Adhyaya 31
Nārada Instructs the Pracetās: Bhakti as the Goal of All Paths
បន្ទាប់ពីបំពេញជីវិតគ្រួសារយូរ និងបង្កើតជំនឿចំណេះដឹងពិតប្រាកដ ព្រេចេតាសរំលឹកព្រះគុណរបស់ព្រះអម្ចាស់ ហើយលះបង់ ដោយប្រគល់ភរិយាទៅកូនប្រុសមានគុណធម៌។ ពួកគេទៅឆ្នេរសមុទ្រខាងលិចជិតឥសីជាជាលី ហើយបង្កើតទស្សនៈស្មើចំពោះសត្វទាំងអស់ បង្កើនស្មារតីក្រឹෂ្ណ។ ដោយអនុវត្តយោគៈ—អាសនៈ ប្រាណាយាម និងការគ្រប់គ្រងចិត្ត ពាក្យ និងអារម្មណ៍—ពួកគេរួចផុតពីការចងភ្ជាប់ ហើយនារទមុនីមកដល់។ ព្រេចេតាសគោរព និងសារភាពថាការជាប់គ្រួសារធ្វើឲ្យស្ទើរភ្លេចព្រះបន្ទូលពីសិវៈ និងវិෂ្ណុ ហើយសុំចំណេះដឹងដូចភ្លើងដើម្បីឆ្លងអវិជ្ជា។ នារទបង្រៀនថាជីវិតល្អឥតខ្ចោះមានតែពេលឧទ្ទិសដល់សេវាភក្តិដល់ហរិ; ទោះមាន “កំណើតបី” និងសាធនាខ្ពស់ ក៏ឥតប្រយោជន៍បើគ្មានហរិ-ភក្តិ។ គាត់ពន្យល់ព្រះអម្ចាស់ជាឫសដែលបំពេញទេវតាទាំងអស់ និងការចេញកើត-ត្រឡប់របស់លោកធាតុទៅក្នុងព្រះអម្ចាស់ ដោយបញ្ជាក់ភាពខុស-មិនខុសជាមួយគ្នា និងការលើសគុណៈ។ គាត់ណែនាំមេត្តា ការពេញចិត្ត និងការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ជាវិធីលឿនដើម្បីពេញចិត្តជនារទនៈ ហើយពិពណ៌នាព្រះអម្ចាស់ឆ្លើយតបជិតស្និទ្ធចំពោះភក្តិបរិសុទ្ធ និងមិនអើពើអ្នកអួតអាងវត្ថុ។ នារទចាកចេញ; ព្រេចេតាសទទួលបានការចងភ្ជាប់មាំមួន និងឈានទៅគោលដៅអតិឧត្តម។ រឿងស៊ុមបញ្ចប់៖ មૈត្រេយបញ្ចប់សម្រាប់វិទុរ; ស៊ុកទេវបន្តទៅពូជព្រីយវ្រាត; វិទុរត្រឡប់ទៅហស្តិនាបុរ និងមានផលស្តាប់ដែលផ្តល់ទាំងលោគីយ៍ និងបរលោក។
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच तत उत्पन्नविज्ञाना आश्वधोक्षजभाषितम् । स्मरन्त आत्मजे भार्यां विसृज्य प्राव्रजन् गृहात् ॥ १ ॥
មៃត្រេយៈបាននិយាយថា—បន្ទាប់មក ព្រះចេតាសទាំងឡាយបានទទួលបានវិជ្ជាដ៏ពេញលេញក្នុងស្មារតីវិញ្ញាណ។ ពួកគេបានរំលឹកព្រះវចនៈ/ព្រះពររបស់ព្រះអធោក្សជៈ ហើយចាកចេញពីផ្ទះ ដោយប្រគល់ភារកិច្ចថែទាំកូនប្រុសដ៏ល្អឥតខ្ចោះឲ្យភរិយា។
Verse 2
दीक्षिता ब्रह्मसत्रेण सर्वभूतात्ममेधसा । प्रतीच्यां दिशि वेलायां सिद्धोऽभूद्यत्र जाजलि: ॥ २ ॥
ដោយទទួលដិក្សាក្នុងពិធីប្រាហ្មសត្រ និងមានមេធាដែលឃើញអាត្មានៅក្នុងសត្វលោកទាំងអស់ ព្រះចេតាសទាំងឡាយបានទៅកាន់ឆ្នេរសមុទ្រខាងលិច ដែលជាទីស្នាក់របស់មហាឥសីជាជលិ អ្នកបានរួចផុត។ ដោយបំពេញឲ្យសម្រេចនូវចំណេះដឹងសមទស្សន៍នោះ ពួកគេបានសម្រេចភាពពេញលេញក្នុងក្រឹષ્ણចេតនា។
Verse 3
तान्निर्जितप्राणमनोवचोदृशो जितासनान् शान्तसमानविग्रहान् । परेऽमले ब्रह्मणि योजितात्मन: सुरासुरेड्यो ददृशे स्म नारद: ॥ ३ ॥
ដោយអនុវត្តយោគាសនៈ ព្រះចេតាសទាំងឡាយបានគ្រប់គ្រងព្រលឹងដង្ហើម (ប្រាណ), ចិត្ត, ពាក្យសម្តី និងទស្សនៈខាងក្រៅ។ តាមរយៈប្រាណាយាមៈ ពួកគេបានរួចផុតពីការចងភ្ជាប់វត្ថុ ធ្វើឲ្យមានសន្តិភាព សមភាព និងស្ថេរភាព ហើយភ្ជាប់ចិត្តទៅកាន់ព្រះព្រហ្ម (Brahman) ដ៏ខ្ពស់បំផុត និងបរិសុទ្ធ។ នៅពេលនោះ មហាឥសីនារទៈ ដែលទាំងទេវតា និងអសុរ ក៏គោរពបូជា បានមកជួបពួកគេ។
Verse 4
तमागतं त उत्थाय प्रणिपत्याभिनन्द्य च । पूजयित्वा यथादेशं सुखासीनमथाब्रुवन् ॥ ४ ॥
ពេលដែលព្រះចេតាសទាំងឡាយឃើញមហាឥសីនារទៈមកដល់ ពួកគេបានក្រោកពីអាសនៈភ្លាមៗ។ ពួកគេបានក្រាបបង្គំដោយគោរព ស្វាគមន៍ និងបូជាតាមគួរ; ហើយពេលនារទៈអង្គុយសុខស្រួលរួច ពួកគេបានចាប់ផ្តើមសួរសំណួរទៅកាន់គាត់។
Verse 5
प्रचेतस ऊचु: स्वागतं ते सुरर्षेऽद्य दिष्ट्या नो दर्शनं गत: । तव चङ्क्रमणं ब्रह्मन्नभयाय यथा रवे: ॥ ५ ॥
ព្រះប្រចេតាសបាននិយាយថា៖ «សូមស្វាគមន៍ ព្រះទេវឫសី! ដោយសំណាងធំ យើងបានឃើញព្រះអង្គថ្ងៃនេះ។ ឱ ព្រាហ្មណ៍ ការធ្វើដំណើររបស់ព្រះអង្គដូចព្រះអាទិត្យ ដែលបំបាត់ភ័យពីភាពងងឹតនៃរាត្រី ដូច្នេះព្រះអង្គបំបាត់ភ័យទាំងអស់»
Verse 6
यदादिष्टं भगवता शिवेनाधोक्षजेन च । तद् गृहेषु प्रसक्तानां प्रायश: क्षपितं प्रभो ॥ ६ ॥
ឱ ព្រះអម្ចាស់ ការណែនាំដែលព្រះសិវៈ និងអធោក្សជៈ (ព្រះវិṣṇុ) បានប្រទានមក យើងដែលជាប់ចិត្តនឹងកិច្ចការផ្ទះសម្បែង បានស្ទើរតែភ្លេចបាត់ទៅហើយ។
Verse 7
तन्न: प्रद्योतयाध्यात्मज्ञानं तत्त्वार्थदर्शनम् । येनाञ्जसा तरिष्यामो दुस्तरं भवसागरम् ॥ ७ ॥
ដូច្នេះ សូមព្រះអង្គបំភ្លឺយើងដោយចំណេះដឹងអធ្យાત્મ—ការមើលឃើញអត្ថន័យនៃតត្ត្វៈ—ដើម្បីឲ្យយើងអាចឆ្លងកាត់សមុទ្រភវៈដ៏លំបាកនេះបានដោយងាយ។
Verse 8
मैत्रेय उवाच इति प्रचेतसां पृष्टो भगवान्नारदो मुनि: । भगवत्युत्तमश्लोक आविष्टात्माब्रवीन्नृपान् ॥ ८ ॥
មૈត្រេយៈបាននិយាយថា៖ «ឱ វិទុរៈ ពេលប្រចេតាសសួរដូច្នេះ ព្រះនារទមុនី អ្នកបម្រើភក្តិដ៏អធិក ដែលចិត្តលីនជានិច្ចក្នុងព្រះអុត្តមស្លោកៈ បានចាប់ផ្តើមឆ្លើយតបដល់ព្រះរាជាទាំងនោះ»
Verse 9
नारद उवाच तज्जन्म तानि कर्माणि तदायुस्तन्मनो वच: । नृणां येन हि विश्वात्मा सेव्यते हरिरीश्वर: ॥ ९ ॥
នារទបាននិយាយថា៖ «បើសត្វមានជីវិតកើតមកដើម្បីបម្រើដោយភក្តិព្រះហរិ អម្ចាស់ដ៏អធិបតី និងជាវិશ્વાત્મា នោះ កំណើត កម្មទាំងឡាយ អាយុកាល ចិត្ត និងពាក្យសម្តីរបស់គេ សុទ្ធតែពិតប្រាកដថាសម្បೂರ್ಣ»
Verse 10
किं जन्मभिस्त्रिभिर्वेह शौक्रसावित्रयाज्ञिकै: । कर्मभिर्वा त्रयीप्रोक्तै: पुंसोऽपि विबुधायुषा ॥ १० ॥
ទោះបានកំណើតបីប្រភេទ—សោក្រ សាវិត្រ និងយាជ្ញិក—ព្រមទាំងកម្មតាមវេដ និងអាយុដូចទេវតា បើគ្មានសេវាភក្តិដល់ព្រះវិស្ណុ នោះទាំងអស់គ្មានប្រយោជន៍។
Verse 11
श्रुतेन तपसा वा किं वचोभिश्चित्तवृत्तिभि: । बुद्ध्या वा किं निपुणया बलेनेन्द्रियराधसा ॥ ११ ॥
បើគ្មានសេវាភក្តិ តើការស្តាប់គម្ពីរ ការតបស្យា អំណាចពាក្យសម្តី ការគិតគូរនៃចិត្ត បញ្ញាច្បាស់លាស់ កម្លាំង និងអំណាចអង្គញាណ មានប្រយោជន៍អ្វី?
Verse 12
किं वा योगेन साङ्ख्येन न्यासस्वाध्याययोरपि । किं वा श्रेयोभिरन्यैश्च न यत्रात्मप्रदो हरि: ॥ १२ ॥
បើមិនមានការយល់ដឹងអំពីព្រះហរិ ដែលប្រទានអាត្មា នោះយោគ សាំងខ្យ សន្យាស ស្វាធ្យាយ និងវិធីល្អផ្សេងៗ ក៏គ្មានប្រយោជន៍ទេ។
Verse 13
श्रेयसामपि सर्वेषामात्मा ह्यवधिरर्थत: । सर्वेषामपि भूतानां हरिरात्मात्मद: प्रिय: ॥ १३ ॥
តាមពិត គោលដៅចុងក្រោយនៃសេចក្តីល្អទាំងអស់គឺអាត្មា; ហើយសម្រាប់សត្វទាំងឡាយ ព្រះហរិគឺអាត្មានៃអាត្មា អ្នកប្រទានអាត្មា និងជាទីស្រឡាញ់បំផុត។
Verse 14
यथा तरोर्मूलनिषेचनेन तृप्यन्ति तत्स्कन्धभुजोपशाखा: । प्राणोपहाराच्च यथेन्द्रियाणां तथैव सर्वार्हणमच्युतेज्या ॥ १४ ॥
ដូចជាការចាក់ទឹកទៅឫសដើមឈើធ្វើឲ្យដើម សាខា និងសាខារងសុខស្រួល និងដូចជាផ្តល់អាហារដល់ក្រពះធ្វើឲ្យអង្គញាណ និងអវយវៈមានជីវិត ដូច្នោះ ការគោរពបូជាព្រះអច្យុតដោយភក្តិ គឺជាការគោរពបូជាទាំងអស់។
Verse 15
यथैव सूर्यात्प्रभवन्ति वार: पुनश्च तस्मिन्प्रविशन्ति काले । भूतानि भूमौ स्थिरजङ्गमानि तथा हरावेव गुणप्रवाह: ॥ १५ ॥
ដូចជានៅរដូវភ្លៀង ទឹកកើតចេញពីព្រះអាទិត្យ ហើយនៅរដូវក្តៅ ទឹកដដែលនោះតាមកាលវេលាវិលត្រឡប់ទៅរលាយក្នុងព្រះអាទិត្យវិញ; ដូចគ្នានេះ សត្វមានជីវិតទាំងចល័ត និងអចល័ត កើតពីផែនដី ហើយចុងក្រោយក្លាយជាធូលីវិលទៅផែនដី។ ដូច្នេះដែរ អ្វីៗទាំងអស់កើតចេញពីព្រះបុគ្គលដ៏អធិឧត្តម ស្រីហរិ ហើយតាមកាលវេលាវិលចូលទៅក្នុងព្រះองค์វិញ។
Verse 16
एतत्पदं तज्जगदात्मन: परं सकृद्विभातं सवितुर्यथा प्रभा । यथासवो जाग्रति सुप्तशक्तयो द्रव्यक्रियाज्ञानभिदाभ्रमात्यय: ॥ १६ ॥
ដូចជាពន្លឺព្រះអាទិត្យមិនខុសពីព្រះអាទិត្យទេ ដូច្នេះការបង្ហាញនៃចក្រវាលក៏មិនខុសពីព្រះបុគ្គលដ៏អធិឧត្តម អាត្មានៃលោក។ ហេតុនេះព្រះองค์ស្ថិតសព្វទីក្នុងសೃષ્ટិនេះ។ ដូចជាអំណាចអង្គញាណបង្ហាញពេលភ្ញាក់ តែពេលដេកវាមិនបង្ហាញ; ដូច្នេះចក្រវាលទាំងមូលហាក់ដូចខុស ប៉ុន្តែក៏អភিন্নពីព្រះបុគ្គលដ៏អធិឧត្តម។
Verse 17
यथा नभस्यभ्रतम:प्रकाशा भवन्ति भूपा न भवन्त्यनुक्रमात् । एवं परे ब्रह्मणि शक्तयस्त्वमू रजस्तम:सत्त्वमिति प्रवाह: ॥ १७ ॥
ឱ ព្រះមហាក្សត្រទាំងឡាយ ដូចជានៅលើមេឃ មានពេលមានពពក មានពេលមានភាពងងឹត និងមានពេលមានពន្លឺ បង្ហាញជាបន្តបន្ទាប់; ដូច្នេះនៅក្នុងប្រព្រហ្មដ៏អធិឧត្តម កម្លាំងរជស តមស និងសត្ត្វ ធ្វើជាលំហូរ ពេលខ្លះបង្ហាញ ពេលខ្លះលាក់បាត់។
Verse 18
तेनैकमात्मानमशेषदेहिनां कालं प्रधानं पुरुषं परेशम् । स्वतेजसा ध्वस्तगुणप्रवाह- मात्मैकभावेन भजध्वमद्धा ॥ १८ ॥
ដូច្នេះ ព្រះអម្ចាស់ដ៏អធិឧត្តម ដែលជាមូលហេតុនៃមូលហេតុទាំងអស់ គឺជាអាត្មានៃសត្វមានរាងកាយទាំងមូល គឺជាកាល គឺជាប្រធាន (ប្រក្រឹតិ) គឺជាបុរស និងជាព្រះអធិឧត្តម។ ដោយពន្លឺរបស់ព្រះองค์ផ្ទាល់ ព្រះองค์បំផ្លាញលំហូរគុណ ហើយស្ថិតលើសគុណ ជាព្រះអធិបតីនៃធម្មជាតិ។ ហេតុនេះ សូមបម្រើព្រះองค์ដោយភក្តិ ដោយគិតថាខ្លួនមានឯកភាពជាគុណភាពជាមួយព្រះองค์។
Verse 19
दयया सर्वभूतेषु सन्तुष्ट्या येन केन वा । सर्वेन्द्रियोपशान्त्या च तुष्यत्याशु जनार्दन: ॥ १९ ॥
ដោយមានមេត្តាចំពោះសត្វមានជីវិតទាំងអស់ ដោយសុខចិត្តតាមដែលមាន និងដោយសម្រួលអង្គញាណឲ្យស្ងប់ពីការរីករាយក្នុងអារម្មណ៍ នោះអាចធ្វើឲ្យព្រះជនារទនៈ ព្រះបុគ្គលដ៏អធិឧត្តម ពេញព្រះហឫទ័យបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស។
Verse 20
अपहतसकलैषणामलात्म- न्यविरतमेधितभावनोपहूत: । निजजनवशगत्वमात्मनोऽय- न्न सरति छिद्रवदक्षर: सतां हि ॥ २० ॥
ពេលបានសម្អាតចេញពីបំណងវត្ថុទាំងអស់ អ្នកភក្តិរួចផុតពីមលិនភាពក្នុងចិត្ត។ ដូច្នេះពួកគេរំលឹកព្រះអម្ចាស់ជានិច្ច ហើយអំពាវនាវដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ភក្តិ។ ព្រះភគវាន ដឹងថាព្រះองค์ស្ថិតក្រោមអំណាចភក្តិ មិនចាកចេញពីពួកគេសូម្បីមួយភ្លែត ដូចមេឃដែលមិនដែលលាក់បាត់។
Verse 21
न भजति कुमनीषिणां स इज्यां हरिरधनात्मधनप्रियो रसज्ञ: । श्रुतधनकुलकर्मणां मदैर्ये विदधति पापमकिञ्चनेषु सत्सु ॥ २१ ॥
ព្រះហរិដែលជាអ្នកស្គាល់រសនៃភក្តិ មិនទទួលការបូជារបស់អ្នកមានបញ្ញាខូចទេ; ព្រះองค์ស្រឡាញ់អ្នកភក្តិអកិញ្ចន ដែលគ្មានទ្រព្យវត្ថុ ប៉ុន្តែសប្បាយចិត្តដោយទ្រព្យតែមួយគត់គឺសេវាភក្តិចំពោះព្រះ។ អ្នកដែលអួតអាងដោយការសិក្សា ទ្រព្យសម្បត្តិ វង្សត្រកូល និងកម្មផល ហើយប្រមាថអ្នកសន្តអកិញ្ចន ទោះបូជាក៏ព្រះមិនទទួលដែរ។
Verse 22
श्रियमनुचरतीं तदर्थिनश्च द्विपदपतीन् विबुधांश्च यत्स्वपूर्ण: । न भजति निजभृत्यवर्गतन्त्र: कथममुमुद्विसृजेत्पुमान् कृतज्ञ: ॥ २२ ॥
ទោះព្រះភគវានពេញលេញដោយខ្លួនឯង ក៏ព្រះองค์ក្លាយជាអាស្រ័យលើអ្នកភក្តិ ព្រោះព្រះองค์ស្ថិតក្រោមអំណាចក្រុមអ្នកបម្រើរបស់ព្រះองค์។ ព្រះองค์មិនខ្វល់ស្រីទេវី (លក្ខ្មី) ឬស្តេច និងទេវតាដែលស្វែងរកពរពីស្រីទេវី។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលកតញ្ញូពិតប្រាកដ នឹងមិនបូជាព្រះបុគ្គលអធិឧត្តមដែលភក្តិអាចគ្រប់គ្រងបានដូចនេះដែរឬ?
Verse 23
मैत्रेय उवाच इति प्रचेतसो राजन्नन्याश्च भगवत्कथा: । श्रावयित्वा ब्रह्मलोकं ययौ स्वायम्भुवो मुनि: ॥ २३ ॥
មૈត្រេយៈបាននិយាយថា—ឱ ព្រះរាជា វិទុរ! ព្រះឥសី ស្រីនារ៉ដ មុនី កូនរបស់ព្រះប្រហ្មា បានពណ៌នាទំនាក់ទំនងជាមួយព្រះភគវានដល់ព្រេចេតាស ដូច្នេះ ហើយបានប្រាប់រឿងផ្សេងៗទៀតផង។ បន្ទាប់មក លោកបានត្រឡប់ទៅប្រហ្មលោក។
Verse 24
तेऽपि तन्मुखनिर्यातं यशो लोकमलापहम् । हरेर्निशम्य तत्पादं ध्यायन्तस्तद्गतिं ययु: ॥ २४ ॥
ដោយបានស្តាប់ពីមាត់នារ៉ដអំពីកិត្តិយសរបស់ព្រះហរិ ដែលបំបាត់អមង្គលទាំងអស់ក្នុងលោក ព្រេចេតាសក៏កើតសេចក្តីភ្ជាប់ចិត្តចំពោះព្រះភគវាន។ ដោយសមាធិលើព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ព្រះองค์ ពួកគេបានឈានដល់គោលដៅអធិឧត្តម។
Verse 25
एतत्तेऽभिहितं क्षत्तर्यन्मां त्वं परिपृष्टवान् । प्रचेतसां नारदस्य संवादं हरिकीर्तनम् ॥ २५ ॥
ឱ វិទូរ៉ា (ក្សត្តា) អ្វីដែលអ្នកបានសួរ ខ្ញុំបានពន្យល់ទាំងអស់ហើយ។ សន្ទនារវាងនារ៉ដ និងព្រាចេតៈ ដែលជាការកីរតនាហរិ និងសិរីល្អរបស់ព្រះអម្ចាស់ ខ្ញុំបានរៀបរាប់តាមសមត្ថភាព។
Verse 26
श्रीशुक उवाच य एष उत्तानपदो मानवस्यानुवर्णित: । वंश: प्रियव्रतस्यापि निबोध नृपसत्तम ॥ २६ ॥
ព្រះសុកទេវៈមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ ព្រះរាជាដ៏ប្រសើរ បរិក្សិត ខ្ញុំបានបញ្ចប់ការពិពណ៌នាវង្សរបស់ឧត្តានបាទ បុត្រទីមួយនៃស្វាយម្ភូវមនុ។ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងរៀបរាប់អំពីវង្សរបស់ព្រីយវ្រតៈ សូមស្តាប់ដោយយកចិត្តទុកដាក់។
Verse 27
यो नारदादात्मविद्यामधिगम्य पुनर्महीम् । भुक्त्वा विभज्य पुत्रेभ्य ऐश्वरं समगात्पदम् ॥ २७ ॥
ទោះបីមហារាជ ព្រីយវ្រតៈ បានទទួលអាត្មវិទ្យាពីព្រះឥសី នារ៉ដ ក៏ដោយ គាត់នៅតែគ្រប់គ្រងផែនដី។ បន្ទាប់ពីរីករាយនឹងភោគៈ និងអៃශ්វរីយៈពេញលេញ គាត់បានចែកអំណាច និងទ្រព្យសម្បត្តិឲ្យកូនប្រុសៗ ហើយចុងក្រោយបានឈានដល់បរមបទ ដើម្បីត្រឡប់ទៅព្រះធាមរបស់ព្រះ។
Verse 28
इमां तु कौषारविणोपवर्णितां क्षत्ता निशम्याजितवादसत्कथाम् । प्रवृद्धभावोऽश्रुकलाकुलो मुने- र्दधार मूर्ध्ना चरणं हृदा हरे: ॥ २८ ॥
ឱ ព្រះមហាក្សត្រ ដោយបានស្តាប់សត្កថាអំពីអជិត (ព្រះអម្ចាស់មិនអាចឈ្នះបាន) ដែលព្រះឥសី មៃត្រេយ កៅសារវិ បានពិពណ៌នា វិទូរ៉ា ត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយអានន្ទ។ ភ្នែកពោរពេញដោយទឹកភ្នែក គាត់បានលុតជង្គង់គោរពនៅជើងផ្កាឈូករបស់គ្រូ ហើយដាក់ព្រះហរិនៅក្នុងចិត្តជ្រៅ។
Verse 29
विदुर उवाच सोऽयमद्य महायोगिन् भवता करुणात्मना । दर्शितस्तमस: पारो यत्राकिञ्चनगो हरि: ॥ २९ ॥
វិទូរ៉ា បាននិយាយថា៖ ឱ មហាយោគី ឱ អ្នកបម្រើព្រះដ៏ប្រសើរ ដោយសេចក្តីមេត្តាឥតហេតុរបស់លោក ថ្ងៃនេះខ្ញុំត្រូវបានបង្ហាញផ្លូវរំដោះពីលោកអន្ធការនេះ។ អ្នកដែលដើរតាមផ្លូវនោះ ហើយក្លាយជានិស្កិញ្ចន (គ្មានការចងភ្ជាប់) នឹងត្រឡប់ទៅធាមរបស់ព្រះហរិ—ត្រឡប់ទៅកាន់ព្រះ។
Verse 30
श्रीशुक उवाच इत्यानम्य तमामन्त्र्य विदुरो गजसाह्वयम् । स्वानां दिदृक्षु: प्रययौ ज्ञातीनां निर्वृताशय: ॥ ३० ॥
ព្រះស្រីសុកទេវៈមានព្រះបន្ទូលថា—បន្ទាប់ពីគោរពបូជាចំពោះមហាឥសី មૈត្រេយៈ ហើយសុំការអនុញ្ញាត វិទុរៈបានចេញដំណើរទៅកាន់ កជសាហ្វយៈ (ហស្តិនាបុរ) ដើម្បីជួបញាតិរបស់ខ្លួន ប៉ុន្តែចិត្តគាត់គ្មានបំណងវត្ថុលោកីយ៍ឡើយ។
Verse 31
एतद्य: शृणुयाद्राजन् राज्ञां हर्यर्पितात्मनाम् । आयुर्धनं यश: स्वस्ति गतिमैश्वर्यमाप्नुयात् ॥ ३१ ॥ ऋषभ उवाच नायं देहो देहभाजां नृलोके कष्टान् कामानर्हते विड्भुजां ये । तपो दिव्यं पुत्रका येन सत्त्वं शुद्ध्येद्यस्माद् ब्रह्मसौख्यं त्वनन्तम् ॥ १ ॥
ឱ ព្រះរាជា អ្នកណាដែលស្តាប់ប្រធានបទអំពីព្រះមហាក្សត្រដែលបានសម្របសម្រួលខ្លួនទាំងស្រុងដល់ព្រះហរិ នឹងទទួលបានដោយងាយស្រួលនូវអាយុវែង ទ្រព្យសម្បត្តិ កេរ្តិ៍ឈ្មោះ សុភមង្គល ហើយចុងក្រោយបានឱកាសត្រឡប់ទៅព្រះធាម និងទទួលបានឥស្សរិយៈ។
Frequently Asked Questions
Because the Bhāgavatam defines spiritual success by the satisfaction and realization of the Supreme Personality of Godhead (Hari). Practices like tapas, yoga, sannyāsa, and śāstra-study can refine the mind and senses, but if they do not culminate in devotion—service, remembrance, and surrender to Bhagavān—they remain incomplete and may still reinforce subtle pride or impersonal conclusions. Nārada’s criterion is teleological: the value of any sādhana is measured by whether it awakens loving service to the Lord.
Nārada outlines a Vedic-cultural progression of refinement: (1) śaukra—physical birth from purified parents; (2) sāvitra—second birth through dīkṣā/upanayana-like initiation by the guru, granting access to mantra and regulated life; (3) yājñika—eligibility to worship Viṣṇu through sacrifice/arcana and God-centered ritual life. He then adds the decisive point: even with these privileges and even a demigod’s lifespan, life is ‘useless’ if one does not actually engage in the Lord’s service.
Just as watering a tree’s root nourishes every branch and leaf, worshiping the Supreme Lord automatically satisfies the demigods because they are empowered limbs within His cosmic administration. The analogy is not anti-deva; it is hierarchical theology: devas are honored most correctly when the root—Bhagavān—is served, making separate appeasement unnecessary as an ultimate practice.
Jājali is described here as a great liberated sage residing on the western seashore. The narrative places the Pracetās in a sanctified environment associated with a realized saint, emphasizing their transition from household responsibilities to concentrated sādhana and equal vision (sama-darśana), culminating in Nārada’s decisive bhakti instruction.