Adhyaya 4
Satī at Dakṣa’s Sacrifice: Condemnation of Blasphemy and Voluntary Departure by Yoga-Fire
បន្ទាប់ពីព្រះសិវៈព្រមានសតីអំពីចិត្តសត្រូវរបស់ទក្ខៈ នាងស្ទាក់ស្ទើររវាងសេចក្តីស្រឡាញ់ឪពុក និងការគោរពប្តី។ ដោយក្តីអាឡោះអាល័យ និងទុក្ខសោក នាងទៅពិធីយជ្ញារបស់ឪពុក ទោះព្រះសិវៈទប់ស្កាត់ ក៏មានក្រុមគណៈរបស់ព្រះសិវៈអមដំណើរ។ នៅទីយជ្ញា មនុស្សទាំងឡាយភ័យខ្លាចទក្ខៈ មានតែម្ដាយ និងបងប្អូនស្រីទទួលស្វាគមន៍ ខណៈទក្ខៈមិនអើពើ និងមិនចែកភាគដល់ព្រះសិវៈ។ សតីក្លាយពីទុក្ខទៅជាកំហឹងធម៌ បន្ទោសពិធីបែបស្វែងផល ប្រាប់ពីភាពបរិសុទ្ធរបស់ព្រះសិវៈ និងបង្ហាញធម៌ចំពោះការប្រមាថព្រះ។ ខ្មាស់អៀនដែលកាន់កាយបានពីអ្នកប្រមាថ នាងអង្គុយមុខទៅជើងជើងខាងជើង សមាធិយោគៈ ស្មារតីលើព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះសិវៈ ហើយដុតកាយដោយភ្លើងខាងក្នុង។ សកលលោករំញ័រ អ្នកមើលសោកស្តាយចំពោះចិត្តរឹងរបស់ទក្ខៈ; គណៈព្រះសិវៈចង់សងសឹក តែភ្រឹគុអានមន្ត្រាយជួរ ឲ្យឫភុសបង្ហាញខ្លួនបណ្តេញគណៈ បើកផ្លូវទៅការបំផ្លាញយជ្ញារបស់ទក្ខៈនៅជំពូកបន្ទាប់។
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच एतावदुक्त्वा विरराम शङ्कर: पत्न्यङ्गनाशं ह्युभयत्र चिन्तयन् । सुहृद्दिदृक्षु: परिशङ्किता भवान् निष्क्रामती निर्विशती द्विधास सा ॥ १ ॥
មហាឥសី ម៉ៃត្រេយៈ បាននិយាយថា—ក្រោយពេលនិយាយប៉ុណ្ណោះនេះ សង្គរៈបានស្ងៀមស្ងាត់ ដោយគិតអំពីស្ថានភាពរបស់សតីទាំងពីរផ្លូវ។ សតីប្រាថ្នាចង់ឃើញសាច់ញាតិនៅផ្ទះឪពុក ប៉ុន្តែក៏ខ្លាចការព្រមានរបស់ភវាន; ចិត្តនាងរំញ័រ ហើយនាងដើរចេញចូលបន្ទប់ទៅមកដូចជាអង្រឹង។
Verse 2
सुहृद्दिदृक्षाप्रतिघातदुर्मना: स्नेहाद्रुदत्यश्रुकलातिविह्वला । भवं भवान्यप्रतिपूरुषं रुषा प्रधक्ष्यतीवैक्षत जातवेपथु: ॥ २ ॥
សតីមានចិត្តសោកស្តាយខ្លាំង ព្រោះត្រូវបានរារាំងមិនឲ្យទៅឃើញសាច់ញាតិ; ដោយសេចក្តីស្នេហា នាងយំ ហើយរអាក់រអួលដោយទឹកភ្នែក។ រាងកាយញ័រ នាងសម្លឹងមើលប្តីដ៏អស្ចារ្យរបស់នាង គឺភវៈ (សិវៈ) ដោយកំហឹង ដូចជាចង់ដុតឲ្យឆេះដោយភ្នែក។
Verse 3
ततो विनि:श्वस्य सती विहाय तं शोकेन रोषेण च दूयता हृदा । पित्रोरगात्स्त्रैणविमूढधीर्गृहान् प्रेम्णात्मनो योऽर्धमदात्सतां प्रिय: ॥ ३ ॥
បន្ទាប់មក សតីដកដង្ហើមវែងៗ ដោយទុក្ខសោក និងកំហឹងឆេះក្នុងបេះដូង នាងបានចាកចេញពីព្រះសង្គរា អ្នកជាទីស្រឡាញ់របស់សន្តជន ដែលដោយសេចក្តីស្រឡាញ់បានប្រទានកាយពាក់កណ្តាលដល់នាង ហើយទៅកាន់ផ្ទះឪពុក; ការធ្វើនេះជាការខ្វះប្រាជ្ញា ព្រោះចិត្តត្រូវមោហៈដោយសភាពស្ត្រី។
Verse 4
तामन्वगच्छन् द्रुतविक्रमां सतीम् एकां त्रिनेत्रानुचरा: सहस्रश: । सपार्षदयक्षा मणिमन्मदादय: पुरोवृषेन्द्रास्तरसा गतव्यथा: ॥ ४ ॥
ពេលឃើញសតីចាកចេញតែម្នាក់ឯងដោយល្បឿនលឿន អនុចររបស់ព្រះសិវៈមានបីភ្នែករាប់ពាន់—ដឹកនាំដោយ មណីមាន និង មទ ជាដើម—ជាមួយយក្ខ និងបរិវារ បានប្រញាប់តាមនាងទៅ ដោយមានគោនន្ទីនៅខាងមុខ។
Verse 5
तां सारिकाकन्दुकदर्पणाम्बुज श्वेतातपत्रव्यजनस्रगादिभि: । गीतायनैर्दुन्दुभिशङ्खवेणुभि- र्वृषेन्द्रमारोप्य विटङ्किता ययु: ॥ ५ ॥
ពួកអនុចរបានរៀបចំឲ្យសតីអង្គុយលើខ្នងគោ ហើយយកបក្សីសត្វចិញ្ចឹមរបស់នាង ព្រមទាំងបាល់ កញ្ចក់ ផ្កាឈូក ឆ័ត្រពណ៌សធំ កង្ហារ ចាមរ និងកម្រងផ្កាជាដើមមកបម្រើ។ មានក្រុមច្រៀង និងសូរស្គរ ស័ង្ខ និងខ្លុយ/ត្រែ ដង្ហែជាមួយ ធ្វើឲ្យក្បួនដង្ហែមានភាពអធិកអធមដូចព្រះរាជពិធី។
Verse 6
आब्रह्मघोषोर्जितयज्ञवैशसं विप्रर्षिजुष्टं विबुधैश्च सर्वश: । मृद्दार्वय:काञ्चनदर्भचर्मभि- र्निसृष्टभाण्डं यजनं समाविशत् ॥ ६ ॥
បន្ទាប់មក នាងទៅដល់ផ្ទះឪពុក ដែលកំពុងធ្វើយជ្ញា ហើយចូលទៅក្នុងមណ្ឌលយជ្ញាដែលពោរពេញដោយសូរសូត្រមន្តវេទ (ព្រហ្មឃោស)។ នៅទីនោះមានព្រះព្រាហ្មណ៍ ឥសីធំៗ និងទេវតាជាច្រើនប្រមូលផ្តុំគ្នា; ក៏មានសត្វបូជា និងភាជនៈធ្វើពីដី ឈើ ថ្ម/លោហៈ មាស ស្មៅដರ್ಭ និងស្បែក ដែលជាគ្រឿងត្រូវការសម្រាប់យជ្ញា។
Verse 7
तामागतां तत्र न कश्चनाद्रियद् विमानितां यज्ञकृतो भयाज्जन: । ऋते स्वसृर्वै जननीं च सादरा: प्रेमाश्रुकण्ठ्य: परिषस्वजुर्मुदा ॥ ७ ॥
ពេលសតីមកដល់មណ្ឌលយជ្ញាជាមួយអ្នកតាម នរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកធ្វើយជ្ញាមិនបានទទួលនាងដោយកិត្តិយសទេ ព្រោះខ្លាចទក្ខ។ មានតែម្ដាយ និងបងប្អូនស្រីរបស់នាងប៉ុណ្ណោះដែលមកទទួលដោយក្តីគោរព; ទឹកភ្នែកនៃសេចក្តីស្រឡាញ់ធ្វើឲ្យសម្លេងរឹងក ហើយពួកនាងបានឱបនាងដោយអំណរ និងនិយាយពាក្យផ្អែមល្ហែម។
Verse 8
सौदर्यसम्प्रश्नसमर्थवार्तया मात्रा च मातृष्वसृभिश्च सादरम् । दत्तां सपर्यां वरमासनं च सा नादत्त पित्राप्रतिनन्दिता सती ॥ ८ ॥
ម្តាយ បងប្អូនស្រី និងមីងៗបានទទួលស្វាគមន៍ដោយក្តីគោរព សួរសុខទុក្ខ ហើយផ្តល់អាសនៈនិងអំណោយ; ប៉ុន្តែព្រោះឪពុកមិនបានស្វាគមន៍ឬសួរសុខទុក្ខ សតីមិនឆ្លើយតប ហើយមិនទទួលអ្វីទាំងអស់។
Verse 9
अरुद्रभागं तमवेक्ष्य चाध्वरं पित्रा च देवे कृतहेलनं विभौ । अनादृता यज्ञसदस्यधीश्वरी चुकोप लोकानिव धक्ष्यती रुषा ॥ ९ ॥
នៅក្នុងវេទិកាយញ្ញ សតីបានឃើញថាមិនមានភាគបូជាសម្រាប់រុទ្រ ហើយនាងយល់ថាឪពុកបានប្រមាថព្រះសិវៈដ៏មានអานุភាព; លើសពីនេះ គាត់ក៏មិនគោរពសតីផង។ ដូច្នេះ សតីដែលជាអធិបតីនៃសភាយញ្ញ ក៏ខឹងខ្លាំង ហើយសម្លឹងឪពុកដូចជាចង់ដុតគាត់ដោយភ្នែក។
Verse 10
जगर्ह सामर्षविपन्नया गिरा शिवद्विषं धूमपथश्रमस्मयम् । स्वतेजसा भूतगणान्समुत्थितान् निगृह्य देवी जगतोऽभिशृण्वत: ॥ १० ॥
ដោយកំហឹង និងទុក្ខ សតីបានប្រមាថដක්ෂ—អ្នកស្អប់ព្រះសិវៈ ដែលអួតអាងអំពីយញ្ញដ៏លំបាកពេញដោយផ្សែង—ដោយពាក្យរឹងមាំ។ ពួកភូតបរិវាររបស់ព្រះសិវៈបានកើតឡើងចង់ធ្វើអន្តរាយដක්ෂ ប៉ុន្តែទេវីបានទប់ពួកគេដោយតេជៈរបស់នាង ហើយបាននিন্দាបិតានៅមុខមនុស្សទាំងអស់។
Verse 11
देव्युवाच न यस्य लोकेऽस्त्यतिशायन: प्रिय- स्तथाप्रियो देहभृतां प्रियात्मन: । तस्मिन्समस्तात्मनि मुक्तवैरके ऋते भवन्तं कतम: प्रतीपयेत् ॥ ११ ॥
ទេវីបានមានព្រះបន្ទូលថា—ក្នុងចំណោមសត្វមានជីវិតទាំងអស់ គ្មានអ្នកណាស្រឡាញ់ជាងព្រះសិវៈទេ ហើយព្រះអង្គគ្មានគូប្រជែង។ ព្រះអង្គមិនលំអៀងស្រឡាញ់អ្នកណាជាពិសេស និងមិនមានសត្រូវជាមួយអ្នកណាទេ; ព្រះអង្គជាអាត្មានៃសកលលោក និងគ្មានវេរ។ ដូច្នេះ លើកលែងតែអ្នក តើនរណានឹងប្រឆាំងចំពោះព្រះអង្គដ៏សកលនេះ?
Verse 12
दोषान् परेषां हि गुणेषु साधवो गृह्णन्ति केचिन्न भवादृशो द्विज । गुणांश्च फल्गून् बहुलीकरिष्णवो महत्तमास्तेष्वविदद्भवानघम् ॥ १२ ॥
ឱ ដ្វិជ ដක්ෂ! ពួកសាធុជនមិនចាប់កំហុសក្នុងគុណធម៌របស់អ្នកដទៃទេ; សូម្បីតែគុណល្អតិចតួចក៏ពួកគេបង្កើនឲ្យធំ។ តែអ្នកដូចអ្នកវិញ ស្វែងរកកំហុសសូម្បីតែក្នុងគុណល្អរបស់អ្នកដទៃ។ គួរឲ្យសោកស្តាយ អ្នកបានរកឃើញកំហុសលើមហាត្មា ដូចព្រះសិវៈ។
Verse 13
नाश्चर्यमेतद्यदसत्सु सर्वदा महद्विनिन्दा कुणपात्मवादिषु । सेर्ष्यं महापूरुषपादपांसुभि- र्निरस्ततेज:सु तदेव शोभनम् ॥ १३ ॥
មិនមែនជារឿងអស្ចារ្យទេ ដែលអ្នកយកកាយអស្ថិរជាខ្លួនឯង តែងតែប្រមាថមហាបុរស។ ការច嫉របស់អ្នកស្រឡាញ់វត្ថុគឺជាមូលហេតុនៃការធ្លាក់ចុះ; ដោយធូលីពីព្រះបាទមហាបុរស ពន្លឺកិត្តិយសរបស់ពួកគេត្រូវបានបំបាត់—នោះហើយជាសមគួរ។
Verse 14
यद्वयक्षरं नाम गिरेरितं नृणां सकृत्प्रसङ्गादघमाशु हन्ति तत् । पवित्रकीर्तिं तमलङ्घ्यशासनं भवानहो द्वेष्टि शिवं शिवेतर: ॥ १४ ॥
ឪពុកជាទីគោរព! ការដែលលោកមានទោសទាស់ចំពោះព្រះសិវៈ គឺជាអំពើបាបធំ។ ព្រះនាមរបស់ព្រះអង្គមានពីរព្យាង្គ ‘សិ’ និង ‘វ’ សូម្បីតែអានម្តងក្នុងសង្គមបរិសុទ្ធ ក៏បំផ្លាញបាបបានឆាប់រហ័ស។ កិត្តិយសព្រះអង្គបរិសុទ្ធ ហើយព្រះបញ្ជាមិនអាចលំអៀងបាន—តែមានតែលោកប៉ុណ្ណោះដែលស្អប់ព្រះសិវៈ។
Verse 15
यत्पादपद्मं महतां मनोऽलिभि- र्निषेवितं ब्रह्मरसासवार्थिभि: । लोकस्य यद्वर्षति चाशिषोऽर्थिन- स्तस्मै भवान्द्रुह्यति विश्वबन्धवे ॥ १५ ॥
លោកមានច嫉ចំពោះព្រះសិវៈ ដែលជាមិត្តរបស់សត្វមានជីវិតទាំងអស់ក្នុងបីលោក។ ផ្កាឈូកព្រះបាទរបស់ព្រះអង្គ ត្រូវបាន “ឃ្មុំចិត្ត” របស់មហាត្មាដែលប្រាថ្នារសនៃព្រហ្មានន្ទ សេវាបម្រើជានិច្ច។ សម្រាប់មនុស្សទូទៅ ព្រះអង្គក៏បង្អួតពរតាមបំណង—តែចំពោះមិត្តសកលនោះ លោកវិញធ្វើទោសទាស់។
Verse 16
किं वा शिवाख्यमशिवं न विदुस्त्वदन्ये ब्रह्मादयस्तमवकीर्य जटा: श्मशाने । तन्माल्यभस्मनृकपाल्यवसत्पिशाचै- र्ये मूर्धभिर्दधति तच्चरणावसृष्टम् ॥ १६ ॥
តើលោកគិតថា ព្រះព្រហ្មា និងមហាបុរសដ៏គួរគោរពជាងលោក មិនស្គាល់អ្នកដែលមនុស្សហៅថា ព្រះសិវៈទេឬ? ព្រះអង្គស្នាក់នៅទីបូជាសព សក់ជតាច្របូកច្របល់ ពាក់មាលាក្បាលមនុស្ស លាបផេះ ហើយរស់ជាមួយពិសាច—ប៉ុន្តែទោះយ៉ាងណា ព្រះព្រហ្មា និងអ្នកធំៗក៏យកផ្កាដែលអർព្រះបាទរបស់ព្រះអង្គ ដាក់លើក្បាលដោយក្តីគោរព។
Verse 17
कर्णौ पिधाय निरयाद्यदकल्प ईशे धर्मावितर्यसृणिभिर्नृभिरस्यमाने । छिन्द्यात्प्रसह्य रुशतीमसतीं प्रभुश्चे- ज्जिह्वामसूनपि ततो विसृजेत्स धर्म: ॥ १७ ॥
សតីបាននិយាយថា៖ បើស្តាប់ឮមនុស្សអាក្រក់មិនទទួលខុសត្រូវ និយាយបង្ខូចអំពីព្រះអម្ចាស់ និងអ្នកគ្រប់គ្រងធម៌ នោះអ្នកដែលមិនអាចផ្តន្ទាទោសបាន គួរបិទត្រចៀកហើយចាកចេញ។ ប៉ុន្តែបើអាចធ្វើបាន គួរបង្ខំកាត់អណ្តាតអ្នកនិយាយបង្ខូច ហើយសម្លាប់អ្នកល្មើស; បន្ទាប់មក ដើម្បីការពារធម៌ គួរលះបង់ជីវិតខ្លួនឯង—នោះហើយជាធម៌។
Verse 18
अतस्तवोत्पन्नमिदं कलेवरं न धारयिष्ये शितिकण्ठगर्हिण: । जग्धस्य मोहाद्धि विशुद्धिमन्धसो जुगुप्सितस्योद्धरणं प्रचक्षते ॥ १८ ॥
ដូច្នេះ ខ្ញុំមិនអាចទ្រាំទ្ររាងកាយអសក្ដិសមនេះ ដែលបានទទួលពីអ្នកអ្នកដែលបានប្រមាថព្រះសិវៈ (សិតិកណ្ឍថៈ) ទៀតឡើយ។ ដូចមនុស្សដែលបានបរិភោគអាហារពុល ការព្យាបាលល្អបំផុតគឺការក្អួតចេញ ដូច្នេះខ្ញុំនឹងបោះបង់រាងកាយនេះ។
Verse 19
न वेदवादाननुवर्तते मति: स्व एव लोके रमतो महामुने: । यथा गतिर्देवमनुष्ययो: पृथक् स्व एव धर्मे न परं क्षिपेत्स्थित: ॥ १९ ॥
ឱ មហាមុនី! បុគ្គលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ដែលរីករាយនៅក្នុងលោកវិញ្ញាណរបស់ខ្លួន មិនចាំបាច់ត្រូវតាមវចនៈ និងបទបញ្ញត្តិវេដៈជានិច្ចទេ។ ដូចដំណើររបស់ទេវតា និងមនុស្សខុសគ្នា អ្នកឈរជាប់ក្នុងស្វធម៌ មិនគួររិះគន់ធម៌របស់អ្នកដទៃឡើយ។
Verse 20
कर्म प्रवृत्तं च निवृत्तमप्यृतं वेदे विविच्योभयलिङ्गमाश्रितम् । विरोधि तद्यौगपदैककर्तरि द्वयं तथा ब्रह्मणि कर्म नर्च्छति ॥ २० ॥
ក្នុងវេដៈមានសេចក្តីណែនាំអំពីសកម្មភាពពីរប្រភេទ—ប្រវ្រឹត្តិ-កម្មសម្រាប់អ្នកជាប់ចិត្តនឹងសុខវត្ថុ និងនិវ្រឹត្តិ-កម្មសម្រាប់អ្នកដាច់ចិត្ត។ លក្ខណៈទាំងពីរខុសគ្នា; ការដាក់ឲ្យមានទាំងពីរនៅក្នុងមនុស្សតែម្នាក់ជាពេលតែមួយគឺជាការប្រឆាំង។ តែអ្នកដែលស្ថិតក្នុងព្រហ្មន៍អាចលើសទាំងពីរបាន។
Verse 21
मा व: पदव्य: पितरस्मदास्थिता या यज्ञशालासु न धूमवर्त्मभि: । तदन्नतृप्तैरसुभृद्भिरीडिता अव्यक्तलिङ्गा अवधूतसेविता: ॥ २१ ॥
ឱ ព្រះបិតា! ស្ថានៈ និងឥទ្ធិពលដែលយើងកាន់កាប់ មិនអាចឲ្យអ្នក ឬអ្នកលួងលោមរបស់អ្នកស្រមៃបានឡើយ។ អ្នកដែលធ្វើយញ្ញធំៗក្នុងសាលាយញ្ញ ដើរតាមផ្លូវផ្សែងនៃពិធីកម្ម គេព្រួយបារម្ភតែបំពេញតម្រូវការរាងកាយដោយបរិភោគអាហារយញ្ញ។ តែយើងអាចបង្ហាញឥទ្ធិពលដោយតែចេតនាម៉ាត់; នេះអាចសម្រេចបានតែដោយមហាបុគ្គលអ្នកបោះបង់ អ្នកដឹងខ្លួន និងអ្នកបម្រើអវធូតប៉ុណ្ណោះ។
Verse 22
नैतेन देहेन हरे कृतागसो देहोद्भवेनालमलं कुजन्मना । व्रीडा ममाभूत्कुजनप्रसङ्गत- स्तज्जन्म धिग्यो महतामवद्यकृत् ॥ २२ ॥
ឱ ព្រះហរិ! អ្នកជាអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើល្មើសចំពោះផ្កាឈូកព្រះបាទរបស់សិតិកណ្ឍថៈ (ព្រះសិវៈ) ហើយអកុសលណាស់ រាងកាយរបស់ខ្ញុំកើតចេញពីរាងកាយរបស់អ្នក។ ខ្ញុំខ្មាស់អៀនយ៉ាងខ្លាំងចំពោះទំនាក់ទំនងរាងកាយនេះ; ព្រោះពាក់ព័ន្ធនឹងអ្នកល្មើសចំពោះព្រះបាទរបស់មហាបុគ្គល ខ្ញុំស្តីបន្ទោសសូម្បីតែកំណើតរបស់ខ្ញុំ។
Verse 23
गोत्रं त्वदीयं भगवान्वृषध्वजो दाक्षायणीत्याह यदा सुदुर्मना: । व्यपेतनर्मस्मितमाशु तदाऽहं व्युत्स्रक्ष्य एतत्कुणपं त्वदङ्गजम् ॥ २३ ॥
ដោយសារភាពពាក់ព័ន្ធតាមវង្សកុល នៅពេលព្រះភគវាន វೃಷធ្វជៈ ព្រះសិវៈ ហៅខ្ញុំថា «ដាក្សាយណី» ខ្ញុំក៏សោកសៅភ្លាមៗ ហើយសេចក្តីរីករាយនិងស្នាមញញឹមរលាយបាត់។ ខ្ញុំស្តាយយ៉ាងខ្លាំងដែលរាងកាយដូចថង់នេះកើតពីលោក; ដូច្នេះខ្ញុំនឹងបោះបង់វា។
Verse 24
मैत्रेय उवाच इत्यध्वरे दक्षमनूद्य शत्रुहन् क्षितावुदीचीं निषसाद शान्तवाक् । स्पृष्ट्वा जलं पीतदुकूलसंवृता निमील्य दृग्योगपथं समाविशत् ॥ २४ ॥
មៃត្រេយៈបាននិយាយថា—ឱ អ្នកបំផ្លាញសត្រូវ! បន្ទាប់ពីនិយាយដូច្នេះទៅកាន់ឪពុក ដក្សៈ នៅទីធ្លាយជ្ញា សតីបានអង្គុយលើដី បែរមុខទៅទិសជើង ដោយពាក្យសម្រួលស្ងប់។ នាងស្លៀកពណ៌ក្រហមលឿង (កាសាយ) ប៉ះទឹកដើម្បីបរិសុទ្ធខ្លួន បិទភ្នែក ហើយចូលលំនាំយោគៈ។
Verse 25
कृत्वा समानावनिलौ जितासना सोदानमुत्थाप्य च नाभिचक्रत: । शनैर्हृदि स्थाप्य धियोरसि स्थितं कण्ठाद्भ्रुवोर्मध्यमनिन्दितानयत् ॥ २५ ॥
ដំបូងនាងបានគ្រប់គ្រងអាសនៈឲ្យមាំ និងធ្វើឲ្យលំហូរខ្យល់ជីវិតស្មើគ្នា។ បន្ទាប់មកនាងលើកឧដានវាយុពីចក្រានាភិឡើងទៅដាក់ក្នុងស្ថានភាពសមតុល្យ។ រួចនាងដាក់ប្រាណដែលលាយជាមួយបញ្ញា ឲ្យស្ថិតនៅក្នុងបេះដូងយឺតៗ ហើយលើកឡើងតាមផ្លូវក ដល់ចំណុចកណ្ដាលចន្លោះចិញ្ចើម។
Verse 26
एवं स्वदेहं महतां महीयसा मुहु: समारोपितमङ्कमादरात् । जिहासती दक्षरुषा मनस्विनी दधार गात्रेष्वनिलाग्निधारणाम् ॥ २६ ॥
ដូច្នេះ ដើម្បីបោះបង់រាងកាយរបស់នាង—រាងកាយដែលព្រះភគវាន សង្គរៈ អ្នកត្រូវបានគោរពដោយមហាឥសី បានអង្គុយដាក់លើភ្លៅដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ និងការគោរពជាញឹកញាប់—សតីដោយកំហឹងចំពោះឪពុក បានធ្វើចិត្តឲ្យមាំ ហើយធ្វើសមាធិលើការកាន់កាប់អគ្គិដែលកើតពីខ្យល់ជីវិតក្នុងអង្គកាយ។
Verse 27
तत: स्वभर्तुश्चरणाम्बुजासवं जगद्गुरोश्चिन्तयती न चापरम् । ददर्श देहो हतकल्मष: सती सद्य: प्रजज्वाल समाधिजाग्निना ॥ २७ ॥
បន្ទាប់មក សតីមិនគិតអ្វីផ្សេងទៀតឡើយ ក្រៅតែអម្រឹតនៃបាទបដុមរបស់ស្វាមីនាង ព្រះសិវៈ ដែលជាគ្រូវិញ្ញាណកំពូលនៃលោក។ ដូច្នេះនាងបានស្អាតពីមលិនទាំងអស់ ហើយបានឃើញរាងកាយនាងឆេះឡើងភ្លាមៗដោយអគ្គិសមាធិ។
Verse 28
तत्पश्यतां खे भुवि चाद्भुतं महद् हाहेति वाद: सुमहानजायत । हन्त प्रिया दैवतमस्य देवी जहावसून् केन सती प्रकोपिता ॥ २८ ॥
ពេលសតីដោយកំហឹងបានបោះបង់រាងកាយ នោះមានសំឡេងរំភើបធំ “អូយ អូយ” លាន់ទាំងមេឃទាំងដី។ ហេតុអ្វីសតី ព្រះនាងជាព្រះភរិយានៃព្រះសិវៈដ៏គួរគោរព បានចាកចេញពីរាងកាយដូច្នេះ?
Verse 29
अहो अनात्म्यं महदस्य पश्यत प्रजापतेर्यस्य चराचरं प्रजा: । जहावसून् यद्विमतात्मजा सती मनस्विनी मानमभीक्ष्णमर्हति ॥ २९ ॥
អូហ៍ នេះជាការខ្វះចិត្តធម៌ដ៏ធំ! ទក្ខៈជាប្រជាបតិ អ្នកថែរក្សាសត្វចលនានិងអចលនទាំងអស់ បានមើលងាយកូនស្រីខ្លួន សតី ដែលជาสต្រីសុចរិតស្មោះត្រង់ និងមានចិត្តវិសាល ដល់ថ្នាក់នាងបោះបង់រាងកាយដោយសារការមើលរំលង។
Verse 30
सोऽयं दुर्मर्षहृदयो ब्रह्मध्रुक् च लोकेऽपकीर्तिं महतीमवाप्स्यति । यदङ्गजां स्वां पुरुषद्विडुद्यतां न प्रत्यषेधन्मृतयेऽपराधत: ॥ ३० ॥
ទក្ខៈអ្នកមានចិត្តរឹងមាំនេះ មិនសមនឹងភាពជាព្រាហ្មណ៍ ហើយជាអ្នកប្រមាថព្រះព្រហ្ម នឹងទទួលអពកេរ្តិ៍ធំក្នុងលោក; ព្រោះដោយកំហុសរបស់ខ្លួន គាត់មិនបានទប់ស្កាត់កូនស្រីដែលកំពុងទៅរកមរណភាព ហើយមានការច嫉ចំពោះព្រះបុគ្គលអធិទេវ។
Verse 31
वदत्येवं जने सत्या दृष्ट्वासुत्यागमद्भुतम् । दक्षं तत्पार्षदा हन्तुमुदतिष्ठन्नुदायुधा: ॥ ३१ ॥
ខណៈដែលមនុស្សកំពុងនិយាយអំពីមរណភាពដោយស្ម័គ្រចិត្តដ៏អស្ចារ្យរបស់សតី អ្នកបម្រើដែលមកជាមួយនាងបានក្រោកឡើងកាន់អាវុធ ដើម្បីសម្លាប់ទក្ខៈ។
Verse 32
तेषामापततां वेगं निशाम्य भगवान् भृगु: । यज्ञघ्नघ्नेन यजुषा दक्षिणाग्नौ जुहाव ह ॥ ३२ ॥
ពេលឃើញពួកគេវាយប្រហារយ៉ាងលឿន ភគវាន ភ្រឹគុ បានយល់ឃើញគ្រោះថ្នាក់; គាត់បានបូជាអាហុតិចូលក្នុងភ្លើងយញ្ញាខាងត្បូង ហើយបញ្ចេញមន្ត្រពីយជុរវេទ ដែលអាចបំផ្លាញអ្នកបំផ្លាញយញ្ញាបានភ្លាមៗ។
Verse 33
अध्वर्युणा हूयमाने देवा उत्पेतुरोजसा । ऋभवो नाम तपसा सोमं प्राप्ता: सहस्रश: ॥ ३३ ॥
ពេលអធ្វរយុ (អ្នកបូជាយញ្ញ) បញ្ចូលអាហូតិចូលក្នុងភ្លើងយញ្ញ ទេវតាទាំងឡាយក៏លេចឡើងភ្លាមៗដោយអោជស៍ដ៏ខ្លាំង។ ទេវតាឈ្មោះ “ឫភុ” បានទទួលកម្លាំងពីសោមៈដោយតបៈ ហើយកើតឡើងរាប់ពាន់។
Verse 34
तैरलातायुधै: सर्वे प्रमथा: सहगुह्यका: । हन्यमाना दिशो भेजुरुशद्भिर्ब्रह्मतेजसा ॥ ३४ ॥
ទេវតា “ឫភុ” បានយកឈើឥន្ធនៈដែលឆេះកន្លះពីភ្លើងយញ្ញធ្វើជាអាវុធ វាយប្រហារពួកប្រមថ និងគុហ្យក។ ដោយត្រូវដុតដោយព្រះតេជៈនៃព្រាហ្មណ៍ (brahma-tejas) ពួកគេរត់គេចទៅគ្រប់ទិស ហើយបាត់អស្ចារ្យ។
Frequently Asked Questions
Satī is portrayed as torn between two dharmic pulls: loyalty to her husband’s counsel and intense affection for her natal family. Her agitation and repeated wavering indicate inner conflict; ultimately, attachment and grief override discernment, and she goes—only to witness Dakṣa’s public disrespect of Śiva and herself, which becomes the immediate cause of her decisive renunciation.
In the Bhāgavata’s theology, excluding a महान् (great lord/devotee) from yajña reveals that the ritual has become ego-driven rather than God-centered. The omission symbolizes sectarian contempt and the spiritual invalidation of the sacrifice’s purpose—prompting Satī’s condemnation of fruitive ritualism divorced from reverence and devotion.
Satī states a graded dharmic response: if one cannot punish the blasphemer, one should block the ears and leave; if capable, one should forcibly stop the blasphemy. Her intent is to stress the seriousness of insulting the controller of religion and the Lord’s devotee, not to license indiscriminate violence; the narrative then shows consequences unfolding through cosmic, not personal, retribution.
The chapter frames it as yogic departure (yoga-mṛtyu): Satī sits in posture, raises prāṇa through the inner channels, concentrates on the fiery element, and meditates on Śiva’s lotus feet, becoming purified and leaving the body in a blaze generated by meditation. The emphasis is on tapas and yogic mastery, though it is triggered by moral outrage and grief.
The Ṛbhus are a class of empowered demigods manifested through Bhṛgu’s oblations and Yajur-mantras. They embody mantra-śakti and brahma-tejas protecting the sacrificial establishment; they attack Śiva’s attendants and drive them away, intensifying the conflict that will culminate in the larger destruction of Dakṣa’s yajña.