Adhyaya 3

Verse 1

निर्गुणस्याप्रमेयस्य शुद्धस्याप्य् अमलात्मनः कथं सर्गादिकर्तृत्वं ब्रह्मणो ऽभ्युपगम्यते

もしブラフマンが無属性で測り知れず、完全に清浄で汚れなき本質であるなら、いかにして創造など宇宙の諸行為の作者であると受け入れられようか。

Verse 2

शक्तयः सर्वभावानाम् अचिन्त्यज्ञानगोचराः यतो ऽतो ब्रह्मणस् तास् तु सर्गाद्या भावशक्तयः भवन्ति तपतां श्रेष्ठ पावकस्य यथोष्णता

あらゆる存在のシャクティは不可思議で、思惟や通常の知の及ぶところではない。ゆえに、苦行者の中の最勝者よ、それらはブラフマンに属すると理解され、そこから創造に始まる生成の相が起こる。火に熱が離れぬがごとく。

Verse 3

तन् निबोध यथा सर्गे भगवान् संप्रवर्तते नारायणाख्यो भगवान् ब्रह्मा लोकपितामहः

それゆえ知れ、創造の時に世尊はいかにして働きを起こすのか。ナラーヤナと名づけられるその世尊こそ、諸世界の祖父にして生みの親たるブラフマーとなる。

Verse 4

उत्पन्नः प्रोच्यते विद्वन् नित्य एवोपचारतः

賢者よ、彼が「生まれた」と語られるのはただ慣用の言い方にすぎない。真実には、彼はただ永遠である。

Verse 5

निजेन तस्य मानेन आयुर् वर्षशतं स्मृतम् तत् पराख्यं तदर्धं च परार्धम् अभिधीयते

その存在自身の尺度によれば、その寿命は百年と伝えられる。その期間は「パラー（Parā）」と呼ばれ、その半分は「パラールダ（Parārdha）」—すなわちパラーの半分—と称される。

Verse 6

कालस्वरूपं विष्णोश् च यन् मयोक्तं तवानघ तेन तस्य निबोध त्वं परिमाणोपपादनम्

罪なき者よ、ヴィシュヌに関わる時の相について私が汝に語ったことにより、今こそその量りと定めがいかに立てられるべきかを悟りなさい。

Verse 7

अन्येषां चैव जन्तूनां चराणाम् अचराश् च ये भूभूभृत्सागरादीनाम् अशेषाणां च सत्तम

また他のあらゆる生きもの——動くものと動かぬもの——大地、これを支える山々、海など一切の支えに至るまで、徳ある者の最勝よ、彼こそ万有の内なる統御者であり、根底の拠り所である。

Verse 8

काष्ठा पञ्चदशाख्याता निमेषा मुनिसत्तम काष्ठात्रिंशत् कला त्रिंशत् कला मौहूर्तिको विधिः

聖仙の最勝よ、十五（単位）がニメーシャと呼ばれ、三十のカーシュターが一つのカーラーとなり、三十のカーラーが一つのムフールタとなる—これが定められた時の算定法である。

Verse 9

तावत्संख्यैर् अहोरात्रं मुहूर्तैर् मानुषं स्मृतम् अहोरात्राणि तावन्ति मासः पक्षद्वयात्मकः

その同じ数のムフールタによって人間の昼夜が成ると説かれる。さらに同じ数の昼夜が一月となり、その本性は白分と黒分という二つの半月である。

Verse 10

तैः षड्भिर् अयनं वर्षं द्वे ऽयने दक्षिणोत्तरे अयनं दक्षिणं रात्रिर् देवानाम् उत्तरं दिनम्

その六つの（季節）によって一つのアヤナが成り、年は南行と北行という二つのアヤナから成る。そのうち南行は神々の夜であり、北行は神々の昼である。

Verse 11

दिव्यैर् वर्षसहस्रैस् तु कृतत्रेतादिसंज्ञितम् चतुर्युगं द्वादशभिस् तद्विभागं निबोध मे

神聖なる年の幾千によって量られる、クリタ、トレーター等と名づけられた四つの時代の総体がチャトゥルユガである。いまその十二分の区分を我より学べ。

Verse 12

चत्वारि त्रीणि द्वे चैकं कृतादिषु यथाक्रमम् दिव्याब्दानां सहस्राणि युगेष्व् आहुः पुराविदः

古の賢者たちは、クリタに始まる諸ユガにおいて、神聖なる年の「千」は順に四・三・二・一であると説く。

Verse 13

तत्प्रमाणैः शतैः संध्या पूर्वा तत्राभिधीयते संध्यांशकश् च तत्तुल्यो युगस्यानन्तरो हि सः

同じ基準によって、その前の区間はサンディヤー（Sandhyā）—ユガを開く「黎明」—と呼ばれる。これと等量のサンディヤーンシャ（Sandhyāṃśa）は、ユガの直後に来る結びの「黄昏」である。

Verse 14

संध्यासंध्यांशयोर् अन्तर् यः कालो मुनिसत्तम युगाख्यः स तु विज्ञेयः कृतत्रेतादिसंज्ञितः

賢者の中の最勝よ、サンディヤーとサンディヤーンシャの間にある時こそ「ユガ」と知るべきであり、それはクリタ、トレーター等の名を帯びる。

Verse 15

कृतं त्रेता द्वापरश् च कलिश् चैव चतुर्युगम् प्रोच्यते तत्सहस्रं च ब्रह्मणो दिवसं मुने

クリタ、トレーター、ドヴァーパラ、カリ—この四つが合わせて一つのチャトゥルユガと説かれる。賢者よ、そのチャトゥルユガが千集まってブラフマーの一日となる。

Verse 16

ब्रह्मणो दिवसे ब्रह्मन् मनवस् तु चतुर्दश भवन्ति परिमाणं च तेषां कालकृतं शृणु

ブラーフマナよ、ブラフマーの一日のうちに十四のマヌが現れる。いま彼らの期間を定める時の尺度を聞け。

Verse 17

सप्तर्षयः सुराः शक्रो मनुस् तत्सूनवो नृपाः एककाले हि सृज्यन्ते संह्रियन्ते च पूर्ववत्

七聖仙、神々、シャクラ（インドラ）、マヌ、そして王となるその子らは、同時に創られ、また以前と同じく溶滅へと収められる。

Verse 18

चतुर्युगाणां संख्याता साधिका ह्य् एकसप्ततिः मन्वन्तरं मनोः कालः सुरादीनां च सत्तम

四つのユガの七十一回の循環に、その接合期を加えたものが「マンヴァンタラ」と宣言される。これはマヌの治世の期間であり、また神々および他の天上の階序に定められた時の尺度でもある、最勝者よ。

Verse 19

अष्टौ शतसहस्राणि दिव्यया संख्यया स्मृतम् द्वापञ्चाशत् तथान्यानि सहस्राण्य् अधिकानि तु

神々の数え方では、八十万と記憶され、さらに五万二千が加わる。

Verse 20

त्रिंशत्कोट्यस् तु संपूर्णाः संख्याताः संख्यया द्विज सप्तषष्टिस् तथान्यानि नियुतानि महामुने

二度生まれの者よ、大聖よ。数による完全な量は、三十コーティが満ち、さらに六十七ニユタが加わる。

Verse 21

विंशतिश् च सहस्राणि कालो ऽयम् अधिकं विना मन्वन्तरस्य संख्येयं मानुषैर् वत्सरैर् द्विज

おお二度生まれし者よ、人間の年で数えるこの時の長さは余りなく二万であり、これがマヌヴァンタラの数である。

Verse 22

चतुर्दशगुणो ह्य् एष कालो ब्राह्मम् अहः स्मृतम् ब्राह्मो नैमित्तिको नाम तस्यान्ते प्रतिसंचरः

この時の長さが十四倍になると、梵天の一日と記憶される。それは「ブラーフマ」、また「ナイミッティカ」と呼ばれ、その終わりにプラティサンチャラ（周期的融解）が起こる。

Verse 23

तदा हि दह्यते सर्वं त्रैलोक्यं भूर्भुवादिकम् जनं प्रयान्ति तापार्ता महर्लोकनिवासिनः

その時、ブーフとブヴァフに始まる三界はことごとく焼き尽くされる。その灼熱に苦しむマハルローカの住人はジャナローカへと去る。

Verse 24

एकार्णवे तु त्रैलोक्ये ब्रह्मा नारायणात्मकः भोगिशय्यागतः शेते त्रैलोक्यग्रासबृंहितः

三界が一つの大海となるとき、ナーラーヤナを本質とする梵天は大蛇の寝台（シェーシャ）に横たわり、三界を己に呑み込んで膨れ広がったかのようである。

Verse 25

जनस्थैर् योगिभिर् देवश् चिन्त्यमानो ऽब्जसंभवः तत्प्रमाणां हि तां रात्रिं तदन्ते सृजते पुनः

堅固なヨーギーたちに観想される蓮華生まれの主（梵天）は、自らに相応する量のその夜を過ごし、その夜の終わりに再び創造する。

Verse 26

एवं तु ब्रह्मणो वर्षम् एवं वर्षशतं च यत् शतं हि तस्य वर्षाणां परमायुर् महात्मनः

このようにしてブラフマーの一つの「年」が定められ、同様にその百年も理解される。かかる百年こそが、大いなる魂をもつブラフマーの至上の寿命と説かれる。

Verse 27

एकम् अस्य व्यतीतं तु परार्धं ब्रह्मणो ऽनघ तस्यान्ते ऽभून् महाकल्पः पाद्म इत्य् अभिविश्रुतः

罪なき者よ、ブラフマーの寿命の一パラールダ（大いなる半分）はすでに過ぎ去った。そしてその半期の終わりに、『パードマ・マハーカルパ』と名高い大劫が起こった。

Verse 28

द्वितीयस्य परार्धस्य वर्तमानस्य वै द्विज वाराह इति कल्पो ऽयं प्रथमः परिकीर्तितः

二度生まれの者よ、いま展開しているブラフマーの第二のパラールダ（後半期）において、この現劫は第一の劫と称され、『ヴァーラーハ・カルパ』として知られる。