្ងួត និងស្លឹកស្ងួតជាដើម។ ដោយវិធីនេះ គាត់បានបន្តបូជាព្រះវិភូ ព្រះអម្ចាស់ដ៏មានអំណាច។
Verse 74
तृतीयं चानयन्मासं नवमे नवमेऽहनि । अब्भक्ष उत्तमश्लोकमुपाधावत्समाधिना ॥ ७४ ॥
នៅខែទីបី គាត់ផឹកតែទឹករៀងរាល់ថ្ងៃទី៩។ ដោយសមាធិដ៏ជ្រាលជ្រៅ គាត់បានបូជាព្រះភគវាន អុត្តមស្លោក ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិក។
Verse 75
चतुर्थमपि वै मासं द्वादशे द्वादशेऽहनि । वायुभक्षो जितश्वासो ध्यायन्देवमधारयत् ॥ ७५ ॥
នៅខែទីបួន គាត់ទទួលតែខ្យល់រៀងរាល់ថ្ងៃទី១២។ ដោយឈ្នះការគ្រប់គ្រងដង្ហើម គាត់បានធ្វើសមាធិ និងបូជាព្រះអម្ចាស់ដោយចិត្តមាំមួន។
Verse 76
पञ्चमे मास्यनुप्राप्ते जितश्वासो नृपात्मज: । ध्यायन् ब्रह्म पदैकेन तस्थौ स्थाणुरिवाचल: ॥ ७६ ॥
ដល់ខែទីប្រាំ ព្រះរាជបុត្រាធ្រុវបានគ្រប់គ្រងដង្ហើមបានល្អឥតខ្ចោះ។ គាត់ឈរលើជើងតែមួយ ដូចសសរមិនរអិល ហើយផ្តោតសមាធិលើបរប្រហ្ម។
Verse 77
सर्वतो मन आकृष्य हृदि भूतेन्द्रियाशयम् । ध्यायन्भगवतो रूपं नाद्राक्षीत्किञ्चनापरम् ॥ ७७ ॥
គាត់ទាញចិត្តពីគ្រប់ទិសមកដាក់ឲ្យនឹងនៅក្នុងបេះដូង ដែលជាទីស្នាក់នៃអង្គអារម្មណ៍ និងវត្ថុអារម្មណ៍។ ដោយសមាធិលើរូបព្រះភគវាន គាត់មិនឃើញអ្វីផ្សេងទៀតឡើយ។
Verse 78
आधारं महदादीनां प्रधानपुरुषेश्वरम् । ब्रह्म धारयमाणस्य त्रयो लोकाश्चकम्पिरे ॥ ७८ ॥
ពេលធ្រុវ មហារាជ បានកាន់ទុកក្នុងចិត្តព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិក ដែលជាទីពឹងនៃមហត្តត្តវៈ និងសកលសೃષ્ટិ ជាព្រះអធិបតីលើប្រធាន និងសត្វជីវៈ ទាំងបីលោកក៏រញ្ជួយ។
Verse 79
यदैकपादेन स पार्थिवार्भक स्तस्थौ तदङ्गुष्ठनिपीडिता मही । ननाम तत्रार्धमिभेन्द्रधिष्ठिता तरीव सव्येतरत: पदे पदे ॥ ७९ ॥
ពេលធ្រុវ មហារាជា ព្រះរាជបុត្រា ឈរយ៉ាងមាំមួនលើជើងតែមួយ សម្ពាធពីម្រាមជើងធំរបស់ព្រះអង្គបានចុចឲ្យផែនដីលំអៀងចុះពាក់កណ្តាល ដូចដំរីនៅលើទូកដែលធ្វើឲ្យទូករំកិលឆ្វេងស្តាំរាល់ជំហាន។
Verse 80
तस्मिन्नभिध्यायति विश्वमात्मनो द्वारं निरुध्यासुमनन्यया धिया । लोका निरुच्छ्वासनिपीडिता भृशं सलोकपाला: शरणं ययुर्हरिम् ॥ ८० ॥
នៅពេលធ្រុវ មហារាជា សមាធិដោយចិត្តមួយទៅលើព្រះវិṣṇុ អាត្មានៃសកលលោក ហើយបិទទ្វារទាំងអស់នៃរាងកាយ ដង្ហើមសកលលោកត្រូវបានទប់ស្កាត់យ៉ាងខ្លាំង; ព្រះទេវតា និងលោកបាលទាំងឡាយមានអារម្មណ៍ថាខ្វះខ្យល់ ហើយបានទៅសុំជ្រកកោនព្រះហរិ។
Verse 81
देवा ऊचु: नैवं विदामो भगवन् प्राणरोधं चराचरस्याखिलसत्त्वधाम्न: । विधेहि तन्नो वृजिनाद्विमोक्षं प्राप्ता वयं त्वां शरणं शरण्यम् ॥ ८१ ॥
ព្រះទេវតាទាំងឡាយបានទូលថា៖ ឱ ព្រះអម្ចាស់! ព្រះអង្គជាជម្រករបស់សត្វមានជីវិតទាំងចល័ត និងអចល័ត។ យើងមានអារម្មណ៍ថាដង្ហើមរបស់សត្វទាំងអស់ត្រូវបានទប់ស្កាត់; យើងមិនដែលជួបរឿងបែបនេះទេ។ ដោយព្រះអង្គជាជម្រកខ្ពស់បំផុត យើងបានមកសុំជ្រកកោន; សូមព្រះអង្គរំដោះយើងពីគ្រោះថ្នាក់នេះ។
Verse 82
श्रीभगवानुवाच मा भैष्ट बालं तपसो दुरत्यया- न्निवर्तयिष्ये प्रतियात स्वधाम । यतो हि व: प्राणनिरोध आसी- दौत्तानपादिर्मयि सङ्गतात्मा ॥ ८२ ॥
ព្រះមានព្រះភាគបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ ព្រះទេវតាទាំងឡាយ កុំភ័យ។ ការទប់ស្កាត់ដង្ហើមសកលលោកនេះ កើតពីតបៈដ៏ខ្លាំង និងការតាំងចិត្តរឹងមាំរបស់ព្រះរាជបុត្រា នៃព្រះរាជា ឧត្តានបាទ ដែលឥឡូវនេះចិត្តបានលាយលំជាមួយខ្ញុំ។ អ្នកទាំងឡាយចូរត្រឡប់ទៅកាន់ធាមរបស់ខ្លួនដោយសុវត្ថិភាព; ខ្ញុំនឹងបញ្ឈប់កុមារនេះពីតបៈដ៏លំបាករបស់គាត់។
Frequently Asked Questions
Suruci’s statement is driven by pride and envy, using birth as a weapon to deny Dhruva legitimacy. In Purāṇic ethics, such speech exemplifies durukti (harsh speech) and the social misuse of status. The narrative contrasts this with Sunīti’s higher remedy: rather than fighting for validation within a corrupt social equation, Dhruva should approach Nārāyaṇa, who alone can grant true qualification and an enduring position beyond ordinary worldly hierarchy.
Sunīti acknowledges the painful reality of Dhruva’s situation yet forbids retaliation, teaching that harming others rebounds upon oneself. She then offers a bhakti-centered solution: worship the Supreme Lord’s lotus feet, the same refuge by which Brahmā and Manu attained their powers and success. This aligns with the Bhāgavatam’s method of converting duḥkha into sādhana—distress becomes fuel for surrender rather than a cause for further adharma.
Nārada’s initial discouragement tests Dhruva’s resolve and purifies motive by exposing the difficulty of God-realization and the need for inner steadiness. When Dhruva reveals unwavering determination—though mixed with ambition—Nārada channels that intensity into authorized bhakti-yoga rather than leaving it to devolve into revenge or mere political obsession. This demonstrates the guru’s role: not merely to negate desire, but to redirect it toward the Lord in a regulated, transformative way.
The dvādaśākṣarī mantra is presented as a direct worship-form of Vāsudeva, suitable for Deity worship and internal meditation. In Bhāgavata theology, nāma/mantra is non-different from the Lord when received and practiced properly. Here it functions as Dhruva’s central sādhana, integrating ritual offering, remembrance of the Lord’s form, and disciplined repetition—leading to rapid purification and concentrated devotion.
Dhruva’s one-pointed concentration and breath-control are depicted as so powerful that they disrupt the universal ‘breathing’—a poetic way of showing how individual tapas can influence cosmic balance. The devas, responsible for cosmic administration, feel suffocated and seek the ultimate refuge, Viṣṇu, because only the Supreme Lord can harmonize competing forces: the devotee’s intense vow and the universe’s functional stability. The Lord’s reply affirms both: Dhruva’s devotion is real, and divine intervention will restore equilibrium.