Shloka 19
पृथिवीमण्डलपरिज्ञानम्
Sugriva on Surveying the Earth’s Regions
Devanagari script
सम्पश्यन्विविधान्देशानस्तं च गिरिसत्तमम्।प्राप्य चास्तं गिरिश्रेष्ठमुत्तरां सम्प्रधावितः।।।।
Transliteration
sampaśyan vividhān deśān astaṁ ca girisattamam |
prāpya cāstaṁ giriśreṣṭham uttarāṁ sampradhāvitaḥ ||
Translation
さまざまな国土を見渡しつつ、私は「アスタ」と呼ばれる勝れた山、すなわち日没の山に至った。さらにその最上の峰に達すると、北の方角へと駆け続けた。
Word by Word
सम्पश्यन्seeing
सम्पश्यन्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-पश्य्/दृश् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्तः, पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; ‘सम्पश्यन्’ = seeing all around
विविधान्various
विविधान्:
Karma-anvayi (कर्म-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्; देशान्-विशेषणम्
देशान्regions/places
देशान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्
अस्तम्the setting (west)/Asta
अस्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; (सूर्यास्त-स्थान/पर्वत)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्
गिरिसत्तमम्best of mountains
गिरिसत्तमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः; पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; ‘गिरीणां सत्तमः’
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootप्र-आप् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (Gerund)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्
अस्तम्Asta (mountain of sunset)
अस्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
गिरिश्रेष्ठम्foremost mountain
गिरिश्रेष्ठम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः; पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; ‘गिरीणां श्रेष्ठः’
उत्तराम्northern
उत्तराम्:
Karma-anvayi (कर्म-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; दिशम् (अनुक्त)-विशेषणम्
सम्प्रधावितःran on
सम्प्रधावितः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-धाव् (धातु)
Formलङ्-लकारः, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; अर्थतः ‘सम्प्राधावम्’
Context
Then offering reverential salutation to Rama, Sugriva said, 'I shall narrate in detail. Listen, O bull among men !
FAQs
Dharma is the continued search for rightful shelter and stability; the narrative models persistence guided by hope rather than vengeance.
Sugrīva describes reaching the ‘sunset’ mountain and then fleeing onward to the north.
Determination—continuing the quest for safety across vast regions.