Adhyaya 7
Chaturtha SkandhaAdhyaya 761 Verses

Adhyaya 7

Dakṣa’s Sacrifice Restored: Śiva’s Mercy and Nārāyaṇa’s Appearance

បន្ទាប់ពីយជ្ញារបស់ទក្ខសត្រូវវីរភទ្រាបំផ្លាញ ព្រះព្រហ្មសម្រួលព្រះសិវ និងសុំឲ្យស្ដារឡើងវិញ។ ព្រះសិវជារូបនៃក្សមា (ការអត់ទោស) ប្រកាសការព្យាបាលដល់ទេវតា និងព្រះសាស្ត្រាចារ្យដែលរងរបួស ហើយប្រទានក្បាលពពែដល់ទក្ខ បម្លែងទណ្ឌកម្មជាការកែប្រែ។ ក្រុមជំនុំត្រឡប់ទៅទីយជ្ញា ទក្ខត្រូវបានរស់ឡើងវិញ កំហឹងច្រណែនត្រូវបានលាងសម្អាត ហើយគាត់អធិស្ឋានសុំទោសចំពោះព្រះសិវ ដោយទទួលស្គាល់ព្រះសិវជាអ្នកការពារព្រះវិន័យព្រហ្មណ និងធម្មៈ។ ដោយអនុញ្ញាតពីព្រះព្រហ្ម ពិធីបន្ត ទីធ្លាត្រូវបានបរិសុទ្ធ និងបូជាអាហូត្រ។ នៅពេលបូជាត្រឹមត្រូវ ព្រះវិស្ណុបង្ហាញជានារាយណៈលើគរុឌ លើសលប់ពន្លឺទាំងអស់។ ទេវតា ឥសី វេដា អគ្គិ និងអ្នកជាច្រើនសរសើរព្រះវិស្ណុថាជាយជ្ញារូប និងជាជម្រកចុងក្រោយ។ ព្រះវិស្ណុបង្រៀនទស្សនៈមិនលំអៀងថា ព្រះព្រហ្ម ព្រះសិវ និងព្រះវិស្ណុជាឯកភាពក្នុងអរូបី ប៉ុន្តែទ្រង់ជាព្រះបុគ្គលដើម ប្រតិបត្តិការតាមគុណៈ។ ទក្ខបញ្ចប់ការគោរពបូជាទាំងអស់ សណ្ដាប់ធ្នាប់ត្រូវបានស្ដារឡើងវិញ ហើយបញ្ចប់ដោយបង្ហាញជាមុនអំពីសតីកំណើតឡើងវិញជាបារវតី។

Shlokas

Verse 1

मैत्रेय उवाच इत्यजेनानुनीतेन भवेन परितुष्यता । अभ्यधायि महाबाहो प्रहस्य श्रूयतामिति ॥ १ ॥

ព្រះឥសីម៉ៃត្រេយ្យបាននិយាយថា៖ ឱ វិទុរា អ្នកមានដៃខ្លាំង! ព្រះភវៈ (ព្រះសិវៈ) ត្រូវបានព្រះព្រហ្មសម្រួលចិត្តដូច្នេះ ហើយព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យ ទាំងញញឹមមានព្រះបន្ទូលថា «សូមស្តាប់»។

Verse 2

महादेव उवाच नाघं प्रजेश बालानां वर्णये नानुचिन्तये । देवमायाभिभूतानां दण्डस्तत्र धृतो मया ॥ २ ॥

ព្រះមហាទេវៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ ព្រះប្រជាបតិ ព្រះព្រហ្មា (ព្រះបិតា)! ខ្ញុំមិនពង្រីកកំហុសរបស់ទេវតាទេ ហើយក៏មិនកាន់ទុកក្នុងចិត្តដែរ។ ពួកគេដូចកុមារ ត្រូវបានមាយារបស់ទេវតាគ្រប់គ្រង; ដូច្នេះ ខ្ញុំបានដាក់ទណ្ឌកម្មតែដើម្បីកែតម្រូវពួកគេ។

Verse 3

प्रजापतेर्दग्धशीर्ष्णो भवत्वजमुखं शिर: । मित्रस्य चक्षुषेक्षेत भागं स्वं बर्हिषो भग: ॥ ३ ॥

ព្រះសិវៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ ព្រោះក្បាលរបស់ទក្ខៈត្រូវបានដុតជាផេះហើយ សូមឲ្យគាត់មានក្បាលពពែ។ ហើយទេវតាឈ្មោះ ភគៈ នឹងអាចមើលឃើញភាគយញ្ញៈរបស់ខ្លួនតាមរយៈភ្នែករបស់ មិត្រៈ។

Verse 4

पूषा तु यजमानस्य दद्‌भिर्जक्षतु पिष्टभुक् । देवा: प्रकृतसर्वाङ्गा ये म उच्छेषणं ददु: ॥ ४ ॥

ព្រះសិវៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ ពូษា នឹងអាចខាំញ៉ាំបានតែដោយធ្មេញរបស់សិស្សរបស់យជមានៈ; បើនៅតែម្នាក់ឯង គាត់ត្រូវពេញចិត្តដោយញ៉ាំម្សៅដុំធ្វើពីម្សៅសណ្តែកឈីកភី។ តែទេវតាដែលយល់ព្រមផ្តល់ភាគយញ្ញៈដល់ខ្ញុំ នឹងជាសះស្បើយពីរបួសទាំងអស់ ហើយអវយវៈនឹងត្រឡប់មកពេញលេញវិញ។

Verse 5

बाहुभ्यामश्विनो: पूष्णो हस्ताभ्यां कृतबाहव: । भवन्‍त्वध्वर्यवश्चान्ये बस्तश्मश्रुर्भृगुर्भवेत् ॥ ५ ॥

អ្នកដែលត្រូវកាត់ដៃលើ (បាហុ) ចូរធ្វើការដោយបាហុរបស់អស្វិនីកុមារៈ ហើយអ្នកដែលត្រូវកាត់ដៃ (ហត្ថ) ចូរធ្វើការដោយហត្ថរបស់ពូសា។ ព្រះបូជាចារ្យអធ្វរយុ ក៏ចូរធ្វើដូចគ្នា។ ចំណែកភ្រឹគុ សូមឲ្យមានពុកចង្ការពីក្បាលពពែ។

Verse 6

मैत्रेय उवाच तदा सर्वाणि भूतानि श्रुत्वा मीढुष्टमोदितम् । परितुष्टात्मभिस्तात साधु साध्वित्यथाब्रुवन् ॥ ६ ॥

មៃត្រេយៈបាននិយាយថា—ឱ វិទុរាអ្នកជាទីស្រឡាញ់ កាលណាសត្វទាំងអស់ដែលមានវត្តមាន បានស្តាប់ព្រះវចនៈរបស់ព្រះភគវាន រុទ្រ (សិវៈ) អ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមអ្នកប្រទានពរ ពួកគេក៏ពេញចិត្តទាំងចិត្តទាំងវិញ្ញាណ ហើយនិយាយថា «សាធុ សាធុ»។

Verse 7

ततो मीढ्‍वांसमामन्‍त्र्‍य शुनासीरा: सहर्षिभि: । भूयस्तद्देवयजनं समीढ्‍वद्वेधसो ययु: ॥ ७ ॥

បន្ទាប់មក សុនាសីរា ភ្រឹគុ ជាមួយនឹងឥសីទាំងឡាយ បានអញ្ជើញព្រះភគវាន រុទ្រ (សិវៈ) អ្នកប្រទានពរ ឲ្យមកកាន់មណ្ឌលយជ្ញ។ ដូច្នេះ ពួកទេវតា ជាមួយឥសី ព្រះសិវៈ និងព្រះព្រហ្មា ទាំងអស់បានទៅកាន់ទីកន្លែងដែលយជ្ញដ៏មហិមាកំពុងប្រព្រឹត្ត។

Verse 8

विधाय कार्त्स्‍न्येन च तद्यदाह भगवान् भव: । सन्दधु: कस्य कायेन सवनीयपशो: शिर: ॥ ८ ॥

ក្រោយពេលអនុវត្តគ្រប់យ៉ាងតាមព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះភគវាន ភវៈ (សិវៈ) ដោយពេញលេញហើយ ពួកគេបានភ្ជាប់រាងកាយរបស់ទក្ខៈ ជាមួយក្បាលសត្វដែលបានកំណត់សម្រាប់បូជាយជ្ញ។

Verse 9

सन्धीयमाने शिरसि दक्षो रुद्राभिवीक्षित: । सद्य: सुप्त इवोत्तस्थौ दद‍ृशे चाग्रतो मृडम् ॥ ९ ॥

នៅពេលក្បាលសត្វត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងរាងកាយរបស់ទក្ខៈ កាលដែលទទួលបានព្រះនេត្ររបស់រុទ្រ ទក្ខៈក៏បានដឹងខ្លួនភ្លាមៗ ដូចជាភ្ញាក់ពីដំណេក ហើយបានឃើញមೃឌ (សិវៈ) ឈរនៅមុខ។

Verse 10

तदा वृषध्वजद्वेषकलिलात्मा प्रजापति: । शिवावलोकादभवच्छरद्‌ध्रद इवामल: ॥ १० ॥

នៅពេលនោះ ដក្ខសបានឃើញព្រះសិវៈអ្នកជិះគោ ហើយចិត្តដែលកខ្វក់ដោយការច嫉ច្រណែនចំពោះព្រះសិវៈ ក៏ត្រូវបានសម្អាតភ្លាមៗ ដូចទឹកបឹងដែលស្អាតឡើងដោយភ្លៀងរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ។

Verse 11

भवस्तवाय कृतधीर्नाशक्नोदनुरागत: । औत्कण्ठ्याद्बाष्पकलया सम्परेतां सुतां स्मरन् ॥ ११ ॥

ដក្ខសចង់ថ្វាយស្តុតិដល់ព្រះសិវៈ ប៉ុន្តែពេលនឹកដល់កូនស្រីសទីដែលបានស្លាប់ទៅ ដោយសេចក្តីអាល័យភ្នែកពោរទឹកភ្នែក សំឡេងក៏ស្ទះដោយទុក្ខសោក ហើយមិនអាចនិយាយអ្វីបាន។

Verse 12

कृच्छ्रात्संस्तभ्य च मन: प्रेमविह्वलित: सुधी: । शशंस निर्व्यलीकेन भावेनेशं प्रजापति: ॥ १२ ॥

នៅពេលនោះ ដក្ខសដែលមានប្រាជ្ញា ទោះបីរងការរន្ធត់ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ក៏ដោយ ក៏ខិតខំយ៉ាងខ្លាំងដើម្បីស្ងប់ចិត្ត ទប់អារម្មណ៍ ហើយដោយស្មារតីបរិសុទ្ធឥតក្លែងក្លាយ បានចាប់ផ្តើមស្តុតិព្រះអីស្វរៈ សិវៈ។

Verse 13

दक्ष उवाच भूयाननुग्रह अहो भवता कृतो मे दण्डस्त्वया मयि भृतो यदपि प्रलब्ध: । न ब्रह्मबन्धुषु च वां भगवन्नवज्ञा तुभ्यं हरेश्च कुत एव धृतव्रतेषु ॥ १३ ॥

ដក្ខសបាននិយាយថា «ឱ ព្រះភវៈ (សិវៈ) ខ្ញុំបានប្រព្រឹត្តអំពើល្មើសធំចំពោះព្រះអង្គ ប៉ុន្តែព្រះអង្គមានមេត្តា មិនបានដកព្រះគុណទេ តែបានធ្វើគុណដល់ខ្ញុំដោយការដាក់ទោស។ ព្រះអង្គ និងព្រះហរិ (វិษ្ណុ) មិនមើលងាយសូម្បីតែព្រាហ្មណ៍ដែលគ្មានសមត្ថភាព; ដូច្នេះព្រះអង្គនឹងមើលរំលងខ្ញុំដែលរវល់ក្នុងយញ្ញកិច្ចបានដូចម្តេច ឱអ្នកមានវ្រតៈមាំមួន?»

Verse 14

विद्यातपोव्रतधरान् मुखत: स्म विप्रान् ब्रह्मात्मतत्त्वमवितुं प्रथमं त्वमस्राक् । तद्ब्राह्मणान् परम सर्वविपत्सु पासि पाल: पशूनिव विभो प्रगृहीतदण्ड: ॥ १४ ॥

ឱព្រះអម្ចាស់ដ៏មានអานุភាព! ព្រះអង្គត្រូវបានបង្កើតជាមុនគេពីមាត់ព្រះព្រហ្ម ដើម្បីការពារព្រាហ្មណ៍ដែលកាន់កាប់វិជ្ជា តបៈ និងវ្រតៈ ឲ្យអាចថែរក្សាការយល់ដឹងអំពីព្រហ្ម និងអាត្មា។ ដូច្នេះព្រះអង្គតែងការពារព្រាហ្មណ៍ក្នុងគ្រប់វិបត្តិ ហើយថែរក្សាវិន័យរបស់ពួកគេ ដូចក្មេងគោលកាន់ឈើដើម្បីការពារគោ។

Verse 15

योऽसौ मयाविदिततत्त्वद‍ृशा सभायां क्षिप्तो दुरुक्तिविशिखैर्विगणय्य तन्माम् । अर्वाक् पतन्तमर्हत्तमनिन्दयापाद् द‍ृष्टय‍ार्द्रया स भगवान्स्वकृतेन तुष्येत् ॥ १५ ॥

ខ្ញុំមិនបានដឹងព្រះមហិមារបស់ព្រះអង្គឲ្យពេញលេញទេ; ដូច្នេះនៅក្នុងសភា ខ្ញុំបានបាញ់ “ព្រួញនៃពាក្យកាច” ទៅលើព្រះអង្គ ប៉ុន្តែព្រះអង្គមិនបានយកចិត្តទុកដាក់។ ដោយការមិនគោរពចំពោះបុគ្គលដ៏គួរគោរពបំផុត ខ្ញុំកំពុងធ្លាក់ចូលផ្លូវនរក; តែព្រះអង្គបានមេត្តាករុណា និងបានសង្គ្រោះខ្ញុំដោយទណ្ឌកម្មដែលព្រះអង្គប្រទាន។ សូមព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យដោយព្រះគុណរបស់ព្រះអង្គឯង; ពាក្យរបស់ខ្ញុំមិនអាចធ្វើឲ្យព្រះអង្គពេញចិត្តបានទេ។

Verse 16

मैत्रेय उवाच क्षमाप्यैवं स मीढ्‍वांसं ब्रह्मणा चानुमन्त्रित: । कर्म सन्तानयामास सोपाध्यायर्त्विगादिभि: ॥ १६ ॥

មហាឥសី មૈត្រេយៈ បាននិយាយថា—បន្ទាប់ពីបានទទួលការអភ័យទោសពីព្រះសិវៈ ហើយដោយការអនុញ្ញាតពីព្រះព្រហ្មា ព្រះរាជា ទក្សៈ បានចាប់ផ្តើមបន្តពិធីយជ្ញា ម្តងទៀត ជាមួយអាចារ្យ ឫត្វិជ (បូជាចារ្យ) និងអ្នកដទៃ។

Verse 17

वैष्णवं यज्ञसन्तत्यै त्रिकपालं द्विजोत्तमा: । पुरोडाशं निरवपन् वीरसंसर्गशुद्धये ॥ १७ ॥

បន្ទាប់មក ដើម្បីបន្តលំដាប់ពិធីយជ្ញា ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ បានសម្អាតទីធ្លាយជ្ញាពីមលិនភាពដែលកើតពីការប៉ះពាល់របស់ វីរភទ្រ និងបរិវារភូតរបស់ព្រះសិវៈ; ហើយបានបូជាពុរោឌាស (ត្រីកបាល) ចូលក្នុងភ្លើងបូជា។

Verse 18

अध्वर्युणात्तहविषा यजमानो विशाम्पते । धिया विशुद्धया दध्यौ तथा प्रादुरभूद्धरि: ॥ १८ ॥

ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃប្រជាជន! ពេលព្រះរាជា ទក្សៈ ជាយជមាន បូជាខ្លាញ់បរិសុទ្ធ (ឃ្រឹត) ដែលអធ្វរយុយកាន់យកដោយមន្ត្រាយជុរ ក្នុងសមាធិដ៏បរិសុទ្ធ នោះហរិបានបង្ហាញព្រះអង្គក្នុងសភាពដើមជា នារាយណៈ។

Verse 19

तदा स्वप्रभया तेषां द्योतयन्त्या दिशो दश । मुष्णंस्तेज उपानीतस्तार्क्ष्येण स्तोत्रवाजिना ॥ १९ ॥

នៅពេលនោះ ព្រះនារាយណៈ បានបង្ហាញព្រះអង្គ ដោយអង្គុយលើស្មារបស់ តារ្ក្ស្យៈ គឺគរុឌៈ អ្នកនាំស្តូត្រ មានស្លាបធំៗ; ព្រះពន្លឺរបស់ព្រះអង្គបានបំភ្លឺទិសទាំងដប់ ហើយធ្វើឲ្យពន្លឺរបស់ព្រះព្រហ្មា និងអ្នកដទៃស្រអាប់ទៅ។

Verse 20

श्यामो हिरण्यरशनोऽर्ककिरीटजुष्टो नीलालकभ्रमरमण्डितकुण्डलास्य: । शङ्खाब्जचक्रशरचापगदासिचर्म- व्यग्रैर्हिरण्मयभुजैरिव कर्णिकार: ॥ २० ॥

ព្រះអង្គមានពណ៌ស្យាមងងឹត ពាក់ពិតាំបរ​ពណ៌លឿងដូចមាស និងពាក់មកុដភ្លឺចែងចាំងដូចព្រះអាទិត្យ។ ព្រះកេសាពណ៌ខៀវដូចភមរខ្មៅ ព្រះមុខតុបតែងដោយក្រវិល។ ព្រះហត្ថទាំង៨កាន់សង្ខៈ ចក្រ គទា បទុម ព្រួញ ធ្នូ ខែល និងដាវ ហើយតុបតែងដោយកងដៃមាស។ ព្រះកាយទាំងមូលដូចដើមឈើកំពុងរីកផ្កាស្រស់ស្អាត។

Verse 21

वक्षस्यधिश्रितवधूर्वनमाल्युदार हासावलोककलया रमयंश्च विश्वम् । पार्श्वभ्रमद्वय‍जनचामरराजहंस: श्वेतातपत्रशशिनोपरि रज्यमान: ॥ २१ ॥

ដោយមានព្រះនាងស្រីលក្ខ្មី និងខ្សែផ្កាវនមាលា​ស្ថិតលើព្រះអុរៈ ព្រះវិṣṇu ទ្រង់ស្រស់ស្អាតលើសលប់។ ដោយស្នាមញញឹមទន់ភ្លន់ និងព្រះនេត្រស្រទន់ ព្រះអង្គធ្វើឲ្យលោកទាំងមូល ជាពិសេសអ្នកភក្តិ មនោរម្យចិត្ត។ ចំហៀងទាំងពីរមានចាមរ​ពណ៌សរំកិលដូចហង្សរាជ ហើយឆត្រពណ៌សលើក្បាលភ្លឺដូចព្រះចន្ទ។

Verse 22

तमुपागतमालक्ष्य सर्वे सुरगणादय: । प्रणेमु: सहसोत्थाय ब्रह्मेन्द्रत्र्यक्षनायका: ॥ २२ ॥

ពេលដែលព្រះវិṣṇu ទើបតែបង្ហាញព្រះអង្គ ឋានទេវទាំងអស់—ព្រះព្រហ្ម ព្រះឥន្ទ្រ ព្រះសិវៈមានភ្នែកបី ព្រមទាំងគន្ធರ್ವ និងអ្នកមានវត្តមានទាំងឡាយ—បានក្រោកឡើងរួមគ្នា ហើយក្រាបបង្គំដោយគោរពចំពោះព្រះអង្គភ្លាមៗ។

Verse 23

तत्तेजसा हतरुच: सन्नजिह्वा: ससाध्वसा: । मूर्ध्ना धृताञ्जलिपुटा उपतस्थुरधोक्षजम् ॥ २३ ॥

នៅចំពោះមុខពន្លឺដ៏ចែងចាំងពីព្រះកាយនារយណៈ ពន្លឺរបស់អ្នកដទៃទាំងអស់ស្រកស្រាល ហើយមាត់ក៏ស្ងៀម។ ដោយក្តីគោរពកោតក្រែងពោរពេញដោយភក្តិ អ្នកមានវត្តមានទាំងឡាយបានប្រណមដៃប៉ះលើក្បាល ហើយត្រៀមថ្វាយព្រះវន្ទនាចំពោះអធោក្សជៈ ព្រះបុគ្គលភាពខ្ពស់បំផុត។

Verse 24

अप्यर्वाग्वृत्तयो यस्य महि त्वात्मभुवादय: । यथामति गृणन्ति स्म कृतानुग्रहविग्रहम् ॥ २४ ॥

ទោះបីជាវិសាលភាពនៃចិត្តរបស់ទេវតាដូចព្រះព្រហ្មក៏មិនអាចយល់ដឹងពេញលេញអំពីមហិមាអនន្តរបស់ព្រះអម្ចាស់បានក្តី ក៏ដោយព្រះគុណរបស់ព្រះអង្គ ពួកគេអាចឃើញព្រះរូបដ៏លើសលោករបស់ព្រះបុគ្គលភាពខ្ពស់បំផុត។ ដោយសារព្រះគុណនោះទេ ពួកគេបានថ្វាយស្តុតិតាមសមត្ថភាពនីមួយៗ។

Verse 25

दक्षो गृहीतार्हणसादनोत्तमं यज्ञेश्वरं विश्वसृजां परं गुरुम् । सुनन्दनन्दाद्यनुगैर्वृतं मुदा गृणन् प्रपेदे प्रयत: कृताञ्जलि: ॥ २५ ॥

ពេលព្រះវិស្ណុ ជាព្រះអម្ចាស់នៃយជ្ញៈ ទទួលយកហវិសដែលបានបូជានៅក្នុងពិធីយជ្ញៈ នោះប្រជាបតិទក្ខៈបានប្រណមដៃដោយសេចក្តីរីករាយ ហើយសរសើរព្រះអង្គជាគ្រូដ៏លើសលប់របស់ប្រជាបតិទាំងឡាយ និងជាម្ចាស់នៃយជ្ញៈទាំងមូល ដែលសូម្បីនន្ទ និងសុនន្ទក៏បម្រើផងដែរ។

Verse 26

दक्ष उवाच शुद्धं स्वधाम्न्युपरताखिलबुद्ध्यवस्थं चिन्मात्रमेकमभयं प्रतिषिध्य मायाम् । तिष्ठंस्तयैव पुरुषत्वमुपेत्य तस्या- मास्ते भवानपरिशुद्ध इवात्मतन्त्र: ॥ २६ ॥

ទក្ខៈបានទូលថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់! ព្រះអង្គបរិសុទ្ធនៅក្នុងស្វធាមរបស់ព្រះអង្គ លើសលប់ពីស្ថានភាពគំនិតស្មានទាំងអស់ ជាចិត្តបរិសុទ្ធតែមួយ និងគ្មានភ័យ។ ព្រះអង្គគ្រប់គ្រងម៉ាយា ហើយទោះបីបង្ហាញខ្លួននៅក្នុងម៉ាយាដូចជាទទួលសភាពជាពុរុស ក៏ព្រះអង្គនៅតែឯករាជ្យដោយខ្លួនឯង មិនដែលមានមលិនភាពឡើយ»។

Verse 27

ऋत्विज ऊचु: तत्त्वं न ते वयमनञ्जन रुद्रशापात् कर्मण्यवग्रहधियो भगवन्विदाम: । धर्मोपलक्षणमिदं त्रिवृदध्वराख्यं ज्ञातं यदर्थमधिदैवमदो व्यवस्था: ॥ २७ ॥

ព្រះសង្ឃអ្នកបូជាយជ្ញៈ (ṛtvij) ទូលថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏គ្មានមលិនភាព! ដោយសារពាក្យសាបរបស់រុទ្រ យើងបានជាប់ចិត្តនឹងកិច្ចកម្មដែលស្វែងរកផល ដូច្នេះយើងមិនស្គាល់ព្រះអង្គតាមតត្ត្វៈឡើយ។ ក្រោមលេសធ្វើយជ្ញៈ យើងជាប់ក្នុងវិធាននៃចំណេះដឹងវេទបីផ្នែក។ ទោះយ៉ាងណា យើងដឹងថា ព្រះអង្គបានរៀបចំការចែកចាយភាគរបស់ទេវតាទាំងឡាយ»។

Verse 28

सदस्या ऊचु: उत्पत्त्यध्वन्यशरण उरुक्लेशदुर्गेऽन्तकोग्र व्यालान्विष्टे विषयमृगतृष्यात्मगेहोरुभार: । द्वन्द्वश्वभ्रे खलमृगभये शोकदावेऽज्ञसार्थ: पादौकस्ते शरणद कदा याति कामोपसृष्ट: ॥ २८ ॥

សមាជិកសភាទូលថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់ជាអ្នកប្រទានជម្រក! លើផ្លូវកំណើតនិងមរណៈ អ្នកគ្មានជម្រកមានតែព្រះអង្គជាជម្រក។ ក្នុងបន្ទាយនៃទុក្ខលំបាកនេះ កាលៈដូចពស់កាច តែងស្វែងរកឱកាសវាយប្រហារ។ មិរគត្រឹស្នានៃវិស័យលួងលោម ហើយភារកិច្ច ‘ផ្ទះខ្លួន’ ក្លែងក្លាយធ្ងន់ធ្ងរ; មានរណ្តៅសុខទុក្ខ ភ័យពីសត្វព្រៃ និងភ្លើងព្រៃនៃសោកស្តាយកំពុងឆេះ។ ពេលណាមនុស្សល្ងង់ដែលត្រូវកាមគ្រប់គ្រង នឹងទៅសុំជម្រកនៅព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះអង្គ?»

Verse 29

रुद्र उवाच तव वरद वराङ्‌घ्रावाशिषेहाखिलार्थे ह्यपि मुनिभिरसक्तैरादरेणार्हणीये । यदि रचितधियं माविद्यलोकोऽपविद्धं जपति न गणये तत्त्वत्परानुग्रहेण ॥ २९ ॥

រុទ្រ ទូលថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់ប្រទានពរ! ព្រះបាទដ៏ប្រសើររបស់ព្រះអង្គជាមូលដ្ឋាននៃពរទាំងអស់ និងជាអ្នកបំពេញគោលបំណងទាំងឡាយ; សូម្បីមុនីដែលគ្មានការចងក្រងក៏គោរពបូជាដោយក្តីស្រឡាញ់។ ពេលចិត្តខ្ញុំបានតាំងនៅលើព្រះបាទផ្កាឈូកនោះហើយ ខ្ញុំមិនខ្វល់អ្នកដែលនិយាយបង្ខូចថាកិច្ចការខ្ញុំមិនបរិសុទ្ធទេ។ ដោយព្រះអនុគ្រោះរបស់ព្រះអង្គចំពោះអ្នកដែលប្តេជ្ញាចិត្តលើតត្ត្វៈ ខ្ញុំអត់ទោសពួកគេដោយមេត្តាករុណា ដូចដែលព្រះអង្គមេត្តាចំពោះសត្វលោកទាំងអស់»។

Verse 30

भृगुरुवाच यन्मायया गहनयापहृतात्मबोधा ब्रह्मादयस्तनुभृतस्तमसि स्वपन्त: । नात्मन् श्रितं तव विदन्त्यधुनापि तत्त्वं सोऽयं प्रसीदतु भवान्प्रणतात्मबन्धु: ॥ ३० ॥

ព្រះឥសី ភ្រឹគុ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ​ព្រះអម្ចាស់ ដោយ​មាយា​ដ៏លំបាកឆ្លងកាត់​របស់​ព្រះអង្គ សូម្បី​ព្រះព្រហ្មា និង​សត្វមានកាយ​ទាំងអស់ ក៏បាត់បង់ការយល់ដឹងអំពីសភាពដើម ហើយលង់ក្នុងអន្ធការនៃអវិជ្ជា។ ពួកគេមិនទាន់ដឹងថា​ព្រះអង្គ​ស្ថិត​ក្នុង​សត្វគ្រប់រូប​ជា​បរមាត្មា។ ព្រះអង្គ​ជា​មិត្ត និង​អ្នកការពារ​អស់កល្ប​របស់​អ្នកស្រឡាញ់ស្របចិត្ត; សូមមេត្តា និងអភ័យទោសកំហុសរបស់យើង។

Verse 31

ब्रह्मोवाच नैतत्स्वरूपं भवतोऽसौ पदार्थ भेदग्रहै: पुरुषो यावदीक्षेत् । ज्ञानस्य चार्थस्य गुणस्य चाश्रयो मायामयाद्वय‍‌तिरिक्तो मतस्त्वम् ॥ ३१ ॥

ព្រះព្រហ្មា មានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ​ភគវាន អ្នកណាដែលព្យាយាមដឹងព្រះអង្គតាមរយៈការចាប់យកភាពខុសគ្នានៃវត្ថុ នឹងមិនអាចយល់ដឹងអំពីស្វរូបអស់កល្បរបស់ព្រះអង្គបានឡើយ។ ព្រះអង្គ​ជា​ទីពឹង​នៃ​ចំណេះដឹង គោលដៅ និង​គុណទាំងឡាយ ប៉ុន្តែព្រះអង្គ​លើសលប់​ពី​ទ្វ័យភាព​ដែល​កើត​ពី​មាយា ជា​អទ្វយៈ​មួយគត់។

Verse 32

इन्द्र उवाच इदमप्यच्युत विश्वभावनं वपुरानन्दकरं मनोद‍ृशाम् । सुरविद्विट्‌क्षपणैरुदायुधै र्भुजदण्डैरुपपन्नमष्टभि: ॥ ३२ ॥

ព្រះឥន្ទ្រ មានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ​អច្យុតា អ្នកបង្កើនសុខមង្គលដល់សកលលោក រូបទេវភាពរបស់ព្រះអង្គមានដៃប្រាំបី ហើយដៃនីមួយៗកាន់អាវុធ បង្ហាញឡើងសម្រាប់សេចក្តីសុខប្រយោជន៍នៃចក្រវាលទាំងមូល។ វាធ្វើឲ្យចិត្ត និងភ្នែករីករាយ ហើយតែងតែត្រៀមខ្លួនដើម្បីផ្តន្ទាទោសអសុរាដែលស្អប់អ្នកភក្តិរបស់ព្រះអង្គ។

Verse 33

पत्‍न्य ऊचु: यज्ञोऽयं तव यजनाय केन सृष्टो विध्वस्त: पशुपतिनाद्य दक्षकोपात् । तं नस्त्वं शवशयनाभशान्तमेधं यज्ञात्मन्नलिनरुचा द‍ृशा पुनीहि ॥ ३३ ॥

ភរិយាទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ ឱ​ព្រះអម្ចាស់ យជ្ញានេះត្រូវបានរៀបចំសម្រាប់ការបូជាព្រះអង្គតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះព្រហ្មា ប៉ុន្តែដោយសារកំហឹងរបស់ទក្ខៈ ព្រះសិវៈជាពសុបតិបានបំផ្លាញវា។ សត្វបូជានៅលើដីស្លាប់រលំ ហើយភាពបរិសុទ្ធនៃយជ្ញាបាត់បង់។ ឱ​យជ្ញាត្មា សូមបរិសុទ្ធទីលានយជ្ញានេះម្ដងទៀតដោយព្រះនេត្រដូចផ្កាឈូកដ៏ភ្លឺរបស់ព្រះអង្គ។

Verse 34

ऋषय ऊचु: अनन्वितं ते भगवन् विचेष्टितं यदात्मना चरसि हि कर्म नाज्यसे । विभूतये यत उपसेदुरीश्वरीं न मन्यते स्वयमनुवर्ततीं भवान् ॥ ३४ ॥

ព្រះឥសីទាំងឡាយបានអធិស្ឋានថា៖ ឱ​ភគវាន កិច្ចលីឡារបស់ព្រះអង្គអស្ចារ្យយ៉ាងខ្លាំង។ ទោះបីព្រះអង្គធ្វើអ្វីៗទាំងអស់ដោយអំណាចនៃសក្តិជាច្រើន ក៏ព្រះអង្គមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងកិច្ចការនោះឡើយ។ សូម្បី​ព្រះស្រីលក្ខ្មី ដែលទេវតាធំៗដូចព្រះព្រហ្មាបូជាសុំករុណា ក៏នៅតែជាអ្នកតាមព្រះអង្គ; ទោះយ៉ាងណា ព្រះអង្គក៏មិនលាប់លាន់សូម្បីតែចំពោះនាង។

Verse 35

सिद्धा ऊचु: अयं त्वत्कथामृष्टपीयूषनद्यां मनोवारण: क्लेशदावाग्निदग्ध: । तृषार्तोऽवगाढो न सस्मार दावं न निष्क्रामति ब्रह्मसम्पन्नवन्न: ॥ ३५ ॥

ពួកសិទ្ធៈបានអធិស្ឋានថា ឱ​ព្រះអម្ចាស់! ដូចដំរីដែលរងទុក្ខដោយភ្លើងព្រៃ ហើយចុះចូលទន្លេដើម្បីភ្លេចទុក្ខទាំងអស់ ចិត្តរបស់យើងក៏លង់ក្នុងទន្លេអម្រឹតនៃកថា និងលីឡាទេវតានៃព្រះองค์។ នៅក្នុងសុខានុភាពលើសលោក ដូចសុខប្រាហ្មណ៍ យើងមិនចង់ចាកចេញឡើយ។

Verse 36

यजमान्युवाच स्वागतं ते प्रसीदेश तुभ्यं नम: श्रीनिवास श्रिया कान्तया त्राहि न: । त्वामृतेऽधीश नाङ्गैर्मख: शोभते शीर्षहीन: कबन्धो यथा पुरुष: ॥ ३६ ॥

ភរិយារបស់ទក្ខៈបានអធិស្ឋានថា ឱ​ព្រះអម្ចាស់! ការដែលព្រះองค์សោយទិវង្គតមកកាន់មណ្ឌលយជ្ញនេះ ជាមហាសំណាង។ ខ្ញុំសូមក្រាបបង្គំ ឱ​ស្រីនិវាស; សូមព្រះองค์ពេញព្រះហឫទ័យ និងការពារយើងជាមួយព្រះស្រីលក្ខ្មី។ ឱ​អធិឋេស! គ្មានព្រះองค์ យជ្ញនេះមិនស្រស់ស្អាត ដូចរាងកាយគ្មានក្បាល។

Verse 37

लोकपाला ऊचु: द‍ृष्ट: किं नो द‍ृग्भिरसद्ग्रहैस्त्वं प्रत्यग्द्रष्टा द‍ृश्यते येन विश्वम् । माया ह्येषा भवदीया हि भूमन् यस्त्वं षष्ठ: पञ्चभिर्भासि भूतै: ॥ ३७ ॥

ពួកលោកបាលៈបាននិយាយថា ឱ​ព្រះអម្ចាស់! អារម្មណ៍របស់យើងចាប់យកតែអស្ថិរភាព; ដូច្នេះតើយើងបានឃើញព្រះองค์ពិតៗឬ? ព្រះองค์ជាអន្តរទ្រង់ទ្រាយអ្នកមើល ដែលដោយព្រះองค์ទើបពិភពលោកត្រូវបានឃើញ។ ឱ​អ្នកធំទូលាយ! នេះជាមាយារបស់ព្រះองค์—លើសពីធាតុប្រាំ ប៉ុន្តែបង្ហាញដូចធាតុទីប្រាំមួយ។

Verse 38

योगेश्‍वरा ऊचु प्रेयान्न तेऽन्योऽस्त्यमुतस्त्वयि प्रभो विश्वात्मनीक्षेन्न पृथग्य आत्मन: । अथापि भक्त्येश तयोपधावता- मनन्यवृत्त्यानुगृहाण वत्सल ॥ ३८ ॥

ពួកយោគេស្វរៈបាននិយាយថា ឱ​ព្រះអម្ចាស់! អ្នកដែលឃើញព្រះองค์ជាបរមាត្មានៃសត្វមានជីវិតទាំងអស់ ហើយមិនឃើញខ្លួនខុសពីព្រះองค์ នោះជាអ្នកដែលព្រះองค์ស្រឡាញ់យ៉ាងខ្លាំង។ ទោះជាយ៉ាងណា ឱ​អីសៈ សូមព្រះองค์អនុគ្រោះដោយវាត្សល្យដល់អ្នកភក្តិដែលរត់មកសុំជ្រកកោនដោយភក្តិមួយចិត្ត។

Verse 39

जगदुद्भवस्थितिलयेषु दैवतो बहुभिद्यमानगुणयात्ममायया । रचितात्मभेदमतये स्वसंस्थया विनिवर्तितभ्रमगुणात्मने नम: ॥ ३९ ॥

យើងសូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះអម្ចាស់ដ៏អតីត, ដែលដោយអាត្មមាយារបស់ព្រះองค์ បានរៀបចំការបង្ហាញជាច្រើនក្រោមត្រីគុណ ដើម្បីបង្កើត ថែរក្សា និងលាយបាត់លោក។ ប៉ុន្តែព្រះองค์ខ្លួនឯងមិនស្ថិតក្រោមអំណាចថាមពលក្រៅឡើយ; ក្នុងស្វរូបផ្ទាល់ ព្រះองค์គ្មានភាពចម្រុះនៃគុណ និងគ្មានភាន់ច្រឡំនៃអត្តសញ្ញាណក្លែងក្លាយ។

Verse 40

ब्रह्मोवाच नमस्ते श्रितसत्त्वाय धर्मादीनां च सूतये । निर्गुणाय च यत्काष्ठां नाहं वेदापरेऽपि च ॥ ४० ॥

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូលថា៖ សូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះអង្គ ព្រះម្ចាស់ ជាទីពឹងនៃគុណសត្តវៈ និងជាប្រភពនៃធម៌ តបៈ និងវ្រតទាំងឡាយ។ ព្រះអង្គលើសពីត្រីគុណ ហើយសភាពពិតរបស់ព្រះអង្គ មិនអាចឲ្យខ្ញុំ ឬអ្នកណា ដឹងបានពេញលេញទេ។

Verse 41

अग्निरुवाच यत्तेजसाहं सुसमिद्धतेजा हव्यं वहे स्वध्वर आज्यसिक्तम् । तं यज्ञियं पञ्चविधं च पञ्चभि: स्विष्टं यजुर्भि: प्रणतोऽस्मि यज्ञम् ॥ ४१ ॥

ព្រះអគ្គីទេវមានព្រះបន្ទូលថា៖ ព្រះអម្ចាស់អើយ ដោយព្រះគុណរបស់ព្រះអង្គ ខ្ញុំភ្លឺចែងចាំងដូចភ្លើងកំពុងឆេះ ហើយខ្ញុំទទួលនិងដឹកនាំហាវីដែលលាបដោយគី (ghee) ក្នុងពិធីយជ្ញ។ តាមយជុរវេទ អាហុតិប្រាំប្រភេទគឺជាការបង្ហាញនៃព្រះសក្តិរបស់ព្រះអង្គ ហើយព្រះអង្គត្រូវបានបូជាដោយមន្តវេទប្រាំប្រភេទ។ យជ្ញដោយសារពិតគឺព្រះអង្គឯង ព្រះបុគ្គលអធិឧត្តម។

Verse 42

देवा ऊचु: पुरा कल्पापाये स्वकृतमुदरीकृत्य विकृतं त्वमेवाद्यस्तस्मिन् सलिल उरगेन्द्राधिशयने । पुमान्शेषे सिद्धैर्हृदि विमृशिताध्यात्मपदवि: स एवाद्याक्ष्णोर्य: पथि चरसि भृत्यानवसि न: ॥ ४२ ॥

ពួកទេវតាមានពាក្យថា៖ ព្រះអម្ចាស់អើយ កាលពីមុននៅពេលពិភពលោករលាយ (ប្រល័យ) ព្រះអង្គបានរក្សាទុកថាមពលនានានៃការបង្ហាញវត្ថុសាស្ត្រទាំងអស់នៅក្នុងព្រះអង្គ។ នៅពេលនោះ ព្រះអង្គជាបុគ្គលដើម បានសម្រាកលើព្រះសេសនាគ ក្នុងទឹកប្រល័យ។ ពេលនោះ សិទ្ធដូចសនកៈបានសមាធិលើព្រះអង្គក្នុងចិត្តតាមផ្លូវអធ្យાત્મ។ ឥឡូវនេះ ព្រះអង្គបង្ហាញចំពោះភ្នែកយើង ដែលជាអ្នកបម្រើរបស់ព្រះអង្គ សូមព្រះអង្គការពារយើងផង។

Verse 43

गन्धर्वा ऊचु: अंशांशास्ते देव मरीच्यादय एते ब्रह्मेन्द्राद्या देवगणा रुद्रपुरोगा: । क्रीडाभाण्डं विश्वमिदं यस्य विभूमन् तस्मै नित्यं नाथ नमस्ते करवाम ॥ ४३ ॥

ពួកគន្ធព៌មានពាក្យថា៖ ព្រះអម្ចាស់អើយ មរីចិ និងឥសីដទៃទៀត ព្រមទាំងព្រះព្រហ្ម ព្រះឥន្ទ្រ និងទេវតាដែលមានរុទ្រាជាមេដឹកនាំ សុទ្ធតែជាផ្នែកតូចៗនៃផ្នែករបស់ព្រះអង្គ។ ឱ ព្រះវិភូ សកលលោកនេះដូចជាប្រដាប់លេងក្នុងលីឡារបស់ព្រះអង្គ។ ឱ ព្រះនាថ យើងក្រាបបង្គំចំពោះព្រះអង្គជានិច្ច ហើយទទួលស្គាល់ព្រះអង្គជាព្រះបុគ្គលអធិឧត្តម។

Verse 44

विद्याधरा ऊचु: त्वन्माययार्थमभिपद्य कलेवरेऽस्मिन् कृत्वा ममाहमिति दुर्मतिरुत्पथै: स्वै: । क्षिप्तोऽप्यसद्विषयलालस आत्ममोहं युष्मत्कथामृतनिषेवक उद्वय‍ुदस्येत् ॥ ४४ ॥

ពួកវិទ្យាធរមានពាក្យថា៖ ព្រះអម្ចាស់អើយ រាងកាយមនុស្សនេះមានសម្រាប់ឈានទៅកាន់សេចក្តីសម្រេចខ្ពស់បំផុត ប៉ុន្តែដោយមាយារបស់ព្រះអង្គ ជីវៈយល់ច្រឡំថា «ខ្ញុំ» និង «របស់ខ្ញុំ» ក្នុងរាងកាយនេះ ហើយវង្វេងតាមផ្លូវខុសរបស់ខ្លួន ប្រាថ្នាវត្ថុមិនពិត និងសុខបណ្តោះអាសន្ន ដល់ថ្នាក់ធ្លាក់ក្នុងអាត្មាមោហ។ ទោះយ៉ាងណា អ្នកដែលសេវាកថាអម្រឹតរបស់ព្រះអង្គដោយការស្តាប់ និងសរសើរជានិច្ច អាចរួចផុតពីមាយានោះបាន។

Verse 45

ब्राह्मणा ऊचु: त्वं क्रतुस्त्वं हविस्त्वं हुताश: स्वयंत्वं हि मन्त्र: समिद्दर्भपात्राणि च । त्वं सदस्यर्त्विजो दम्पती देवताअग्निहोत्रं स्वधा सोम आज्यं पशु: ॥ ४५ ॥

ព្រះព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ ឱ​ព្រះអម្ចាស់! ព្រះអង្គជាយជ្ញៈផ្ទាល់; ព្រះអង្គជាហវី (គ្រឿងបូជា) ព្រះអង្គជាភ្លើង។ ព្រះអង្គជាមន្តវេដៈ ជាសមិធ (ឈើបូជា) ជាអណ្តាតភ្លើង ជាស្មៅកុស និងជាភាជន៍យជ្ញៈ។ ព្រះអង្គជាព្រះសង្ឃបូជា (ឫត្វិជ) ជាគូយជមាន ជាទេវតាមានឥន្ទ្រជាប្រធាន ជាអគ្និហោត្រ ស្វធា សោម ឃី និងសត្វបូជា; អ្វីៗដែលបានអర్పણ គឺព្រះអង្គឯង ឬសក្តិរបស់ព្រះអង្គ។

Verse 46

त्वं पुरा गां रसाया महासूकरो दंष्ट्रया पद्मिनीं वारणेन्द्रो यथा । स्तूयमानो नदल्लीलया योगिभि- र्व्युज्जहर्थ त्रयीगात्र यज्ञक्रतु: ॥ ४६ ॥

ឱ​ព្រះអម្ចាស់ ជារូបកាយនៃត្រ័យវេដៈ និងជាយជ្ញករណ៍! កាលពីបុរាណ ព្រះអង្គបានអវតារជាវរាហៈដ៏មហិមា ហើយលើកផែនដីចេញពីទឹករាសាតល ដោយចង្កូម ដូចដំរីលើកផ្កាឈូកពីស្រះ។ ក្នុងរូបវរាហៈដ៏ធំនោះ ព្រះអង្គបានបន្លឺសំឡេងទិព្វ ដែលត្រូវទទួលយកជាស្តូត្រយជ្ញៈ; យោគីដូចសនកៈបានធ្វើសមាធិ និងសរសើរព្រះមហិមា។

Verse 47

स प्रसीद त्वमस्माकमाकाङ्‌क्षतां दर्शनं ते परिभ्रष्टसत्कर्मणाम् । कीर्त्यमाने नृभिर्नाम्नि यज्ञेश ते यज्ञविघ्ना: क्षयं यान्ति तस्मै नम: ॥ ४७ ॥

ឱ​ព្រះយជ្ញេស! យើងបានរង់ចាំដើម្បីបានឃើញព្រះអង្គ ព្រោះយើងមិនអាចប្រតិបត្តិយជ្ញៈតាមវិធីវេដៈបានត្រឹមត្រូវ។ សូមព្រះអង្គប្រណីប្រណម និងពេញព្រះហឫទ័យចំពោះយើង។ គ្រាន់តែមនុស្សកាន់តែគោរពកាន់តែច្រៀងព្រះនាមបរិសុទ្ធរបស់ព្រះអង្គ ឧបសគ្គយជ្ញៈទាំងអស់ក៏រលាយទៅ; ដូច្នេះ នៅក្នុងស្និទ្ធានព្រះអង្គ យើងសូមក្រាបបង្គំ។

Verse 48

मैत्रेय उवाच इति दक्ष: कविर्यज्ञं भद्र रुद्राभिमर्शितम् । कीर्त्यमाने हृषीकेशे सन्निन्ये यज्ञभावने ॥ ४८ ॥

ព្រះមៃត្រេយៈបាននិយាយថា៖ ឱ​វិទុរ, បន្ទាប់ពីអ្នកមានវត្តមានទាំងអស់បានសរសើរព្រះហ្រឹសីកេសៈ ចិត្តដក្ខៈបានសុទ្ធសាធ ហើយគាត់បានរៀបចំឲ្យចាប់ផ្តើមយជ្ញៈឡើងវិញ ដែលធ្លាប់ត្រូវបរិវាររបស់ព្រះសិវៈបំផ្លាញ។

Verse 49

भगवान् स्वेन भागेन सर्वात्मा सर्वभागभुक् । दक्षं बभाष आभाष्य प्रीयमाण इवानघ ॥ ४९ ॥

មៃត្រេយៈបន្តថា៖ ឱ​វិទុរ​អ្នកគ្មានមន្ទិល, ព្រះវិષ્ણុជាអ្នកទទួលផលនៃយជ្ញៈទាំងអស់ពិតប្រាកដ; ទោះយ៉ាងណា ព្រះអង្គជាសរុបអាត្មា ដូច្នេះព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យត្រឹមតែភាគរបស់ព្រះអង្គ។ ហេតុនេះ ព្រះអង្គបានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ដក្ខៈដោយអាការរីករាយ។

Verse 50

श्रीभगवानुवाच अहं ब्रह्मा च शर्वश्च जगत: कारणं परम् । आत्मेश्वर उपद्रष्टा स्वयंद‍ृगविशेषण: ॥ ५० ॥

ព្រះមានព្រះភាគមានព្រះបន្ទូលថា ខ្ញុំ ព្រហ្មា និងសរវៈ (សិវៈ) ជាមូលហេតុដ៏អធិកបំផុតនៃលោក។ ខ្ញុំជាបរមាត្មា​អន្តర్యាមី ជាសាក្សីឯករាជ្យ; តែតាមទស្សនៈនិរូប គ្មានភាពខុសគ្នារវាងព្រហ្មា សិវៈ និងខ្ញុំទេ។

Verse 51

आत्ममायां समाविश्य सोऽहं गुणमयीं द्विज । सृजन् रक्षन् हरन् विश्वं दध्रे संज्ञां क्रियोचिताम् ॥ ५१ ॥

ឱ ដក្ខៈ ជាទ្វិជៈ! ខ្ញុំចូលទៅក្នុងអាត្មាមាយារបស់ខ្ញុំ ដែលជាថាមពលមានគុណៈ ហើយបង្កើត ថែរក្សា និងលាយបញ្ចូលលោក; តាមភាពខុសគ្នានៃកិច្ចការ ការបង្ហាញរបស់ខ្ញុំត្រូវបានហៅដោយនាមផ្សេងៗ។

Verse 52

तस्मिन् ब्रह्मण्यद्वितीये केवले परमात्मनि । ब्रह्मरुद्रौ च भूतानि भेदेनाज्ञोऽनुपश्यति ॥ ५२ ॥

ក្នុងព្រះព្រហ្ម-បរមាត្មាដ៏បរិសុទ្ធ និងអទ្វិតីយៈនោះ អ្នកអវិជ្ជា​មើលឃើញព្រហ្មា រុទ្រ (សិវៈ) និងសត្វទាំងអស់ថាខុសគ្នា និងឯករាជ្យ។

Verse 53

यथा पुमान्न स्वाङ्गेषु शिर:पाण्यादिषु क्‍वचित् । पारक्यबुद्धिं कुरुते एवं भूतेषु मत्पर: ॥ ५३ ॥

ដូចមនុស្សមិនដែលចាត់ទុកក្បាល ដៃ និងអវយវៈរបស់ខ្លួនថាជារបស់អ្នកដទៃ ដូច្នោះដែរ អ្នកភក្តិដែលពឹងពាក់លើខ្ញុំ មិនឃើញភាពខុសគ្នានៅក្នុងសត្វទាំងអស់ទេ។

Verse 54

त्रयाणामेकभावानां यो न पश्यति वै भिदाम् । सर्वभूतात्मनां ब्रह्मन् स शान्तिमधिगच्छति ॥ ५४ ॥

ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍! អ្នកណាមិនឃើញភាពខុសគ្នានៅក្នុងឯកភាពរបស់ព្រហ្មា វិស្ណុ សិវៈ និងសត្វទាំងអស់ ដែលមានព្រះអាត្មាជាសារសំខាន់ នោះគាត់បានដឹងព្រហ្ម និងទទួលបានសន្តិភាពពិត; អ្នកដទៃមិនបានទេ។

Verse 55

मैत्रेय उवाच एवं भगवतादिष्ट: प्रजापतिपतिर्हरिम् । अर्चित्वा क्रतुना स्वेन देवानुभयतोऽयजत् ॥ ५५ ॥

មૈត្រេយៈបាននិយាយថា—ដក្ខៈ ជាមេនៃព្រះជនបតិទាំងឡាយ បានទទួលព្រះបន្ទូលណែនាំពីព្រះភគវាន ហើយបានបូជាព្រះហរិ (វិស្ណុ) តាមពិធីយញ្ញាដែលកំណត់។ បន្ទាប់មក គាត់បានគោរពបូជាព្រះព្រហ្ម និងព្រះសិវៈ ដោយឡែកៗ។

Verse 56

रुद्रं च स्वेन भागेन ह्युपाधावत्समाहित: । कर्मणोदवसानेन सोमपानितरानपि । उदवस्य सहर्त्विग्भि: सस्‍नाववभृथं तत: ॥ ५६ ॥

ដោយចិត្តផ្តោត ដក្ខៈបានគោរពបូជារុទ្រ (សិវៈ) ដោយយកភាគរបស់ខ្លួនពីសំណល់យញ្ញា។ ពេលពិធីការបញ្ចប់ គាត់បានធ្វើឲ្យព្រះទេវតាដែលផឹកសោម និងមនុស្សដែលមកប្រមូលផ្តុំទាំងអស់ពេញចិត្ត។ បន្ទាប់មក គាត់បានធ្វើអវភ្រឹថស្នានជាមួយព្រះបូជាចារ្យ ហើយមានចិត្តសុខសាន្តពេញលេញ។

Verse 57

तस्मा अप्यनुभावेन स्वेनैवावाप्तराधसे । धर्म एव मतिं दत्त्वा त्रिदशास्ते दिवं ययु: ॥ ५७ ॥

ដោយអานุភាពផ្ទាល់ខ្លួន ដក្ខៈបានទទួលផលបុណ្យពេញលេញ។ ព្រះទេវតាបានប្រទានពរ ឲ្យចិត្តគំនិតរបស់គាត់មាំមួនលើផ្លូវធម៌ ហើយបន្ទាប់មក ព្រះទេវតាទាំងអស់ (ត្រីទស) បានត្រឡប់ទៅស្ថានសួគ៌។

Verse 58

एवं दाक्षायणी हित्वा सती पूर्वकलेवरम् । जज्ञे हिमवत: क्षेत्रे मेनायामिति शुश्रुम ॥ ५८ ॥

មૈត្រេយៈបាននិយាយថា—ខ្ញុំបានឮពីប្រភពដែលមានអំណាចថា ដាក្សាយណី សតី បានបោះបង់រាងកាយចាស់ដែលនាងទទួលពីដក្ខៈ ហើយបានកើតឡើងវិញនៅដែនហិមវត ជាកូនស្រីរបស់មេនា។

Verse 59

तमेव दयितं भूय आवृङ्क्ते पतिमम्बिका । अनन्यभावैकगतिं शक्ति: सुप्तेव पूरुषम् ॥ ५९ ॥

អំបិកា (ទុរគា) ដែលគេស្គាល់ថា ដាក្សាយណី សតី បានទទួលយកព្រះសិវៈដដែលជាស្វាមីម្តងទៀត។ ដូចជាសក្តិដែលមានចិត្តឯកតា ពឹងផ្អែកលើបុរស (ព្រះអម្ចាស់អតីត) នៅពេលចាប់ផ្តើមសೃષ્ટិថ្មី។

Verse 60

एतद्भगवत: शम्भो: कर्म दक्षाध्वरद्रुह: । श्रुतं भागवताच्छिष्यादुद्धवान्मे बृहस्पते: ॥ ६० ॥

មૈត្រេយៈបាននិយាយថា—ឱ វិទុរ! រឿងយជ្ញៈរបស់ទក្សៈដែលត្រូវបានព្រះសម្ភូ (ភគវាន) បំផ្លាញនេះ ខ្ញុំបានស្តាប់ពីឧទ្ធវៈ មហាភក្ត និងសិស្សរបស់ព្រហស្បតិ។

Verse 61

इदं पवित्रं परमीशचेष्टितं यशस्यमायुष्यमघौघमर्षणम् । यो नित्यदाकर्ण्य नरोऽनुकीर्तयेद् धुनोत्यघं कौरव भक्तिभावत: ॥ ६१ ॥

នេះជាចរិតលីឡារបស់ព្រះបរមេស្វរ ដែលបរិសុទ្ធយ៉ាងខ្លាំង បន្ថែមកិត្តិយស និងអាយុ ហើយបំផ្លាញក្រុមបាបទាំងអស់។ ឱ កូនកុរុ អ្នកណាស្តាប់ជានិច្ច ហើយនិយាយសរសើរឡើងវិញដោយសទ្ធា និងភក្តិ នឹងលាងបាបចេញ។

Frequently Asked Questions

It is a shāstric symbol of corrective justice: Dakṣa’s arrogance and ritualistic pride led to offense against Śiva and Satī, so his humiliation reforms him without annihilating his administrative role as Prajāpati. The replacement head marks both consequence and mercy—he is restored to life, but with a visible reminder that yajña must be guided by humility and devotion.

Śiva minimizes their culpability as childish ignorance, accepts Brahmā’s request, and restores them with remedial arrangements. This teaches Vaiṣṇava-Śaiva ethics in the Bhāgavata: a great devotee is tolerant, quick to forgive, and uses punishment only to correct—not to nourish resentment—mirroring the Lord’s compassion toward conditioned beings.

A broad cosmic assembly offers prayers: Dakṣa, the priests, sages, Siddhas, Gandharvas, Vidyādharas, planetary governors, Agni (fire-god), the personified Vedas, Indra, Brahmā, Bhṛgu, and Śiva—demonstrating that Viṣṇu is the ultimate recipient and sustainer of all sacrificial and cosmic functions.

Viṣṇu teaches functional nondifference at the level of the single supreme cause and witness (Brahman/Paramātmā perspective), while also affirming personal theism: He remains the original Personality of Godhead who empowers guṇa-based administrative roles for creation (Brahmā), destruction/transformation (Śiva), and maintenance (Viṣṇu). The teaching discourages sectarian rivalry and centers all worship on the Supreme.