Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

मैत्रीप्रतिज्ञा-वैरकारणप्रश्नः

Friendship Vow and Inquiry into the Cause of Enmity

ततो रामं स्थितं दृष्ट्वा लक्ष्मणं च महाबलम्।सुग्रीवस्सर्वतश्चक्षुर्वने लोलमपातयत्।।

tato rāmaṃ sthitaṃ dṛṣṭvā lakṣmaṇaṃ ca mahābalam | sugrīvaḥ sarvataś cakṣur vane lolam apātayat ||

それから、そこに立つラーマと大いなる力のラクシュマナを見て、スグリーヴァは森の四方へと落ち着かぬ眼差しを走らせ、あらゆる方角を探った。

ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक (then/thereupon)
रामम्Rama
रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
स्थितम्standing
स्थितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Root√sthā (धातु) + kta → sthita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; रामम् इति विशेषणम्
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla (पूर्वकाल/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव
लक्ष्मणम्Lakshmana
लक्ष्मणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (and)
महाबलम्mighty
महाबलम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महद् बलं यस्य/महाबलः); पुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; लक्ष्मणम् इति विशेषणम्
सुग्रीवःSugriva
सुग्रीवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsugrīva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा
सर्वतःon all sides
सर्वतः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsarvatas (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (from all sides)
चक्षुःeyes; gaze
चक्षुः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootcakṣus (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (Accusative)
वनेin the forest
वने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी (Locative)
लोलम्restless; wavering
लोलम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootlola (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; चक्षुः इति विशेषणम्
अपातयत्cast; directed
अपातयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootapa√pat (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative sense in context: 'cast/let fall'

With mighty Rama and Lakshmana standing by, Sugriva cast his eyes eagerly all round the forest.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
S
Sugrīva
F
forest (vana)

FAQs

Caution joined with discernment: Sugrīva’s restless scanning reflects a prudent, self-protective vigilance shaped by past harm, suggesting that Dharma also includes wise alertness in dangerous circumstances.

Sugrīva has come near Rāma and Lakṣmaṇa; upon seeing them, he anxiously surveys the forest, still wary of threats (especially from Vālin).

Prudence (saṃśaya-janya-sāvadhānatā): Sugrīva’s careful watchfulness before speaking or trusting fully.