Shloka 51

Śiva-Śakti Tattva, Varṇa-Rahasya, and Mahāvākya-Bhāvanā

Interpretive Discipline

Devanagari script

एवं कृतनमस्कारं शिष्यन्दद्याद्गुरुः स्वयम् । सुशीलं यतवाचं तं विनयावनतं स्थितम्

Transliteration

evaṃ kṛtanamaskāraṃ śiṣyandadyādguruḥ svayam | suśīlaṃ yatavācaṃ taṃ vinayāvanataṃ sthitam

Translation

このようにして弟子がしかるべき礼拝を終えたなら、グルは自らその弟子を教え導くべきである。すなわち、品行正しく、言葉を慎み、謙虚に身を低くして敬虔に立つ者を。

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (manner adverb)

• कृत-नमस्कारम्: (one) who has performed salutation
• कृत-नमस्कारम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृत (कृ धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त) + नमस्कार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कृतः नमस्कारः यस्य/कृतनमस्कारः) → यहाँ कर्मपद रूपेण ‘कृतनमस्कारम्’

• शिष्यम्: the disciple
• शिष्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दद्यात्: should give/should accept (as disciple)
• दद्यात्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• गुरुः: the guru
• गुरुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मवाचक (reflexive/emphatic particle)

• सु-शीलम्: well-conducted
• सु-शीलम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + शील (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (सुशीलः = उत्तमशीलः)

• यत-वाचम्: restrained in speech
• यत-वाचम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: यत (यम् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त) + वाच्/वाक् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (यता वाक् यस्य)

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• विनय-अवनतम्: bowed down with humility
• विनय-अवनतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विनय (प्रातिपदिक) + अवनत (अव-नम् धातु, क्त; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (विनयेन अवनतः)

• स्थितम्: standing
• स्थितम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘standing/remaining’

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Shakti Dimension

Role: teaching

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that Shiva-knowledge is transmitted through the Guru only to a disciple prepared by humility, self-restraint, and right conduct—qualities that loosen pāśa (bondage) and make the seeker fit for grace (anugraha).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Linga-worship is not merely external; the verse frames inner discipline—reverent salutation, humility, and controlled speech—as the proper vessel for receiving instruction that deepens Saguna devotion and leads toward realization of Shiva as Pati.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Perform respectful namaskāra to the Guru and maintain yama-like restraint (especially speech-control); then receive upadeśa—typically mantra and worship-method—so practice proceeds with vinaya (humility) and steadiness.