Vamana Purana — Sukesha's Boon & Twelve Dharmas, Shloka 11
Sukesha’s Boon, the Twelve Dharmas of Beings, and the Cosmography of the Seven Dvipas with the Twenty-One Hells
Devanagari script
पुलस्त्य उवाच/ इत्थं सुकेशिवचनं निशम्य परमर्षयः प्रोचुर्विमृस्य श्रेयोर्ऽथमिह लोके परत्र च
Transliteration
pulastya uvāca/ itthaṃ sukeśivacanaṃ niśamya paramarṣayaḥ procurvimṛsya śreyor'thamiha loke paratra ca
Translation
プラスタヤは言った。「このようにスケーシの言葉を聞くと、至高の聖仙たちは熟考し、この世と来世の双方における最高善のための教えを説いた。」
Word by Word
पुलस्त्यःPulastya
पुलस्त्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वक्तृ-नाम
उवाचsaid
उवाच:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इत्थम्thus
इत्थम्:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (thus/in this manner)
सुकेशिवचनम्Sukeśi's words
सुकेशिवचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुकेशि + वचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘सुकेशेः वचनम्’
निशम्यhaving heard
निशम्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootनि + शम् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having heard’
परमर्षयःthe supreme sages
परमर्षयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपरम + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय: ‘परमाः ऋषयः’
प्रोचुःthey said
प्रोचुः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
विमृस्यhaving deliberated
विमृस्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootवि + मृश् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त: ‘having reflected/considered’
श्रेयःof the highest good
श्रेयः:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootश्रेयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of the good/highest good’
अर्थम्meaning / purpose
अर्थम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेश/कालवाचक अव्यय (here)
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
परत्रhereafter
परत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपरत्र (अव्यय)
Formदेश/कालवाचक अव्यय (in the other world/thereafter)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात (and)
Speakers
Pulastya narrating the sages’ deliberation and response
Key Themes
Sage counselDharma instruction frameworkReflective discernment (vimarśa)
Verse Rasa (Emotional Flavour)
{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }