Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

पूर्वदिशि सीतामार्गण-नियोगः

Deployment to the Eastern Quarter for the Search of Sita

ख्यातकर्मापदानाश्च बलवन्तो जितक्लमाः।पराक्रमेषु विख्याता व्यवसायेषु चोत्तमाः।।4.40.4।।पृथिव्यम्बुचरा राम नानानगनिवासिनः।कोट्यग्रश इमे प्राप्ता वानरास्तव किङ्कराः।।4.40.5।।

khyātakarmāpadānāś ca balavanto jitaklamāḥ | parākrameṣu vikhyātā vyavasāyeṣu cottamāḥ || 4.40.4 ||

pṛthivy-ambucarā rāma nānā-naga-nivāsinaḥ | koṭyagraśa ime prāptā vānarās tava kiṅkarāḥ || 4.40.5 ||

ラーマよ、これらの強きヴァーナラたちは、往昔の功業で名高く、疲れを知らず、武勇に名を馳せ、断固たる努力において最上である。多くの山々に住み、陸にも水にも行き来できる彼らが、数えきれぬクロールの大軍となってここに到来し、汝の従者として控えている。

ख्यातकर्मापदानाःfamed for deeds and exploits
ख्यातकर्मापदानाः:
कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootख्यात + कर्म + अपदान (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष (ख्यातानि कर्माणि अपदानानि च येषाम्—sense: famed for deeds/feats), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
and
:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
बलवन्तःpowerful
बलवन्तः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootबलवत् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
जितक्लमाःfree from fatigue, indefatigable
जितक्लमाः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootजित + क्लम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (क्लमं जिताः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
पराक्रमेषुin valor/might
पराक्रमेषु:
अधिकरण (Domain/Locative)
TypeNoun
Rootपराक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
विख्याताःrenowned
विख्याताः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootवि + ख्यात (प्रातिपदिक; √ख्या धातोः क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle used adjectivally), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
व्यवसायेषुin endeavors
व्यवसायेषु:
अधिकरण (Domain/Locative)
TypeNoun
Rootव्यवसाय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
उत्तमाःexcellent, best
उत्तमाः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
पृथिव्यम्बुचराःmoving on land and in water
पृथिव्यम्बुचराः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootपृथिवी + अम्बु + चर (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व (पृथिवी-अम्बु) + तत्पुरुष (चर = moving in); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
रामO Rama
राम:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
नानानगनिवासिनःdwelling on various mountains
नानानगनिवासिनः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootनाना + नग + निवासिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (नानासु नगेषु निवासिनः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
कोट्यग्रशःin crores, by crores
कोट्यग्रशः:
परिमाण (Measure)
TypeIndeclinable
Rootकोटि + अग्र + शस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formसंख्यापरिमाणवाचक अव्ययप्राय प्रयोग; ‘कोट्यग्र’ (crore in the forefront) + शस् (distributive/measure)
इमेthese
इमे:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
प्राप्ताःhave arrived
प्राप्ताः:
क्रिया (State/action of subject)
TypeVerb
Rootप्र + √आप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
वानराःmonkeys
वानराः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
तवyour
तव:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
किङ्कराःservants, attendants
किङ्कराः:
कर्ता (Apposition)
TypeNoun
Rootकिङ्कर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

Powerful vanaras who have earned fame for their valiant deeds in the past, those who are indefatigable and well-known for their valour having gained pre-eminence through their efforts and living on several mountains, those who can move on the earth as well as water, crores of them have arrived.

R
Rāma
V
Vānaras

FAQs

Dharma is expressed as committed service to a righteous cause: capable individuals offer their strength and skills to support truth and justice.

Sugriva reports to Rāma that vast numbers of able vānaras have assembled for the mission to search for Sītā.

Sevā (service) and utsāha (energetic resolve): the vānaras’ readiness to act for Rāma’s dharmic objective.