Shloka 12

वीरभद्र-भैरव-आह्वानम् — Invocation of Vīrabhadra/Bhairava for Cosmic Reabsorption

Devanagari script

शंकर उवाच । अकाले भयमुत्पन्नं देवानामपि भैरवम् । ज्वलितस्य नृसिंहाग्निश्शमयैनं दुरासदम्

Transliteration

śaṃkara uvāca | akāle bhayamutpannaṃ devānāmapi bhairavam | jvalitasya nṛsiṃhāgniśśamayainaṃ durāsadam

Translation

シャンカラは言った。「時ならぬ時に、神々にさえ恐るべき恐怖が起こった。燃え盛るナラシンハの火は近づき難い。これなる恐るべき力を鎮め、静めよ。」

Word by Word

• शंकरः: Śaṅkara
• शंकरः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Main verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• अकाले: at an untimely time
• अकाले: अधिकरण (Adhikaraṇa/Time-location)
• Type: Noun
• Root: अकाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (Locative)

• भयम्: fear
• भयम्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• उत्पन्नम्: arisen
• उत्पन्नम्: विशेषण (Adjectival to subject)
• Type: Verb
• Root: पद्/पद् (धातु) + उत्- (उपसर्ग) (उत्पद्/उत्पद्यते)
• Form: कृदन्त—क्त (past participle) ‘arisen’; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘भयम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• अपि: even
• अपि: अव्यय-सम्बन्ध (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle: even/also)

• भैरवम्: terrible
• भैरवम्: विशेषण (Adjectival to subject)
• Type: Adjective
• Root: भैरव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘भयम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• ज्वलितस्य: of the blazing
• ज्वलितस्य: सम्बन्ध (Genitive; qualifier)
• Type: Verb
• Root: ज्वल् (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (past participle) ‘blazing’; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सन्दर्भे ‘नृसिंहाग्नेः’ इत्यस्य विशेषणभावः

• नृसिंह-अग्निः: the Narasiṃha-fire
• नृसिंह-अग्निः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: नृसिंह (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः (nṛsiṃha-agni = the fire of Narasiṃha / Narasiṃha-fire); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• शमय: pacify, quell
• शमय: क्रिया (Command)
• Type: Verb
• Root: शम् (धातु) (णिच् causative: शमय-)
• Form: लोट् (Imperative/लोट्), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• एनम्: this (one/it)
• एनम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• दुरासदम्: hard to approach/overcome
• दुरासदम्: विशेषण (Adjectival to object)
• Type: Adjective
• Root: दुर् (उपसर्ग/प्रत्ययार्थ) + आसद (प्रातिपदिक; from √सद् ‘to approach’)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘एनम्’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Lord Shiva (Shankara)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Bhairava

Characters & Entities

• Shiva
• Narasimha
• Devas

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It presents Śiva as Śaṅkara—the auspicious Lord who restores balance by pacifying even overwhelming divine forces, teaching that refuge in Pati (Śiva) dissolves भय (existential fear) for gods and beings alike.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse emphasizes Saguna Śiva’s compassionate governance of the cosmos: devotees worship the Liṅga as the stable, peace-bestowing presence of Śiva who contains and harmonizes all powers, fierce or gentle.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is śānti-japa—repeating “Om Namaḥ Śivāya” with a calm mind while visualizing Śiva as Śaṅkara who cools inner ‘fire’ (anger, fear), optionally with bhasma (tripuṇḍra) as a reminder of detachment and peace.