Adhyaya 25
Nārada Instructs Prācīnabarhiṣat: The Purañjana Narrative Begins (City of Nine Gates)
បន្ទាប់ពីព្រះសិវៈប្រទានពរដល់ព្រះប្រសេតាស ហើយអវត្តមាន ព្រះរាជកុមារទាំងនោះនៅក្នុងទឹកអស់ដប់ពាន់ឆ្នាំ សូត្រស្តូត្រព្រះសិវៈជានិច្ច។ ខណៈនោះ ព្រះបិតា ព្រះរាជា ប្រាចីនបរហិសត បង្កើនពិធីយជ្ញាដើម្បីផលកម្ម។ ឃើញការចងក្រងដោយកម្ម និងអំពើហិង្សាដែលលាក់នៅក្នុងយជ្ញា ព្រះនារ៉ដៈមកដោយមេត្តា បដិសេធគំនិតថាកម្មពិធីអាចនាំឲ្យរួចផុតទុក្ខ និងសុខអចិន្ត្រៃយ៍។ ព្រះអង្គព្រមានដោយបង្ហាញសត្វដែលត្រូវបូជាកំពុងរង់ចាំសងសឹក ដើម្បីបង្កើតវៃរាគ្យ។ ដើម្បីបង្វែរទៅ ātma-tattva ព្រះនារ៉ដៈចាប់ផ្តើមរឿងប្រៀបធៀបបុរាណ៖ ព្រះរាជា ពុរ៉ញ្ចន និងមិត្តអាថ៌កំបាំង អវិជ្ញាត។ ពុរ៉ញ្ចនស្វែងរកការបំពេញចិត្ត រកឃើញទីក្រុងមានទ្វារប្រាំបួន ជួបនារីគួរឱ្យទាក់ទាញដែលមានពស់ប្រាំក្បាលការពារ ហើយនាងផ្តល់ការរីករាយអារម្មណ៍មួយរយឆ្នាំ។ ជំពូកនេះដាក់គ្រោងនិមិត្តរូប (រាងកាយ អារម្មណ៍ ចិត្ត ប្រាណ និងមិត្តរួម) និងបង្ហាញជីវៈត្រូវចាប់ខ្លួនកាន់តែខ្លាំងដោយការសម្គាល់ខ្លួន និងការត្រាប់តាម។
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच इति सन्दिश्य भगवान् बार्हिषदैरभिपूजित: । पश्यतां राजपुत्राणां तत्रैवान्तर्दधे हर: ॥ १ ॥
មៃត្រេយៈបាននិយាយ—បន្ទាប់ពីប្រទានសេចក្តីណែនាំដូច្នេះ ព្រះហរ (ព្រះសិវៈ) ត្រូវបានកូនៗរបស់ព្រះបារហិษត បូជាដោយភក្តិ និងការគោរព។ នៅមុខព្រះរាជកុមារៗ ព្រះសិវៈបានអន្តរធាននៅទីនោះឯង។
Verse 2
रुद्रगीतं भगवत: स्तोत्रं सर्वे प्रचेतस: । जपन्तस्ते तपस्तेपुर्वर्षाणामयुतं जले ॥ २ ॥
ព្រះរាជកុមារប្រចេតាទាំងអស់ បានឈរនៅក្នុងទឹកអស់រយៈពេលដប់ពាន់ឆ្នាំ ហើយជបស្តូត្រដែលព្រះរុទ្រៈបានប្រទានឲ្យ។
Verse 3
प्राचीनबर्हिषं क्षत्त: कर्मस्वासक्तमानसम् । नारदोऽध्यात्मतत्त्वज्ञ: कृपालु: प्रत्यबोधयत् ॥ ३ ॥
ឱ ក្សត្តា! ព្រះរាជា ប្រចីនបរហិษ មានចិត្តជាប់ពាក់នឹងកិច្ចការកម្ម។ នៅពេលនោះ ព្រះនារៈទៈ ដែលជាអ្នកដឹងតត្ត្វាផ្លូវវិញ្ញាណ និងពោរពេញដោយមេត្តា បានអាណិត ហើយបង្រៀនព្រះរាជាអំពីជីវិតវិញ្ញាណ។
Verse 4
श्रेयस्त्वं कतमद्राजन् कर्मणात्मन ईहसे । दु:खहानि: सुखावाप्ति: श्रेयस्तन्नेह चेष्यते ॥ ४ ॥
ព្រះមហាមុនី នារ៉ដា បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះរាជា តើព្រះអង្គស្វែងរកសេចក្តីប្រសើរអ្វីដោយកម្មដែលចង់បានផលនេះ? គោលដៅខ្ពស់បំផុតគឺបំបាត់ទុក្ខ និងទទួលបានសុខ ប៉ុន្តែមិនអាចសម្រេចបានដោយកម្មផ្លែផ្កាតែប៉ុណ្ណោះទេ»។
Verse 5
राजोवाच न जानामि महाभाग परं कर्मापविद्धधी: । ब्रूहि मे विमलं ज्ञानं येन मुच्येय कर्मभि: ॥ ५ ॥
ព្រះរាជាបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ នារ៉ដា មហាបុណ្យ, បញ្ញារបស់ខ្ញុំជាប់ពាក់ក្នុងកម្មដែលចង់បានផល ដូច្នេះខ្ញុំមិនដឹងគោលដៅចុងក្រោយទេ។ សូមបង្រៀនខ្ញុំអំពីចំណេះដឹងបរិសុទ្ធ ដើម្បីឲ្យខ្ញុំរួចផុតពីចំណងកម្ម»។
Verse 6
गृहेषु कूटधर्मेषु पुत्रदारधनार्थधी: । न परं विन्दते मूढो भ्राम्यन् संसारवर्त्मसु ॥ ६ ॥
អ្នកដែលចាប់អារម្មណ៍តែ “ធម៌” ក្នុងគ្រួសារដែលជាការលួចលាក់—ជាប់ពាក់នឹងកូន ប្រពន្ធ និងទ្រព្យ—មិនអាចរកឃើញគោលដៅខ្ពស់បំផុតទេ។ មនុស្សល្ងង់នោះតែត្រូវវង្វេងតាមផ្លូវសំសារ ក្នុងរាងកាយនានា។
Verse 7
नारद उवाच भो भो: प्रजापते राजन् पशून् पश्य त्वयाध्वरे । संज्ञापिताञ्जीवसङ्घान्निर्घृणेन सहस्रश: ॥ ७ ॥
នារ៉ដា បាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះរាជា អ្នកគ្រប់គ្រងប្រជា សូមមើលសត្វទាំងឡាយដែលព្រះអង្គបានបូជានៅទីលានយញ្ញ ដោយគ្មានមេត្តា រាប់ពាន់ៗ»។
Verse 8
एते त्वां सम्प्रतीक्षन्ते स्मरन्तो वैशसं तव । सम्परेतम् अय:कूटैश्छिन्दन्त्युत्थितमन्यव: ॥ ८ ॥
សត្វទាំងនេះកំពុងរង់ចាំមរណភាពរបស់ព្រះអង្គ ដោយចងចាំអំពើហិង្សាដែលព្រះអង្គបានធ្វើ។ ពេលព្រះអង្គស្លាប់ ពួកវានឹងកើនកំហឹង ហើយចាក់រាងកាយព្រះអង្គដោយស្នែងដូចដែក។
Verse 9
अत्र ते कथयिष्येऽमुमितिहासं पुरातनम् । पुरञ्जनस्य चरितं निबोध गदतो मम ॥ ९ ॥
ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងនិទានប្រវត្តិបុរាណមួយ អំពីចរិតរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ពុរ៉ញ្ជន។ សូមស្តាប់ដោយការយកចិត្តទុកដាក់។
Verse 10
आसीत्पुरञ्जनो नाम राजा राजन् बृहच्छ्रवा: । तस्याविज्ञातनामासीत्सखाविज्ञातचेष्टित: ॥ १० ॥
ឱ ព្រះរាជា កាលពីបុរាណ មានព្រះមហាក្សត្រមួយព្រះនាម ពុរ៉ញ្ជន ដែលល្បីដោយកិច្ចការធំធេង។ ព្រះអង្គមានមិត្តមួយឈ្មោះ អវិជ្ញាត; គ្មាននរណាអាចយល់អំពីសកម្មភាពរបស់គាត់បានឡើយ។
Verse 11
सोऽन्वेषमाण: शरणं बभ्राम पृथिवीं प्रभु: । नानुरूपं यदाविन्ददभूत्स विमना इव ॥ ११ ॥
ព្រះអង្គស្វែងរកទីជ្រកកោនសមរម្យ ហើយធ្វើដំណើរជុំវិញផែនដី។ ទោះយ៉ាងណា មិនបានឃើញទីកន្លែងត្រូវចិត្តទេ ដូច្នេះចុងក្រោយព្រះអង្គក៏សោកសៅ និងខកចិត្ត។
Verse 12
न साधु मेने ता: सर्वा भूतले यावती: पुर: । कामान् कामयमानोऽसौ तस्य तस्योपपत्तये ॥ १२ ॥
ដោយសារក្តីប្រាថ្នាឥតដែនកំណត់ចំពោះសុខអារម្មណ៍, គាត់មិនចាត់ទុកទីក្រុងណាមួយលើផែនដីថាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់បំពេញបំណងទេ; គ្រប់ទីកន្លែងគាត់មានអារម្មណ៍ថាមិនពេញលេញ។
Verse 13
स एकदा हिमवतो दक्षिणेष्वथ सानुषु । ददर्श नवभिर्द्वार्भि: पुरं लक्षितलक्षणाम् ॥ १३ ॥
ម្តងមួយ នៅតំបន់ខាងត្បូងនៃភ្នំហិមាល័យ ក្នុងភារតវර්ษ (ឥណ្ឌា) គាត់បានឃើញទីក្រុងមួយមានទ្វារប្រាំបួន ហើយមានសញ្ញាមង្គលគ្រប់ប្រការ។
Verse 14
प्राकारोपवनाट्टालपरिखैरक्षतोरणै: । स्वर्णरौप्यायसै: शृङ्गै: सङ्कुलां सर्वतो गृहै: ॥ १४ ॥
ទីក្រុងនោះត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយជញ្ជាំង សួនច្បារ ប៉ម ការពារដោយគូទឹក និងទ្វារតូរ៉ណ៍ដែលមានយាម។ ផ្ទះមានច្រើនគ្រប់ទិស ហើយកំពូលផ្ទះតុបតែងដោយដូមមាស ប្រាក់ និងដែក។
Verse 15
नीलस्फटिकवैदूर्यमुक्तामरकतारुणै: । क्लृप्तहर्म्यस्थलीं दीप्तां श्रिया भोगवतीमिव ॥ १५ ॥
ជាន់នៃវិមានក្នុងទីក្រុងនោះត្រូវបានធ្វើពីត្បូងនីល ស្ពតិក វៃទូរ្យ មុត្ដា មរកត និងត្បូងក្រហម។ ដោយពន្លឺរលោងនៃគេហដ្ឋាន ទីក្រុងរាជធានីនោះត្រូវបានប្រៀបដូចទីក្រុងស្ថានសួគ៌ឈ្មោះ ‘ភោគវតី’។
Verse 16
सभाचत्वररथ्याभिराक्रीडायतनापणै: । चैत्यध्वजपताकाभिर्युक्तां विद्रुमवेदिभि: ॥ १६ ॥
ក្នុងទីក្រុងនោះមានសាលាប្រជុំ ចំណុចប្រសព្វផ្លូវ ផ្លូវធំតូច កន្លែងកម្សាន្ត ផ្ទះស្រា ផ្ទះល្បែង ទីផ្សារ កន្លែងសម្រាក ចៃត្យ ទង់ និងបដា ហើយមានវេទិកាពីផ្កាថ្មក្រហមតុបតែងឲ្យស្រស់ស្អាត។ អ្វីៗទាំងនេះបានព័ទ្ធជុំវិញទីក្រុង។
Verse 17
पुर्यास्तु बाह्योपवने दिव्यद्रुमलताकुले । नदद्विहङ्गालिकुलकोलाहलजलाशये ॥ १७ ॥
នៅក្រៅទីក្រុងមានឧទ្យានដែលពោរពេញដោយដើមឈើ និងវល្លិដ៏វិសេស កំពុងព័ទ្ធជុំវិញបឹងដ៏ស្រស់ស្អាតមួយ។ ជុំវិញបឹងនោះមានក្រុមបក្សី និងហ្វូងឃ្មុំ ដែលតែងតែច្រៀងក្រអូប និងហ៊ឺហ៊ាំជានិច្ច។
Verse 18
हिमनिर्झरविप्रुष्मत्कुसुमाकरवायुना । चलत्प्रवालविटपनलिनीतटसम्पदि ॥ १८ ॥
ភាគល្អិតទឹកពីទឹកធ្លាក់ដែលហូរចុះពីភ្នំហិមពាន្ត ត្រូវខ្យល់រដូវផ្ការីកបក់នាំមកព្រួសលើមែកឈើនៅច្រាំងបឹង។ មែកក្មេងពណ៌ក្រហមដូចផ្កាថ្មរវើរវាយ ហើយសោភ័ណភាពច្រាំងដែលមានផ្កាឈូកកាន់តែរុងរឿង។
Verse 19
नानारण्यमृगव्रातैरनाबाधे मुनिव्रतै: । आहूतं मन्यते पान्थो यत्र कोकिलकूजितै: ॥ १९ ॥
នៅក្នុងឧទ្យានដ៏រុងរឿងនោះ សត្វព្រៃទាំងឡាយក៏ក្លាយជាមិនហិង្សា និងមិនច嫉 ដូចមុនីអ្នកកាន់វ្រត; ដូច្នេះពួកវាមិនវាយប្រហារអ្នកណាទេ។ លើសពីនេះ សំឡេងកុកគូររបស់បក្សីកុកគូរ ធ្វើឲ្យអ្នកដំណើរដែលឆ្លងកាត់ផ្លូវនោះមានអារម្មណ៍ដូចត្រូវបានអញ្ជើញឲ្យសម្រាកក្នុងសួនស្រស់ស្អាត។
Verse 20
यदृच्छयागतां तत्र ददर्श प्रमदोत्तमाम् । भृत्यैर्दशभिरायान्तीमेकैकशतनायकै: ॥ २० ॥
នៅពេលព្រះបាទ ពុរ័ញ្ជនៈ ដើរលេងទៅមកក្នុងឧទ្យានដ៏អស្ចារ្យនោះ ព្រះអង្គបានឃើញដោយចៃដន្យនារីម្នាក់ស្រស់ស្អាតយ៉ាងក្រៃលែង។ នាងដើរទៅដោយមិនជាប់រវល់ការងារណាមួយ។ ជាមួយនាងមានអ្នកបម្រើដប់នាក់ ហើយអ្នកបម្រើម្នាក់ៗមានភរិយារាប់រយដើរតាមមក។
Verse 21
पञ्चशीर्षाहिना गुप्तां प्रतीहारेण सर्वत: । अन्वेषमाणामृषभमप्रौढां कामरूपिणीम् ॥ २१ ॥
នារីនោះត្រូវបានការពារពីគ្រប់ទិសដោយពស់មានក្បាលប្រាំ ហើយមានអ្នកយាមទ្វារម្នាក់ក៏កំពុងអង្គរក្ស។ នាងក្មេង និងស្រស់ស្អាតណាស់; ទោះជាអាចបម្លែងរូបរាងតាមចិត្ត ក៏មើលទៅកំពុងកង្វល់ក្នុងការស្វែងរកស្វាមីសមរម្យ។
Verse 22
सुनासां सुदतीं बालां सुकपोलां वराननाम् । समविन्यस्तकर्णाभ्यां बिभ्रतीं कुण्डलश्रियम् ॥ २२ ॥
ច្រមុះ ធ្មេញ និងថ្ងាសរបស់នាងស្រស់ស្អាតយ៉ាងខ្លាំង។ ថ្ពាល់របស់នាងគួរឲ្យទាក់ទាញ ហើយមុខមាត់រុងរឿង។ ត្រចៀកទាំងពីរមានរាងសមស្រប និងតុបតែងដោយក្រវិលភ្លឺចែងចាំងបន្ថែមសោភ័ណភាព។
Verse 23
पिशङ्गनीवीं सुश्रोणीं श्यामां कनकमेखलाम् । पद्भ्यां क्वणद्भ्यां चलन्तीं नूपुरैर्देवतामिव ॥ २३ ॥
ចង្កេះ និងត្រគាករបស់នាងស្រស់ស្អាតណាស់។ នាងស្លៀកពាក់សំពត់ពណ៌លឿង និងពាក់ខ្សែក្រវាត់មាស។ ពេលនាងដើរ កងជើងរបស់នាងបន្លឺសំឡេង; នាងមើលទៅដូចជាទេវតានារីនៅស្ថានសួគ៌។
Verse 24
स्तनौ व्यञ्जितकैशोरौ समवृत्तौ निरन्तरौ । वस्त्रान्तेन निगूहन्तीं व्रीडया गजगामिनीम् ॥ २४ ॥
នារីនោះដើរដូចដំរីធំ ដោយអៀនខ្មាស នាងយកចុងសារីបិទបាំងសុដន់ដែលមូលស្មើ និងស្ថិតជិតគ្នា ហើយបិទបាំងម្តងហើយម្តងទៀត។
Verse 25
तामाह ललितं वीर: सव्रीडस्मितशोभनाम् । स्निग्धेनापाङ्गपुङ्खेन स्पृष्ट: प्रेमोद्भ्रमद्भ्रुवा ॥ २५ ॥
វីរបុរស ពុរ៉ញ្ចនៈ និយាយយ៉ាងទន់ភ្លន់ទៅកាន់ក្មេងស្រីស្រស់ស្អាតដែលរលោងដោយស្នាមញញឹមអៀន។ ពេលត្រូវព្រួញនៃក្រសែភ្នែកចំហៀងដ៏ស្និទ្ធស្នាលប៉ះ គាត់ក៏រំភើបវង្វេងដោយសេចក្តីស្រឡាញ់។
Verse 26
का त्वं कञ्जपलाशाक्षि कस्यासीह कुत: सति । इमामुप पुरीं भीरु किं चिकीर्षसि शंस मे ॥ २६ ॥
ឱ នារីមានភ្នែកដូចស្លឹកផ្កាឈូក! អ្នកជានរណា មកពីណា ហើយជាកូនស្រីរបស់អ្នកណា? អ្នកមើលទៅសុចរិតណាស់។ ឱ នារីខ្មាស់អៀន! មកជិតទីក្រុងនេះមានបំណងអ្វី? សូមប្រាប់ខ្ញុំទាំងអស់។
Verse 27
क एतेऽनुपथा ये त एकादश महाभटा: । एता वा ललना: सुभ्रु कोऽयं तेऽहि: पुर:सर: ॥ २७ ॥
ឱ នារីមានចិញ្ចើមស្រស់! អ្នកយាមកម្លាំងខ្លាំងទាំងដប់មួយនាក់ដែលដើរតាមផ្លូវជាមួយអ្នកជានរណា? អ្នកបម្រើពិសេសទាំងដប់នាក់នោះជានរណា? ស្ត្រីដែលដើរតាមអ្នកបម្រើទាំងនោះជានរណា? ហើយពស់ដែលដើរនាំមុខអ្នកនោះជានរណា?
Verse 28
त्वं ह्रीर्भवान्यस्यथ वाग्रमा पतिं विचिन्वती किं मुनिवद्रहो वने । त्वदङ्घ्रिकामाप्तसमस्तकामं क्व पद्मकोश: पतित: कराग्रात् ॥ २८ ॥
ឱ នារីស្រស់ស្អាត! អ្នកដូចជាព្រះនាងលក្ខ្មី ឬព្រះនាងភវានី ឬព្រះនាងសរស្វតី ភរិយាព្រះព្រហ្ម។ ប៉ុន្តែហេតុអ្វីបានជាអ្នកដើរលេងក្នុងព្រៃនេះដោយស្ងៀមស្ងាត់ដូចមុនី? តើអ្នកកំពុងស្វែងរកស្វាមីរបស់អ្នកឬ? មិនថាស្វាមីអ្នកជានរណាទេ គ្រាន់តែដឹងពីភាពស្មោះត្រង់របស់អ្នក គាត់នឹងក្លាយជាម្ចាស់នៃសម្បត្តិទាំងអស់។ ខ្ញុំគិតថាអ្នកដូចលក្ខ្មី ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនឃើញផ្កាឈូកក្នុងដៃអ្នកទេ—តើផ្កាឈូកនោះធ្លាក់ពីចុងម្រាមដៃអ្នកទៅណា ឬអ្នកបានបោះវាទៅទីណា?
Verse 29
नासां वरोर्वन्यतमा भुविस्पृक् पुरीमिमां वीरवरेण साकम् । अर्हस्यलङ्कर्तुमदभ्रकर्मणा लोकं परं श्रीरिव यज्ञपुंसा ॥ २९ ॥
ឱ នារីមានសំណាងយ៉ាងក្រៃលែង ព្រោះជើងរបស់អ្នកប៉ះដី ដូច្នេះអ្នកមិនមែនជានារីទេវតាដែលខ្ញុំបាននិយាយឡើយ។ បើអ្នកជានារីក្នុងលោកនេះ សូមអ្នករួមសង្គមជាមួយខ្ញុំ ដើម្បីបន្ថែមសោភ័ណភាពនៃទីក្រុងនេះ ដូចព្រះស្រីទេវីដែលនៅជាមួយព្រះវិṣṇu បន្ថែមសោភ័ណភាពវៃគុន្ឋ; ចូរដឹងថាខ្ញុំជាវីរបុរស និងជាស្តេចមានអំណាច។
Verse 30
यदेष मापाङ्गविखण्डितेन्द्रियं सव्रीडभावस्मितविभ्रमद्भ्रुवा । त्वयोपसृष्टो भगवान्मनोभव: प्रबाधतेऽथानुगृहाण शोभने ॥ ३० ॥
ថ្ងៃនេះ ការលួចមើលរបស់អ្នកបានធ្វើឲ្យចិត្ត និងអង្គងាររបស់ខ្ញុំរំភើបខ្លាំង។ ស្នាមញញឹមដែលពោរពេញដោយអៀនខ្មាស ប៉ុន្តែមានរសកាម និងលំនាំចលនាចិញ្ចើមរបស់អ្នក បានបង្កើន “មនោភវ” (កាមទេវ) ក្នុងខ្ញុំឲ្យខ្លាំងឡើង; ដូច្នេះ ឱ ស្រីស្រស់ស្អាត សូមមេត្តាខ្ញុំ។
Verse 31
त्वदाननं सुभ्रु सुतारलोचनं व्यालम्बिनीलालकवृन्दसंवृतम् । उन्नीय मे दर्शय वल्गुवाचकं यद्व्रीडया नाभिमुखं शुचिस्मिते ॥ ३१ ॥
ឱ នារីមានចិញ្ចើមស្រស់ស្អាត មុខរបស់អ្នកពោរពេញដោយភ្នែកដ៏ទាក់ទាញ ហើយត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយសក់ពណ៌ខៀវខ្មៅដែលទម្លាក់ចុះ។ ពាក្យផ្អែមល្ហែមហូរចេញពីមាត់អ្នក ប៉ុន្តែដោយសារអៀនខ្មាស អ្នកមិនមើលខ្ញុំមុខមាត់ទេ។ ដូច្នេះ ឱ អ្នកមានស្នាមញញឹមបរិសុទ្ធ សូមលើកក្បាលឡើង មើលខ្ញុំ ហើយញញឹមយ៉ាងទន់ភ្លន់។
Verse 32
नारद उवाच इत्थं पुरञ्जनं नारी याचमानमधीरवत् । अभ्यनन्दत तं वीरं हसन्ती वीर मोहिता ॥ ३२ ॥
នារទបាននិយាយថា—ឱ ព្រះរាជា ដូច្នេះ ពុរ័ញ្ជនៈបានអន្ទះសារវឹងវរ សុំអង្វរនារីនោះ។ នាងត្រូវបានទាក់ទាញដោយពាក្យសម្តីរបស់វីរបុរស ហើយបានញញឹមទទួលសំណើររបស់គាត់; នៅពេលនោះ នាងពិតជាមានមោហៈចំពោះព្រះរាជាហើយ។
Verse 33
न विदाम वयं सम्यक्कर्तारं पुरुषर्षभ । आत्मनश्च परस्यापि गोत्रं नाम च यत्कृतम् ॥ ३३ ॥
នារីនោះបាននិយាយថា—ឱ បុរសប្រសើរបំផុត ខ្ញុំមិនដឹងច្បាស់ថា អ្នកណាជាអ្នកបង្កើតឬឲ្យកំណើតខ្ញុំទេ។ ខ្ញុំក៏មិនដឹងអំពីគោត្រ ឈ្មោះ និងប្រភពកំណើតរបស់ខ្ញុំ និងរបស់អ្នកដែលនៅជាមួយខ្ញុំដែរ។
Verse 34
इहाद्य सन्तमात्मानं विदाम न तत: परम् । येनेयं निर्मिता वीर पुरी शरणमात्मन: ॥ ३४ ॥
ឱ វីរបុរសដ៏អស្ចារ្យ យើងគ្រាន់តែដឹងថាយើងកំពុងរស់នៅទីនេះ។ យើងមិនដឹងថាមានអ្វីកើតឡើងបន្ទាប់ពីនោះទេ។ ជាការពិតណាស់ យើងល្ងង់ខ្លៅណាស់ ដែលយើងមិនខ្វល់នឹងការស្វែងយល់ថា តើនរណាជាអ្នកបង្កើតទីក្រុងដ៏ស្រស់ស្អាតនេះ សម្រាប់ការស្នាក់នៅរបស់យើង។
Verse 35
एते सखाय: सख्यो मे नरा नार्यश्च मानद । सुप्तायां मयि जागर्ति नागोऽयं पालयन् पुरीम् ॥ ३५ ॥
លោកម្ចាស់ជាទីគោរព បុរស និងស្ត្រីទាំងអស់នេះនៅជាមួយខ្ញុំ ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាមិត្តរបស់ខ្ញុំ ហើយពស់នេះដែលតែងតែភ្ញាក់ជានិច្ច ការពារទីក្រុងនេះសូម្បីតែក្នុងអំឡុងពេលដែលខ្ញុំដេកលក់ក៏ដោយ។ ខ្ញុំដឹងត្រឹមប៉ុណ្ណឹង។ ខ្ញុំមិនដឹងអ្វីក្រៅពីនេះទេ។
Verse 36
दिष्ट्यागतोऽसि भद्रं ते ग्राम्यान् कामानभीप्ससे । उद्वहिष्यामि तांस्तेऽहं स्वबन्धुभिररिन्दम ॥ ३६ ॥
ឱ អ្នកសម្លាប់សត្រូវ អ្នកបានមកទីនេះដោយរបៀបណាក៏ដោយ។ នេះពិតជាសំណាងដ៏អស្ចារ្យសម្រាប់ខ្ញុំ។ ខ្ញុំសូមជូនពរអោយអ្នកជួបតែរឿងល្អៗ។ អ្នកមានបំណងប្រាថ្នាដ៏អស្ចារ្យក្នុងការបំពេញអារម្មណ៍របស់អ្នក ហើយខ្ញុំ និងមិត្តភក្តិរបស់ខ្ញុំនឹងព្យាយាមឱ្យអស់ពីសមត្ថភាពដើម្បីបំពេញបំណងប្រាថ្នារបស់អ្នក។
Verse 37
इमां त्वमधितिष्ठस्व पुरीं नवमुखीं विभो । मयोपनीतान् गृह्णान: कामभोगान् शतं समा: ॥ ३७ ॥
លោកម្ចាស់ជាទីគោរព ខ្ញុំទើបតែរៀបចំទីក្រុងដែលមានទ្វារប្រាំបួននេះសម្រាប់អ្នក ដើម្បីអោយអ្នកមានអារម្មណ៍រីករាយគ្រប់បែបយ៉ាង។ អ្នកអាចរស់នៅទីនេះបានមួយរយឆ្នាំ ហើយអ្វីៗទាំងអស់សម្រាប់ការពេញចិត្តនៃអារម្មណ៍របស់អ្នកនឹងត្រូវបានផ្តល់ជូន។
Verse 38
कं नु त्वदन्यं रमये ह्यरतिज्ञमकोविदम् । असम्परायाभिमुखमश्वस्तनविदं पशुम् ॥ ३८ ॥
តើខ្ញុំអាចរំពឹងថានឹងរួមរស់ជាមួយអ្នកដទៃដោយរបៀបណា ដែលមិនចេះនិយាយអំពីការរួមភេទ ឬមិនអាចដឹងពីរបៀបរីករាយនឹងជីវិតនៅពេលរស់នៅ ឬក្រោយពេលស្លាប់? មនុស្សល្ងង់បែបនេះ ប្រៀបបាននឹងសត្វ ព្រោះមិនដឹងពីដំណើរនៃការសោយសុខក្នុងជីវិតនេះ និងក្រោយពេលស្លាប់។
Verse 39
धर्मो ह्यत्रार्थकामौ च प्रजानन्दोऽमृतं यश: । लोका विशोका विरजा यान्न केवलिनो विदु: ॥ ३९ ॥
នារីបាននិយាយថា—ក្នុងលោកនេះ អាស្រមគ្រហស្ថផ្តល់សុខក្នុងធម្មៈ អត្ថៈ កាមៈ និងសេចក្តីរីករាយពីកូនចៅ។ បន្ទាប់មកក៏កើតបំណងចំពោះកិត្តិយស និងមោក្ខៈ។ ដោយផលយជ្ញៈ អាចទៅដល់លោកខ្ពស់ៗ។ សុខវត្ថុបែបនេះ អ្នកបួសកេវលិនស្ទើរមិនស្គាល់ ទោះស្រមៃក៏ពិបាក។
Verse 40
पितृदेवर्षिमर्त्यानां भूतानामात्मनश्च ह । क्षेम्यं वदन्ति शरणं भवेऽस्मिन् यद्गृहाश्रम: ॥ ४० ॥
នារីបាននិយាយថា—តាមព្រះបណ្ឌិតទាំងឡាយ ក្នុងភពនេះ អាស្រមគ្រហស្ថជាជម្រកដ៏សុខសាន្ត និងមានប្រយោជន៍ សម្រាប់បុព្វបុរស ទេវតា ឫសី មនុស្ស សត្វទាំងអស់ និងសម្រាប់ខ្លួនឯងផងដែរ។
Verse 41
का नाम वीर विख्यातं वदान्यं प्रियदर्शनम् । न वृणीत प्रियं प्राप्तं मादृशी त्वादृशं पतिम् ॥ ४१ ॥
ឱ វីរបុរសជាទីស្រឡាញ់! ក្នុងលោកនេះ អ្នកណាមិនទទួលយកស្វាមីដូចអ្នក? អ្នកល្បីល្បាញ សប្បុរស មើលទៅស្រស់ស្អាត ហើយងាយទទួលបាន។ ស្ត្រីដូចខ្ញុំបានអ្នកជាទីស្រឡាញ់ហើយ ម្តេចមិនជ្រើសរើសអ្នក?
Verse 42
कस्या मनस्ते भुवि भोगिभोगयो: स्त्रिया न सज्जेद्भुजयोर्महाभुज । योऽनाथवर्गाधिमलं घृणोद्धत स्मितावलोकेन चरत्यपोहितुम् ॥ ४२ ॥
ឱ អ្នកមានដៃធំខ្លាំង! ក្នុងលោកនេះ ស្ត្រីណាមិនទាក់ទាញដោយដៃរបស់អ្នក ដែលដូចរាងកាយពស់ដ៏គួរឱ្យលង់លក់? ដោយស្នាមញញឹម និងការសម្លឹងមើលដ៏ទាក់ទាញ រួមទាំងមេត្តាករុណាដ៏ក្លាហាន អ្នកបំបាត់ទុក្ខរបស់ស្ត្រីគ្មានអ្នកអាស្រ័យដូចយើង។ យើងគិតថា អ្នកដើរលើផែនដីនេះ ដើម្បីប្រយោជន៍យើងតែប៉ុណ្ណោះ។
Verse 43
नारद उवाच इति तौ दम्पती तत्र समुद्य समयं मिथ: । तां प्रविश्य पुरीं राजन्मुमुदाते शतं समा: ॥ ४३ ॥
ព្រះឫសី នារទ បាននិយាយថា—ឱ ព្រះរាជា! ដូច្នេះ ប្តីប្រពន្ធទាំងពីរ ដោយការយល់ចិត្តគ្នា និងគាំទ្រគ្នាទៅវិញទៅមក បានចូលទៅក្នុងទីក្រុងនោះ ហើយរីករាយនឹងជីវិតអស់រយឆ្នាំ។
Verse 44
उपगीयमानो ललितं तत्र तत्र च गायकै: । क्रीडन् परिवृत: स्त्रीभिर्ह्रदिनीमाविशच्छुचौ ॥ ४४ ॥
នៅទីនោះៗ អ្នកចម្រៀងបានច្រៀងសរសើរព្រះកិត្តិយស និងកិច្ចការរបស់ព្រះរាជា ពុរ័ញ្ចនៈ ដោយសូរស្រទន់។ ពេលក្តៅខ្លាំងក្នុងរដូវក្តៅ ព្រះองค์ចូលទៅក្នុងអាងទឹកត្រជាក់ ដោយមានស្ត្រីជាច្រើនព័ទ្ធជុំវិញ ហើយរីករាយនឹងសង្គមរបស់ពួកនាង។
Verse 45
सप्तोपरि कृता द्वार: पुरस्तस्यास्तु द्वे अध: । पृथग्विषयगत्यर्थं तस्यां य: कश्चनेश्वर: ॥ ४५ ॥
ក្នុងទីក្រុងនោះមានទ្វារចំនួន៩—៧នៅខាងលើ និង២នៅខាងក្រោមក្នុងដី។ ទ្វារទាំងនោះត្រូវបានសាងសង់សម្រាប់ទៅកាន់ទីកន្លែងនិងគោលបំណងផ្សេងៗ ហើយអធិបតីនៃទីក្រុងបានប្រើទ្វារទាំងអស់។
Verse 46
पञ्च द्वारस्तु पौरस्त्या दक्षिणैका तथोत्तरा । पश्चिमे द्वे अमूषां ते नामानि नृप वर्णये ॥ ४६ ॥
ឱព្រះមហាក្សត្រ ក្នុងចំណោមទ្វារទាំង៩ នោះ ៥បែរទៅទិសកើត ១ទៅទិសជើង ១ទៅទិសត្បូង និង២ទៅទិសលិច។ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពណ៌នាឈ្មោះទ្វារទាំងនោះ។
Verse 47
खद्योताविर्मुखी च प्राग्द्वारावेकत्र निर्मिते । विभ्राजितं जनपदं याति ताभ्यां द्युमत्सख: ॥ ४७ ॥
ទ្វារពីរដែលមានឈ្មោះ ខឌ្យោតា និង អាវិរមុខី បែរទៅទិសកើត ហើយសាងសង់នៅកន្លែងតែមួយ។ តាមទ្វារទាំងពីរនេះ ព្រះរាជាបានទៅកាន់ជនបទ វិភ្រាជិត ដោយមានមិត្តឈ្មោះ ឌ្យុមាន អមដំណើរ។
Verse 48
नलिनी नालिनी च प्राग्द्वारावेकत्र निर्मिते । अवधूतसखस्ताभ्यां विषयं याति सौरभम् ॥ ४८ ॥
ដូចគ្នានេះផងដែរ នៅទិសកើតមានទ្វារពីរឈ្មោះ នលិនី និង នាលិនី ដែលសាងសង់នៅកន្លែងតែមួយ។ តាមទ្វារទាំងនេះ ព្រះរាជាបានទៅកាន់ដែន សោរភៈ ដោយមានមិត្តឈ្មោះ អវធូត អមដំណើរ។
Verse 49
मुख्या नाम पुरस्ताद् द्वास्तयापणबहूदनौ । विषयौ याति पुरराड्रसज्ञविपणान्वित: ॥ ४९ ॥
ទ្វារទីប្រាំនៅខាងកើតមាននាមថា «មុខ្យា» មានន័យថា ទ្វារសំខាន់។ តាមទ្វារនោះ ព្រះរាជា ពុរ័ញ្ជនៈ ទៅកាន់ទីកន្លែងពីរឈ្មោះ បហូទនៈ និង អាបណៈ ជាមួយមិត្តរបស់ព្រះអង្គ រសជ្ញៈ និង វិបណៈ។
Verse 50
पितृहूर्नृप पुर्या द्वार्दक्षिणेन पुरञ्जन: । राष्ट्रं दक्षिणपञ्चालं याति श्रुतधरान्वित: ॥ ५० ॥
ទ្វារខាងត្បូងនៃទីក្រុងមាននាមថា «ពិត្រឹហូ»។ តាមទ្វារនោះ ព្រះរាជា ពុរ័ញ្ជនៈ ទៅកាន់ដែនដីឈ្មោះ «ទក្សិណ-បញ្ចាល» ជាមួយមិត្ត «ស្រុតធរ»។
Verse 51
देवहूर्नाम पुर्या द्वा उत्तरेण पुरञ्जन: । राष्ट्रमुत्तरपञ्चालं याति श्रुतधरान्वित: ॥ ५१ ॥
នៅខាងជើងមានទ្វារឈ្មោះ «ទេវហូ»។ តាមទ្វារនោះ ព្រះរាជា ពុរ័ញ្ជនៈ ទៅកាន់ដែនដីឈ្មោះ «ឧត្តរ-បញ្ចាល» ជាមួយមិត្ត «ស្រុតធរ»។
Verse 52
आसुरी नाम पश्चाद् द्वास्तया याति पुरञ्जन: । ग्रामकं नाम विषयं दुर्मदेन समन्वित: ॥ ५२ ॥
នៅខាងលិចមានទ្វារឈ្មោះ «អាសុរី»។ តាមទ្វារនោះ ព្រះរាជា ពុរ័ញ្ជនៈ ទៅកាន់ទីក្រុងឈ្មោះ «ក្រាមក» ជាមួយមិត្ត «ទុរមទ»។
Verse 53
निऋर्तिर्नाम पश्चाद् द्वास्तया याति पुरञ्जन: । वैशसं नाम विषयं लुब्धकेन समन्वित: ॥ ५३ ॥
ទ្វារមួយទៀតនៅខាងលិចមាននាមថា «និរឋ្តិ»។ តាមទ្វារនោះ ព្រះរាជា ពុរ័ញ្ជនៈ ទៅកាន់ទីកន្លែងឈ្មោះ «វૈសស» ជាមួយមិត្ត «លុប្ធក»។
Verse 54
अन्धावमीषां पौराणां निर्वाक्पेशस्कृतावुभौ । अक्षण्वतामधिपतिस्ताभ्यां याति करोति च ॥ ५४ ॥
ក្នុងទីក្រុងនោះមានប្រជាជនជាច្រើន ហើយមានមនុស្សពិការភ្នែកពីរនាក់ឈ្មោះ និរវាក និង ពេសស្ក្រឹត។ ទោះបីព្រះបាទ ពុរ័ញជន ជាអធិបតីលើពលរដ្ឋមានភ្នែកក៏ដោយ ក៏ដោយអភ័ព្វវាសនា ព្រះองค์តែងសេពគប់ជាមួយមនុស្សពិការភ្នែកទាំងនោះ។ ជាមួយពួកគេ ព្រះองค์ទៅមកទីនេះទីនោះ ហើយធ្វើកិច្ចការផ្សេងៗ។
Verse 55
स यर्ह्यन्त:पुरगतो विषूचीनसमन्वित: । मोहं प्रसादं हर्षं वा याति जायात्मजोद्भवम् ॥ ५५ ॥
ពេលគាត់ចូលទៅក្នុងវាំងខាងក្នុង គាត់មានអ្នកបម្រើសំខាន់—គឺ “ចិត្ត”—ឈ្មោះ វិឥសូឈីន ស្ថិតជាមួយ។ នៅពេលនោះ ភាពវង្វេង ការពេញចិត្ត និងសេចក្តីរីករាយ ដែលកើតពីភរិយា និងកូនៗ បានកើតឡើងក្នុងគាត់។
Verse 56
एवं कर्मसु संसक्त: कामात्मा वञ्चितोऽबुध: । महिषी यद्यदीहेत तत्तदेवान्ववर्तत ॥ ५६ ॥
ដូច្នេះ គាត់ជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងកិច្ចការផ្សេងៗ ដោយចិត្តកាម និងអវិជ្ជា ហើយត្រូវបានបញ្ញាវត្ថុបោកបញ្ឆោត។ ព្រះមហេសីប្រាថ្នាអ្វីៗ គាត់ក៏ធ្វើតាម និងបំពេញអ្វីៗនោះទាំងអស់។
Verse 57
क्वचित्पिबन्त्यां पिबति मदिरां मदविह्वल: । अश्नन्त्यां क्वचिदश्नाति जक्षत्यां सह जक्षिति ॥ ५७ ॥ क्वचिद्गायति गायन्त्यां रुदत्यां रुदति क्वचित् । क्वचिद्धसन्त्यां हसति जल्पन्त्यामनु जल्पति ॥ ५८ ॥ क्वचिद्धावति धावन्त्यां तिष्ठन्त्यामनु तिष्ठति । अनु शेते शयानायामन्वास्ते क्वचिदासतीम् ॥ ५९ ॥ क्वचिच्छृणोति शृण्वन्त्यां पश्यन्त्यामनु पश्यति । क्वचिज्जिघ्रति जिघ्रन्त्यां स्पृशन्त्यां स्पृशति क्वचित् ॥ ६० ॥ क्वचिच्च शोचतीं जायामनुशोचति दीनवत् । अनु हृष्यति हृष्यन्त्यां मुदितामनु मोदते ॥ ६१ ॥
ពេលព្រះមហេសីផឹកស្រា ព្រះបាទពុរ័ញជនក៏ផឹកដោយស្រវឹង។ ពេលព្រះនាងបរិភោគ ព្រះองค์ក៏បរិភោគ; ពេលព្រះនាងខាំញ៉ាំ ព្រះองค์ក៏ខាំញ៉ាំតាម។ ពេលព្រះនាងច្រៀង ព្រះองค์ក៏ច្រៀង; ពេលព្រះនាងយំ ព្រះองค์ក៏យំ; ពេលព្រះនាងសើច ព្រះองค์ក៏សើច; ពេលព្រះនាងនិយាយឥតសារៈ ព្រះองค์ក៏និយាយតាម។ ពេលព្រះនាងរត់ ព្រះองค์ក៏រត់; ពេលព្រះនាងឈប់ ព្រះองค์ក៏ឈប់; ពេលព្រះនាងដេក ព្រះองค์ក៏ដេកតាម; ពេលព្រះនាងអង្គុយ ព្រះองค์ក៏អង្គុយ។ ពេលព្រះនាងស្តាប់ ព្រះองค์ក៏ស្តាប់; ពេលព្រះនាងមើល ព្រះองค์ក៏មើល; ពេលព្រះនាងក្លិន ព្រះองค์ក៏ក្លិន; ពេលព្រះនាងប៉ះ ព្រះองค์ក៏ប៉ះ។ ពេលព្រះនាងសោកសៅ ព្រះองค์ក៏សោកសៅដូចអ្នកកម្សត់; ពេលព្រះនាងរីករាយ ព្រះองค์ក៏រីករាយ; ពេលព្រះនាងពេញចិត្ត ព្រះองค์ក៏ពេញចិត្តដែរ។
Verse 58
क्वचित्पिबन्त्यां पिबति मदिरां मदविह्वल: । अश्नन्त्यां क्वचिदश्नाति जक्षत्यां सह जक्षिति ॥ ५७ ॥ क्वचिद्गायति गायन्त्यां रुदत्यां रुदति क्वचित् । क्वचिद्धसन्त्यां हसति जल्पन्त्यामनु जल्पति ॥ ५८ ॥ क्वचिद्धावति धावन्त्यां तिष्ठन्त्यामनु तिष्ठति । अनु शेते शयानायामन्वास्ते क्वचिदासतीम् ॥ ५९ ॥ क्वचिच्छृणोति शृण्वन्त्यां पश्यन्त्यामनु पश्यति । क्वचिज्जिघ्रति जिघ्रन्त्यां स्पृशन्त्यां स्पृशति क्वचित् ॥ ६० ॥ क्वचिच्च शोचतीं जायामनुशोचति दीनवत् । अनु हृष्यति हृष्यन्त्यां मुदितामनु मोदते ॥ ६१ ॥
ពេលព្រះមហេសីផឹកស្រា ព្រះបាទពុរ័ញជនក៏ផឹកដោយស្រវឹង។ ពេលព្រះនាងបរិភោគ ព្រះองค์ក៏បរិភោគ; ពេលព្រះនាងខាំញ៉ាំ ព្រះองค์ក៏ខាំញ៉ាំតាម។ ពេលព្រះនាងច្រៀង ព្រះองค์ក៏ច្រៀង; ពេលព្រះនាងយំ ព្រះองค์ក៏យំ; ពេលព្រះនាងសើច ព្រះองค์ក៏សើច; ពេលព្រះនាងនិយាយឥតសារៈ ព្រះองค์ក៏និយាយតាម។ ពេលព្រះនាងរត់ ព្រះองค์ក៏រត់; ពេលព្រះនាងឈប់ ព្រះองค์ក៏ឈប់; ពេលព្រះនាងដេក ព្រះองค์ក៏ដេកតាម; ពេលព្រះនាងអង្គុយ ព្រះองค์ក៏អង្គុយ។ ពេលព្រះនាងស្តាប់ ព្រះองค์ក៏ស្តាប់; ពេលព្រះនាងមើល ព្រះองค์ក៏មើល; ពេលព្រះនាងក្លិន ព្រះองค์ក៏ក្លិន; ពេលព្រះនាងប៉ះ ព្រះองค์ក៏ប៉ះ។ ពេលព្រះនាងសោកសៅ ព្រះองค์ក៏សោកសៅដូចអ្នកកម្សត់; ពេលព្រះនាងរីករាយ ព្រះองค์ក៏រីករាយ; ពេលព្រះនាងពេញចិត្ត ព្រះองค์ក៏ពេញចិត្តដែរ។
Verse 59
क्वचित्पिबन्त्यां पिबति मदिरां मदविह्वल: । अश्नन्त्यां क्वचिदश्नाति जक्षत्यां सह जक्षिति ॥ ५७ ॥ क्वचिद्गायति गायन्त्यां रुदत्यां रुदति क्वचित् । क्वचिद्धसन्त्यां हसति जल्पन्त्यामनु जल्पति ॥ ५८ ॥ क्वचिद्धावति धावन्त्यां तिष्ठन्त्यामनु तिष्ठति । अनु शेते शयानायामन्वास्ते क्वचिदासतीम् ॥ ५९ ॥ क्वचिच्छृणोति शृण्वन्त्यां पश्यन्त्यामनु पश्यति । क्वचिज्जिघ्रति जिघ्रन्त्यां स्पृशन्त्यां स्पृशति क्वचित् ॥ ६० ॥ क्वचिच्च शोचतीं जायामनुशोचति दीनवत् । अनु हृष्यति हृष्यन्त्यां मुदितामनु मोदते ॥ ६१ ॥
ពេលព្រះមហេសីផឹកស្រា ព្រះបាទបុរញ្ចនក៏ផឹកតាមដោយស្រវឹង។ ពេលនាងបរិភោគ ខាំចៀស ច្រៀង យំ សើច ឬនិយាយលេងៗ ព្រះបាទក៏ធ្វើតាមដែរ។ នាងដើរ ព្រះបាទដើរតាមក្រោយ; នាងឈប់ ព្រះបាទក៏ឈប់; នាងដេកលើគ្រែ ព្រះបាទក៏ដេកតាម។ នាងអង្គុយ ស្តាប់ មើល ធុំក្លិន ឬប៉ះអ្វីមួយ ព្រះបាទក៏ធ្វើតាម។ ពេលព្រះមហេសីសោកសៅ ព្រះបាទក៏សោកសៅដូចគ្នា; ពេលនាងរីករាយ ព្រះបាទក៏រីករាយ និងពេញចិត្ត។
Verse 60
क्वचित्पिबन्त्यां पिबति मदिरां मदविह्वल: । अश्नन्त्यां क्वचिदश्नाति जक्षत्यां सह जक्षिति ॥ ५७ ॥ क्वचिद्गायति गायन्त्यां रुदत्यां रुदति क्वचित् । क्वचिद्धसन्त्यां हसति जल्पन्त्यामनु जल्पति ॥ ५८ ॥ क्वचिद्धावति धावन्त्यां तिष्ठन्त्यामनु तिष्ठति । अनु शेते शयानायामन्वास्ते क्वचिदासतीम् ॥ ५९ ॥ क्वचिच्छृणोति शृण्वन्त्यां पश्यन्त्यामनु पश्यति । क्वचिज्जिघ्रति जिघ्रन्त्यां स्पृशन्त्यां स्पृशति क्वचित् ॥ ६० ॥ क्वचिच्च शोचतीं जायामनुशोचति दीनवत् । अनु हृष्यति हृष्यन्त्यां मुदितामनु मोदते ॥ ६१ ॥
អ្វីៗដែលព្រះមហេសីធ្វើ—ផឹកស្រា បរិភោគ ខាំចៀស ច្រៀង យំ សើច និយាយលេងៗ រត់ ឈប់ ដេក អង្គុយ ស្តាប់ មើល ធុំក្លិន ឬប៉ះ—ព្រះបាទបុរញ្ចនតែងតែតាម និងធ្វើតាមគ្រប់យ៉ាង។ ពេលនាងសោក ព្រះបាទក៏សោកដូចគ្នា; ពេលនាងរីករាយ ព្រះបាទក៏រីករាយ និងពេញចិត្ត។
Verse 61
क्वचित्पिबन्त्यां पिबति मदिरां मदविह्वल: । अश्नन्त्यां क्वचिदश्नाति जक्षत्यां सह जक्षिति ॥ ५७ ॥ क्वचिद्गायति गायन्त्यां रुदत्यां रुदति क्वचित् । क्वचिद्धसन्त्यां हसति जल्पन्त्यामनु जल्पति ॥ ५८ ॥ क्वचिद्धावति धावन्त्यां तिष्ठन्त्यामनु तिष्ठति । अनु शेते शयानायामन्वास्ते क्वचिदासतीम् ॥ ५९ ॥ क्वचिच्छृणोति शृण्वन्त्यां पश्यन्त्यामनु पश्यति । क्वचिज्जिघ्रति जिघ्रन्त्यां स्पृशन्त्यां स्पृशति क्वचित् ॥ ६० ॥ क्वचिच्च शोचतीं जायामनुशोचति दीनवत् । अनु हृष्यति हृष्यन्त्यां मुदितामनु मोदते ॥ ६१ ॥
ពេលព្រះមហេសីរីករាយ ព្រះបាទក៏រីករាយ; ពេលនាងសោកសៅ ព្រះបាទក៏សោកសៅ។ ក្នុងចលនានៃអង្គអារម្មណ៍ទាំងអស់ បុរញ្ចនតែងតែតាមនាង។ ដូច្នេះទាំងក្នុងការរីករាយ និងការពេញចិត្ត ព្រះបាទក៏រីករាយតាមនាង។
Verse 62
विप्रलब्धो महिष्यैवं सर्वप्रकृतिवञ्चित: । नेच्छन्ननुकरोत्यज्ञ: क्लैब्यात्क्रीडामृगो यथा ॥ ६२ ॥
ដូច្នេះ ព្រះបាទបុរញ្ចនត្រូវបានទាក់ទាញដោយភរិយាស្រស់ស្អាត ហើយត្រូវបានបោកបញ្ឆោត; សភាពរស់នៅក្នុងលោកវត្ថុរបស់ព្រះអង្គត្រូវបានវంచិតទាំងស្រុង។ ទោះមិនចង់ក៏ដោយ ព្រះបាទអវិជ្ជានោះនៅតែស្ថិតក្រោមអំណាចភរិយា និងធ្វើតាមនាង ដូចសត្វចិញ្ចឹមដែលរាំតាមបញ្ជារបស់ម្ចាស់។
Frequently Asked Questions
Nārada targets the king’s kāmya orientation—rituals performed for results rather than for Bhagavān—and highlights their हिंसा (violence) and karmic backlash. The vision of sacrificed animals awaiting revenge dramatizes the doctrine of karma: even religiously framed action can bind when driven by desire, cruelty, or ego, whereas true dharma culminates in ātma-jñāna and devotion.
Avijñāta signifies the unknowable controller within worldly perception—often explained in the tradition as Paramātmā (the indwelling Lord) whose guidance is present yet not recognized by the materially absorbed jīva. The name underscores that without spiritual knowledge, the soul cannot properly interpret the divine witness and director accompanying it through embodied life.
The ‘city of nine gates’ (nava-dvāra-purī) denotes the human body with its primary openings through which consciousness engages the world. The allegory teaches that when the soul (Purañjana) identifies with this city and accepts sense gratification as life’s aim, it becomes governed by the mind, senses, and prāṇa, losing autonomy and forgetting its spiritual purpose.
She represents the allure of material enjoyment and household entanglement—often mapped to buddhi/pravṛtti that promises happiness through sense life—while the five-hooded serpent commonly indicates prāṇa (life-air) or the vital force sustaining the body. Together they portray how embodied life is maintained and defended while simultaneously pulling the jīva into deeper identification and dependence.