Shloka 10
द्वितीयः सर्गः (Sarga 2): Sugriva’s Alarm and Hanuman’s Commission
Devanagari script
ततश्शाखामृगास्सर्वे प्लवमाना महाबलाः।बभञ्जुश्च नगांस्तत्र पुष्पितान्दुर्गसंश्रितान्।।
Transliteration
tataḥ śākhā-mṛgāḥ sarve plavamānā mahā-balāḥ | babhañjuś ca nagāṃs tatra puṣpitān durga-saṃśritān ||
Translation
そのとき枝に住む力強き猿たちは、跳びはねながら、険しい高み沿いに咲き誇る木々をそこで折り砕いた。
Word by Word
ततःthen
ततः:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तर (thereafter)
सुग्रीवसचिवाःSugriva's ministers
सुग्रीवसचिवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुग्रीव-सचिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
पर्वतेन्द्रम्the lord of mountains
पर्वतेन्द्रम्:
Karma (कर्म; object of samāśritāḥ)
TypeNoun
Rootपर्वत-इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
समाश्रिताःhaving taken refuge in; resorting to
समाश्रिताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-आ-√श्रि (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (having resorted to)
सङ्गम्यhaving assembled
सङ्गम्य:
Kriyā (क्रिया; पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootसम्-√गम् (धातु) + ल्यप् (प्रत्यय)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया
कपिमुख्येनwith the chief of monkeys
कपिमुख्येन:
Sahakāraka (सहकारक/सह)
TypeNoun
Rootकपि-मुख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
प्राञ्जलयःwith folded palms
प्राञ्जलयः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्राञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (folded hands)
स्थिताःstood
स्थिताः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
Context
Then the mighty monkeys jumping on the trees in full bloom shook them.
Characters & Entities
V
Vānara-sṚ
Ṛṣyamūka (implied mountain setting)FAQs
Indirectly, it contrasts raw strength with restraint: power without discipline can become disruptive, a recurring ethical theme in the epic.
The monkeys on the mountain are in vigorous motion, shaking and breaking blossoming trees in the area.
Collective vigor and might—though the verse also hints at the need to govern strength wisely.