Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

वालिवधः — Vālī’s Fall and Dharma-Accusation

Kiṣkindhā Sarga 17

पञ्च पञ्च नखा भक्ष्या ब्रह्मक्षत्रेण राघव।।शल्यक श्श्वाविधो गोधा शशः कूर्मश्च पञ्चमः।

pañca pañcanakhā bhakṣyā brahmakṣatreṇa rāghava | śalyakaḥ śvāvidho godhā śaśaḥ kūrmaś ca pañcamaḥ ||

ラाघヴァよ、ブラーフマナとクシャトリヤに許される「五つの爪を持つ」食物は五種のみ――ヤマアラシ、ハリネズミ、ゴーダー(オオトカゲ)、野兎、そして第五に亀である。

pañcafive
pañca:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpañca (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; here used adjectivally with implied plural group; (Numeral)
pañcafive
pañca:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpañca (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; repetition indicates grouping: ‘five (kinds)’; (Numeral)
nakhāḥ(those) with claws/nails
nakhāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootnakha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम् (Plural)
bhakṣyāḥedible/permitted as food
bhakṣyāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhakṣya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; predicate adjective ‘edible/permitted to be eaten’
brahma-kṣatreṇaby/for Brahmins and Kshatriyas
brahma-kṣatreṇa:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक) + kṣatra (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समासः (copulative): ब्रह्म च क्षत्रं च; नपुंसकलिङ्गः (collective), तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्; ‘by/for Brahmins and Kshatriyas’
rāghavaO Rāghava (Rama)
rāghava:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्
śalyakaḥporcupine
śalyakaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootśalyaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; item in list
śvāvidhaḥhedgehog
śvāvidhaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootśvāvidha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; item in list
godhāiguana/monitor lizard
godhā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootgodhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; item in list
śaśaḥhare/rabbit
śaśaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootśaśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; item in list
kūrmaḥtortoise
kūrmaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkūrma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; item in list
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
pañcamaḥthe fifth
pañcamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpañcama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ordinal adjective ‘the fifth’ (implied: among the five)

'O Rama! brahmins and kshatriyas are permitted to eat only the five -nailed animals- the porcupine, the hedgehog, the alligator, the rabbit and the tortoise.

R
Rāma (Rāghava)
V
Vāli

FAQs

Dharma is not mere power but regulated living; even permitted acts (like meat-eating in certain traditions) are constrained by specific rules.

Vāli cites traditional categories of permissible ‘pañcanakha’ animals to argue that Rāma’s killing of him cannot be defended as legitimate hunting for food.

Scriptural/legal discernment—knowing boundaries of permissibility and applying them responsibly.