Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

वालिनः और्ध्वदैहिकम्

Vali’s Funeral Rites and the Consolation of the Bereaved

हा वानर महाराज हा नाथ मम वत्सल4.25.39।।हा महार्ह महाबाहो हा मम प्रिय पश्य माम्।जनं न पश्यसीमं त्वं कस्माच्छोकाभिपीडितम्।4.25.40।।

hā vānara mahārāja hā nātha mama vatsala | hā mahārha mahābāho hā mama priya paśya mām | janaṃ na paśyasīmaṃ tvaṃ kasmāc chokābhipīḍitam || 4.25.39–40 ||

「ああ、猿の大王よ!ああ、わが主、わが愛しき方よ!ああ、尊き御方、強き御腕の君、わが最愛よ——私を見てください!なぜここにいる、この悲しみに押し潰された私を見てくださらないのですか。」

हाalas!
हा:
Sambandha (सम्बन्ध/utterance)
TypeIndeclinable
Rootहा (अव्यय)
Formअव्यय; विस्मय/शोक-उद्गार (interjection)
वानरO monkey
वानर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा (अव्यय/उपसर्ग) + राजन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (descriptive: ‘महान् राजा’); पुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
हाalas!
हा:
Sambandha (सम्बन्ध/utterance)
TypeIndeclinable
Rootहा (अव्यय)
Formअव्यय; उद्गार
नाथO lord
नाथ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनाथ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
वत्सलO affectionate one
वत्सल:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootवत्सल (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; विशेषणम् (addressing the lord)
हाalas!
हा:
Sambandha (सम्बन्ध/utterance)
TypeIndeclinable
Rootहा (अव्यय)
Formअव्यय; उद्गार
महार्हO most worthy one
महार्ह:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootमहा (अव्यय/उपसर्ग) + अर्ह (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (descriptive: ‘महान् अर्हः’ = highly worthy); पुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
महाबाहोO long-armed one
महाबाहो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा (अव्यय/उपसर्ग) + बाहु (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (possessive: ‘महान्तौ बाहू यस्य’); पुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
हाalas!
हा:
Sambandha (सम्बन्ध/utterance)
TypeIndeclinable
Rootहा (अव्यय)
Formअव्यय; उद्गार
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
प्रियO beloved
प्रिय:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
पश्यsee
पश्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पश्/दृश् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपदम्
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
जनम्person / people
जनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
पश्यसिyou see
पश्यसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पश्/दृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपदम्
इमम्this
इमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम; विशेषणम् (qualifying जनम्)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
कस्मात्why / from what reason
कस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; पञ्चमी-एकवचन (ablative used adverbially: ‘from what cause/why’)
शोक-अभिपीडितम्tormented by grief
शोक-अभिपीडितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशोक (प्रातिपदिक) + अभिपीडित (अभि-√पीड्, कृदन्त)
Formतत्पुरुष (determinative: ‘शोकेन अभिपीडित’); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifying जनम्/माम्—contextually ‘me/this person’)

'Why don't you look at me, oppressed with tears, O monkey king, O my venerable lord, O long-armed one, O my dear?

T
Tārā
V
Vāli

FAQs

It underscores satya—the unalterable truth of death—and the dharmic realism that human bonds must face impermanence, even for kings.

Tārā directly addresses the fallen Vāli, pleading as if he could still respond, revealing the immediacy of her bereavement.

Deep love and sincerity (ananyabhakti in relationship), expressed without pretense in grief.