Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

पञ्चषष्टितमः सर्गः — वानराणां प्लवन-पराक्रम-निरूपणम्

Assessment of the Vanaras’ Leaping Capacity; Jambavan Motivates Hanuman

गवयो वानरस्तत्र वानरां स्तानुवाच ह।त्रिंशतं तु गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः।।4.65.4।।शरभस्तानुवाचाथ वानरान् वानरर्षभः।चत्वारिंशद्गमिष्यामि योजनानां प्लवङ्गमाः।।4.65.5।।वानरस्तु महातेजा अब्रवीद्गन्धमादनः।योजनानां गमिष्यामि पञ्चाशत्तु न संशयः।।4.65.6।।मैन्दस्तु वानरस्तत्र वानरांस्तानुवाच ह।योजनानां परं षष्टिमहं प्लवितुमुत्सहे।।4.65.7।।ततस्तत्र महातेजा द्विविदः प्रत्यभाषत।गमिष्यामि न सन्देहस्सप्ततिं योजनान्यहम्।।4.65.8।।सुषेणस्तु महातेजा:प्रोक्तवान्हरिसत्तमान्।अशीतिं योजनानां तु प्लवेयं प्लवगेश्वराः।।4.65.9।।

gavayo vānaras tatra vānarāṃs tān uvāca ha |

triṃśataṃ tu gamiṣyāmi yojanānāṃ plavaṅgamāḥ ||

śarabhas tān uvācātha vānarān vānararṣabhaḥ |

catvāriṃśad gamiṣyāmi yojanānāṃ plavaṅgamāḥ ||

vānaras tu mahā-tejā abravīd gandhamādanaḥ |

yojanānāṃ gamiṣyāmi pañcāśat tu na saṃśayaḥ ||

maindas tu vānaras tatra vānarāṃs tān uvāca ha |

yojanānāṃ paraṃ ṣaṣṭim ahaṃ plavitum utsahe ||

tatas tatra mahā-tejā dvividaḥ pratyabhāṣata |

gamiṣyāmi na sandehaḥ saptatiṃ yojanāny aham ||

suṣeṇas tu mahā-tejā proktavān hari-sattamān |

aśītiṃ yojanānāṃ tu plaveyaṃ plavageśvarāḥ ||

そこでガヴァヤは猿たちに告げた。「跳躍する者たちよ、我は三十ヨージャナ行ける。」ついで猿の雄牛シャラバが言った。「我は四十ヨージャナ行く。」光り輝くガンダマーダナは宣言した。「我は五十ヨージャナ行ける—疑いなし。」マインダは言った。「我は六十ヨージャナを超えて跳ばんと欲する。」すると大いなる力のドヴィヴィダが答えた。「疑いなく、我は七十ヨージャナ行く。」そして明耀なるスシェーナは、猿の最勝者たちの前で宣言した。「跳躍者の主たちよ、我は八十ヨージャナ跳べる。」

साम्प्रतम्now
साम्प्रतम्:
कालाधिकरण (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रतम् (अव्यय)
Formअव्यय, वर्तमानकालवाचक (now/at present)
कालभेदेनby the change/advance of time
कालभेदेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक) + भेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/तृतीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: कालस्य भेदः = change/advance of time (age)
याwhich
या:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
गतिःability to go/speed
गतिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ताम्that
ताम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम (demonstrative)
निबोधतknow/understand
निबोधत:
क्रिया (Imperative to listeners)
TypeVerb
Rootनि + बुध् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative/लोट्), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन (Plural)
नवतिम्ninety
नवतिम्:
कर्म (Measure/extent)
TypeNoun
Rootनवति (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; संख्यावाचक (numeral)
योजनानाम्of yojanas
योजनानाम्:
सम्बन्ध (Genitive of measure)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), बहुवचन (Plural)
तुindeed
तु:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण/विरोधार्थक-निपात (particle: indeed/but)
गमिष्यामिI shall go/reach
गमिष्यामि:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future/लृट्), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (Singular)
no/not
:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध-निपात
संशयःdoubt
संशयः:
कर्ता (Predicate nominal: 'there is no doubt')
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

'If I do not go and no other monkey leader goes, then we have to resort to fasting unto death once again.

G
Gavaya
Ś
Śarabha
G
Gandhamādana
M
Mainda
D
Dvivida
S
Suṣeṇa
V
vānaras

FAQs

Dharma is teamwork grounded in truth (satya): the leaders disclose their limits so the group can act wisely rather than boastfully.

The monkey chiefs estimate the distance they can leap, measuring whether anyone can cross the ocean to reach the enemy land and continue the search for Sītā.

Accountability and realism—capacity is stated in measurable terms for the sake of mission success.