Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

शरत्प्रवेशे रामविलापः तथा सुग्रीवप्रमादे लक्ष्मणप्रेषणम्

Autumn’s Onset: Rama’s Lament and Lakshmana Sent to Sugriva

नवैर्नदीनां कुसुमप्रभासैर्व्याधूयमानैर्मृदुमारुतेन।धौतामलक्षौमपटप्रकाशैःकूलानि काशैरुपशोभितानि।।

navair nadīnāṃ kusumaprabhāsair vyādhūyamānair mṛdumārutena |

dhautāmalakṣaumapaṭaprakāśaiḥ kūlāni kāśair upaśobhitāni ||

川の岸辺は、新たに生えたカーシャ(kāśa)の草に飾られ、咲き初めの花のように白い。それは柔らかな風にそよぎ、汚れなく洗われた絹布のごとく輝いている。

नवैःwith fresh
नवैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक-सम्भव, तृतीया, बहुवचन; ‘fresh/new’ (qualifying कुसुमप्रभासैः)
नदीनाम्of rivers
नदीनाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
कुसुम-प्रभासैःby the radiances/brightnesses of flowers
कुसुम-प्रभासैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकुसुम (प्रातिपदिक) + प्रभास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; तत्पुरुषः—‘कुसुमानां प्रभाः’
व्याधूयमानैःbeing wafted
व्याधूयमानैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-आ-धू (धू धातु) (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्), तृतीया, बहुवचन; ‘being shaken/waved’ (qualifying कुसुमप्रभासैः)
मृदु-मारुतेनby the gentle wind
मृदु-मारुतेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमृदु (प्रातिपदिक) + मारुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; कर्मधारयः (मृदुः मारुतः)
धौत-अमल-क्षौम-पट-प्रकाशैःwith a sheen like washed spotless linen cloth
धौत-अमल-क्षौम-पट-प्रकाशैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootधौत (कृदन्त) + अमल (प्रातिपदिक) + क्षौम (प्रातिपदिक) + पट (प्रातिपदिक) + प्रकाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः—‘धौतामलक्षौमपटस्य प्रकाशाः इव’ (shining like washed clean linen cloth)
कूलानिbanks
कूलानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन
काशैःwith kāśa reeds
काशैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
उपशोभितानिare beautified
उपशोभितानि:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/विधेय)
TypeAdjective
Rootउप-शुभ् (शुभ् धातु) (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘adorned/beautified’ (agreeing with कूलानि)

'The river banks shining with fresh white flowers of kasa reeds swayed by the gentle breeze silken look like a lady wrapped in white silk.

K
kūla (riverbanks)
M
māruta (breeze)

FAQs

Purity and simplicity: the ‘washed cloth’ brightness evokes śauca—cleanliness of life and intention—supporting satya, because truthfulness thrives in an unsoiled mind.

Autumn scenery continues with rivers and their bright banks, reinforcing the season’s clarity as Rama remains in separation.

Śauca (purity): maintaining cleanliness outwardly and inwardly as part of righteous living.