Shloka 15
Devanagari script
तस्य ते काननान्ताश्च गिरीणां कन्दराणि च।प्रभवनि नदीनां च विचिन्वन्ति समाहिताः।।।।
Transliteration
tasya te kānanāntāś ca girīṇāṃ kandarāṇi ca | prabhavāni nadīnāṃ ca vicinvanti samāhitāḥ || 4.48.15 ||
Translation
心を一つに定め、彼らは森の奥の道々、山々の洞窟、さらには川の源までも探し求めた。
Word by Word
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
तेthey
ते:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
कानन-अन्ताःforest-edges/regions
कानन-अन्ताः:
कर्म (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकानन (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (काननस्य अन्ताः)
चand
च:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
गिरीणाम्of mountains
गिरीणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
कन्दराणिcaves
कन्दराणि:
कर्म (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकन्दरा (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
प्रभवानिsources/origins
प्रभवानि:
कर्म (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootप्रभव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
नदीनाम्of rivers
नदीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
विचिन्वन्तिthey search
विचिन्वन्ति:
क्रिया (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootवि-चि (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन
समाहिताःconcentrated/attentive
समाहिताः:
विशेषण (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-धा (धातु)
Formभूतकृदन्त (past participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण of ते
Context
The monkeys searched in the forest regions, in the mountains, rivers and sources of rivers with concentrated attention.
Characters & Entities
M
Mountain caves (kandara)FAQs
Dharma is diligent effort (udyoga) in a righteous cause: they search thoroughly and attentively, leaving no place unexplored.
Hanumān’s party continues the search through difficult terrains—forest edges, caves, and river origins.
Concentration and perseverance (samādhāna, dhṛti) in fulfilling a collective responsibility.