HomeVamana PuranaAdh. 25Shloka 74
Previous Verse
Next Verse

Vamana Purana — Saptarishis Seek Uma for Shiva, Shloka 74

The Saptarishis Seek Uma for Shiva: Himavan Grants the Marriage

ततस्तु देवप्रवरो महेश्वरः पृथूदके स्नानमपास्तकल्मषः कृत्वा सनन्दिः सगणः सवाहनो महागिरिं मन्दरमाजगाम

tatastu devapravaro maheśvaraḥ pṛthūdake snānamapāstakalmaṣaḥ kṛtvā sanandiḥ sagaṇaḥ savāhano mahāgiriṃ mandaramājagāma

ついで神々の中の最勝者マヘーシュヴァラは、プṛトゥーダカにて沐浴し穢れを除き、ナンディンとともに、ガナたちとともに、またその乗り物とともに出立して、大山マンダラへ到来した。

ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध; वाक्य-क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्+तस्)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (then/from there)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक (but/indeed)
देवप्रवरःthe foremost among gods
देवप्रवरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवप्रवर (प्रातिपदिक: देव+प्रवर)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपाधि/विशेष्य (epithet)
महेश्वरःMaheśvara (Śiva)
महेश्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक: महा+ईश्वर)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; देवप्रवरस्य समानाधिकरण (apposition)
पृथूदकेin/at Pṛthūdaka
पृथूदके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपृथूदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
स्नानम्bath
स्नानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अपास्तकल्मषःwith sins removed/purified
अपास्तकल्मषः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअपास्तकल्मष (प्रातिपदिक: अपास्त+कल्मष)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (one whose sin is removed) महेश्वरस्य
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण; पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund): having done (i.e., having bathed)
सनन्दिःtogether with Nandin
सनन्दिः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस-नन्दि (प्रातिपदिक: स+नन्दि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सहार्थक-समास: नन्दिना सह (accompanied by Nandin)
सगणःwith his attendants/gaṇas
सगणः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस-गण (प्रातिपदिक: स+गण)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सहार्थक-समास: गणैः सह
सवाहनःwith his mount/vehicle
सवाहनः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस-वाहन (प्रातिपदिक: स+वाहन)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सहार्थक-समास: वाहनेन सह
महागिरिम्the great mountain
महागिरिम्:
Karma (कर्म; गत्यर्थक-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootमहागिरि (प्रातिपदिक: महा+गिरि)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गन्तव्य-देश
मन्दरम्Mandara (mountain)
मन्दरम्:
Karma (कर्म; गन्तव्य)
TypeNoun
Rootमन्दर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; महागिरिम् इति विशेष्यस्य नाम (appositional)
आजगामcame/went to
आजगाम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ+गम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
Narrative frame not explicit in the verse; commonly embedded in Pulastya–Nārada narration (verify from chapter context).
ShivaNandin
ShaivismTirtha MahatmyaPilgrimagePurification (apāsta-kalmaṣa)Sacred Mountain

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Purification is portrayed as effectual (“sins removed”) and is followed by purposeful movement toward worship/holy action; inner cleansing precedes higher spiritual engagement.

Falls under dharma/ācāra and tīrtha-māhātmya narrative expansions typical of Purāṇas; not a core sarga/pratisarga unit, but an instructive sacred-geography episode.

Mandara, a paradigmatic sacred mountain, functions as an axis of ritual elevation; Śiva’s retinue (Nandin, gaṇas, vāhana) externalizes divine sovereignty ordered around dharma.