Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

हनूमद्

दूत्यम् / Hanuman’s Mediation and Lakshmana’s Appeal to Sugriva

येन सर्वगुणोपेताः पृथिव्यां सर्वपार्थिवाः।मानितास्सततं राज्ञा सदा दशरथेन वै4.4.22तस्यायं पूर्वजः पुत्रस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः।सुग्रीवं वानरेन्द्रं तु रामश्शरणमागतः4.4.23।।

yena sarvaguṇopetāḥ pṛthivyāṃ sarvapārthivāḥ |

mānitāḥ satataṃ rājñā sadā daśarathena vai (4.4.22) |

tasyāyaṃ pūrvajaḥ putras triṣu lokeṣu viśrutaḥ |

sugrīvaṃ vānarendraṃ tu rāmaḥ śaraṇam āgataḥ (4.4.23) ||

ダシャラタ王は地上のあらゆる徳備わる諸王を、常に敬い続けた。その王の長子にして三界に名高きラーマは、猿族の王スグリーヴァのもとへ、帰依の庇護を求めて来た。

येनby whom
येन:
करण
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन
सर्वगुणोपेताःendowed with all virtues
सर्वगुणोपेताः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootसर्वगुण + उपेत (कृदन्त; उप-इ (धातु) क्त)
Formप्रथमा, बहुवचन, पुंलिङ्ग
पृथिव्याम्on earth
पृथिव्याम्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
सर्वपार्थिवाःall kings
सर्वपार्थिवाः:
कर्ता
TypeNoun
Rootसर्व + पार्थिव (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, बहुवचन, पुंलिङ्ग
मानिताःwere honoured
मानिताः:
क्रिया
TypeVerb
Rootमानित (कृदन्त; मान् (धातु) णिच् + क्त)
Formक्त, प्रथमा, बहुवचन, पुंलिङ्ग; passive predication
सततम्always
सततम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसतत (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Adverb)
राज्ञाby the king
राज्ञा:
करण
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन, पुंलिङ्ग
सदाalways
सदा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय (Adverb)
दशरथेनby Dasharatha
दशरथेन:
करण
TypeNoun
Rootदशरथ (प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन, पुंलिङ्ग
वैindeed
वै:
निपात
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (Particle)
तस्यhis
तस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
अयम्this
अयम्:
कर्ता
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग
पूर्वजःeldest
पूर्वजः:
विशेषण
TypeNoun
Rootपूर्वज (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग
पुत्रःson
पुत्रः:
कर्ता
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग
त्रिषुin three
त्रिषु:
विशेषण
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी, बहुवचन
लोकेषुworlds
लोकेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी, बहुवचन, पुंलिङ्ग
विश्रुतःrenowned
विश्रुतः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootवि-श्रुत (कृदन्त; श्रु (धातु) क्त)
Formप्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग
सुग्रीवम्Sugriva
सुग्रीवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन, पुंलिङ्ग
वानरेन्द्रम्lord of monkeys
वानरेन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवानर + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन, पुंलिङ्ग
तुbut
तु:
निपात
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात
रामःRama
रामः:
कर्ता
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग
शरणम्refuge
शरणम्:
कर्म/गति-लक्ष्य
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
आगतःhas come
आगतः:
क्रिया
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु) + क्त
Formक्त, प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग

'Famous in all the three worlds, this Rama, who was the firshborn of Dasaratha, endowed with all virtues and ever respected by all the kings of this earth, now seeks shelter of Sugriva, Chief of monkeys.

D
Dasaratha
R
Rama
S
Sugriva

FAQs

The same dharmic appeal as 4.4.22: refuge should be granted to the righteous and renowned, especially when they approach openly and lawfully.

A repeated/continued metrical unit reinforcing Hanuman’s persuasive introduction of Rama to Sugriva.

Rama’s reputation joined to humility; Sugriva is positioned to show dharmic generosity and alliance.